Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Đối Với Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh Ở Việt Nam

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp thiết lập cơ chế quản lý tài chính đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh ở việt, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Người hướng dẫn: Thầy Giáo Vũ Duy Hào
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Chính
• Đề tài: Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH.
• 1.1. Khái quát về doanh nghiệp ngoài quốc doanh (DN-NQD)
• 1.1.1. Khái niệm và phân loại DN-NQD
• 1.1.2. Vai trò của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đối với nền kinh tế
• 1.1.3. Đặc điểm và xu hướng phát triển của DNNQD
• 1.1.3.1. Đặc điểm
• 1.1.3.2. Xu hướng phát triển của DNNQD trong tương lai
• 1.1.4. Cơ chế quản lý tài chính đối với DNNQD
• 1.1.4.1. Khái niệm về cơ chế quản lý tài chính
• 1.1.4.2. Những nội dung chủ yếu trong cơ chế quản lý tài chính doanh nghiệp NQD
• 1.1.4.2.1. Sự thành lập và đăng kí kinh doanh
• 1.1.4.2.2. Quản lý vốn và tài sản
• 1.1.4.2.2.1. Quản lý vốn đối với DNNQD
• 1.1.4.2.2.2. Quản lý tài sản đối với doanh nghiệp NQD
• 1.1.4.2.3. Quản lý doanh thu và chi phí đối với doanh nghiệp NQD
• 1.1.4.2.3.1. Quản lý doanh thu đối với doanh nghiệp NQD
• 1.1.4.2.3.2. Quản lý chi phí đối với doanh nghiệp NQD
• 1.1.4.2.4. Quản lý việc phân phối lợi nhuận đối với doanh nghiệp NQD
• 1.1.4.2.5. Quản lý công tác kế toán kiểm toán và báo cáo tài chính doanh nghiệp NQD
• 1.1.4.3. Vai trò của cơ chế quản lý tài chính doanh nghiệp NQD
• 1.1.4.4. Sự cần thiết phải thiết lập cơ chế quản lý tài chính doanh nghiệp NQD
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NQD Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Khái quát về khu vực kinh tế NQD
• 2.1.1. Quan điểm và đường lối chỉ đạo của đảng và nhà nước về sự phát triển của khu vực kinh tế NQD
• 2.1.2. Sự hình thành và phát triển của khu vực kinh tế NQD ở nước ta trong những năm qua
• 2.2. Thực trạng cơ chế quản lý tài chính đối với doanh nghiệp NQD ở nước ta hiện nay
• 2.2.1. Khái quát về cơ chế quản lý tài chính khu vực NQD ở nước ta
• 2.2.2. Thực trạng cơ chế quản lý tài chính doanh nghiệp NQD ở nước ta hiện nay
• 2.2.2.1. Quản lý về thành lập và đăng kí kinh doanh
• 2.2.2.2. Quản lý vốn và tài sản
• 2.2.2.3. Quản lý doanh thu chi phí
• 2.2.2.4. Quản lý phân phối thu nhập
• 2.2.3. Công tác kiểm toán kế toán và báo cáo tài chính
• 2.2.4. Đánh giá về cơ chế quản lý tài chính DNNQD
• 2.2.4.1. Những thành tựu chung đã đạt được
• 2.2.4.2. Những hạn chế của cơ chế quản lý tài chính DNNQD
• 2.2.4.3. Nguyên nhân căn bản của những hạn chế trên
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT LẬP CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI DNNQD Ở NƯỚC TA
• 3.1. Những quan điểm cần quán triệt trong việc thiết lập cơ chế quản lý tài chính đối với khu vực kinh tế NQD
• 3.2. Giải pháp thiết lập cơ chế quản lý tài chính cho các DNNQD
• 3.2.1. Quản lý vốn và tài sản
• 3.2.2. Quản lý doanh thu chi phí
• 3.2.3. Quản lý thu nhập và phân phối thu nhập
• 3.2.4. Quản lý công tác kế toán, kiểm toán và báo cáo tài chính
• 3.2.5. Các giải pháp hỗ trợ khác
• 3.3. Kiến nghị điều kiện thực thi giải pháp
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Cơ chế quản lý tài chính là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp ngoài quốc doanh (DNNQD) tại Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, việc thiết lập một cơ chế quản lý tài chính hiệu quả giúp các DNNQD tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh. Cơ chế này không chỉ bao gồm các quy định pháp lý mà còn phải phù hợp với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp.

1.1. Khái Niệm Cơ Chế Quản Lý Tài Chính

Cơ chế quản lý tài chính được hiểu là hệ thống các quy định, chính sách và quy trình nhằm điều tiết hoạt động tài chính của DNNQD. Điều này bao gồm việc quản lý vốn, tài sản, doanh thu và chi phí, nhằm đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả trong hoạt động kinh doanh.

1.2. Vai Trò Của Cơ Chế Quản Lý Tài Chính

Cơ chế quản lý tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển của DNNQD. Nó giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro tài chính, tối ưu hóa chi phí và nâng cao khả năng sinh lời. Hơn nữa, một cơ chế quản lý tài chính hiệu quả còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn từ các nguồn khác nhau.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Tài Chính Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng DNNQD tại Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý tài chính. Những thách thức này không chỉ đến từ nội tại doanh nghiệp mà còn từ môi trường kinh doanh bên ngoài. Việc thiếu hụt thông tin, quy định pháp lý chưa hoàn thiện và sự cạnh tranh gay gắt là những yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý tài chính.

2.1. Thiếu Thông Tin Tài Chính Đáng Tin Cậy

Nhiều DNNQD gặp khó khăn trong việc thu thập và phân tích thông tin tài chính. Điều này dẫn đến việc ra quyết định không chính xác, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững của doanh nghiệp.

2.2. Quy Định Pháp Lý Chưa Hoàn Thiện

Hệ thống quy định pháp lý hiện tại chưa đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của DNNQD. Điều này tạo ra rào cản trong việc tiếp cận nguồn vốn và thực hiện các giao dịch tài chính, làm giảm khả năng phát triển của doanh nghiệp.

III. Phương Pháp Quản Lý Tài Chính Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, DNNQD cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với thực tiễn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính, xây dựng hệ thống báo cáo tài chính minh bạch và chính xác là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả hoạt động.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý Tài Chính

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp DNNQD tự động hóa quy trình quản lý tài chính, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Hệ thống phần mềm quản lý tài chính hiện đại có thể cung cấp thông tin kịp thời và chính xác cho các quyết định tài chính.

3.2. Xây Dựng Hệ Thống Báo Cáo Tài Chính Minh Bạch

Một hệ thống báo cáo tài chính minh bạch không chỉ giúp doanh nghiệp theo dõi tình hình tài chính mà còn tạo niềm tin cho các nhà đầu tư và đối tác. Điều này rất quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư và phát triển bền vững.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Cơ Chế Quản Lý Tài Chính

Việc áp dụng cơ chế quản lý tài chính hiệu quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho DNNQD tại Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp đã cải thiện được khả năng sinh lời, tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các nghiên cứu cho thấy rằng, những doanh nghiệp áp dụng cơ chế quản lý tài chính tốt thường có sự phát triển ổn định và bền vững hơn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Quản Lý Tài Chính

Nghiên cứu cho thấy rằng, các DNNQD áp dụng cơ chế quản lý tài chính hiệu quả có tỷ lệ sinh lời cao hơn so với những doanh nghiệp không áp dụng. Điều này chứng tỏ rằng, việc quản lý tài chính tốt là yếu tố quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp.

4.2. Các Mô Hình Quản Lý Tài Chính Thành Công

Nhiều DNNQD đã áp dụng thành công các mô hình quản lý tài chính hiện đại, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động. Những mô hình này không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí mà còn cải thiện khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết Luận Về Cơ Chế Quản Lý Tài Chính Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh

Cơ chế quản lý tài chính hiệu quả là yếu tố then chốt giúp DNNQD phát triển bền vững trong nền kinh tế thị trường. Việc thiết lập và hoàn thiện cơ chế này không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. Tương lai của DNNQD phụ thuộc vào khả năng áp dụng các phương pháp quản lý tài chính hiện đại và phù hợp với thực tiễn.

5.1. Tương Lai Của Cơ Chế Quản Lý Tài Chính

Trong tương lai, việc hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính sẽ tiếp tục là một trong những ưu tiên hàng đầu của chính phủ và các cơ quan chức năng. Điều này sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho DNNQD phát triển và đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Doanh Nghiệp

Các DNNQD cần chủ động áp dụng các phương pháp quản lý tài chính hiện đại, đồng thời nâng cao năng lực quản lý và kiến thức về tài chính. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế ngoài quốc doanh tại Việt Nam vào cuối thập niên 1990 đã chứng minh vai trò then chốt khi đóng góp tới 38% GDP và thu hút hơn 68,8% lực lượng lao động xã hội. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với sự bứt phá của khối doanh nghiệp tư nhân thời kỳ này là sự thiếu vắng một hành lang pháp lý tài chính độc lập. Toàn bộ công tác quản lý tài chính đối với khu vực ngoài quốc doanh vẫn phải vận dụng cơ chế quản lý của doanh nghiệp nhà nước theo Nghị định số 59/CP và Nghị định số 27/CP. Sự áp đặt cơ chế này tạo nên nhiều bất cập, kìm hãm khả năng tích tụ vốn và mở rộng sản xuất của hơn 21.360 doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động trên cả nước.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận về quản lý tài chính doanh nghiệp ngoài quốc doanh, đánh giá toàn diện thực trạng cơ chế vận hành từ khâu đăng ký kinh doanh, quản lý vốn, tài sản, doanh thu, chi phí cho đến phân phối thu nhập. Từ đó, tác giả xây dựng hệ thống giải pháp thiết lập cơ chế quản lý tài chính chuyên biệt, minh bạch và bình đẳng. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian kinh tế Việt Nam với trọng tâm dữ liệu giai đoạn 1992–1998 và định hướng phát triển trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ thực tiễn cho Bộ Tài chính trong quá trình soạn thảo Nghị định mới, hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực tài chính, chuẩn hóa chế độ hạch toán và gia tăng tỷ trọng đóng góp của khối tư nhân vào ngân sách nhà nước từ mức 15% lên trên 25% trong cơ cấu thu nội địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn kết hợp Lý thuyết quản trị tài chính doanh nghiệp hiện đại và Lý thuyết kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa để xây dựng mô hình phân tích cơ chế quản lý tài chính. Mô hình nghiên cứu tiếp cận theo hai giác độ biện chứng: quản lý vĩ mô của Nhà nước thông qua luật pháp và quản trị tài chính vi mô bên trong doanh nghiệp. Cấu trúc lý thuyết tập trung vào 5 nội dung vận hành cốt lõi: thành lập và đăng ký kinh doanh, quản trị vốn và tài sản, quản lý doanh thu và chi phí, phân phối lợi nhuận sau thuế, cùng chế độ kế toán kiểm toán.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng trong quản trị tài chính:

1. Vốn điều lệ và vốn pháp định: Lượng vốn tối thiểu theo quy định của pháp luật và cam kết của các sáng lập viên nhằm bảo đảm trách nhiệm tài chính của tổ chức kinh tế.
2. Tài sản cố định: Toàn bộ tư liệu lao động có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên và có thời gian sử dụng, thu hồi khấu hao kéo dài trên 1 năm.
3. Chi phí sản xuất kinh doanh hợp lý: Sự tiêu hao tài nguyên hữu hình và vô hình có chứng từ hợp pháp, được thừa nhận để xác định thu nhập chịu thuế.
4. Lợi nhuận ròng và quỹ dự trữ bắt buộc: Kết quả tài chính cuối cùng sau thuế thu nhập doanh nghiệp, làm căn cứ trích lập các quỹ chuyên dùng và chi trả lợi tức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ Tổng cục Thống kê, các báo cáo tài chính doanh nghiệp của Bộ Tài chính trong giai đoạn 1992–1998, kết hợp dữ liệu khảo sát thực tế trên cỡ mẫu 350 doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng dựa trên 4 loại hình tổ chức: công ty trách nhiệm hữu hạn (chiếm 45%), công ty cổ phần (chiếm 25%), doanh nghiệp tư nhân (chiếm 20%) và công ty hợp danh (chiếm 10%) tại 3 địa bàn trọng điểm gồm Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi dữ liệu lịch sử 6 năm và phân tích định tính hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm đối chiếu trực quan giữa quy định pháp lý hiện hành với thực tiễn hạch toán tài chính của doanh nghiệp, từ đó nhận diện chính xác các xung đột lợi ích giữa chính sách thuế của Nhà nước và nhu cầu tối đa hóa lợi nhuận của doanh nghiệp tư nhân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng vượt bậc về số lượng và quy mô lao động: Số lượng doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng trưởng đột phá 314%, từ 5.158 cơ sở năm 1992 lên 21.360 cơ sở năm 1996. Tỷ trọng lao động làm việc trong khu vực ngoài quốc doanh tăng từ 57,2% lên 68,8%, trong khi tỷ trọng lao động khu vực doanh nghiệp nhà nước giảm tương ứng từ 38,7% xuống còn 26,7%.

2. Đóng góp tỷ trọng lớn vào quy mô nền kinh tế: Năm 1998, kinh tế tư nhân chiếm 38% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), xấp xỉ mức 40% của kinh tế nhà nước, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm gần 10%. Điều này khẳng định vị thế trụ cột của khối ngoài quốc doanh trong nền kinh tế nhiều thành phần.

3. Điểm nghẽn nghiêm trọng trong tiếp cận nguồn vốn: Hơn 75% doanh nghiệp tư nhân phải hoạt động dựa vào vốn tự có và kênh tín dụng phi chính thức với lãi suất vay mượn cao hơn từ 3% đến 5% mỗi năm so với hệ thống ngân hàng thương mại nhà nước. Nguyên nhân cốt lõi là do thiếu tài sản bảo đảm và các rào cản hành chính trong thẩm định phương án kinh doanh.

4. Bất cập trong cơ chế trích lập quỹ và hạch toán chi phí: Quy định bắt buộc trích lập 5% lãi ròng vào quỹ dự trữ tài chính cho đến khi đạt 10% vốn điều lệ chưa được hướng dẫn đồng bộ. Đồng thời, khoảng 40% doanh nghiệp được khảo sát thừa nhận có hiện tượng hạch toán sai lệch chi phí thực tế phát sinh nhằm giảm thiểu nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ tư duy quản lý kinh tế bao cấp còn tồn tại, dẫn đến việc thiếu nhất quán trong ban hành chính sách và sự phân biệt đối xử giữa các thành phần sở hữu. So sánh với các nghiên cứu kinh tế chuyển đổi trong khu vực, việc thiếu vắng một nghị định tài chính chuyên biệt khiến doanh nghiệp tư nhân Việt Nam chịu thiệt thòi lớn về chi phí vốn và cơ hội thị trường.

Để minh họa rõ nét tiến trình này, các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua Bảng cơ cấu thành phần kinh tế giai đoạn 1992–1996 và Biểu đồ đường thể hiện sự chuyển dịch lao động xã hội. Qua bảng số liệu, người đọc dễ dàng nhận thấy sự sụt giảm số lượng cơ sở doanh nghiệp nhà nước từ 7.060 xuống 5.790 đơn vị, đối lập hoàn toàn với tốc độ tăng trưởng phi mã của khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Những chỉ báo định lượng này khẳng định cơ chế quản lý cũ đã lỗi thời và việc thiết lập thể chế tài chính mới là đòi hỏi tất yếu của thực tiễn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ban hành Nghị định riêng về cơ chế quản lý tài chính doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Bộ Tài chính chủ trì xây dựng văn bản quy phạm thay thế việc áp dụng Nghị định số 59/CP, hoàn thành trong lộ trình 1–2 năm tới. Mục tiêu nhằm xác lập quyền tự chủ tài chính cho 100% doanh nghiệp tư nhân, công nhận tính hợp pháp của các hình thức huy động vốn mới và xóa bỏ cơ chế xin - cho.

2. Mở rộng hệ thống bảo lãnh tín dụng và đa dạng hóa kênh cung ứng vốn: Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các ngân hàng thương mại nâng tỷ trọng dư nợ cho vay khối doanh nghiệp vừa và nhỏ từ mức 25% hiện tại lên tối thiểu 60% trong vòng 3 năm. Khuyến khích các quỹ đầu tư tư nhân, đơn vị cho thuê tài chính và chấp nhận thế chấp bằng tài sản vô hình, quyền sở hữu trí tuệ đối với các khoản vay trung và dài hạn.

3. Chuẩn hóa quy định về chi phí hợp lý và hiện đại hóa quản lý thuế: Tổng cục Thuế rà soát, tinh giản 50% thủ tục hành chính, ban hành danh mục rõ ràng về các khoản chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Giảm thời gian giải quyết hoàn thuế xuống dưới 15 ngày làm việc, đồng thời áp dụng chính sách ưu đãi thuế thu nhập cho các doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ và dây chuyền sản xuất hiện đại.

4. Nâng cao năng lực kế toán, kiểm toán và minh bạch hóa báo cáo tài chính: Cục Quản lý Giám sát Kế toán - Kiểm toán triển khai chương trình đào tạo chuẩn mực kế toán Việt Nam cho 100% kế toán trưởng khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh trước năm 2005. Bắt buộc thực hiện kiểm toán độc lập hàng năm đối với tất cả các công ty cổ phần có vốn điều lệ từ 10 tỷ đồng trở lên nhằm bảo vệ quyền lợi của cổ đông và nhà đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan hoạch định chính sách kinh tế và cơ quan thuế: Cán bộ thuộc Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thuế có thể sử dụng hệ thống số liệu và khung giải pháp của đề tài làm cơ sở thực tiễn để hoàn thiện hơn 10 nhóm chính sách tài khóa, quản lý doanh thu và hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân.

2. Chủ sở hữu doanh nghiệp và Giám đốc tài chính (CFO): Lãnh đạo các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân ứng dụng các nguyên tắc quản trị dòng tiền, tối ưu hóa cơ cấu nợ trên vốn chủ sở hữu dưới ngưỡng 2:1 và quản lý quỹ khấu hao tài sản cố định đúng chuẩn mực để phòng ngừa rủi ro phá sản.

3. Chuyên gia nghiên cứu và giảng viên kinh tế: Các viện nghiên cứu, trường đại học khai thác chuỗi dữ liệu lịch sử 6 năm (1992–1998) và khung phân tích thể chế để phục vụ công tác giảng dạy các chuyên đề về Kinh tế phát triển, Tài chính doanh nghiệp và Quản lý kinh tế trong thời kỳ đổi mới.

4. Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Người học tham khảo phương pháp tiếp cận đa chiều, mô hình chọn mẫu phân tầng trên 350 đơn vị kinh tế và cách xử lý mối quan hệ giữa kế toán quản trị và chính sách thuế để phát triển các đề tài khóa luận, luận văn chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế quản lý tài chính doanh nghiệp ngoài quốc doanh khác gì so với doanh nghiệp nhà nước? Doanh nghiệp ngoài quốc doanh hình thành từ vốn tư nhân, hoạt động theo Luật Doanh nghiệp và tự chịu trách nhiệm tài chính bằng toàn bộ tài sản. Doanh nghiệp nhà nước hoạt động bằng 100% vốn ngân sách, chịu sự điều chỉnh theo các chỉ tiêu kế hoạch hành chính của Nhà nước theo Nghị định số 59/CP.

2. Tiêu chuẩn xác định tài sản cố định trong doanh nghiệp ngoài quốc doanh được quy định như thế nào? Theo chuẩn mực tài chính phân tích trong luận văn, tài sản cố định phải đáp ứng đồng thời 2 điều kiện: có giá trị ban đầu từ 5 triệu đồng trở lên và thời gian sử dụng, thu hồi khấu hao kéo dài trên 1 năm. Các công cụ lao động dưới mức này được tính vào tài sản lưu động.

3. Tỷ lệ trích lập quỹ dự trữ bắt buộc của công ty cổ phần và công ty TNHH là bao nhiêu? Pháp luật tài chính quy định các công ty cổ phần và công ty trách nhiệm hữu hạn phải trích 5% lợi nhuận sau thuế hàng năm để lập quỹ dự trữ tài chính bắt buộc. Việc trích lập này duy trì liên tục cho đến khi số dư quỹ đạt 10% vốn điều lệ của doanh nghiệp.

4. Tại sao doanh nghiệp ngoài quốc doanh gặp trở ngại lớn khi vay vốn ngân hàng thương mại? Hơn 70% doanh nghiệp tư nhân có quy mô vốn dưới 1 tỷ đồng, công nghệ còn giản đơn và thiếu tài sản thế chấp đạt chuẩn. Ngoài ra, hơn 50% đơn vị chưa xây dựng hệ thống báo cáo tài chính minh bạch, khiến các ngân hàng thương mại e ngại rủi ro nợ xấu.

5. Khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đóng góp như thế nào vào nền kinh tế giai đoạn 1992–1998? Khu vực ngoài quốc doanh đã tạo ra bước đột phá khi đóng góp 38% GDP năm 1998 và giải quyết việc làm cho 68,8% tổng lao động xã hội năm 1996. Đây là nhân tố chính giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế, kích thích cạnh tranh và ổn định trật tự an sinh xã hội.

Kết luận

• Khẳng định tính cấp thiết của việc xây dựng cơ chế quản lý tài chính độc lập, tạo khung khổ pháp lý bình đẳng cho khu vực kinh tế ngoài quốc doanh phát triển đúng tiềm năng.
• Ghi nhận những đóng góp to lớn của khối tư nhân với 21.360 cơ sở sản xuất kinh doanh và 68,8% thị phần lao động cả nước trong giai đoạn 1992–1996.
• Đóng góp hệ thống 5 nhóm giải pháp quản trị toàn diện về vốn, tài sản cố định, chi phí, phân phối thu nhập và chuẩn mực kế toán kiểm toán.
• Thiết lập lộ trình thực thi thể chế tài chính đồng bộ trong 3 giai đoạn từ năm 2000 đến 2005 dưới sự chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính.
• Kêu gọi các cấp quản lý và cộng đồng doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số hóa dữ liệu, xóa bỏ tư duy bao cấp để đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực then chốt của quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH. Khái quát về doanh nghiệp ngoài quốc doanh (DN-NQD) 1.1 Khái niệm và phân loại DN-NQD: Đề cập đến kinh tế ngoài quốc doanh, Nghị quyết Đại hội trung ương Đảng lần thứ V đã công nhận, trong hơn 10 năm thuộc thời kì đổi mới, khu vực kinh tế tư nhân (kinh tế NQD) bao gồm các doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc sở hữu cá nhân, kinh tế tư bản tư nhân hoạt động dưới các loại hình khác nhau như công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH),., kinh tế hộ gia đình, đã có những bước phát triển nhanh, mạnh và rộng khắp trên cả nước. Kinh tế NQD đã đóng góp to lớn vào sự phát triển chung của đất nước, thông qua việc huy động tối đa các nguồn lực xã hội vào sản xuất kinh doanh, tạo công ăn việc làm cho người lao động, cải thiện mức sống của người dân, đóng góp vào ngân sách nhà nước, góp phần đảm bảo sự ổn định chính trị xã hội trong nước và nhiều mặt tích cực khác. Như vậy rõ ràng phát triển khu vực kinh tế ngoài quốc doanh chính là một chiến lược quan trọng lâu dài, phù hợp với qui luật vận động của nền kinh tế và nằm trong tổng thể các chiến lược chung của đất nước trong thời kì đổi mới.

Nhưng vấn đề chính chúng ta cần thảo luận trong phần này chính là khái niệm về khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. Doanh nghiệp NQD xét dưới giác độ sở hữu bao gồm tất cả các đơn vị hay tổ chức kinh tế thuộc sở hữu của một người hay một nhóm người. Quyền sở hữu này được xác định dựa trên quá trình huy động hình thành nên nguồn vốn hoạt động cho đơn vị kinh tế đó và được pháp luật thừa nhận. Điều này khác cơ Luan van Thiết lập cơ chế quản lý tài chính đối với doanh nghiệp ngoài Quốc doanh ở Việt Nam 6 Luận văn tốt nghiệp bản với các doanh nghiệp quốc doanh, hay doanh nghiệp nhà nước (DNNN), khi mà nguồn vốn hình thành nên các DNNN được ngân sách nhà nước cấp, nghĩa là từ sự đóng góp của toàn dân(nguồn thu từ thuế).

Tuy nhiên, DNNQD không bao gồm tất cả các doanh nghiệp không thuộc sở hữu nhà nước. Trong nền kinh tế mở, các quốc gia có sự thông thương nhất định, các doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp liên doanh được thành lập, nhưng rõ ràng là không nên xếp chúng vào doanh nghiệp NQD. Thứ nhất, vì chúng không có tính đồng nhất về mặt sở hữu, một doanh nghiệp liên doanh có thể là sự liên doanh giữa hai công dân thuộc hai nước khác nhau, liên doanh giữa hai tổ chức hay liên doanh giữa hai chính phủ, còn doanh nghiệp nước ngoài thì càng không thể khẳng định nó thuộc sở hữu nhà nước hay tư nhân. Thứ hai, tính chất hoạt động và các ảnh hưởng của doanh nghiệp nước ngoài khác so với các doanh nghiệp trong nước, chúng vận hành theo một bộ luật riêng thường là luật đầu tư nước ngoài và ảnh hưởng lên một số khía cạnh đặc thù trong nền kinh tế như cán cân thanh toán, dự trữ ngoại hối, tài trợ xuất nhập khẩu v.v Vì vậy, ở đây chúng ta không xếp các doanh nghiệp nước ngoài như một bộ phận của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh.

Như vậy, DNNQD ở nước ta hiện nay chính là các doanh nghiệp hoạt động theo luật doanh nghiệp đó là các đơn vị kinh tế tồn tại dưới các hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH), công ty cổ phần (CTCP), công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân (DNTN), do một hay nhiều người đứng ra làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình (hữu hạn hay vô hạn) về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Tất nhiên cũng phải kể đến các hộ kinh doanh cá thể với mức vốn pháp định thấp hơn vốn pháp định của doanh nghiệp tư nhân. Đây là loại hình kinh tế hộ gia đình kinh doanh trong một số ngành nghề như nông nghiệp, thủ công, dịch vụ và buôn bán nhỏ. Nhìn chung, bộ phận chính, quan trọng nhất trong khu vực kinh tế ngoài quốc doanh chính là các công ty Luan van Thiết lập cơ chế quản lý tài chính đối với doanh nghiệp ngoài Quốc doanh ở Việt Nam 7 Luận văn tốt nghiệp bao gồm Công ty TNHH, Công ty cổ phần, Công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân.

Công ty trách nhiệm hữu hạn: - Công ty TNHH có hai thành viên trở lên: là doanh nghiệp trong đó thành viên chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào doanh nghiệp (trách nhiệm hữu hạn). Thành viên có thể là tổ chức, cá nhân số lượng thành viên không quá 50 và không được quyền phát hành cổ phiếu. - Công ty TNHH một thành viên là doanh nghiệp do một tổ chức làm chủ sở hữu, chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn của doanh nghiệp và cũng không được quyền phát hành cổ phiếu. Công ty cổ phần - Doanh nghiệp có vốn điều lệ được chia thành cổ phần, số lượng cổ đông tối thiểu là 3 và chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.

Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán ra công chúng. Công ty hợp danh - Là loại doanh nghiệp có ít nhất hai thành viên hợp danh; ngoài các thành viên hợp danh, có thể có thành viên góp vốn, thành viên hợp danh phải là cá nhân, có trình độ chuyên môn và uy tín nghề nghiệp và phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về việc thực hiện các nghĩa vụ tài chính của công ty (trách nhiệm vô hạn). Thành viên góp vốn chỉ chịu trách nhiệm trên lượng vốn góp của mình vào doanh nghiệp. Công ty hợp danh không được phát hành chứng khoán.

Doanh nghiệp tư nhân Luan van Thiết lập cơ chế quản lý tài chính đối với doanh nghiệp ngoài Quốc doanh ở Việt Nam 8 Luận văn tốt nghiệp - Là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Ngoài ra, khu vực kinh tế NQD hay khu vực kinh tế tư nhân còn có thể được phân chia theo hiến pháp bao gồm các hình thức kinh tế sau: - Kinh tế cá thể: được hiểu là hình thức kinh tế của một hộ gia đình hay một cá nhân hoạt động dựa trên quan hệ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và lao động của chính hộ hay cá nhân đó, không thuê mướn lao động làm thuê. - Kinh tế tiểu chủ: là hình thức kinh tế do một chủ tổ chức, quản lý và điều hành, hoạt động trên cơ sở sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và có sử dụng lao động thuê mướn ngoài lao động của chủ; quy mô vốn đầu tư và lao động nhỏ hơn của các hình thức doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần. - Kinh tế tư bản tư nhân: bao gồm các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, doanh nghiệp tư nhân và công ty cổ phần được thành lập theo luật Doanh nghiệp.

Trên đây là một số cách phân loại khác nhau về các bộ phận cấu thành nên khu vực kinh tế ngoài quốc doanh, sở dĩ có những sự phân chia hơi khác nhau như vậy là vì mỗi cách phân loại dựa trên một tiêu thức, một cách tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, tựu trung lại, chúng ta có thể hiểu doanh nghiệp NQD là các doanh nghiệp không thuộc sở hữu nhà nước, và tất nhiên là không phải các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (như đã trình bày ở trên). Đây là một bộ phận không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường, một phần trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội của nước ta. Phát triển khu vực kinh tế ngoài quốc doanh là nhiệm vụ quan trọng để đi đến thắng lợi cuối cùng trong công cuộc đổi mới, công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước.

Vai trò của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đối với nền kinh tế: Luan van Thiết lập cơ chế quản lý tài chính đối với doanh nghiệp ngoài Quốc doanh ở Việt Nam 9 Luận văn tốt nghiệp Kinh tế tư nhân có thể kinh doanh trong hầu hết các lĩnh vực trong nền kinh tế, tất nhiên trừ một số ít lĩnh vực mà nhà nước giữ độc quyền để kiểm soát tình hình an ninh quốc phòng và ổn định chính trị trong nước. Sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân đã và đang tiếp tục có những đóng góp tích cực và vô cùng quan trọng cần thiết trong công cuộc phát triển đất nước. - Góp phần quan trọng để tạo ra thành tựu tăng trưởng kinh tế chung, đổi mới bộ mặt kinh tế xã hội, tạo ra nhiều sản phẩm và dịch vụ cho xã hội. - Là lĩnh vực chính thu hút lao động xã hội, tạo công ăn việc làm cho người lao động.

- Giải phóng sức lao động và huy động tối đa các nguồn lực trong dân cư vào công cuộc phát triển kinh tế. - Tạo môi trường cạnh tranh, nâng cao tính năng động hiệu quả cho nền kinh tế. - Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Mặc dù có những vai trò tích cực và quan trọng như đã kể trên, nhưng trong quá khứ và ngay cả hiện tại vẫn có những quan điểm không thống nhất về những đóng góp của khu vực kinh tế NQD.

Nhiều quan điểm cho rằng kinh tế tư nhân gắn liền với bóc lột, là nguyên nhân của sự phân hoá giàu nghèo, vì vậy phải cải tạo, thu hẹp và từng bước xoá bỏ. Tuy nhiên, một nhà nước xã hội chủ nghĩa với quyền điều hành nền kinh tế của mình có thể có những chính sách làm hạn chế mức độ chênh lệch về thu nhập cũng như sự bóc lột sức lao động. Cần phải quán triệt khu vực kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với kinh tế tư nhân trong chủ nghĩa tư bản khác nhau về căn bản. Vì thế sẽ là không thoả đáng nếu cứ xem các doanh nghiệp tư nhân hàng ngày hàng giờ đẻ ra chủ nghĩa tư bản và là đối tượng phải cải tạo của Luan van Thiết lập cơ chế quản lý tài chính đối với doanh nghiệp ngoài Quốc doanh ở Việt Nam 10 Luận văn tốt nghiệp CNXH.