CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC 1. Một số khái niệm về tuyển dụng nhân lực 1. Tuyển dụng nhân lực Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Đồng thời là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được.
Một khía cạnh khác, tuyển dụng nhân lực được hiểu là quá trình tìm kiếm, thu hút, lựa chọn và sử dụng người lao động. Như vậy có thể hiểu quá trình tuyển dụng bắt đầu từ khi thu hút ứng viên đến khi chấm dứt hợp đồng lao động. Có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm tuyển dụng nhân lực. Theo Nguyễn Vân Điềm (2012), Giáo trình Quản trị nhân lực, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân: “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và tuyển chọn từ những nguồn khác nhau những nhân viên đủ khả năng đảm nhiệm những vị trí mà doanh nghiệp cần tuyển”.
Theo tiếp cận của TS Mai Thanh Lan (2014), Giáo trình Tuyển dụng nhân lực, NXB Thống kê: “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp” Trong bài khóa luận này em đồng quan điểm và sử dụng thống nhất khái niệm của TS. Lê Thanh Hà (2009), Giáo trình Quản trị nhân lực (tập 1), NXB Lao động- Xã hội:“Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút và lựa chọn nhân lực nhằm thỏa mãn nhu cầu sử dụng nhân lực của doanh nghiệp và bổ sung nhân lực lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp”. Tuyển dụng nhân lực có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, NLĐ và xa hơn là tác động đến kinh tế- xã hội của đất nước. Tuyển dụng nhân lực giúp doanh nghiệp tạo và bổ sung nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu trước mắt và lâu dài phục vụ chiến lược hoạt động phát triển doanh nghiệp, giúp bổ sung nhân lực phù hợp với yêu cầu của hoạt động sản xuất kinh doanh giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tuyển mộ nhân lực Theo tiếp cận của Nguyễn Vân Điềm (2012), Giáo trình quản trị nhân lực, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân:“ Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình đồ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức”. Theo một cách tiếp cận khác của TS.Mai Thanh Lan (2014), Giáo trình Tuyển dụng nhân lực, NXB Thống Kê: “Tuyển mộ nhân lực là quá trình tìm kiếm và thu hút ứng viên nhằm có một lực lượng ứng viên phù hợp với nhu cầu tuyển dụng nộp đơn ứng tuyển để doanh nghiệp lựa chọn” Trong bài khóa luận tốt nghiệp này, em đồng quan điểm và sử dụng thống nhất khái niệm của TS. Lê Thanh Hà(2009), Giáo trình Quản trị nhân lực( tập 1), NXB Lao động- xã hội:“ Tuyển mộ nhân lực là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động bên ngoài và bên trong tổ chức để lựa chọn lao động cho các vị trí còn trống của tổ chức”.
Quá trình tuyển mộ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của tuyển dụng nhân lực. Thu hút ứng viên là bước khởi đầu cho việc đảm bảo nhân lực cho tổ chức, là điều kiện cần cho sự thành công của tuyển dụng nhân lực 1. Tuyển chọn nhân lực Theo tiếp cận của TS. Mai Thanh Lan (2014), Giáo trình Tuyển dụng nhân lực, NXB Thống Kê: “Tuyển chọn nhân lực được hiểu là quá trình đánh giá năng lực của các ứng viên nhằm lựa chọn ứng viên phù hợp với nhu cầu cần tuyển của doanh nghiệp”.
Theo tiếp cận của Nguyễn Vân Điềm (2012), Giáo trình Quản trị nhân lực, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân: “Tuyển chọn nhân lực là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ”. Trong bài khóa luận này, em đồng ý và sử dụng thông nhất khái niệm theo hướng tiếp cận của TS. Lê Thanh Hà(2009), Giáo trình Quản trị nhân lực( tập 1), NXB Lao động- xã hội: “Tuyển chọn nhân lực về thực chất là việc thực chất là việc lựa chọn ứng viên cho các vị trí làm việc trống của tổ chức nhằm đáp ứng yêu cầu đặt ra của tổ chức đó cho các chức danh công việc cần tuyển dụng”. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tuyển chọn được coi là quá trình chính trong công tác tuyển dụng.
Tuyển chọn sẽ đánh giá, lựa chọn các ứng viên dựa vào yêu cầu, tính chất công việc mà họ ứng tuyển. Nội dung của tuyển dụng nhân lực 1. Chuẩn bị tuyển dụng nhân lực 1. Xác định nhu cầu tuyển dụng Để xác định nhu cầu tuyển dụng nhân lực tại các tổ chức, cán bộ phụ trách công tác tuyển dụng phải dựa vào cơ sở của công tác tuyển dụng như tình hình biến động nhân lực, quy mô, cơ cấu nguồn nhân lực trong tổ chức.
Mỗi tổ chức có trình tự xác định nhu cầu tuyển dụng riêng, tuy nhiên trong đó thường có yêu cầu cụ thể về số lượng tuyển dụng, trình độ chuyên môn của ứng viên. Nhu cầu tuyển dụng có thể xuất phát từ nhiều lý do như: tuyển dụng thay thế nhân viên, tuyển dụng ứng phó, tuyển dụng ngẫu nhiên, tuyển dụng dự án, tuyển dụng thường niên. Trong kế hoạch nhân sự hàng năm, phải xây dựng cân đối nguồn lực tại đơn vị để sử dụng thật hợp lý và hiệu quả, hạn chế tối đa việc tăng số lượng nhân viên. Nếu có nhu cầu thực sự tăng nhân viên thì phải nêu rõ lý do vì sao tăng và phải xác định rõ thời điểm, số lượng nhân viên tăng hàng năm.
Hình thành nhu cầu tuyển dụng: xác định vị trí cần tuyển và điều kiện ứng viên. Lập kế hoạch tuyển dụng Căn cứ xây dựng kế hoạch tuyển dụng Để xây dựng được kế hoạch tuyển dụng thì bộ phận nhân sự cần chú ý đến chiến lược kinh doanh và chiến lược nguồn nhân lực của công ty bởi đây chính là phương hướng, tiền đề cho mọi hoạt động của công ty, khả năng tài chính của công ty có sử dụng được các dịch vụ bên ngoài hay không, tình hình nhân lực của doanh nghiệp, tính chất công việc, thị trường lao động và quan trọng là luật pháp liên quan đến tuyển dụng, ý kiến của tổ chức công đoàn. Quy trình xây dựng kế hoạch tuyển dụng Quy trình xây dựng kế hoạch nhân lực có thể áp dụng theo các dạng là từ trên xuống, từ dưới lên hay quy trình hỗn hợp. Đối với một số doanh nghiệp áp dụng theo quy trình từ dưới lên nghĩa là khi các bộphận chức năng có nhu cầu thì ban lãnh đạo mới quyết định tuyển dụng nhân viên mới.
Quá trình này được thực 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiện như sau: đầu tiên, các đơn vị thành viên, phòng ban, bộ phận chức năng xác định nhu cầu tuyển dụng, lập kế hoạch tuyển dụng, sau đó được chuyển cho bộ phận phụ trách nhân sự của doanh nghiệp. Bộ phận phụ trách nhân sự tổng hợp nhu cầu và kế hoạch tuyển dụng thành báo cáo chung nhu cầu tuyển nhân lực và kế hoạch tuyển trình ban giám đốc kèm phiếu đề nghị, kế hoạch của các đơn vị. Ban giám đốc sẽ tiếp nhận, xem xét và duyệt nhu cầu, kế hoạch tuyển dụng. Quy trình từ trên xuống nghĩa là khi ban lãnh đạo có những hoạt động đổi mới hay nhận thấy tình hình kinh doanh của doanh nghiệp có nhu cầu cần nhân lực thì sẽ yêu cầu bộ phận nhân sự lập kế hoạch tuyển dụng để đáp ứng nhân lực cho các bộ phận có nhu cầu.
Đầu tiên, căn cứ chiến lược phát triển, kế hoạch hoạt động, ban giám đốc xác định nhu cầu tuyển dụng và kế hoạch tuyển dụng chuyển cho bộ phận nhân sự. Bộphận nhân sự chi tiết hóa và chuyển thông tin đến các bộ phận liên quan kế hoạchtuyển dụng nhân lực, phân công công việc và yêu cầu tham gia thực hiện kế hoạch.Các phòng ban, bộ phận tiếp nhận nhu cầu và triển khai thực hiện kế hoạch tuyển dụng. Lập kế hoạch tuyển dụng chi tiết Cơ sở của việc lập kế hoạch tuyển dụng dựa vào quy trình tuyển dụng của tổ chức. Lập kế hoạch tuyển dụng giúp cho công tác tuyển dụng diễn ra nhanh chóng, chính xác, có kế hoạch rõ ràng thì sẽ không bỏ sót công đoạn thực hiện.
Nội dung của lập kế hoạch tuyển dụng gồm: Ngoài những chuẩn bị có tính vật chất như tiền bạc, phòng ốc, các biểu mẫu trắc nghiệm, đánh giá. Tổ chức cần có những chuẩn bị sau: - Nghiên cứu các văn bản, quy định về tuyển dụng( để tránh những rắc rối và vận dụng linh hoạt pháp luật) - Cần có bản mô tả công việc - Xác định tiêu chuẩn tuyển dụng( tiêu chuẩn chung đối với tô chức, tiêu chuẩn của phòng ban hoặc bộ phận cơ sở và tiêu chuẩn đối với cá nhân thực hiện công việc - Xác định số lượng thành phần, quyền hạn và trách nhiệm của hội đồng tuyển dụng. - Xác định rõ nguồn tuyển dụng nhân lực nên tập trung ở đâu - Lập kế hoạch về thời gian cụ thể 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực hiện tuyển dụng nhân lực 1.
Tuyển mộ nhân lực Tuyển mộ tạo tiền đề quan trọng cho quá trình tuyển chọn nhân lực, giúp doanh nghiệp nâng cao được hiệu quả tuyển dụng thông qua giảm những chi phí không cần thiết ở những bước sau quá trình tuyển dụng Xác định nguồn tuyển mộ Tiếp cận nguồn và thu hút ứng viên Đánh giá quá trình tuyển mộ Sơ đồ 1.1: Quy trình tuyển mộ nhân lực Bước 1: Xác định nguồn tuyển mộ Lập kế hoạch tuyển mộ : trong hoạt động tuyển mộ tổ chức cần xác định xem cần tuyển mộ bao nhiêu người cho từng vị trí cần tuyển. Cơ sở để lập được kế hoạch tuyển mộ ta cần dựa vào kế hoạch nhân lực và việc thiết kế , phân tích công việc của tổ chức, từ đó đưa ra được tỷ lệ tuyển chọn.