MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Cây ăn quả chiếm một vị trí rất quan trọng trong đời sống của con người. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, nghề trồng cây ăn quả đã trở thành một bộ phận quan trọng không thể thiếu đối với nền nông nghiệp, mang lại hiệu quả kinh tế rất cao. Những năm gần đây, nghề trồng cây ăn quả ở Việt Nam ngày càng có vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, góp phần vào việc xoá đói giảm nghèo, tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập cho hàng vạn lao động từ nông thôn đến thành thị. Sản phẩm hoa quả là một trong những loại sản phẩm có ý nghĩa quan trọng và không thể thiếu trong tiêu dùng hàng ngày của con người.
Khi xã hội càng phát triển thì nhu cầu đó ngày càng tăng. Việt Nam nằm trong vành đai nhiệt đới gió mùa, khí hậu có nhiều nét độc đáo và đa dạng, tài nguyên đất phong phú…Điều kiện tự nhiên đó đã ưu đãi cho đất nước ta nhiều loại cây trái đặc trưng, trong đó có cây mận. Ở Việt Nam đã hình thành nên nhiều vùng trồng mận nổi tiếng như các tỉnh miền núi phía bắc như Lạng Sơn, Lào Cai, Sơn La có nhiều chủng ngon, như mận hậu, mận Tam Hoa, mận Lạng Sơn, mận Vân Nam. Ở Miền Nam Việt Nam, vùng trồng mận nổi tiếng là trại Hầm với các chủng mận Đà Lạt, mận đỏ, mận đỏ bạch lạp, mận vàng, mận Vân Nam… Hiện nay, cây mận ngày càng xuất hiện nhiều trên thị trường và được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng.
Trên địa bàn huyện Bắc Hà đang thực hiện cải tạo giống mận Tam hoa nhằm quy hoạch, cải tạo lại giống mận Tam hoa, nâng cao chất lượng sản phẩm, tìm đầu ra ổn định cho hộ nông dân tiến tới xóa đói, giảm nghèo bằng sản xuất mận Tam hoa. Dự tính sau khi hoàn thành sẽ mang lại những lợi ích tích cực cho huyện Bắc Hà nói chung cũng như LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 người dân trồng mận nói riêng. Xã Tà Chải là xã có diện tích mận Tam hoa lớn trong các xã của huyện Bắc Hà và vẫn đang có xu hướng tăng lên trong những năm tới. Với những điều kiện tự nhiên phù hợp với sự sinh trưởng và phát triển của nhiều loại cây ăn quả trong đó có cây mận Tam hoa là phù hợp hơn cả.
Phát triển sản xuất mận Tam hoa đang là hướng đi chủ lực của xã trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Nhưng thực tế sản xuất mận Tam hoa vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của địa phương. Việc sản xuất mận Tam hoa trong xã vẫn còn theo quy mô hộ gia đình, sản xuất tự phát, trồng quản canh theo tập quán canh tác cũ, trông chờ vào sự may rủi của thời tiết. Bên cạnh những kết quả đạt được trồng mận tam hoa ở xã Tà Chải vẫn còn gặp khó khăn như vốn ít, kĩ thuật canh tác lạc hậu, giá cả và thị trường tiêu thụ không ổn định…Những hạn chế trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất, chất lượng và hiệu quả của mận tam hoa ở địa phương.
Để phát huy vai trò và tiềm năng sản xuất thấy mận tam hoa xã Tà có hiệu quả cao hơn cần nắm rõ tình hình thực trạng, khắc phục một số khó khăn, áp dụng tiến bộ khoa học phù hợp vào sản xuất. Đem lại hiệu quả kinh tế cao, góp phần ổn định kinh tế cho các hộ dân hiện nay vì vậy tôi đã chọn đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế sản xuất cây mận tam hoa tại xã Tà Chải – huyện Bắc Hà – tỉnh Lào Cai” làm khóa luận tốt nghiệp. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá thực trạng các hộ nông dân sản xuất mận Tam hoa tại xã Tà Chải, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai - Đánh giá hiệu quả kinh tế hộ nông dân sản xuất mận Tam hoa tại xã Tà Chải, huyện Bắc Hà - Tìm ra những thuận lợi, khó khăn khi sản xuất mận Tam hoa, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của mận Tam hoa trong thực tiễn sản xuất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Giúp sinh viên có cơ hội được tiếp xúc với thực tế để có thêm kinh nghiệm, bổ sung những kiến thức còn thiếu, vận dụng những kiến thức về kỹ thuật chuyên môn cũng như nghiệp vụ khuyến nông vào trong sản xuất. Ý nghĩa thực tiễn Đưa ra một số bảng tổng hợp về tình hình sản xuất mận Tam hoa tại xã Tà Chải, rút ra những nhận xét hiệu quả, tiềm năng, thế mạnh và những khó khăn, trở ngại trong quá trình sản xuất mận Tam hoa. Từ đó đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả của mô hình.
Góp phần làm rõ những vấn đề hạn chế tới vấn đề phát triển cây ăn quả ở xã Tà Chải, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai và rút ra những giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tiễn nhằm khắc phục các kết quả tồn tại. Góp phần khẳng định những loại giống cây ăn quả có ưu thế phát triển trong những điều kiện sinh thái và sản xuất cụ thể của xã Tà Chải. Góp phần định hướng phát triển hợp lý về quy mô và cơ cấu chủng loại sản phẩm,đảm bảo tính ổn định về hiệu quả sản xuất,tăng thu nhập cho hộ trồng cây ăn quả Đưa ra những đề xuất về phát triển cây ăn quả ở xã Tà Chải có tính cao nhằm góp phần tăng số lượng sản phẩm hàng hóa, tăng thu nhập cho người nông dân, góp phần xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế trên địa bàn của xã Tà Chải LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Phần 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh tế sản xuất mận tam hoa.
Khái niệm về hiệu quả kinh tế, hiệu quả sản xuất * Hiệu quả kinh tế: Là phương diện của quá trình sản xuất cho biết kết hợp các đầu vào nhân tố cho phép tối thiểu hóa chi phí để sản xuất ra một mức sản lượng nhất định [3]. Hiệu quả kinh tế là trong quá trình sản xuất kinh doanh là phải tiết kiệm và sử dụng tối đa tiềm năng của các nguồn lực, tiết kiệm chi phí, đồng thời phải thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng số lượng và chất lượng sản phẩm, hàng hóa dịch vụ cho xã hội. Tuy vậy kết quả sản xất kinh doanh cuối cùng cái cần tìm là lợi nhuận. Nhưng để đạt được mục đích tối đa hóa lợi nhuận và không ngừng phát triển tồn tại lâu dài thì cần quan tâm đến vẫn đề hiệu quả kinh tế, phải tìm mọi biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế.[3] - Bản chất của hiệu quả kinh tế Khi nghiên cứu về bản chất kinh tế các nhà kinh tế học đã đưa ra những quan điểm khác nhau nhưng đều thống nhất chung bản chất của nó.
Người sản xuất muốn có lợi nhuận thì phải bỏ ra những chi phí nhất định, những chi phí đó là: nhân lực, vật lực, vốn…. Chúng ta tiến hành so sánh kết quả đạt được sau một quá trình sản xuất kinh doanh với chi phí bỏ ra thì có hiệu quả kinh tế. Sự chênh lệch này càng cao thì hiệu quả kinh tế càng lớn và ngược lại. Bản chất của hiệu quả kinh tế là nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội.
Nâng cao năng suất lao động xã hội và tiết kiệm lao động xã hội là hai mặt của một vấn đề kinh tế. Tuy nhiên, hai mặt này có mối quan hệ mật thiết với nhau, gắn liền với quy luật tương ứng của nền kinh tế xã hội, là quy luật tăng năng suất lao động và quy luật tiết kiệm thời gian. Yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả kinh tế là đạt được hiệu quả tối đa về chi phí nhất định LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 hoặc ngược lại, đạt được kết quả nhất định với chi phí tối thiểu. Chi phí ở đây được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cả chi phí để tạo ra nguồn lực, đồng thời phải bao gồm cả chi phí cơ hội [4].
- Ý nghĩa của việc xác định hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp + Biết được mức hiệu quả của việc sử dụng nguồn lực trong sản xuất nông nghiệp, các nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế để có biện pháp thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp. + Làm căn cứ để xác định phương hướng đạt tăng trưởng cao trong sản xuất nông nghiệp. Nếu hiệu quả kinh tế còn thấp thì có thể tăng sản lượng nông nghiệp bằng các biện pháp nâng cao hiệu quả kinh tế, ngược lại đạt được hiệu quả kinh tế cao thì để tăng sản lượng cần đổi mới công nghệ [4]. - Phương pháp xác định hiệu quả kinh tế: + Hiệu quả kinh tế được xác định bằng tỷ số giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra (dạng thuận) hoặc ngược lại (dạng nghịch).
Công thức: Dạng thuận: H = KQ/CP Công thức này nói lên khi bỏ ra một đơn vị chi phí sẽ tạo được bao nhiêu đơn vị kết quả , nó phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực chủ thể. Dạng nghịch: H’= CP/KQ Công thức này nói lên để đạt được một đơn vị kết quả thì cần bỏ ra bao nhiêu đơn vị chi phí. Trong đó: H, H’: Hiệu quả KQ: Kết quả CP: Chi phí Hai chỉ tiêu này có ý nghĩa khác nhau nhưng có mỗi quan hệ mật thiết với nhau, cũng được dùng để phản ánh hiệu quả kinh tế. + Hiệu quả kinh tế được xác định bằng cách xác định tỷ lệ giữa phần tăng thêm của kết quả thu được và phần tăng thêm của chi phí bỏ ra.
Công thức LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Dạng thuận: E = ∆KQ/∆CP Công thức này thể hiện cứ tăng thêm một đơn vị chi phí sẽ tăng thêm bao nhiêu đơn vị kết quả. Dạng nghịch: E’ = ∆KQ/ ∆CP Công thức này thể hiện để tăng thêm một đơn vị kết quả cần đầu tư thêm bao nhiêu đơn vị chi phí. Trong đó: E, E’: Hiệu quả ∆KQ: Phần trăm tăng (giảm) của kết quả ∆CP: Phần trăm tăng (giảm) của chi phí * Khái niệm về sản xuất: Sản xuất là hoạt động đặc trưng của con người và xã hội loài người. Sản xuất xã hội bao gồm: sản xuất vật chất, sản xuất tinh thần và sản xuất ra bản thân con người.