Luận văn thạc sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên

Khám phá luận văn thạc sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, phân tích và đánh giá hiệu quả phát triển.

• Tác giả: Phạm Ngọc Châu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Yến
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.5. Kết cấu luận văn
• 2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG THÔN
• 2.1. Một số vấn đề lý luận về cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 2.1.1. Cơ cấu kinh tế
• 2.1.1.1. Khái niệm về cơ cấu kinh tế
• 2.2. Đặc điểm của cơ cấu kinh tế
• 2.3. Phân loại cơ cấu kinh tế
• 2.3.1. Cơ cấu kinh tế theo ngành
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG THÔN HUYỆN ĐỒNG HỶ GIAI ĐOẠN 2010 - 2014
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Đồng Hỷ
• 4.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên của huyện Đồng Hỷ
• 4.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội huyện Đồng Hỷ
• 4.2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2010-2014
• 4.2.1. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành
• 4.2.2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo thành phần kinh tế
• 4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2010-2014
• 4.4. Đánh giá chung về chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2010- 2014
• 5. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG THÔN HUYỆN ĐỒNG HỶ TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2016- 2020
• 5.1. Cơ sở để định hướng, quan điểm, mục tiêu phát triển KT-XH
• 5.1.1. Cơ sở để định hướng và bối cảnh chung
• 5.1.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển kinh tế xã hội
• 5.2. Định hướng, mục tiêu đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ
• 5.3. Giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2010-2014
• 5.4. Giải pháp chung
• 5.5. Các giải pháp cụ thể để thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2016-2020
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ Thái Nguyên

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên là một quá trình quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và cải thiện đời sống người dân. Kinh tế nông thôn tại đây chủ yếu dựa vào nông nghiệp, nhưng cần có sự chuyển dịch mạnh mẽ để phát triển bền vững. Việc chuyển dịch này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần vào việc xóa đói giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống.

1.1. Đặc điểm kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ

Huyện Đồng Hỷ có nền kinh tế nông thôn chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với các sản phẩm chủ lực như lúa, ngô và cây ăn quả. Tuy nhiên, sự phát triển của các ngành dịch vụ và công nghiệp vẫn còn hạn chế, cần có chính sách khuyến khích đầu tư và phát triển.

1.2. Tầm quan trọng của chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới. Điều này góp phần nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững cho huyện Đồng Hỷ.

II. Những thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện Đồng Hỷ vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Các vấn đề như thiếu nguồn lực đầu tư, cơ sở hạ tầng yếu kém và sự thiếu hụt kỹ năng lao động là những rào cản lớn. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng.

2.1. Thiếu nguồn lực đầu tư cho phát triển

Huyện Đồng Hỷ gặp khó khăn trong việc thu hút đầu tư từ bên ngoài. Điều này dẫn đến việc thiếu hụt nguồn lực cần thiết cho việc phát triển các ngành kinh tế mới, đặc biệt là công nghiệp và dịch vụ.

2.2. Cơ sở hạ tầng yếu kém

Hệ thống giao thông và cơ sở hạ tầng tại huyện Đồng Hỷ chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển. Điều này ảnh hưởng đến khả năng kết nối và giao thương, làm giảm sức hấp dẫn của huyện đối với các nhà đầu tư.

III. Phương pháp và giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, huyện Đồng Hỷ cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc phát triển các ngành công nghiệp chế biến nông sản, tăng cường đào tạo nghề cho lao động và cải thiện cơ sở hạ tầng là những giải pháp quan trọng.

3.1. Đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến nông sản

Phát triển công nghiệp chế biến nông sản sẽ giúp tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp. Huyện cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này để tạo ra nhiều sản phẩm chất lượng cao.

3.2. Tăng cường đào tạo nghề cho lao động

Đào tạo nghề cho lao động là cần thiết để nâng cao kỹ năng và năng lực cạnh tranh. Huyện cần phối hợp với các cơ sở giáo dục để tổ chức các khóa đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ đã mang lại nhiều lợi ích. Sự phát triển của các ngành dịch vụ và công nghiệp đã giúp tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để điều chỉnh các chính sách cho phù hợp.

4.1. Kết quả đạt được từ chuyển dịch cơ cấu

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã giúp tăng trưởng GDP của huyện Đồng Hỷ. Các ngành dịch vụ và công nghiệp đã có sự phát triển đáng kể, tạo ra nhiều việc làm mới cho người dân.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế cho thấy rằng sự phối hợp giữa chính quyền và cộng đồng là rất quan trọng. Cần có sự tham gia tích cực của người dân trong quá trình phát triển kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ là một quá trình cần thiết và cấp bách. Tương lai của huyện phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới trong phát triển kinh tế. Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích để thúc đẩy quá trình này.

5.1. Tầm nhìn phát triển bền vững

Huyện Đồng Hỷ cần xây dựng một tầm nhìn phát triển bền vững, trong đó chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội đồng bộ.

5.2. Định hướng chính sách trong tương lai

Các chính sách trong tương lai cần tập trung vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khuyến khích đầu tư vào các ngành kinh tế mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông thôn giữ vị trí chiến lược trong cấu trúc kinh tế - xã hội của Việt Nam, nơi cung cấp nguồn lương thực thiết yếu và tạo sinh kế cho đại bộ phận dân cư. Tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, dân số ghi nhận hơn 110.000 người với hơn 70% lực lượng lao động tập trung tại khu vực nông nghiệp nông thôn. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng kinh tế và quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành tại địa phương giai đoạn 2010 - 2014 vẫn diễn ra tương đối chậm. Nền kinh tế nông thôn Đồng Hỷ chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên tự nhiên sẵn có và sử dụng lao động thủ công với chi phí thấp. Tỷ trọng các ngành công nghiệp chế biến chuyên sâu và dịch vụ thương mại chất lượng cao đóng góp vào giá trị sản xuất còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả sử dụng các nguồn lực đất đai và lao động chưa đạt mức tối ưu.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, đánh giá toàn diện thực trạng phát triển kinh tế tại huyện Đồng Hỷ trong giai đoạn 2010 - 2014, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế giai đoạn 2016 - 2020. Nghiên cứu giới hạn không gian tại 18 xã và thị trấn thuộc huyện Đồng Hỷ, tập trung khảo sát các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nông thôn. Về mặt khoa học, luận văn góp phần làm sáng tỏ quy luật vận động của kinh tế nông thôn vùng trung du miền núi. Về mặt thực tiễn, các giải pháp đề xuất hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị thu nhập bình quân đầu người, giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới mức 10% và tạo nền tảng vững chắc cho chương trình xây dựng nông thôn mới bền vững đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết phân công lao động xã hội của kinh tế chính trị học, chỉ rõ sự phân tách tự nhiên giữa trồng trọt, chăn nuôi, thủ công nghiệp và dịch vụ lưu thông hàng hóa là động lực cốt lõi hình thành nên cơ cấu ngành kinh tế. Đồng thời, luận văn vận dụng mô hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành của Clark - Fisher và lý thuyết phát triển nông thôn tổng hợp nhằm làm rõ quy luật giảm tỷ trọng tương đối của ngành nông nghiệp sơ cấp, tăng dần tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm sáng tỏ bốn khái niệm cốt lõi:

• Cơ cấu kinh tế nông thôn: Quan hệ tỷ lệ về lượng và chất giữa các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp và dịch vụ diễn ra trên địa bàn nông thôn.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Sự vận động và thay đổi tỷ trọng giữa các ngành, các vùng lãnh thổ và các thành phần kinh tế theo định hướng mục tiêu xác định.
• Sản xuất nông nghiệp hàng hóa: Phương thức sản xuất hướng tới nhu cầu thị trường tiêu thụ thay vì tự cung tự cấp.
• Kinh tế trang trại và kinh tế hộ: Đơn vị kinh tế tự chủ trực tiếp khai thác nguồn lực đất đai và lao động nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, Chi cục Thống kê huyện Đồng Hỷ, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện cùng các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội giai đoạn 2010 - 2014.

Về phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu, tác giả tiến hành thu thập toàn bộ chuỗi số liệu thống kê liên tục 5 năm của toàn huyện Đồng Hỷ, kết hợp thực hiện khảo sát chuyên gia với cỡ mẫu 30 cán bộ chuyên trách, nhà quản lý nông nghiệp và chuyên gia kinh tế tại địa bàn thông qua phương pháp chọn mẫu có chủ đích. Cỡ mẫu này đảm bảo tính đại diện cao cho các tiểu vùng kinh tế của huyện.

Phương pháp phân tích thông tin bao gồm phân tích dãy số thời gian, phân tổ thống kê, so sánh kinh tế và phương pháp chuyên gia. Phương pháp dãy số thời gian được lựa chọn vì cho phép tính toán chính xác lượng tăng giảm tuyệt đối định gốc, tốc độ phát triển liên hoàn và tốc độ tăng trưởng bình quân qua các năm. Việc kết hợp phân tổ thống kê và chuyên gia giúp phân loại chi tiết các nhóm ngành, từ đó lượng hóa quy luật biến động khách quan và bảo đảm độ tin cậy của các nhận định khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2010 - 2014 mang lại ba phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế huyện chuyển dịch theo hướng tích cực nhưng tốc độ còn chậm. Tỷ trọng ngành nông - lâm - thủy sản vẫn chiếm vị trí chủ đạo với khoảng 42,5% tổng giá trị sản xuất toàn địa bàn, trong khi khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ thương mại tăng trưởng bình quân ở mức khiêm tốn từ 3,5% đến 4,8%/năm.

Thứ hai, nội bộ ngành nông nghiệp đã bắt đầu có sự chuyển biến rõ nét từ độc canh cây lương thực sang đa dạng hóa cây trồng giá trị cao. Diện tích cây chè búp đạt trên 3.100 ha với tốc độ mở rộng diện tích bình quân khoảng 4,2%/năm, sản lượng chè búp tươi tăng hơn 15% so với năm 2010. Năng suất lúa bình quân đạt khoảng 52 tạ/ha, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực cục bộ.

Thứ ba, cơ cấu theo thành phần kinh tế thể hiện sự áp đảo của kinh tế cá thể và kinh tế hộ gia đình, đóng góp trên 85% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp. Khu vực kinh tế tập thể và các hợp tác xã kiểu mới bước đầu được củng cố nhưng chỉ đóng góp khoảng 3,5% vào giá trị sản xuất toàn ngành, quy mô vốn bình quân mỗi hợp tác xã còn thấp dưới 1,5 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự chuyển dịch chậm xuất phát từ xuất phát điểm kinh tế thấp, địa hình đồi núi chia cắt phức tạp và hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông nội đồng, thủy lợi chưa hoàn thiện. Đa số hộ nông dân thiếu vốn đầu tư dài hạn và ngần ngại rủi ro khi tiếp cận công nghệ mới.

Khi so sánh với kinh nghiệm thực tiễn tại tỉnh Vĩnh Phúc (chuyển đổi thành công hơn 4.000 ha đất lúa sang cây công nghiệp và nuôi trồng thủy sản) và tỉnh Bắc Giang (mở rộng vùng chuyên canh cây ăn quả lên trên 50.778 ha), Đồng Hỷ chưa phát huy tối đa lợi thế cây chè và cây ăn quả do thiếu vắng các doanh nghiệp chế biến sâu gắn với chuỗi giá trị khép kín.

Dữ liệu chuyển dịch cơ cấu ngành giai đoạn 2010 - 2014 có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện tỷ trọng giá trị sản xuất của ba nhóm ngành qua từng năm, kết hợp bảng thống kê diện tích - năng suất cây trồng để phản ánh rõ nét bước chuyển dịch từ sản xuất tự cấp sang sản xuất hàng hóa tập trung.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2016 - 2020, nghiên cứu đề xuất bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Tái cơ cấu cây trồng, vật nuôi và phát triển vùng chuyên canh: Tiến hành chuyển đổi khoảng 1.200 ha đất canh tác hiệu quả thấp sang trồng chè đặc sản và cây ăn quả chất lượng cao. Mục tiêu đạt giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác đạt trên 100 triệu đồng/năm vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện chủ trì phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã.
• Phát triển công nghiệp chế biến và ngành nghề nông thôn: Thu hút đầu tư xây dựng từ 2 đến 3 cụm chế biến nông - lâm sản tập trung, phấn đấu nâng tỷ trọng nông sản qua chế biến sâu đạt trên 35% tổng sản lượng trước năm 2020. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Đồng Hỷ phối hợp cùng Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên.
• Đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật và cơ giới hóa: Triển khai tối thiểu 15 mô hình ứng dụng giống chè mới và quy trình sản xuất an toàn VietGAP hàng năm; nâng tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất và chế biến chè đạt trên 70% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Trạm Khuyến nông huyện và các Hợp tác xã nông nghiệp.
• Mở rộng thị trường tiêu thụ và xây dựng chuỗi liên kết giá trị: Thành lập ít nhất 5 chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm khép kín giữa doanh nghiệp và hộ nông dân, hỗ trợ 100% làng nghề chè truyền thống xây dựng nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý đến năm 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Kinh tế - Hạ tầng, Hội Nông dân huyện và các doanh nghiệp thu mua.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2016 - 2020, hỗ trợ triển khai hiệu quả 19 tiêu chí nông thôn mới trên địa bàn huyện Đồng Hỷ.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp: Luận văn cung cấp khung phân tích chuẩn mực, hệ thống phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp dãy số thời gian để ứng dụng vào các đề tài nghiên cứu kinh tế nông thôn tại các tỉnh trung du miền núi phía Bắc.
• Ban quản trị các hợp tác xã và chủ trang trại nông thôn: Tham khảo để lựa chọn định hướng chuyển đổi mô hình canh tác, ứng dụng công nghệ cơ giới hóa và xây dựng chuỗi liên kết sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
• Doanh nghiệp đầu tư chế biến nông sản và thương mại: Nắm bắt thông tin tổng quan về vùng nguyên liệu với hơn 110.000 dân tại Đồng Hỷ nhằm đánh giá tiềm năng cung ứng nông sản và lập dự án đầu tư nhà máy chế biến nông - lâm sản.

Câu hỏi thường gặp

Đặc điểm nổi bật nhất của cơ cấu kinh tế huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2010 - 2014 là gì? Cơ cấu kinh tế huyện mang đặc trưng vùng trung du miền núi, trong đó nông - lâm - thủy sản vẫn chiếm tỷ trọng lớn khoảng 42,5% giá trị sản xuất. Cơ cấu cây trồng bắt đầu có bước chuyển dịch tích cực sang cây công nghiệp dài ngày với hơn 3.100 ha diện tích trồng chè búp.

Yếu tố nào tác động mạnh nhất đến sự chuyển dịch kinh tế nông thôn tại Đồng Hỷ? Yếu tố thị trường tiêu thụ và chính sách đầu tư hạ tầng nông thôn đóng vai trò chi phối. Việc huyện nằm giáp ranh thành phố Thái Nguyên và có tuyến Quốc lộ 1B đi qua đã tạo động lực mở rộng giao thương, thúc đẩy nông dân chuyển từ sản xuất tự cung sang sản xuất hàng hóa.

Luận văn sử dụng phương pháp định lượng nào để phân tích dữ liệu? Luận văn sử dụng phương pháp phân tích dãy số thời gian để xác định lượng tăng tuyệt đối định gốc, tốc độ phát triển liên hoàn và tốc độ tăng trưởng bình quân qua chuỗi dữ liệu 5 năm (2010 - 2014), kết hợp phương pháp phân tổ thống kê và điều tra chuyên gia với 30 mẫu khảo sát.

Kinh nghiệm từ các tỉnh lân cận giúp ích gì cho huyện Đồng Hỷ? Kinh nghiệm của tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Bắc Giang cung cấp bài học về việc tập trung phát triển các cây con chủ lực, quy hoạch vùng chuyên canh trên 50.000 ha và đẩy mạnh công nghiệp chế biến để gia tăng giá trị xuất khẩu cho nông sản địa phương.

Mục tiêu trọng tâm của các giải pháp kinh tế nông thôn Đồng Hỷ giai đoạn 2016 - 2020 là gì? Mục tiêu trọng tâm là chuyển đổi hơn 1.200 ha đất canh tác hiệu quả thấp sang cây trồng giá trị cao, nâng giá trị thu hoạch đạt trên 100 triệu đồng/ha, đồng thời nâng tỷ lệ cơ giới hóa lên trên 70% nhằm tối ưu hóa thu nhập cho người dân nông thôn.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và phương pháp luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại khu vực trung du miền núi.
• Phân tích chi tiết thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành và thành phần kinh tế của huyện Đồng Hỷ trong 5 năm (2010 - 2014).
• Chỉ rõ các nút thắt về hạ tầng kỹ thuật, quy mô sản xuất nhỏ lẻ và năng lực chế biến nông sản tại địa phương.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi với mục tiêu cụ thể nhằm định hình bức tranh kinh tế nông thôn giai đoạn 2016 - 2020.
• Cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho công tác quy hoạch phát triển nông nghiệp hàng hóa và xây dựng nông thôn mới.

Về lộ trình tiếp theo, địa phương cần nhanh chóng rà soát quy hoạch đất đai, phê duyệt các đề án khuyến nông trọng điểm ngay từ năm 2016 và hoàn thiện chuỗi liên kết thị trường trước năm 2020. Độc giả và các nhà quản lý quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác sâu hơn hệ thống số liệu phân tích và các mô hình kinh tế nông thôn chi tiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, đề tài bao gồm 4 chương: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2010 - 2014. Chƣơng 4: Một số giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016- 2020.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG THÔN 1. Một số vấn đề lý luận về cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế 1. Cơ cấu kinh tế 1. Khái niệm về cơ cấu kinh tế Khu vực kinh tế nông thôn là một trong hai khu vực kinh tế đặc trưng của nền kinh tế quốc dân.

Kinh tế nông thôn là một khái niệm dùng để thể hiện một tổng thể các hoạt động kinh tế - xã hội diễn ra trên địa bàn nông thôn. Nó bao gồm: Nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và cả công nghiệp, dịch vụ diễn ra trên địa bàn đó. Trên thực tế khái niệm cơ cấu kinh tế nông thôn được xác định dựa trên khái niệm về cơ cấu kinh tế nói chung và đã có nhiều khái niệm về cơ cấu kinh tế như: "Cơ cấu kinh tế là tổng thể nền kinh tế bao gồm nhiều yếu tố, giữa chúng có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau cả lượng và chất vào thời gian, không gian nhất định trong điều kiện kinh tế xã hội nhất định"; "Cơ cấu kinh tế là tổng thể mối quan hệ tác động lẫn nhau giữa các yếu tố và trong từng yếu tố của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất với những điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể trong những giai đoạn phát triển nhất định của xã hội"; "Cơ cấu kinh tế là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế có quan hệ hữu cơ tương đối ổn định hợp thành"; "Cơ cấu kinh tế là một tổng thể hệ thống kinh tế bao gồm nhiều yếu tố có quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại lẫn nhau trong những không gian và thời gian nhất định, trong những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định, nó được thể hiện cả về mặt định tính và định lượng, cả về chất lượng và số lượng, phù hợp với những mục tiêu xác định của nền kinh tế". Tóm lại: Cơ cấu kinh tế nông thôn là cấu trúc bên trong của kinh tế nông thôn.

Nó bao gồm các bộ phận cấu thành lên cơ cấu kinh tế nông thôn, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 các bộ phận đó có mối quan hệ hữu cơ với nhau theo một tỷ lệ nhất định về mặt số lượng, liên quan chặt chẽ về mặt chất lượng, chúng tác động qua lại lẫn nhau trong điều kiện thời gian và không gian nhất định tạo thành một hệ thống kinh tế nông thôn. Nói cách khác, cơ cấu kinh tế nông thôn là quan hệ tỷ lệ giữa các ngành, các lĩnh vực kinh tế có quan hệ hữu cơ với nhau, tác động qua lại lẫn nhau, làm tiền đề cho phát triển trong điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội trong một thời gian nhất định ở nông thôn. Việc xác lập cơ cấu kinh tế nông thôn chính là giải quyết mối quan hệ tương tác giữa các yếu tố của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, giữa tự nhiên và con người trong nông thôn, theo từng thời gian và điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể. Các mối quan hệ kinh tế trong nông thôn càng phát triển phong phú cả về chiều rộng và chiều sâu, càng phản ánh trình độ phát triển cao của lực lượng sản xuất và phân công lao động trong khu vực nông thôn.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn là việc thay đổi tỷ trọng của các ngành sản xuất vật chất và dịch vụ trong kinh tế nông thôn và các mối quan hệ của hệ thống kinh tế nông thôn theo chủ đích và định hướng đã định. Cơ cấu kinh tế nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng ngành sản xuất công nghiệp và dịch vụ, đồng thời giảm dần tỷ trọng ngành sản xuất nông nghiệp nhưng sản lượng của ngành nông nghiệp vẫn tăng. Một cơ cấu kinh tế nông thôn hợp lý là một cơ cấu kinh tế phù hợp với quá trình phân công lao động và hợp tác lao động. Sự hợp lý thể hiện ở mối quan hệ chặt chẽ trong quá trình thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao hiệu quả kinh tế của các ngành, các thành phần kinh tế và toàn bộ nền kinh tế nông thôn.

Cơ cấu kinh tế nông thôn hợp lý sẽ quyết định việc khai thác và sử dụng có hiệu quả tối ưu tài nguyên đất đai, vốn, sức lao động và cả cơ sở vật chất- kỹ thuật hiện có; quyết định tốc độ và hiệu quả phát triển kinh tế hàng hoá ở Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 nông thôn, chuyển kinh tế nông thôn sang kinh tế hàng hoá; quyết định khả năng xã hội hoá sản xuất và lao động của cơ cấu kinh tế mới. Đặc điểm của cơ cấu kinh tế a. Cơ cấu kinh tế nông thôn mang tính chất khách quan, được hình thành trên cơ sở phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội. - Với trình độ phát triển nhất định của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội thì sẽ có một cơ cấu kinh tế cụ thể thích ứng.

Điều đó khảng định rằng việc xác lập cơ cấu kinh tế nông thôn cần phải tôn trọng tính khách quan của nó và không thể áp đặt một cách tuỳ tiện. - Quá trình phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội tự nó (các mối quan hệ kinh tế) được xác lập theo một tỷ lệ nhất định gọi là cơ cấu. Do vậy, cơ cấu kinh tế nông thôn không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của con người mà phụ thuộc vào sự chi phối của những điều kiện kinh tế - xã hội, những điều kiện và hoàn cảnh của điều kiện tự nhiên nhất định. - Tuy nhiên khác với những quy luật tư nhiên khác, các quy luật kinh tế biểu hiện thông qua hoạt động của con người.

Do vậy, con người có thể tác động góp phần thúc đẩy hoặc hạn chế quá trình hình thành và chuyển dịch của cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng ngày càng hợp lý và ngược lại. Cơ cấu kinh tế nông thôn mang tính lịch sử, xã hội nhất định - Cơ cấu kinh tế nông thôn là tổng thể các mối quan hệ kinh tế được xác lập theo những tỷ lệ nhất định về mặt lượng trong thời gian cụ thể. Tại thời điểm đó có những điều kiện về tự nhiên, kinh tế, xã hội nhất định. Song một khi có những biến đổi trong các điều kiện nói trên thì lập tức các mối quan hệ này cũng thay đổi và hình thành một cơ cấu kinh tế nông thôn mới.

- Cơ cấu kinh tế nông thôn phản ánh quy luật chung của quá trình phát triển kinh tế - xã hội nông thôn và nó được biểu hiện cụ thể trong những không gian và thời gian khác nhau. Mặt khác xã hội con người ngày càng phát triển, nhu cầu của con người ngày càng tăng cao cả về chất và lượng. Chính Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 sự phát triển này đòi hỏi phải xác lập một cơ cấu kinh tế nông thôn mới nhằm thoả mãn những nhu cầu mới này. Tính xã hội của cơ cấu kinh tế quốc dân nói chung và cơ cấu kinh tế nói riêng chính là nhằm đảm bảo và thoả mãn tập quán, sở thích tiêu dùng của con người.

- Tuỳ hoàn cảnh và điều kiện cụ thể từng vùng, từng quốc gia mà xác định cơ cấu kinh tế nông thôn phù hợp trong từng giai đoạn phát triển nhất định. Không thể có cơ cấu kinh tế mẫu làm chuẩn mực cho mọi vùng nông thôn. Cơ cấu kinh tế nông thôn không ngừng vận động phát triển theo hướng ngày càng hoàn thiện hợp lý và có hiệu quả hơn. - Quá trình phát triển và biến đổi cơ cấu kinh tế nông thôn luôn gắn bó chặt chẽ với sự biến đổi của các yếu tố về lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội.

Mà lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, khoa học - công nghệ ngày càng hiện đại, phân công lao động ngày càng tỷ mỉ và phức tạp. tất cả các điều đó tất yếu dẫn đến cơ cấu kinh tế nông thôn ngày càng hoàn thiện. - Cơ cấu kinh tế nông thôn vận động, biến đổi và phát triển thông qua sự chuyển hoá ngay trong bản thân nó. Cơ cấu cũ mất đi và cơ cấu mới được ra đời và tiếp tục vận động phát triển và khi lạc hậu nó lại mất đi và nhường cho cơ cấu mới tiến bộ hơn, hoàn thiện hơn ra đời.

Quá trình này lặp đi lặp lại và đó chính là sự biến đổi tất yếu của quá trình phát triển không ngừng. Ngoài những đặc điểm của cơ cấu kinh tế nói chung, cơ cấu kinh tế nông thôn còn có những đặc trưng riêng chủ yếu sau: Một là: Cơ cấu kinh tế nông thôn được hình thành và vận động trên cơ sở điều kiện tự nhiên và mức độ khai thác, cải tạo điều kiện tự nhiên. Hai là: Cơ cấu kinh tế nông thôn biến đổi theo xu hướng có tính quy luật là giảm tương đối và tuyệt đối số người lao động trong khu vực nông thôn. Ba là: Cơ cấu kinh tế nông thôn hình thành và biến đổi gắn liền với sự ra đời và phát triển của nền nông nghiệp sản xuất hàng hoá.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phân loại cơ cấu kinh tế a. Cơ cấu kinh tế theo ngành * Thực chất, ý nghĩa cơ cấu kinh tế theo ngành. Thực chất, ngành là một tổng thể các đơn vị kinh tế cùng thực hiện một loại chức năng trong hệ thống phân công lao động xã hội.