Phân tích cơ chế tài chính trong hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phân tích cơ chế tài chính trong hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ tại thành, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Huế
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Cơ Chế Tài Chính Trong Nghiên Cứu Khoa Học Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH TRONG HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ KINH NGHIỆM THẾ GIỚI
• 2.1. Tổng quan đặc điểm và nội dung cơ chế hoạt động tài chính trong hoạt động khoa học và công nghệ tại thành phồ Hồ Chí Minh
• 2.2. Nội dung cơ chế hoạt động tài chính khoa học và công nghệ tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3. Sử dụng nguồn tài chính cho hoạt động Khoa học và Công nghệ tại TP.
• 2.4. Tầm quan trọng của cơ chế hoạt động tài chính KH&CN của TP.
• 2.5. Kinh nghiệm quốc tế về cơ chế tài chính cho hoạt động nghiên cứu KH&CN tại một số nước phát triển
• 2.6. Bài học kinh nghiệm rút ra từ cơ chế hoạt động tài chính và kinh nghiệm thế giới về hoạt động KH&CN thế giới
• 2.7. Tổng kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ QUẢN LÝ CƠ CHẾ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CÁC ĐỀ TÀI, DỰ ÁN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Thực trạng cơ chế tài chính đối với việc vận hành hoạt động quản lý các đề tài dự án tại TP.
• 3.2. Khái quát các chủ trương, cơ chế quản lý tài chính của Nhà nước trong quản lý các đề tài, dự án KH&CN
• 3.2.1. Các chủ trương chính sách, đường lối của Nhà nước
• 3.2.2. Nguồn tài chính đối với hoạt động KH&CN từ nguồn ngân sách nhà nước của TP.
• 3.3. Khảo sát thông tin về cơ chế tài chính cho các đề tài, dự án do TP.
• 3.3.1. Nội dung bản câu hỏi về thực trạng cơ chế quản lý tài chính KH&CN tại TP.
• 3.3.2. Tóm tắt các ý kiến nhận xét về thực trạng quản lý cơ chế tài chính KH&CN tại TP.
• 3.3.3. Đánh giá về thực trạng cơ chế tài chính trong hoạt động KH&CN tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.4. Tổng kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP VÀ KẾT LUẬN HOÀN THIỆN CƠ CHẾ TÀI CHÍNH CHO HOẠT ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG QUÁN LÝ CÁC ĐỀ TÀI, DỰ ÁN TẠI TPHCM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Phương hướng hoàn thiện cơ chế tài chính cho hoạt động quản lý các đề tài dự án tại TP.
• 4.2. Bối cảnh trong nước và quốc tế tác động đến phương hướng hoàn thiện cơ chế tài chính cho hoạt động quản lý các đề tài dự án tại TP.
• 4.3. Giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý hoàn thiện cơ chế tài chính cho hoạt động quản lý đề tài, dự án KH&CN TP.
• 4.4. Kết luận và kiến nghị
• 4.5. Tổng kết chương 4
• CÁC PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ chế tài chính trong nghiên cứu khoa học tại TP

Cơ chế tài chính trong hoạt động nghiên cứu khoa học tại TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và duy trì các hoạt động nghiên cứu. Thành phố Hồ Chí Minh, với vị trí trung tâm kinh tế, văn hóa và giáo dục, đã có nhiều chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, cơ chế tài chính hiện tại vẫn còn nhiều bất cập cần được cải thiện.

1.1. Đặc điểm của cơ chế tài chính trong nghiên cứu khoa học

Cơ chế tài chính cho hoạt động nghiên cứu khoa học tại TP.HCM bao gồm nhiều nguồn tài chính khác nhau, từ ngân sách nhà nước đến các quỹ phát triển khoa học. Sự đa dạng này giúp đảm bảo nguồn lực cho các đề tài nghiên cứu, nhưng cũng đặt ra thách thức trong việc quản lý và phân bổ.

1.2. Vai trò của ngân sách nhà nước trong nghiên cứu khoa học

Ngân sách nhà nước là nguồn tài chính chủ yếu cho hoạt động nghiên cứu khoa học tại TP.HCM. Việc phân bổ ngân sách này không chỉ giúp duy trì hoạt động nghiên cứu mà còn định hướng phát triển khoa học công nghệ theo chiến lược phát triển kinh tế xã hội của thành phố.

II. Vấn đề và thách thức trong cơ chế tài chính nghiên cứu khoa học

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng cơ chế tài chính hiện tại vẫn gặp phải nhiều vấn đề. Các nhà nghiên cứu thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài chính, quy trình thẩm tra và giải ngân còn phức tạp. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả của các đề tài nghiên cứu.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài chính

Nhiều nhà nghiên cứu gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài chính do quy trình phức tạp và thiếu minh bạch. Điều này dẫn đến việc nhiều đề tài không được triển khai hoặc bị trì hoãn.

2.2. Quy trình thẩm tra và giải ngân không hiệu quả

Quy trình thẩm tra và giải ngân hiện tại không còn phù hợp với thực tế, gây khó khăn cho các nhà nghiên cứu trong việc thực hiện các đề tài. Cần có sự cải cách để đơn giản hóa quy trình này.

III. Phương pháp cải thiện cơ chế tài chính cho nghiên cứu khoa học

Để nâng cao hiệu quả của cơ chế tài chính trong nghiên cứu khoa học, cần có những phương pháp cải thiện cụ thể. Việc đơn giản hóa quy trình thẩm tra và giải ngân, cùng với việc tăng cường sự minh bạch trong quản lý tài chính là rất cần thiết.

3.1. Đơn giản hóa quy trình thẩm tra và giải ngân

Cần thiết phải đơn giản hóa quy trình thẩm tra và giải ngân để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà nghiên cứu. Việc này sẽ giúp tăng cường tính hiệu quả và giảm thiểu thời gian chờ đợi.

3.2. Tăng cường minh bạch trong quản lý tài chính

Minh bạch trong quản lý tài chính sẽ giúp các nhà nghiên cứu dễ dàng tiếp cận thông tin về nguồn tài chính. Điều này cũng sẽ tạo niềm tin cho các nhà đầu tư và các tổ chức tài trợ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu khoa học tại TP

Các kết quả nghiên cứu khoa học tại TP.HCM đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế xã hội của thành phố. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng, cần có sự cải cách trong cơ chế tài chính.

4.1. Các dự án nghiên cứu thành công tại TP.HCM

Nhiều dự án nghiên cứu tại TP.HCM đã đạt được thành công lớn, góp phần vào sự phát triển của các ngành công nghiệp. Những dự án này thường nhận được sự hỗ trợ tài chính từ ngân sách nhà nước.

4.2. Tác động của nghiên cứu khoa học đến phát triển kinh tế

Nghiên cứu khoa học không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới. Điều này góp phần vào sự phát triển bền vững của TP.HCM.

V. Kết luận và tương lai của cơ chế tài chính nghiên cứu khoa học

Cơ chế tài chính trong nghiên cứu khoa học tại TP.HCM cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu phát triển. Tương lai của cơ chế này phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các thay đổi trong môi trường kinh tế và xã hội.

5.1. Định hướng phát triển cơ chế tài chính

Cần có những định hướng rõ ràng cho việc phát triển cơ chế tài chính trong nghiên cứu khoa học. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho các nhà nghiên cứu.

5.2. Tầm quan trọng của cải cách trong cơ chế tài chính

Cải cách cơ chế tài chính là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học. Điều này không chỉ giúp tăng cường tính cạnh tranh mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của TP.HCM.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2010-2014, Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đã dành nguồn kinh phí nghiên cứu khoa học và công nghệ (KH&CN) tăng dần qua các năm, với kế hoạch kinh phí năm 2010 là khoảng 54.873 triệu đồng và kinh phí thực tế cấp phát lên đến 76.992 triệu đồng. Số lượng đề tài nghiên cứu cũng biến động, từ 310 đề tài năm 2010 giảm xuống còn 147 đề tài năm 2012, sau đó tăng trở lại lên 338 đề tài năm 2014. Mặc dù TP.HCM là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục lớn của cả nước, đóng góp trên 25% GDP quốc gia, hoạt động KH&CN tại đây vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Một trong những nguyên nhân chính là cơ chế tài chính cho hoạt động KH&CN còn nhiều bất cập, đặc biệt trong quản lý, phân bổ và giải ngân ngân sách cho các đề tài, dự án.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng cơ chế tài chính trong hoạt động nghiên cứu KH&CN tại TP.HCM, nhận diện các hạn chế và đề xuất giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, thúc đẩy phát triển KH&CN phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cơ chế quản lý kinh phí các đề tài, dự án KH&CN do Sở KH&CN TP.HCM quản lý, dựa trên các quy định hiện hành như Quyết định số 3187/QĐ-UBND ngày 20/7/2007.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc làm rõ vai trò của cơ chế tài chính trong thúc đẩy hoạt động KH&CN, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ tại TP.HCM, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh chính sách tài chính phù hợp với thực tiễn và xu hướng phát triển quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về cơ chế tài chính trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt là cơ chế tài chính trong hoạt động KH&CN. Theo đó, cơ chế tài chính được hiểu là tổng thể các biện pháp, hình thức tổ chức quản lý quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng nguồn tài chính nhằm đảm bảo hiệu quả và sự phát triển bền vững của hoạt động KH&CN.

Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình tài chính KH&CN tại TP.HCM: Phản ánh quan hệ tài chính giữa Nhà nước, các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp, trong đó nguồn kinh phí chủ yếu từ ngân sách thành phố, kết hợp với nguồn từ doanh nghiệp và quỹ phát triển KH&CN.

2. Mô hình quản lý tài chính các đề tài, dự án KH&CN: Theo Quyết định số 3187/QĐ-UBND, quy trình thẩm định, phân bổ và giải ngân kinh phí được thực hiện qua các bước kiểm tra, thẩm định tài chính, đảm bảo chi tiêu đúng mục đích và hiệu quả.

Các khái niệm chính bao gồm: cơ chế tài chính, ngân sách nhà nước, khoán chi, thẩm định tài chính, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, quản lý đề tài dự án.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu kinh phí và số lượng đề tài từ Sở KH&CN TP.HCM giai đoạn 2010-2014; khảo sát ý kiến 80 mẫu gồm các nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu trên địa bàn TP.HCM; tài liệu pháp luật, văn bản quản lý liên quan.

• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả số liệu kinh phí và đề tài; phân tích nội dung các văn bản pháp luật; phân tích kết quả khảo sát bằng phần mềm SPSS để đánh giá thực trạng và nhận thức về cơ chế tài chính; so sánh kinh nghiệm quốc tế về cơ chế tài chính KH&CN.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu và khảo sát trong năm 2014-2015; phân tích và đề xuất giải pháp trong năm 2015.

Phương pháp này giúp đảm bảo tính khách quan, toàn diện trong việc đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của TP.HCM.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn kinh phí và số lượng đề tài tăng nhưng chưa tương xứng: Kinh phí nghiên cứu KH&CN tại TP.HCM tăng từ khoảng 54.873 triệu đồng năm 2010 lên gần 77.000 triệu đồng năm 2014, số lượng đề tài cũng tăng từ 147 lên 338 đề tài trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, kinh phí cho các đề tài dự án chỉ chiếm khoảng hơn 150 tỷ đồng/năm, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển KH&CN của thành phố.

2. Cơ chế tài chính còn nhiều bất cập: Quy trình thẩm định, phân bổ và giải ngân kinh phí theo Quyết định 3187/QĐ-UBND và các Thông tư liên tịch có nhiều quy định cứng nhắc, chi tiết quá mức, gây khó khăn cho các nhà khoa học trong việc linh hoạt sử dụng kinh phí. Khoảng 95% nhà khoa học khảo sát đồng ý cần chỉnh sửa các quy định hiện hành.

3. Thẩm định tài chính thiếu chuyên gia chuyên môn: Hiện tại, thẩm định tài chính chủ yếu do các sở ban ngành thực hiện, thiếu sự tham gia của các chuyên gia trong ngành, dẫn đến việc đánh giá không sát thực tế chuyên môn, ảnh hưởng đến chất lượng và tiến độ đề tài.

4. Khoán chi công lao động theo Thông tư 44/2007 gây khó khăn: Việc khoán chi công lao động theo chuyên đề làm giảm tính hiệu quả và linh hoạt trong quản lý kinh phí, các nhà khoa học đề xuất khoán chi đến sản phẩm cuối cùng để tăng tính chủ động.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các bất cập là do cơ chế tài chính hiện hành được xây dựng từ năm 2007, chưa cập nhật kịp với sự phát triển nhanh chóng của KH&CN và yêu cầu thực tiễn tại TP.HCM. Việc quy định chi tiết, cứng nhắc về các khoản chi và thủ tục giải ngân làm giảm tính sáng tạo và hiệu quả nghiên cứu, đồng thời tăng gánh nặng hành chính cho các nhà khoa học.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các nước phát triển như Singapore, Hàn Quốc, Anh đều áp dụng cơ chế tài chính linh hoạt, kết hợp giữa ngân sách nhà nước và nguồn vốn doanh nghiệp, đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo và sản xuất. Việc thành lập các quỹ KH&CN độc lập, có sự tham gia của chuyên gia trong thẩm định tài chính giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Dữ liệu khảo sát có thể được trình bày qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ đồng ý của các nhà khoa học về các vấn đề bất cập, hoặc bảng so sánh mức kinh phí và số lượng đề tài qua các năm để minh họa xu hướng tăng trưởng nhưng chưa tương xứng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều chỉnh cơ chế phân bổ và giải ngân kinh phí: Cho phép Sở KH&CN TP.HCM có thẩm quyền thẩm định và quyết định kinh phí các đề tài dưới mức trần (ví dụ 800 triệu đồng cho KHXH&NV, 1,5 tỷ đồng cho KHTN&CN) nhằm tăng tính chủ động và giảm thủ tục hành chính. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: UBND TP.HCM, Sở KH&CN.

2. Áp dụng khoán chi đến sản phẩm cuối cùng: Thay thế khoán chi theo chuyên đề bằng khoán chi theo sản phẩm để tăng tính linh hoạt, giảm thủ tục và thúc đẩy hiệu quả nghiên cứu. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Sở KH&CN phối hợp Bộ KH&CN.

3. Thành lập tổ thẩm định tài chính chuyên gia: Tổ chức hội đồng thẩm định tài chính gồm các chuyên gia trong ngành để đánh giá chính xác các đề tài, dự án, nâng cao chất lượng thẩm định. Thời gian: 6 tháng; Chủ thể: Sở KH&CN.

4. Tăng mức tạm ứng kinh phí: Cho phép tạm ứng 50-70% tổng kinh phí đề tài để đảm bảo tiến độ nghiên cứu, giảm thiểu rủi ro tài chính cho các nhóm nghiên cứu. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Sở KH&CN, Sở Tài chính.

5. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp: Khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư KH&CN thông qua các chính sách ưu đãi thuế, quỹ hỗ trợ, tạo nguồn tài chính đa dạng và bền vững. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: UBND TP.HCM, Sở KH&CN, Sở Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý Sở KH&CN TP.HCM: Nhận diện các điểm bất cập trong cơ chế tài chính hiện hành, từ đó điều chỉnh chính sách phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý và phân bổ nguồn lực.

2. Các nhà khoa học, viện nghiên cứu và trường đại học trên địa bàn TP.HCM: Hiểu rõ cơ chế tài chính, quyền lợi và trách nhiệm trong quản lý kinh phí đề tài, từ đó chủ động hơn trong việc triển khai nghiên cứu.

3. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực KH&CN: Nắm bắt cơ chế tài chính và chính sách hỗ trợ để tham gia đầu tư, hợp tác nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ cao.

4. Cơ quan hoạch định chính sách và các tổ chức tài chính: Tham khảo để xây dựng các chính sách, cơ chế tài chính phù hợp, thúc đẩy phát triển KH&CN tại TP.HCM và các địa phương khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế tài chính hiện tại có những hạn chế gì?
   Cơ chế hiện tại quy định chi tiết, cứng nhắc về các khoản chi và thủ tục giải ngân, gây khó khăn cho nhà khoa học trong việc linh hoạt sử dụng kinh phí, làm chậm tiến độ và giảm hiệu quả nghiên cứu.

2. Tại sao cần thành lập tổ thẩm định tài chính chuyên gia?
   Sự tham gia của chuyên gia giúp đánh giá chính xác, sát thực tế các đề tài, dự án, tránh việc thẩm định phi chuyên môn gây sai lệch, nâng cao chất lượng quản lý tài chính.

3. Khoán chi đến sản phẩm cuối cùng có lợi ích gì?
   Giúp tăng tính chủ động cho nhà nghiên cứu, giảm thủ tục hành chính, thúc đẩy hiệu quả sử dụng kinh phí và đảm bảo kết quả nghiên cứu đạt yêu cầu.

4. Nguồn kinh phí KH&CN tại TP.HCM chủ yếu đến từ đâu?
   Phần lớn kinh phí đến từ ngân sách nhà nước của TP.HCM, bên cạnh đó có nguồn từ doanh nghiệp nhà nước và quỹ phát triển KH&CN thành phố.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho TP.HCM?
   Các nước như Singapore, Hàn Quốc áp dụng mô hình quỹ KH&CN độc lập, kết hợp nguồn vốn nhà nước và doanh nghiệp, gắn kết nghiên cứu, đào tạo và sản xuất, tạo môi trường tài chính linh hoạt và hiệu quả.

Kết luận

• Cơ chế tài chính hiện hành tại TP.HCM còn nhiều bất cập, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động nghiên cứu KH&CN.
• Nguồn kinh phí đầu tư tăng nhưng chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu phát triển của thành phố.
• Các nhà khoa học và tổ chức nghiên cứu đồng thuận cao về nhu cầu cải cách cơ chế tài chính, đặc biệt trong thẩm định và giải ngân kinh phí.
• Đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phân bổ, khoán chi, thẩm định tài chính và tăng cường sự tham gia của chuyên gia nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính KH&CN.
• Tiếp tục triển khai nghiên cứu, hoàn thiện chính sách và áp dụng các giải pháp trong 1-3 năm tới để thúc đẩy phát triển KH&CN TP.HCM, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh cơ chế tài chính nhằm tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo tại TP.HCM.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu: giới thiệu tổng quan về luận văn cần nghiên cứu như: tính cấp thiết của luận văn, mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể, đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa khoa học thực tiễn. - Chương 2 Tổng quan cơ sở lý thuyết cơ chế tài chính cũng như thống kê các khoản chi mục đích quản lý hoạt động KH&CN tại TP.HCM trong vài năm vừa qua của hoạt động tài chính các đề tài, dự án khoa học công nghệ sử dụng ngân sách Thành phố. Những bài học kinh nghiệm rút ra từ cơ chế hoạt động tài chính và kinh nghiệm thế giới về hoạt động KH&CN thế giới. - Chương 3 Trình bày thực trạng cơ chế tài chính trong quản lý đề tài, dự án KH&CN tại TP.HCM thông qua các quy định Nhà nước đặc biệt là Quyết định 3187/UBND ngày 20 tháng 7 năm 2007.

Phần này, phản ánh thực trạng cơ chế tài chính trong quản lý đề tài, dự án KH&CN ở TP.HCM và những mặt hạn chế của cơ chế cũ thông qua các ý kiến phản hồi từ các nhà khoa học, các nhà quản lý, các chuyên gia và tổ chức KH&CN cũng như các doanh nghiệp trong và ngoài nhà nước. - Chương 4 Trình bày đề xuất nhiệm vụ, mục tiêu và các giải pháp điều chỉnh cơ chế quản lý tài chính cho hoạt động các đề tài dự án KH&CN tại Sở KH&CN đáp ứng yêu cầu của các nhà khoa học cũng như thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của TP. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -6- CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH TRONG HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ KINH NGHIỆM THẾ GIỚI 2.1 Tổng quan đặc điểm và nội dung cơ chế hoạt động tài chính trong hoạt động khoa học và công nghệ tại thành phồ Hồ Chí Minh 2.1 Nội dung cơ chế hoạt động tài chính khoa học và công nghệ tại Thành phố Hồ Chí Minh 2.1 Nội dung cơ chế hoạt động tài chính khoa học và công nghệ Theo thuật ngữ kinh tế học cho biết cơ chế tài chính chính là tổng thể các biện pháp hình thức tổ chức quản lý quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các nguồn tài chính trong nền kinh tế quốc dân. Cơ chế tài chính phải phù hợp với cơ chế quản lý kinh tế của từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội [5].

Chính vì vậy, cơ chế hoạt động tài chính khoa học và công nghệ của TP.HCM chính là tổng thể các biện pháp, các hình thức tổ chức quản lý quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng kinh phí cho hoạt động KH&CN TP. Cơ chế tài chính cho hoạt động KH&CN ở TP.HCM có những đặc điểm chung như cơ chế tài chính trong nền kinh tế và trong hoạt động KH&CN nói chung. Đó là những biện pháp, hình thức tổ chức quản lý việc tạo lập, phân phối và sử dụng nguồn tài chính cho hoạt động KH&CN. Vì thế, nó thể hiện quan hệ phân phối lợi ích giữa nhà nước với ngành KH&CN, giữa ngành với các đơn vị hoạt động trong ngành, giữa các đơn vị hoạt động trong ngành với nhau, cũng như giữa các nhà nghiên cứu khoa học với các đơn vị mà họ hoạt động.

Do phải giải quyết các mối quan hệ lợi ích nên cơ chế tài chính nói chung, cơ chế tài chính cho hoạt động KH&CN nói riêng rất nhạy cảm. Nó liên quan đến phân phối nguồn vốn của xã hội. Việc phân phối đúng sẽ thúc đẩy nền kinh tế nói chung, hoạt động KH&CN nói riêng phát triển và ngược lại. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -7- Đối với TP.HCM, cơ chế tài chính cho hoạt động KH&CN phản ánh sự vận động giữa các doanh nghiệp nhằm đảm bảo cho hoạt động KH&CN của TP.HCM, qua đó thấy rõ quan hệ giữa các nhà: nhà khoa học – nhà quản lý và nhà doanh nghiệp đóng trên địa bàn TP.HCM kết nối với dân cư và người tiêu dùng cũng như các tổ chức xã hội khác.

Về nội dung bản chất của cơ chế tài chính hoạt động khoa học và công nghệ thể hiện qua các khía cạnh như sau: Thứ nhất, cơ chế tài chính thể hiện qua mối quan hệ tài chính giữa nhà nước với các tổ chức khoa học, (các nhà khoa học) và các đơn vị khác. Hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ hoạt động rất đa dạng, về cơ bản thì hoạt động nghiên cứu khoa học có thể do một cá nhân hoặc một tập thể các nhà khoa học cùng thực hiện. Tuy nhiên, sản phẩm nghiên cứu khoa học lại do một tổ chức đặt hàng để triển khai. Thứ hai, nguồn tài chính cho hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ tại TP.HCM rất đa dạng, bao gồm: + Từ nguồn NSNN do thành phố Hồ Chí Minh cấp hằng năm; + Từ nguồn kinh phí được trích lập trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhà nước thuộc TP.HCM; + Từ Quỹ phát triển Khoa học công nghệ thành phố Hồ Chí Minh.

- Tuy nhiên, nguồn kinh phí đẩu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ TP.HCM chủ yếu từ ngân sách Thành phố. Đầu tư tài chính từ NSNN cho hoạt động KH&CN là quá trình phân phối sử dụng một phần vốn NSNN để duy trì hoạt động KH&CN của TP.HCM trên nguyên tắc không hoàn trả lại vốn. Đặc điểm nguồn kinh phí này bao gồm: bên cạnh việc duy trì hoạt động KH&CN của TP.HCM còn có tác dụng định hướng, điều chỉnh hoạt động KH&CN theo chiến lược phát triển kinh tế xã hội của TP. Dựa trên số liệu thực tế thu thập được từ Sở KH&CN TP.HCM cung cấp [11] cho hoạt động đầu tư các chương trình nghiên cứu khoa học của TP.HCM, ta thấy: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 – Số liệu kế hoạch kinh phí, số thực hiện cấp phát, số lượng các đề tài thực hiện từ (2010 – 2014) (đvt: triệu đồng) Năm Năm Năm Năm Năm Nội dung ĐVT 2010 2011 2012 2013 2014 triệu Kế hoạch kinh phí 54.873 đồng triệu Kinh phí đã cấp 76.992 đồng Số lượng đề tài đề tài 310 194 147 256 338 - Có thể nhận thấy rõ qua bức tranh tổng thể nguồn kinh phí cấp cho hoạt động khoa học và công nghệ trong 5 năm gần đây: Hình 2.3 - Trình bày số liệu trong 5 năm (2010-2014) cho sự nghiệp nghiên cứu khoa học và công nghệ tại TP.HCM (đvt: triệu đồng) [11] - Biểu đồ này cho thấy kinh phí cấp cho hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ tăng lên theo từng năm.

Điều này chứng tỏ Thành phố Hồ Chí Minh rất quan tâm đến hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ của TP.HCM, đặc biệt là trong 2 năm gần đây, kinh phí dành cho sự nghiệp khoa học tăng lên đáng kể. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -9- - Đối với nguồn kinh phí từ các doanh nghiệp nhà nước thuộc TP.HCM, Thành phố Hồ Chí Minh đã có cơ chế trích lập 10% lợi nhuận đầu tư cho hoạt động KH&CN. Trong đó khuyến khích doanh nghiệp kết hợp với các nhà khoa học để cùng sử dụng nguồn kinh phí này trong hoạt động KH&CN nhằm gắn chặt mối liên hệ 3 đối tượng (Doanh nghiệp, cơ quan quản lý khoa học công nghệ và các đơn vị nghiên cứu khoa học và công nghệ). Ngoài ra, nâng cao hiệu quả cũng như chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp.

Trình bày mô hình cơ chế tài chính của hoạt động KH&CN tại TP.4 - Mô hình tài chính KH&CN tại TP.2 Sử dụng nguồn tài chính cho hoạt động Khoa học và Công nghệ tại TP.HCM Dựa trên nhu cầu hoạt động Khoa học và Công nghệ của TP.HCM và chủ trương ban hành kế hoạch thực hiện Nghị quyết Đảng bộ TP.HCM lần thứ IX về chương trình hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế thành phố giai đoạn 2011-2015 theo Quyết định số 24/2011/QĐ-UBND TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Trong 5 năm vừa qua nguồn vốn triển khai các hoạt động nghiên cứu được định hướng vào các 4 lĩnh vực ưu tiên gồm: - CNTT-Vi mạch; - Vật liệu mới; - Công nghiệp thực phẩm; - Tự động hóa 4 lĩnh vực ưu nhằm đáp ứng được yêu cầu của hoạt động khoa học và công nghệ, đáp ứng được yêu cầu phát triển của thành phố trong tương lai. Các nguồn vốn chủ yếu tập trung vào các mảng như sau: Thứ nhất, sử dụng nguồn tài chính KH&CN tập trung cho các lĩnh vực, ưu tiên phát triển công nghiệp của thành phố Hồ Chí Minh. Theo số liệu thực tế [11] từ Sở KH&CN thành phố Hồ Chí Minh trong 5 năm gần đây (2010-2014), phân chia nguồn kinh phí cho các hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ theo các lĩnh vực trọng điểm được thành phố Hồ Chí Minh quan tâm theo tinh thần Nghị quyết của Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2012-2016 đề ra.4 - Số liệu kinh phí nghiên cứu cho 4 chương trình đột phá theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM trong giai đoạn 2011-2016 (đvt: triệu đồng) Tên chương Năm 2010 Năm 2011 Năm 2012 Năm 2013 Năm 2014 trình Kế Thực Kế Thực Kế Thực Kế Thực Kế Thực hoạch hiện hoạch hiện hoạch hiện hoạch hiện hoạch hiện CNTT Điện tử 2.152 Vật liệu và công nghiệp 1.157 dược Công nghiệp 4.615 thực phẩm Công nghiệp và 2.721 tự động hóa TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -11- Bảng số liệu trên có thể thấy rằng việc bố trí tổng kinh phí dành cho KH&CN ưu tiên dành cho các lĩnh vực trọng điểm của thành phố Hồ Chí Minh rất lớn, tăng dần theo từng năm và chiếm tổng cộng tỷ lệ gần 20% kinh phí tổng cộng của 22 chương trình khoa học và công nghệ của thành phố Hồ Chí Minh.

Trong đó, lĩnh vực công nghệ thực phẩm được quan tâm với nguồn kinh phí cấp tăng và chiếm tỷ trọng khoảng 6-7% trên tổng kinh phí hằng năm của sự nghiệp nghiên cứu KH&CN của thành phố Hồ Chí Minh. Thứ hai, sử dụng nguồn kinh phí cho đầu tư xây dựng cơ sở vật chất các cơ sở nghiên cứu, phòng thí nghiệm cho các đơn vị nghiên cứu của TP. Điều này thể hiện qua việc đầu tư xây dựng trong thời gian gần đây, điển hình như sau: - Trung tâm Nghiên cứu Triển khai Khu Công nghệ cao với kinh phí hơn 10 triệu USD; - Trung tâm Công nghệ sinh học hơn 10 triệu USD; - Viện Khoa học Công nghệ Tính toán hơn 20 tỷ đồng. Thứ ba, sử dụng nguồn kinh phí cho hoạt động KH&CN của TP.HCM đầu tư phát triển nguồn nhân lực cho TP.