phần mở đầu và Kết luận, luận văn chia làm hai chƣơng chính gồm 106 trang: - Chƣơng 1: Đảng với cuộc vận động phụ nữ (1930 – 1939) - Chƣơng 2: Đảng với cuộc vận động phụ nữ (1939 – 1945). Phần Phụ lục gồm có 26 trang giới thiệu một số văn kiện, Nghị quyết, trích lƣợc các văn kiện, nghị quyết về công tác vận động phụ nữ của Đảng thời kỳ 1930 – 1945. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 CHƢƠNG 1: ĐẢNG VỚI CUỘC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ (1930 – 1939) 1. Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin và Đảng ta về vấn đề vận động phụ nữ.
Lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về vấn đề vận động phụ nữ đã bác bỏ một cách hùng hồn những thành kiến coi thƣờng phụ nữ do xã hội cũ để lại, đồng thời khẳng định rõ phụ nữ là một nửa nhân loại và lại bị áp bức bóc lột nặng nề. Do đó phụ nữ tham gia một cách tích cực trong các phong trào đấu tranh cách mạng từ trƣớc tới nay. Lê-nin đã nói: “Không thể lôi cuốn quần chúng tham gia chính trị mà lại không lôi cuốn phụ nữ tham gia chính trị”[60, tr 38]. Không những phụ nữ tham gia các phong trào đấu tranh giải phóng mà còn có vai trò quan trọng trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Lê-nin cũng đã khẳng định rằng: Không thể bảo đảm đƣợc tự do thực sự, không thể nào xây dựng đƣợc ngay cả chế độ dân chủ chứ đừng nói đến chế độ xã hội chủ nghĩa nữa. Nếu phụ nữ không tham gia xây dựng xã hội, đội dân cảnh, sinh hoạt chính trị, nếu không giải thoát phụ nữ khỏi tình trạng làm cho ngƣời ta mụ mẫm đi, tức là công việc nội trợ bếp núc. “…dƣới chế độ tƣ bản thì phụ nữ, tức là một nửa nhân loại, phải LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 chịu hai tầng áp bức. Nữ công nhân và nữ nông dân đều bị tƣ bản áp bức và ngoài ra họ còn bị giam cầm trong cảnh nô lệ gia đình”[60, tr 38-39].
Ở các nƣớc thuộc địa, phụ nữ cùng với chồng con của họ đều chịu chung cái nhục mất nƣớc, mất độc lập tự do. Họ bị tƣớc đoạt quyền tự do, dân chủ, kể cả những quyền sơ đẳng nhất. Họ bị đàn áp dã man khi tham gia các phong trào yêu nƣớc, bị kìm hãm trong vòng dốt nát. Họ không những bị bóc lột trong các nhà máy, hầm mỏ, đồn điền của chủ nghĩa tƣ bản mà còn bị chà đạp nhân phẩm, là nạn nhân của tƣ tƣởng phong kiến, những tập tục lạc hậu và hàng loạt những tệ nạn xã hội khác nhƣ: tục đa thê, nạn ép duyên, nạn tảo hôn, nạn mãi dâm, v.
Vì vậy, chủ nghĩa Mác-Lênin chủ trƣơng: “muốn giải phóng phụ nữ thì trƣớc hết phải xóa bỏ chế độ chiếm hữu tƣ nhân về tƣ liệu sản xuất, phải xóa bỏ ách áp bức bóc lột giai cấp và ách nô dịch dân tộc”[62, tr 20-21]. Con đƣờng giải phóng loài ngƣời khỏi chế độ áp bức, bóc lột chỉ có thể là con đƣờng cách mạng, xây dựng một xã hội mới mà trong đó mọi ngƣời đều bình đẳng, ấm no, tự do và hạnh phúc. Đây phải là một cuộc cách mạng sâu sắc nhất, triệt để nhất trong lịch sử và vấn đề giải phóng phụ nữ phải là một bộ phận của cuộc đấu tranh giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc. Lê-nin khẳng định: “giai cấp vô sản sẽ không đạt đƣợc tự do hoàn toàn nếu không giành đƣợc tự do hoàn toàn cho phụ nữ” [60, tr 61].
Mặt khác, Lê-nin cũng nhấn mạnh: “giải phóng phụ nữ lao động… phải là việc của bản thân phụ nữ lao động” [60, tr55]. Chỉ bằng cách tham gia vào phong trào cách mạng chung, phụ nữ mới chứng tỏ đƣợc lực lƣợng và khả năng to lớn của mình, từ đó, dần dần tƣ tƣởng trọng nam khinh nữ trong xã hội mới bị đẩy lùi, phụ nữ mới có điều kiện vƣơn lên giải phóng từng bƣớc, tiến tới giải phóng hoàn toàn. Chủ nghĩa Mác-Lênin cũng vạch ra rằng chỉ khi nào cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân thắng lợi, phụ nữ mới có thể giành đƣợc quyền bình đẳng với nam giới về mặt pháp lý. Nhƣng để đảm bảo quyền bình đẳng về mọi mặt của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 phụ nữ với nam giới và giải phóng phụ nữ một cách triệt để cần phải tiến hành cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Điều này phải làm cho phụ nữ hiểu rõ thì mới có thể vận động họ tham gia vào sự nghiệp cách mạng chung của dân tộc. Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Mác và Ăng-ghen đã chỉ ra rằng muốn vận động phụ nữ tham gia cách mạng thì phải kéo ngƣời đàn bà thoát khỏi vai trò hiện nay của họ là vai trò một công cụ sản xuất đơn giản. Ăng-ghen lại nói: “Muốn thực hiện cuộc vận động phụ nữ thì trƣớc hết phải làm cho phụ nữ có thể tham gia vào sản xuất trên một quy mô xã hội rộng lớn và chỉ phải làm việc trong nhà ít thôi" [4, tr 78]. Muốn cho phụ nữ hoàn toàn đƣợc giải phóng thì sau khi giai cấp vô sản nắm đƣợc chính quyền, phải xóa bỏ quyền tƣ hữu về tƣ bản ruộng đất, phải tạo ra sự bình đẳng giữa nam và nữ trƣớc pháp luật, rồi phải để cho phụ nữ đƣợc tham gia hoạt động chính trị và hoạt động sản xuất.
Mà muốn phụ nữ hoạt động đƣợc thì phải biến “công việc nội trợ vụn vặt cá thể thành công việc lớn xã hội hóa” và Lê-nin đã chỉ rõ: “Cuộc cách mạng vô sản xóa bỏ tận gốc áp bức và sự không bình đẳng đối với phụ nữ một cách triệt để nhất mà không một đảng nào mà cuộc cách mạng nào trên thế giới dám làm. Ở nƣớc ta, nƣớc Nga xô viết không còn lại chút dấu vết gì để bất bình đẳng giữa nữ giới và nam giới trƣớc pháp luật. Chính quyền Xô Viết đã hoàn toàn thủ tiêu sự bất bình đẳng đê tiện xấu xa giả nhân giả nghĩa trong luật pháp về hôn nhân và gia đình, sự bất bình đẳng về con cái, đó mới chỉ là bƣớc đầu đi đến giải phóng phụ nữ. Nhƣng không có một nƣớc tƣ sản nào, cả những nƣớc cộng hòa dân chủ nhất đã dám bƣớc cái bƣớc đi đầu đó.
Ngƣời ta không dám vì cái “quyền tƣ hữu thiêng liêng” [72, tr 21]. Bƣớc thứ hai và chủ yếu là thủ tiêu tƣ hữu về ruộng đất, công xƣởng, nhà máy. Bƣớc đó và chỉ bƣớc đó mới mở đƣờng cho việc giải phóng hoàn toàn và thực sự cho phụ nữ, giải phóng cho họ khỏi “cảnh nô lệ gia đình” bằng cách chuyển công việc nội trợ vụn vặt, cá thể thành công việc lớn xã hội hóa. Bƣớc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 chuyển đó là khó khăn, vì đây là thay đổi một trật tự thâm canh cố đế nhất đã trở thành thói quen (nói cho đúng ra thì không phải là một trật tự mà là điều ghê tởm dã man) [61, tr 138-140].
Có tiến hành những bƣớc đi mang lại quyền lợi cho phụ nữ nhƣ thế thì cuộc vận động phụ nữ mới thu hút đƣợc sự quan tâm của đông đảo chị em phụ nữ. Vâ ̣n du ̣ng lý luâ ̣n của chủ nghiã Mác-Lênin về vấ n đề vận động phụ nữ vào thƣ̣c tiễn cách ma ̣ng Viê ̣t Nam , ngay tƣ̀ khi mới thành lâ ̣p Đảng cô ̣ng sản Viê ̣t Nam đã xác đinh ̣ sƣ̣ nghiê ̣p giải phóng phu ̣ nƣ̃ gắ n liề n với sƣ̣ nghiê ̣p giải phóng giai cấ p , giải phóng dân tộc. Đảng đã có những nhận định, đánh giá đúng vai trò , vị trí và khẳng định khả năng to lớn của phu ̣ nƣ̃ Viê ̣t Nam. Nghị quyết của Ban chấ p hành Trung ƣơng Đảng Cô ̣ng sản Đông Dƣơng năm 1930 đã chỉ rõ: “Lƣ̣c lƣơ ̣ng phu ̣ nƣ̃ là mô ̣t lƣ̣c lƣơ ̣ng tro ̣ng yế u nế u quảng đa ̣i quầ n chúng phu ̣ nƣ̃ không tham gia vào nhƣ̃ng cuô ̣c đấ u tranh cách ma ̣ng thì cách mạng không thể thắng lợi” [27, tr 14].
Chủ trƣơng nam nữ bình đẳng là một trong mƣời nhiê ̣m vu ̣ đã đƣơ ̣c ghi trong Luâ ̣n cƣơng chin ́ h tri ̣của Đảng cô ̣ng sản Đông Dƣơng do đồ ng chí Trầ n Phú – Tổ ng bí thƣ của Đảng khởi thảo. Đảng rấ t ch ú trọng đến việc tổ chức vâ ̣n đô ̣ng phu ̣ nƣ̃ công nông “phải đ ƣa phu ̣ nƣ̃ công nông vào công hô ̣i , nông hô ̣i cho đông, lại cần phải đem họ vào cơ quan chỉ huy tập làm công việc lãnh đạo quần chúng” [27, tr 95]. Phụ nữ Việt Nam bị áp bức , bóc lột nặng nề. Muố n thoát khỏi cảnh nô lê ̣ lầ m than, họ không còn đƣờng nào khác là tham gia đấ u tranh cách ma ̣ng dƣới sƣ̣ lãnh đạo của Đảng , của giai cấp công nhân.
Cách mạng xã hội chủ nghĩa là cuộc cách mạng sâu sắc nhất , triê ̣t để nhấ t , toàn diện nhất trong lịch sử lo ài ngƣời. Cuô ̣c cách ma ̣ng đó không thể giành đƣơ ̣c thắ ng lơ ̣i nế u không có sƣ̣ tham gia tích cực của phụ nữ. Lê-nin đã nói : “Không thu hút đƣơ ̣c phu ̣ nƣ̃ tham gia công tác xã hội , đi dân quân tham dƣ̣ vào sinh hoa ̣t chính tri ̣ , nế u không kéo ho ̣ thoát LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 khỏi không khí mụ mẫm của việc nội trợ bếp núc thì không thể nào bảo đảm đƣơ ̣c tƣ̣ do thâ ̣t sƣ̣, không thể nào xây dƣ̣ng đƣơ ̣c chế đô ̣ dân chủ chƣ́ đƣ̀ng nói gì xây dƣ̣ng xã hô ̣i chủ nghiã nƣ̃a” [60, tr 45]. Án Nghi ̣quyế t của Trung ƣơng toàn thể Hội nghị của Đảng cộng sản Đông Dƣơng (10.1930) về phu ̣ nƣ̃ vâ ̣n đô ̣ng đã nhâ ̣n đinh ̣ : “Trong đám quầ n chúng lao khổ ở thành phố và nhà quê phu ̣ nƣ̃ chiế m mô ̣t phầ n lớn , tình hình của những ngƣời phu ̣ nƣ̃ ấ y rấ t cƣ̣c khổ , ngoài những cảnh bóc lột nhƣ nhiều giờ làm việc , ít tiề n lƣơng, họ bị phong tục tró i buô ̣c, bị coi nhƣ ngƣời tôi mọi, rấ t đê tiê ̣n trong xã hội, không có mô ̣t chút tƣ̣ do nào hế t .