Chương 1: Thông nhất đất nước là yêu cầu khách quan. là đòi hỏi bức thiết của lịch sit din tộc ở giữa thé ky XVI đến cuối thé ky XVII, Chương 2: Phong trào Tây Sơn với công cuộc thống nhất dat nước. Chương 3: Hoàn thanh thống nhất đất nướcdưới thời Nguyễn. - Phan Kết luận và mục lục, tài liệu tham khảo.
Trang 10 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Huỳnh Hoa PHAN NOI DUNG Chương | Thống nhất đất nước là yêu cầu khách quan, là đòi hỏi bức thiết của lịch sử dân tộc ở giữa thé ky XVI đến cuối thé kỷ XVHI. Về khái niệm quốc gia thống nhất: Thể nào là một quốc gia thông nhất? Câu trả lời tưởng như ai cũng biết nhưng dé hình thành một khái niệm, một định nghĩa lại không phải là diéu đơn giản. Thực ra, khái niệm "quốc gia thong nhất” không có trong các tir điển hiện hành. Người đọc chỉ có the tham khảo như sau: Theo từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê (chủ biên), xuất bản năm 2005, của Nxb Đà Năng thì: -Quốc có nghĩa là: + Nước - Gia có nghĩa là : + Nha > Quốc gia là: Nước nhà.
- Con từ thông nhất có các ý nghĩa sau: + Ý nghĩa thứ nhất là hợp thành một khối, có chung một cơ cấu tổ chức, có sự điều hành chung. + Ý nghĩa thứ hai là làm cho phù hợp với nhau, không mâu thuẫn nhau. + Ý nghĩa thứ ba là có sự phủ hợp, nhất trí với nhau, không mâu thuẫn nhau. Còn theo từ điển Hán - Việt của tác giả Thiéu Chiru xuất bản năm 2002, tại Nxb Tp.
Hỗ Chí Minh thi “thống nhất" được phân tích như sau. - Thong là: + Mối, tơ sự có manh mỗi + Nổi không din. Nhat là: + Chuyến nhất. Trang II Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Huynh Hoa + Hợp Chính vi vậy việc đưa ra một khái niệm, một định nghĩa chung dé từ đó làm cơ sở xác định quốc gia Dai Việt trong cuối thé ky XVIII được thống nhất như thé nao vả ai lả người có công trong sự nghiệp ay quả 1a một van dé vỏ củng khỏ khăn.
Và vi vậy khái niệm nay được hiểu rất khác nhau Người thi cho rằng thống nhất là toan cdi Việt Nam thuộc về chỉ một chủ quyén tối cao cai trị vừa trong lý thuyét vừa trong thực hành; người thi quan niệm một nước được gọi là thống nhất khi chỉ có một chính quyền trong bờ cdi. Vé mặt lý luận thi một quốc gia thống nhất tắt nhiên chí có một chính quyền nhưng từ đó coi chính quyên như Ia tiêu chuan duy nhất của một quốc gia thông nhất và hé có may chính quyền là có may quốc gia thi lại là một định nghĩa phiến diện, không day đủ. Theo quan điểm khoa hoc, chính quyền là một bộ phận tổ chức của kiến trúc thượng tang. Còn quốc gia hiểu theo nghĩa đầy đủ bao gôm nhiều nhân tô: lãnh thô.
cơ sở kinh tế xã hội, cộng đồng dan cư (. Theo đó quốc gia thống nhất phải có: lãnh thô thống nhất, cơ sở kinh tế thông nhất (thị trường thống nhat), cộng đồng dân cư thống nhất có ngôn ngữ, tập quán chung và tất nhiên phải có một bộ máy chính quyền bao trùm lên toàn bộ lãnh thổ thống nhất. Với cách hiểu như vậy, khóa luận sẽ từng bước tìm hiểu công cuộc thống nhất đất nước ở Dai Việt hồi cuối thé kỷ XVIII để hiểu day đủ va ban chất hơn vẻ van đẻ. Ý chí thống nhất là truyền thống của dân tộc ta.
Có thống nhất mới phát triển va phát triển bền vững, đó là tổng kết có tinh phd quát lịch sử. Đối với dân tộc Việt Nam, đó còn là chân lý được rút ra từ nhiều thế hệ người con đất Việt, họ đã đồ xuống nhiều xương máu dé xây dựng. bảo vệ sự thông nhất của đất nước, khép lai mọi sự chia cắt. ngay từ thuở lập nước (với Bắc bộ và Bắc Trung bộ làm trung tâm chủ đạo) đến tận ngày nay, dù có trải qua một số lần đất nước bị chia cắt nhưng xu hướng thống nhất vẫn luôn thắng thé.
Moi sự cát cứ, chia cắt đều phải khép lại boi thống nhất đất nước là ý chi, là nguyện vọng, là mơ ước của nhân dan ta. Những phát hiện lịch sử trong suốt thẻ ky XX, mà đặc biệt bởi khảo cỏ học đã minh chứng rằng. tir một đến vai vạn năm trước. suốt chiều dai lãnh thé Việt Nam đã có mặt của người nguyên thủy.
Họ đã chiếm cứ va khai thác các vùng dat, sáng tạo nên những giá trị vật chất và tinh thần mang đặc trưng Việt. Muộn lắm là vào khoảng 5000 - 3000 nam Trang 12 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Huỳnh Hoa trước, Việt Nam đã lả một lãnh thê thông nhật. chưa có sự phân chia hay cát cứ bởi các sắc tộc khác nhau. Như vậy, khởi đâu cua cu dan và lãnh thé đất nước va một sự thông nhất và phát triển bên vững.
Vào những năm tiếp giáp Công nguyên. cư dân và lãnh thé dat nước xảy ra quá trình chia tách lãnh thé không thé cường lại bởi các thé lực ngoại xâm phương Bac. Chúng đã tìm mọi biện pháp nhằm đồng hóa dân tộc cũng như thực hiện chính sách “chia dé trị" nhằm phá vờ khối doan kết thống nhất, sức mạnh của dân tộc ta dé tiêu diệt sự chống đối của nhân dan ta. Tuy nhiên, trong quá trinh bị đô hộ.
chia cắt 46, ý chi thống nhất của nhân dân ta là động lực thúc đây các cuộc đấu tranh giành độc lập diễn ra không ngừng ngay từ đầu công nguyễn vả tiếp điển không ngừng trong suốt gần 1000 năm bị đô hộ của phương Bắc: Khởi nghĩa của Hai Bà Trưng chống quân Hán vào những năm 40; khởi nghĩa của Ba Triệu (248) chống quân Ngô: khởi nghĩa của Lý Bi va Triệu Quang Phục chống quân Lương vao giữa thé ky VI; khới nghĩa chéng nhà Đường của Mai Thúc Loan (722) rồi đến khởi nghĩa của Phùng Hưng (cuối thế kỷ VIII) và khởi nghĩa của Khúc Thừa Du (905).Dén thé kỷ X, với chiến thắng Bạch Đảng (938). đất nước đã giành lại được độc lập, non sông đã thu về một mỗi dưới sự đứng đầu của Ngô Quyền với kinh đô đóng ở Cé Loa ( Đông Anh - Hà Nội). Tuy đã trai qua hon 30 năm độc lập sau hai cuộc kháng chiến chống quân Nam Han xâm lược, nhưng tan du của chế độ đô hộ cũ vẫn còn nhiều, tinh hình xã hội phức tap. Sự thành lập triều Ngô đứng đầu là Ngô Quyển chưa đủ điều kiện đẻ giữ ving sự ổn định lầu dài.
Đất nước lại rơi vào tình trạng cát cứ bới loạn 12 sứ quân. chia cắt chỉ là tạm thời, Cuối cùng vào năm 967, đất nước trở lại yên bình trong thống nhất dưới sự thống trị của triều Dinh đứng đầu là Dinh Bộ Lĩnh. Từ thé kỷ X - XVI, trải qua các vương triêu Dinh, Tiên Lê, Lý, Tran, Lê sơ. đất nước được thống nhất trong độc lập và sự thống nhất ấy không ngừng được củng cỏ, xây dựng và bảo vệ, chống lại mọi âm mưu chia tách của kẻ thù bén trong cũng như các thé lực ngoại xâm bên ngoài.
giặc Nguyên Mông, giặc Minh.đù hùng mạnh đến đâu cũng phải khuất phục trước tinh than bắt khuất, ý chí kiến cường của nhân dân ta ! htp- www.vn Trang 13 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Huỳnh Hoa quyết bao vệ độc lập thống nhất của quốc gia. Chính sự độc lập, thông nhất quốc gia da tạo cho đất nước Đại Việt sự khởi sắc mạnh mẽ vẻ kinh tế - xã hội.ma lịch sử đã minh chứng và ghi nhận. Co thể nói ý chí thống nhất nhất là truyền thông của dân tộc Việt Nam từ xưa tới nay, thống nhất dé phát triển và phát triển bèn ving. Đó lá giáo huan của lịch sử, là bai học xương máu không chỉ cho hiện tại ma cho ca tương lai sau nay.
Cục diện đất nước từ thé ky XVI - cuối thế kỷ XVHI. Lãnh thê va dan cu mới thống nhất chưa được bao lâu thi từ thé ky XVI, Đại Việt lại xảy ra quá trình chia tách mà khởi điểm là sự khởi đầu của Vương triều Mạc (1527). Từ thé kỷ XVI, nhân chính quyền nha Lê suy yếu, nhiễu thé lực phong kiến nỗi lên tranh giành quyền lực. Với sự biển năm 1527, Mạc Đăng Dung lật dé triều Lẻ, lập nên triều Mạc.
Ngay sau đó, các thé lực nhà Lê tìm cách chong đối. Dau năm 1531, An Thành hau Nguyễn Kim dựa vào sự giúp đỡ của vua Ai Lao, mộ quân luyện tập và tôn một người con của Chiêu Tông là Ninh lên làm vua. Một triểu đình mới của nhà Lê hình thành ở Thanh Hóa. sử gọi là Nam triều để phân biệt với Bắc triêu của nhà Mạc.
hay còn gọi là triều “Lé Trung hung”. Về sau khi Nguyễn Kim chết, con rẻ Nguyễn Kim là Trịnh Kiếm chấp chính với thể chế “vua Lê chúa Trinh”. Dat nước sa vào cục diện Nam ~ Bắc triéu phân tranh. Các cuộc chiến tranh giữa Nam triều và Bắc triều diễn ra liên miền, gây ra bao cảnh đau thương, chết chóc.
Năm 1592, nhà Mạc đỗ, Bắc triều vừa thất thế, tưởng như dat nước lại được thông nhất trở lại thế nhưng nội bộ Nam triều xuất hiện mâu thuẫn, hình thành hai phe thù địch Trịnh và Nguyễn, đắt nước lại rơi vào thám cảnh chia cắt Dang Trong — Dang Ngoài trên hai thể kỹ. Mam mông của sự phân liệt bắt nguồn từ trong cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều. Nam 1545, sau khi Nguyễn Kim bị mưu sát, Trịnh Kiểm được vua Lé đưa lên thay thé, chỉ huy mọi việc. Dé giữ vững quyển hành của minh của minh, Trịnh Kiếm tim cách loại trir phe cảnh của Nguyễn Kim mà trước hết là các con trai ông.
Người con đầu của ông là Nguyễn Udng bị sát hại. Người con trai nữa là Nguyễn Hoang tim cách thoát khỏi nguy cơ như anh. Được sự gợi ý của trạng trình Nguyễn Binh Khiêm. Nguyễn Hoang nhờ chị gái (vợ của Trịnh Kiểm) xin cho vào tran thủ đất Thuận Hóa.
Cũng muốn mượn nơi Trang 14 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS Lê Huỳnh Hoa rừng thiéng nước độc ở xứ Thuận Hóa tiểu diệt hộ minh một cái gai trong mắt nên Trịnh Kiểm đã đông ý. Năm 1558, Nguyễn Hoang dem theo nhiều anh em, ba con người Téng Sơn (Thanh Hóa — quê của ông) cùng các quan lại cũ của Nguyễn Kim; các “nghia dũng” Thanh, Nghệ vào trân thủ Thuận Hóa. Năm 1570, Nguyễn Hoàng được giao cai quản luôn đất Quảng Nam.