Luận văn thạc sĩ cơ sở địa lý cho phát triển du lịch sinh thái khu vực quan lạn minh châu huyện vân đồn tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích cơ sở địa lý phát triển du lịch sinh thái tại khu vực Quan Lạn, Minh Châu, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.

• Tác giả: Ứng Thị Minh Điệp
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Bào
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Cơ sở địa lý cho phát triển du lịch sinh thái khu vực Quan Lạn, Minh Châu, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.5. Nội dung nghiên cứu
• 0.6. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Định nghĩa về DLST của một số tổ chức trên thế giới
• 1.3. Định nghĩa về DLST của ngành du lịch Việt Nam
• 1.4. Các đặc trưng của DLST
• 1.5. Các nguyên tắc của DLST
• 1.6. Cơ sở địa lý cho phát triển du lịch sinh thái
• 1.7. Tài nguyên du lịch sinh thái
• 1.8. Phân loại tài nguyên du lịch sinh thái chính
• 1.9. Cơ sở tài liệu
• 1.10. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10.1. Phương pháp thu thập, xử lí số liệu, tài liệu
• 1.10.2. Phương pháp thực địa
• 1.10.3. Phương pháp bản đồ và hệ thống thông tin địa lí
• 1.10.4. Phương pháp đánh giá tài nguyên
• 1.10.5. Phương pháp phân tích SWOT
• 1.11. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI VÀ TÀI NGUYÊN DU LỊCH ĐẢO QUAN LẠN
• 2.1. Vị trí địa lý
• 2.2. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
• 2.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.2.2. Tài nguyên du lịch tự nhiên
• 2.3. Điều kiện kinh tế - xã hội và tài nguyên du lịch nhân văn
• 2.3.1. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.3.2. Tài nguyên dịch vụ nhân văn
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI ĐẢO QUAN LẠN
• 3.1. Phân tích hiện trạng du lịch đảo Quan Lạn
• 3.2. Sản phẩm du lịch
• 3.3. Lao động trong lĩnh vực du lịch
• 3.4. Thị trường và doanh thu về du lịch
• 3.5. Đánh giá điều kiện địa lý và mức độ thuận lợi của tài nguyên cho DLST đảo Quan Lạn
• 3.6. Sử dụng phương pháp đánh giá tài nguyên cho phát triển DLST
• 3.7. Sử dụng ma trận SWOT đánh giá DLST đảo Quan Lạn
• 3.8. Định hướng và giải pháp phát triển DLST đảo Quan Lạn
• 3.8.1. Định hướng phát triển DLST đảo Quan Lạn
• 3.8.2. Giải pháp phát triển DLST đảo Quan Lạn
• 3.9. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ sở địa lý phát triển du lịch sinh thái Quan Lạn

Đảo Quan Lạn, thuộc huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, nổi bật với cảnh quan thiên nhiên đa dạng và hệ sinh thái phong phú. Vị trí địa lý của đảo tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các loại hình du lịch sinh thái. Đảo có khí hậu ôn hòa, bãi biển đẹp và hệ sinh thái rừng ngập mặn, là những yếu tố quan trọng cho sự phát triển bền vững của du lịch sinh thái tại đây.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của Quan Lạn

Đảo Quan Lạn có diện tích khoảng 11,5 km², với nhiều bãi biển đẹp như bãi Quan Lạn, bãi Minh Châu. Hệ sinh thái rừng ngập mặn và các loài động thực vật phong phú là tài nguyên quý giá cho phát triển du lịch sinh thái. Các nghiên cứu cho thấy, sự đa dạng sinh học tại đây rất cao, với nhiều loài đặc hữu và quý hiếm.

1.2. Vị trí địa lý và điều kiện khí hậu

Quan Lạn nằm cách đất liền khoảng 50 km, có vị trí chiến lược trong việc phát triển du lịch biển. Khí hậu tại đây mang tính chất nhiệt đới gió mùa, với mùa hè nóng ẩm và mùa đông lạnh khô, tạo điều kiện thuận lợi cho du lịch quanh năm.

II. Thách thức trong phát triển du lịch sinh thái tại Quan Lạn

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển du lịch sinh thái tại Quan Lạn vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên không bền vững và thiếu cơ sở hạ tầng là những trở ngại lớn. Đặc biệt, sự gia tăng lượng khách du lịch có thể gây áp lực lên hệ sinh thái nhạy cảm của đảo.

2.1. Ô nhiễm môi trường và tác động của du lịch

Sự gia tăng lượng khách du lịch đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là rác thải nhựa và nước thải. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, nếu không có biện pháp quản lý hiệu quả, tình trạng này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái và cảnh quan tự nhiên của đảo.

2.2. Thiếu cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch

Cơ sở hạ tầng du lịch tại Quan Lạn còn hạn chế, với nhiều dịch vụ chưa đáp ứng được nhu cầu của khách du lịch. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và dịch vụ là cần thiết để thu hút và giữ chân du khách.

III. Phương pháp phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Quan Lạn

Để phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Quan Lạn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả và bền vững. Việc kết hợp giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế là rất quan trọng. Các giải pháp như giáo dục cộng đồng, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và phát triển sản phẩm du lịch sinh thái sẽ giúp duy trì sự cân bằng giữa phát triển và bảo tồn.

3.1. Giáo dục cộng đồng và nâng cao nhận thức

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường và phát triển bền vững là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo và hội thảo có thể giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của du lịch sinh thái và cách bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

3.2. Phát triển sản phẩm du lịch sinh thái

Cần phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái đa dạng, như tour khám phá hệ sinh thái rừng ngập mặn, các hoạt động thể thao dưới nước và trải nghiệm văn hóa địa phương. Điều này không chỉ thu hút khách du lịch mà còn tạo ra nguồn thu nhập cho cộng đồng địa phương.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về du lịch sinh thái tại Quan Lạn

Nghiên cứu về du lịch sinh thái tại Quan Lạn đã chỉ ra rằng, việc phát triển bền vững có thể mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương. Các mô hình du lịch sinh thái thành công tại một số địa phương khác có thể được áp dụng tại Quan Lạn. Kết quả nghiên cứu cho thấy, nếu được quản lý tốt, du lịch sinh thái có thể trở thành nguồn thu nhập chính cho người dân địa phương.

4.1. Mô hình du lịch sinh thái thành công

Một số mô hình du lịch sinh thái thành công tại Việt Nam như Cát Bà, Phú Quốc có thể được tham khảo. Những mô hình này đã chứng minh rằng, việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển có thể mang lại lợi ích lâu dài cho cả môi trường và cộng đồng.

4.2. Kết quả nghiên cứu và đánh giá

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc phát triển du lịch sinh thái tại Quan Lạn không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn tạo ra cơ hội việc làm cho người dân. Đánh giá từ các chuyên gia cho thấy, nếu được đầu tư đúng mức, Quan Lạn có thể trở thành điểm đến du lịch sinh thái hàng đầu tại miền Bắc Việt Nam.

V. Kết luận và tương lai của du lịch sinh thái tại Quan Lạn

Du lịch sinh thái tại Quan Lạn có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc áp dụng các giải pháp bền vững và quản lý hiệu quả sẽ giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế địa phương. Tương lai của du lịch sinh thái tại Quan Lạn phụ thuộc vào sự hợp tác giữa chính quyền, cộng đồng và các nhà đầu tư.

5.1. Tầm nhìn phát triển du lịch sinh thái

Tầm nhìn phát triển du lịch sinh thái tại Quan Lạn cần hướng tới việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa tầm nhìn này.

5.2. Hướng đi tương lai cho du lịch sinh thái

Hướng đi tương lai cho du lịch sinh thái tại Quan Lạn cần tập trung vào việc phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, bảo tồn văn hóa địa phương và nâng cao nhận thức cộng đồng. Sự tham gia của cộng đồng trong quá trình phát triển sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của du lịch sinh thái tại đây.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Du lịch sinh thái (DLST) đang trở thành xu hướng phát triển quan trọng trong bối cảnh ô nhiễm môi trường và gia tăng dân số tại các đô thị lớn. Tại Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Quảng Ninh với hơn 2.000 đảo, DLST được xem là giải pháp bền vững nhằm khai thác tiềm năng thiên nhiên và văn hóa bản địa. Đảo Quan Lạn, thuộc huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, với diện tích 24,142 km², gồm hai xã Quan Lạn và Minh Châu, sở hữu hệ sinh thái rừng, rừng ngập mặn, bãi biển nguyên sơ cùng khí hậu mát mẻ quanh năm, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển DLST. Tuy nhiên, hiện nay việc khai thác DLST tại đây còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng, đồng thời xuất hiện những tác động tiêu cực đến môi trường và cảnh quan.

Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng cơ sở khoa học địa lý, đánh giá tài nguyên DLST tại đảo Quan Lạn để đề xuất định hướng phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hai xã Quan Lạn và Minh Châu, với số liệu cập nhật đến năm 2018. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc xây dựng cơ sở lý luận phát triển DLST và ý nghĩa thực tiễn giúp các nhà quản lý, cộng đồng địa phương có giải pháp phù hợp nhằm phát triển DLST hiệu quả, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về du lịch sinh thái, quản lý tài nguyên và phát triển bền vững. DLST được định nghĩa là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa, gắn với giáo dục môi trường và bảo tồn hệ sinh thái. Các đặc trưng chính của DLST bao gồm tính đa ngành, đa thành phần, liên vùng, mùa vụ, xã hội hóa và đa mục tiêu. Nguyên tắc phát triển DLST bền vững nhấn mạnh trách nhiệm đạo đức với môi trường, bảo vệ tài nguyên, sự tham gia cộng đồng và quản lý chặt chẽ.

Khung lý thuyết còn bao gồm phân loại tài nguyên DLST thành tài nguyên tự nhiên (địa hình, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái) và tài nguyên nhân văn (văn hóa bản địa, di tích lịch sử, lễ hội, sản phẩm thủ công mỹ nghệ). Phân tích SWOT được sử dụng để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong phát triển DLST tại đảo Quan Lạn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính gồm số liệu thống kê của huyện Vân Đồn, các đề tài nghiên cứu trước đây, tài liệu từ các cơ quan quản lý và khảo sát thực địa tại đảo Quan Lạn trong hai đợt (tháng 7/2018 và tháng 8/2019). Cỡ mẫu khảo sát bao gồm người dân địa phương, cán bộ quản lý du lịch và hướng dẫn viên.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thu thập, tổng hợp và xử lý số liệu thứ cấp từ các báo cáo, luận văn, đề tài nghiên cứu.
• Khảo sát thực địa nhằm thu thập thông tin thực tế, kiểm chứng số liệu.
• Sử dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) để xây dựng bản đồ tài nguyên tự nhiên và nhân văn.
• Phương pháp đánh giá tài nguyên theo thang điểm có trọng số, đánh giá tổng hợp tài nguyên DLST tại hai xã.
• Phân tích SWOT để xác định các yếu tố nội bộ và bên ngoài ảnh hưởng đến phát triển DLST.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2019, với giai đoạn thu thập số liệu và khảo sát thực địa tập trung trong năm 2018-2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điều kiện tự nhiên thuận lợi cho DLST: Đảo Quan Lạn có diện tích 24,142 km² với đa dạng địa hình gồm núi đá vôi, rừng ngập mặn, bãi biển nguyên sơ. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình 23°C, lượng mưa trung bình 2.625,8 mm/năm, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động du lịch quanh năm. Độ che phủ rừng đạt 42%, diện tích rừng ngập mặn khoảng 30 ha. Các bãi tắm Minh Châu, Quan Lạn được đánh giá là đẹp hoang sơ, trong đó bãi Minh Châu nằm trong top 10 bãi biển đẹp nhất Việt Nam.

2. Tài nguyên du lịch nhân văn phong phú: Đảo lưu giữ nhiều di tích lịch sử văn hóa như khu thương cảng cổ Vân Đồn, cụm di tích đình-chùa-miếu-nghè cấp quốc gia, các lễ hội truyền thống đặc sắc. Dân số khoảng 4.513 người, chủ yếu dân tộc Kinh (98,12%), với 9 dân tộc anh em sinh sống. Lao động trong độ tuổi là 2.371 người, trong đó 87% làm nông-lâm-ngư nghiệp, 12,5% làm thương mại dịch vụ, nhưng chỉ 17,97% lao động qua đào tạo chuyên môn.

3. Hiện trạng phát triển DLST còn hạn chế: Sản phẩm du lịch chủ yếu là du lịch nghỉ dưỡng và tham quan tự nhiên, quy mô đầu tư nhỏ, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ. Lượng khách du lịch tăng nhanh nhưng chưa khai thác hiệu quả tiềm năng DLST. Ví dụ, số lượng khách du lịch đến đảo trong giai đoạn 2016-2018 tăng nhưng chưa có số liệu cụ thể về doanh thu DLST. Các hoạt động du lịch bắt đầu gây áp lực lên môi trường, cảnh quan và hệ sinh thái.

4. Phân tích SWOT cho thấy: Điểm mạnh là tài nguyên thiên nhiên đa dạng, vị trí địa lý thuận lợi, văn hóa bản địa đặc sắc; điểm yếu là cơ sở hạ tầng yếu kém, trình độ lao động thấp, quản lý du lịch chưa hiệu quả; cơ hội đến từ xu hướng phát triển DLST toàn cầu và chính sách ưu tiên của tỉnh Quảng Ninh; thách thức gồm biến đổi khí hậu, tác động môi trường do du lịch và cạnh tranh từ các điểm du lịch khác.

Thảo luận kết quả

Điều kiện tự nhiên và tài nguyên nhân văn của đảo Quan Lạn là nền tảng vững chắc để phát triển DLST, phù hợp với các mô hình phát triển bền vững đã được áp dụng thành công ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, hạn chế về cơ sở hạ tầng, trình độ lao động và quản lý là nguyên nhân chính khiến tiềm năng chưa được khai thác hiệu quả. So sánh với các khu vực DLST khác tại Việt Nam như Cúc Phương, Ba Vì, Quan Lạn còn thiếu các sản phẩm du lịch đa dạng và dịch vụ chuyên nghiệp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu lao động, bản đồ phân bố tài nguyên tự nhiên và nhân văn, bảng đánh giá điểm mạnh, yếu, cơ hội, thách thức theo phân tích SWOT để minh họa rõ ràng hơn. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để phát triển DLST bền vững tại đảo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển cơ sở hạ tầng du lịch đồng bộ: Đầu tư nâng cấp giao thông, bến cảng, hệ thống lưu trú thân thiện môi trường nhằm tăng khả năng tiếp cận và chất lượng dịch vụ. Mục tiêu tăng 30% lượng khách DLST trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: chính quyền địa phương phối hợp với nhà đầu tư.

2. Đào tạo và nâng cao năng lực lao động địa phương: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên môn về hướng dẫn viên du lịch sinh thái, quản lý dịch vụ du lịch, bảo vệ môi trường. Mục tiêu đạt 50% lao động du lịch được đào tạo trong 2 năm. Chủ thể: Sở Du lịch, các trường đào tạo nghề.

3. Xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái đa dạng: Phát triển các tour du lịch sinh thái biển, rừng ngập mặn, du lịch văn hóa bản địa kết hợp giáo dục môi trường. Mục tiêu tăng thời gian lưu trú trung bình lên 3-5 ngày. Chủ thể: doanh nghiệp du lịch, cộng đồng địa phương.

4. Tăng cường quản lý và bảo vệ môi trường: Áp dụng các quy định về giới hạn sử dụng đất, kiểm soát tác động môi trường, phát triển du lịch có trách nhiệm. Thiết lập hệ thống giám sát môi trường định kỳ. Chủ thể: chính quyền địa phương, các cơ quan quản lý môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý du lịch và chính quyền địa phương: Có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển DLST phù hợp, quản lý tài nguyên hiệu quả và nâng cao chất lượng dịch vụ.

2. Doanh nghiệp du lịch và nhà đầu tư: Tham khảo để phát triển sản phẩm du lịch sinh thái đa dạng, đầu tư cơ sở hạ tầng và dịch vụ thân thiện môi trường, đáp ứng nhu cầu thị trường.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý tài nguyên và môi trường, du lịch: Tài liệu tham khảo về cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và đánh giá tài nguyên DLST, cũng như phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp.

4. Cộng đồng địa phương và các tổ chức phi chính phủ: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, phát triển du lịch bền vững, tham gia quản lý và khai thác tài nguyên du lịch một cách có trách nhiệm.

Câu hỏi thường gặp

1. Du lịch sinh thái là gì và có đặc điểm gì nổi bật?
   Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa, gắn với giáo dục môi trường và bảo tồn hệ sinh thái. Đặc điểm nổi bật gồm tính đa ngành, đa thành phần, phát triển bền vững và có trách nhiệm với môi trường.

2. Tại sao đảo Quan Lạn được đánh giá có tiềm năng phát triển DLST?
   Quan Lạn có đa dạng địa hình, khí hậu mát mẻ, hệ sinh thái rừng và biển nguyên sơ, cùng nhiều di tích lịch sử văn hóa đặc sắc. Vị trí địa lý thuận lợi kết nối với thành phố Hạ Long cũng tạo điều kiện phát triển du lịch.

3. Những khó khăn chính trong phát triển DLST tại Quan Lạn là gì?
   Cơ sở hạ tầng còn yếu kém, trình độ lao động thấp, quản lý du lịch chưa hiệu quả, cùng với tác động tiêu cực từ hoạt động du lịch và biến đổi khí hậu là những thách thức lớn.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tài nguyên DLST?
   Luận văn sử dụng phương pháp đánh giá kỹ thuật theo thang điểm có trọng số, kết hợp khảo sát thực địa, phân tích GIS và phân tích SWOT để đánh giá tổng hợp tài nguyên tự nhiên và nhân văn.

5. Làm thế nào để phát triển DLST bền vững tại Quan Lạn?
   Cần đầu tư cơ sở hạ tầng đồng bộ, đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng sản phẩm du lịch đa dạng, tăng cường quản lý môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ tài nguyên.

Kết luận

• Đảo Quan Lạn sở hữu tài nguyên tự nhiên và nhân văn phong phú, thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái.
• Hiện trạng phát triển DLST còn hạn chế do cơ sở hạ tầng yếu, trình độ lao động thấp và quản lý chưa hiệu quả.
• Phân tích SWOT cho thấy nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng tồn tại thách thức cần giải quyết.
• Đề xuất các giải pháp phát triển cơ sở hạ tầng, đào tạo nhân lực, xây dựng sản phẩm đa dạng và quản lý môi trường chặt chẽ.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các bên liên quan triển khai phát triển DLST bền vững tại Quan Lạn trong giai đoạn tiếp theo.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương cần phối hợp chặt chẽ để hiện thực hóa các giải pháp, thúc đẩy phát triển DLST bền vững, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân trên đảo Quan Lạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NHGIÊN CỨU 1. Một số khái niệm Ngày nay,toàn thế giới coi du lịch nói chung và DLST nói riêng như là nguồn tài nguyên quý giá. DLST đã và đang trở nên phổ biến, đặc biệt là đối với những người yêu thiên nhiên, môi trường tự nhiên. Xuất phát từ những trăn trở về những vấn đề liên quan đến môi trường, kinh tế và xã hội, DLST như là một trong những cách thức để trả nợ cho môi trường tự nhiên và làm tăng giá trị cho các khu bảo tồn thiên nhiên còn lại.

DLST tuy là một khái niệm tương đối mới nhưng đã nhanh chóng thu hút được sự quan tâm của nhiều người hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau. Đối với một số người, DLST chỉ đơn giản là sự ghép nối ý nghĩa của 2 khái niệm “du lịch” và “sinh thái” vốn đã quen thuộc từ lâu. Tuy nhiên, đứng ở góc nhìn rộng hơn thì một số người quan niệm rằng: DLST là loại hình du lịch hòa mình vào thiên nhiên. Với cách tiếp cận này, mọi hoạt động liên quan đến thiên nhiên như: tắm biển, leo núi…đều được hiểu là DLST.

DLST có thể được biết đến dưới nhiều cách gọi khác nhau, trong đó có thể kể đến: Có người quan niệm DLST là loại hình du lịch có lợi cho sinh thái, hoặc ít nhất không có những tác động tiêu cực đến sự tồn tại và phát triển của hệ sinh thái tại nơi diễn ra các hoạt động du lịch. Cũng có ý kiến cho rằng DLST đồng nghĩa với du lịch hướng tới đạo lý, du lịch có trách nghiệm, có lợi hay mang lại tính bền vững cho môi trường. Định nghĩa về DLST của một số tổ chức trên thế giới  Tổ chức bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN: International Union for Conservation of Nature): DLST là tham quan và du lịch có trách nghiệm với môi trường tại các điểm tự nhiên không bị tàn phá để thưởng thức thiên nhiên và các đặc điểm văn hóa đã tồn tại trong quá khứ hoặc đang hiện hành, qua đó khuyến khích 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hoạt động bảo vệ, hạn chế những tác động tiêu cực do khách tham quan gây ra và tạo ra lợi ích cho những người dân địa phương (ceballos-lascurain ,1996)  Hiệp hội DLST thế giới: DLST là du lịch có trách nghiệm đối với các khu thiên nhiên, nơi môi trường được bảo tồn và lợi ích của nhân dân địa phương được đảm bảo. Hiệp hội du lịch Hoa Kỳ: DLST là du lịch có mục đích với các khu tự nhiên, hiểu biết về lịch sử văn hóa và lịch sử tự nhiên của môi trường, không làm biến đổi tình trạng của hệ sinh thái, đồng thời có cơ hội để phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường.

 Hiệp hội du lịch Australia: DLST là du lịch dựa vào thiên nhiên định hướng về môi trường tự nhiên và nhân văn, được quản lý một cách bền vững và có lợi cho sinh thái. Định nghĩa về DLST của ngành du lịch Việt Nam Trên cơ sở kế thừa những thành quả nghiên cứu của các nhà khoa học quốc tế, hội thảo quốc gia về “Xây dựng chiến lượt phát triển DLST ở Việt Nam” từ ngày 7 đến ngày 9/9/1999 được tổ chức tại Hà Nôi đã đưa ra định nghĩa về DLST như sau: “DLST là một loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa, gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương” Cho đến nay, khái niệm DLST vẫn còn được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau, với nhiều tên gọi khác nhau. Mặc dù những tranh luận vẫn còn đang diễn ra để tìm một định nghĩa chung nhất về DLST, nhưng đa số ý kiến của các chuyên gia về DLST đều cho rằng: DLST là một loại hình dựa vào thiên nhiên, hỗ trợ cho các hoạt động bảo tồn và được nuôi dưỡng, quản lý theo hướng bền vững về mặt sinh thái. DLST dù theo định nghĩa nào chăng nữa vẫn phải hội đủ các yếu tố: sự quan tâm đến thiên nhiên và môi trường; trách nghiệm với xã hội và cộng đồng của những người tham gia.

6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chính vì vậy, cứu thiên nhiên bằng cách đưa du lịch vào trong điều kiện phù hợp với thiên nhiên không còn là cách thức mới mẻ đối với các doanh nghiệp lữ hành cũng như các cấp quản lý văn hóa, du lịch tại địa phương. Bên cạnh đó, DLST hướng vào tài nguyên và nhân công địa phương, đây chính là một sự thu hút hấp dẫn đối với các nước đang phát triển trong bối cảnh thiếu việc làm và dân số ngày càng gia tăng. DLST tạo nên những khao khát và sự thỏa mãn tìm hiểu thiên nhiên, kích thích lòng yêu mến thiên nhiên, từ đó thôi thúc được ý thức bảo tồn và phát triển nhằm ngăn ngừa các tác động tiêu cực lên tự nhiên, văn hóa và thẩm mỹ. Các đặc trưng của DLST  DLST có tất cả các đặc trưng cơ bản của mọi hoạt động du lịch nói chung bao gồm: - Tính đa ngành: Thể hiện ở đối tượng được khai thác để phục vụ du lịch như: sự hấp dẫn về cảnh quan tự nhiên, giá trị văn hóa lịch sử…Thu nhập xã hội từ DLST cũng mang lại nhiều nguồn thu cho các ngành kinh tế thông qua các sản phẩm cung cấp cho khách du lịch như: điện, nước, các sản phẩm từ nông ngư nghiệp, bưu chính viễn thông, thủ công mỹ nghệ,… - Tính đa thành phần: Biểu hiện ở tính đa dạng trong thành phần khách du lịch, ở những người phục vụ, ở những cộng đồng cư dân địa phương tham gia vào hoạt động du lịch.

- Tính liên vùng: Biểu hiện thông qua các tour, tuyến du lịch đến các khu, điểm du lịch trong một khu vực hay một quốc gia hoặc giữa các quốc gia với nhau. - Tính mùa vụ: Biểu hiện ở thời gian diễn ra hoạt động du lịch tập trung cao trong năm. Tại Việt Nam, mùa du lịch thường là vào mùa hè đối với du lịch nghỉ dưỡng, và mùa xuân đối với du lịch văn hóa, tâm linh. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Tính xã hội hóa: Thể hiện ở sự thu hút nhiều người, nhiều ngành, nhiều cấp trong xã hội tham gia trực tiếp và gián tiếp vào hoạt động du lịch.

- Tính đa mục tiêu: Biểu hiện những lợi ích đa dạng về bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan, di tích lịch sử – văn hoá, nâng cao chất lượng cuộc sống của người tham gia hoạt động du lịch, của cộng đồng cư dân địa phương, của khách du lịch; qua đó mở rộng được sự giao lưu văn hóa, kinh tế và nâng cao ý thức, trách nhiệm của mọi thành viên trong xã hội. DLST còn chứa đựng các đặc trưng riêng, trong khi du lịch thiên nhiên thuần túy chỉ giới hạn trong khuôn khổ khai thác các điều kiện tự nhiên để tạo ra các sản phẩm, các hoạt động du lịch phục vụ du khách thì DLST là một khái niệm rộng lớn hơn, tổng hợp hơn nhằm đạt được các mục tiêu ở tầm vĩ mô trong công tác quản lý Nhà nước và quản lý khai thác kinh doanh du lịch. - Tính Phát triển: Môi trường: DLST hướng con người tiếp cận gần hơn với các vùng tự nhiên, các khu bảo tồn nơi rất nhạy cảm về mặt môi trường. Hoạt động du lịch gây nên những áp lực lớn đối với môi trường, mà DLST được coi là nhằm mở đường cho sự cân bằng giữa mục tiêu phát triển du lịch với mục tiêu bảo vệ môi truờng.

Giáo dục: hoạt động DLST có tác dụng giáo dục con người bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường, qua đó đáp ứng được nhu cầu phát triển bền vững. Xã hội: Phát triển DLST cần có sự tham gia của cộng đồng người dân địa phương vì cộng đồng các cư dân địa phương chính là những người chủ sở hữu các nguồn tài nguyên tại địa phương mình 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Tính bền vững: + Bền vững về kinh tế: DLST phát triển ổn định lâu dài, tạo ra nguồn thu đáng kể, góp phần tích cực vào tăng trưởng kinh tế của xã hội, đem lại lợi ích cho cộng đồng, đặc biệt là người dân địa phương. + Bền vững về tài nguyên và môi trường: DLST sử dụng các tài nguyên không vượt quá khả năng phục hồi của nó, đáp ứng nhu cầu phát triển hiện tại song không làm suy yếu khả năng tái tạo trong tương lai, đáp ứng được nhu cầu của thế hệ mai sau. + Bền vững về văn hóa xã hội: khai thác đáp ứng nhu cầu phát triển du lịch hiện tại không làm tổn hại, suy thoái các giá trị văn hóa truyền thống để lại cho các thế hệ tiếp theo.

Các nguyên tắc của DLST DLST không chỉ đơn giản là vấn đề thay tên tour tuyến hay tổ chức các tour đến các khu tự nhiên. Việc tổ chức các tour DLST thực sự không dễ dàng. Muốn có tour DLST bền vững cần có sự cân bằng giữa các mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường trong khuôn khổ các nguyên tắc và giá trị đạo đức. Theo Annalisa Koeman (cố vấn dự án du lịch bền vững) cho rằng để có tour DLST bền vững cần phải thực hiện 11 nguyên tắc cơ bản sau:  Tăng cường và khuyến khích trách nhiệm đạo đức của mọi người đối với môi trường, cụ thể là giáo dục nâng cao hiểu biết cho du khách về môi trường tự nhiên, tạo ý thức tham gia của du khách vào các nỗ lực bảo tồn.

 Không làm tổn hại đến tài nguyên, môi trường, không những đối với từng yếu tố mà cả sự cân bằng sinh thái của các yếu tố đó  Tập trung chú trọng đến sự cân bằng sinh thái của tổng thể các yếu tố của môi trường hơn đối với từng yếu tố của tài nguyên.  Du khách chấp nhận tự nhiên theo đúng nghĩa của nó và chấp nhận sự hạn chế của nó hơn là làm nó biến đổi môi trường cho sự thuận tiện cá nhân. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Đảm bảo lợi ích lâu dài đối với tài nguyên, đối với địa phương và đối với ngành (lợi ích về bảo tồn hoặc lợi ích về kinh tế, xã hội, văn hóa hay khoa học).  Khi tiếp xúc với môi trường tự nhiên nhằm hòa đồng làm tăng sự hiểu biết hơn là đi tìm cảm giác mạnh hay mục đích tăng cường thể trạng.

 Đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ càng thông qua kinh nghiệm của cả người hướng dẫn và các thành viên tham gia.