Luận văn thạc sĩ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Bến Tre

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueb chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá ở tỉnh bến tre, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Văn Châu
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Xuân Kiên
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý Luận Chính Trị
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Nông Nghiệp Theo Hướng Công Nghiệp Hóa, Hiện Đại Hóa Ở Tỉnh Bến Tre
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TÍNH TẤT YẾU VÀ NỘI DUNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO HƢỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA
• 1.1. Tính tất yếu của việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá
• 1.1.1. Những khái niệm chung
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH BẾN TRE VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN GIẢI QUYẾT
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY SỰ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỈNH BẾN TRE ĐẾN NĂM 2010
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Bến Tre

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Bến Tre là một quá trình quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững. Tỉnh Bến Tre, với vị trí địa lý đặc biệt và nguồn tài nguyên phong phú, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc chuyển đổi từ nền nông nghiệp truyền thống sang nền nông nghiệp hiện đại. Việc chuyển dịch này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện đời sống của người dân nông thôn.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội ảnh hưởng đến nông nghiệp

Bến Tre có điều kiện tự nhiên đa dạng với hệ thống sông ngòi phong phú, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, tình trạng xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp. Đặc điểm kinh tế xã hội của tỉnh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định hướng đi cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

1.2. Tính tất yếu của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm. Việc này không chỉ giúp Bến Tre phát triển bền vững mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế quốc dân.

II. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Bến Tre

Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Bến Tre cho thấy sự chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Tỷ trọng nông nghiệp trong GDP của tỉnh vẫn cao, trong khi đó, ngành công nghiệp và dịch vụ chưa phát triển tương xứng. Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp còn hạn chế, dẫn đến năng suất lao động thấp.

2.1. Đánh giá chung về cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp của Bến Tre chủ yếu dựa vào sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp. Tuy nhiên, sự phát triển không đồng đều giữa các ngành dẫn đến tình trạng thiếu bền vững. Ngành trồng trọt vẫn chiếm ưu thế, trong khi chăn nuôi và thủy sản chưa phát huy hết tiềm năng.

2.2. Những vấn đề cần giải quyết trong chuyển dịch

Một số vấn đề cần giải quyết bao gồm tình trạng phân tán sản xuất, thiếu liên kết giữa các ngành và sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao. Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cần có các chính sách hỗ trợ và đầu tư hợp lý.

III. Phương pháp và giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cần áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm đầu tư vào công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển hạ tầng nông thôn.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và khoa học kỹ thuật

Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp là rất cần thiết. Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

3.2. Đào tạo nguồn nhân lực cho nông nghiệp hiện đại

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Cần có các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động và yêu cầu của ngành nông nghiệp hiện đại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bến Tre

Các ứng dụng thực tiễn từ việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại đã được triển khai, giúp nâng cao năng suất và thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.1. Mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại

Một số mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại đã được áp dụng thành công tại Bến Tre, như mô hình trồng cây ăn trái kết hợp với nuôi trồng thủy sản. Những mô hình này không chỉ tăng năng suất mà còn bảo vệ môi trường.

4.2. Kết quả từ các chính sách hỗ trợ

Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ đã góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Những chính sách này bao gồm hỗ trợ tài chính, đào tạo và phát triển hạ tầng.

V. Kết luận và tương lai của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Bến Tre

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một quá trình cần thiết và cấp bách tại Bến Tre. Tương lai của nông nghiệp tỉnh này phụ thuộc vào khả năng áp dụng công nghệ mới, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng các chính sách hỗ trợ hiệu quả.

5.1. Tầm nhìn cho nông nghiệp Bến Tre trong tương lai

Tầm nhìn cho nông nghiệp Bến Tre trong tương lai là xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, gắn liền với phát triển kinh tế xã hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành để đạt được mục tiêu này.

5.2. Những thách thức cần vượt qua

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng Bến Tre vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và sự cạnh tranh từ thị trường. Cần có các giải pháp đồng bộ để vượt qua những thách thức này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ PHẠM VĂN CHÂU Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở tỉnh Bến Tre LUẬN VĂN THẠC SỸ Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Xuân Kiên Hà nội - 2004 MỤC LỤC MỞ ĐẦU.7 TÍNH TẤT YẾU VÀ NỘI DUNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO HƢỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA. Tính tất yếu của việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá 1. Những khái niệm chung. Tính tất yếu của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hƣớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Những nhân tố ảnh hƣởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Nội dung của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hƣớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Một số vấn đề có tính quy luật trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hƣớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Những biến đổi cơ bản của cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. 35 THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ. 35 NÔNG NGHIỆP Ở BẾN TRE. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Bến Tre 2. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội có ảnh hƣởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Bến Tre. Đánh giá chung về cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh và những vấn đề đặt ra cần giải quyết. Đánh giá chung về cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh. Những vấn đề đặt ra cần giải quyết. 75 PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY SỰ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH BẾN TRE ĐẾN. Phƣơng hƣớng cơ bản của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Bến Tre. Những quan điểm cơ bản chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Bến Tre. Phƣơng hƣớng cơ bản của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Bến Tre. Những giải pháp chủ yếu thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Bến Tre đến năm 2010. Chính sách về phát triển thị trƣờng. Chính sách tổ chức, quản lý. Chính sách về đào tạo nguồn nhân lực. Chính sách về đầu tƣ, hỗ trợ và sử dụng vốn cho nông nghiệp 88 3. Chính sách về khoa học - công nghệ đối với nông nghiệp. Chính sách về phát triển kết cấu hạ tầng vật chất ở nông thôn93 KẾT LUẬN. 97 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lý do chọn đề tài Chiến lược phát triển kinh tế- xã hội 10 năm 2001 - 2010 đã xác định: “Phát triển kinh tế nhanh, có hiệu quả và bền vững, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa” và “Tăng cường sự chỉ đạo và huy động các nguồn lực cần thiết để đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn”[7, tr 92]. Trong những năm đổi mới, gắn liền với việc thực hiện những chủ trương, chính sách, cơ chế quản lí mới, nông nghiệp nước ta đã đạt được những thành tựu đáng kể theo phương hướng trên. Những thành tựu đó đã góp phần quan trọng vào ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Tuy nhiên, kinh tế nước ta vẫn nặng về nông nghiệp (70%), trong nông nghiệp vẫn nặng về trồng trọt (khoảng 80%), chăn nuôi mới chỉ chiếm 20%…Nhìn một cách tổng quát, tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nước ta còn chậm . Bến Tre là một trong các tỉnh của đồng bằng sông Cửu Long, là một tỉnh đất hẹp người đông, nền kinh tế phát triển chủ yếu dựa vào sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp. Theo số liệu thống kê từ năm 1990 đến nay, giá trị nông- lâm- ngư nghiệp bình quân mỗi năm chiếm trên 65% GDP của tỉnh, diện tích đất nông nghiệp chiếm trên 60% diện tích đất tự nhiên. Trong sản xuất nông nghiệp chủ yếu vẫn là ngành trồng trọt, giá trị trồng trọt bình quân mỗi năm chiếm trên 70% giá trị sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp. Với một vị trí tiếp giáp biển Đông ở vùng cửa sông Mêkông, hàng năm Bến Tre thường bị nước mặn xâm nhập vào mùa khô, quá trình này tạo cho Bến Tre có các vùng sản xuất đặc trưng như: vùng ngọt ở đầu nguồn, vùng lợ ở giữa và vùng mặn giáp biển. Chính từ yếu tố này đã tạo điều kiện 1 cho cơ cấu cây trồng của Bến Tre rất đa dạng và có những đặc thù riêng: vùng ngọt có ưu thế phát triển cây ăn trái; vùng lợ có ưu thế phát triển cây công nghiệp (mía, dừa), lúa 2 - 3 vụ và cây ăn trái; vùng mặn có ưu thế phát triển một vụ lúa kết hợp với nuôi trồng thuỷ sản. Từ khi nền kinh tế chuyển theo cơ chế thị trường, đặc biệt là từ năm 1990 trở lại đây, kinh tế nông nghiệp Bến Tre có những thay đổi rõ rệt và đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ. Nông nghiệp, nông thôn chuyển từ nền sản xuất thuần nông, tự cung tự cấp sang nền nông nghiệp hàng hoá nhiều thành phần, phát huy các lợi thế và tiềm năng kinh tế của từng địa phương, từng vùng sinh thái. Tuy vậy, nền kinh tế của tỉnh cho đến nay chủ yếu vẫn dựa vào nông nghiệp là chính, nhưng nông nghiệp của tỉnh còn mang tính chất độc canh, sản xuất nhỏ còn phổ biến, chưa đưa khoa học - kỹ thuật vào sản xuất nên năng suất lao động còn thấp. Hơn thế nữa, đồng ruộng lại bị phân chia manh mún nên chưa thực hiện chuyên môn hoá được, hiệu quả sản xuất lại thấp, sản xuất chưa thật sự gắn với thị trường, tình trạng phân hoá giàu nghèo ngày càng mở rộng, đặc biệt là vùng nông thôn. Vì thế, phát triển nông nghiệp, thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo định hướng hợp lý là vấn đề cấp bách đang đặt ra ở tỉnh hiện nay. Nhằm góp phần thực hiện mục tiêu”Dân giàu, nước mạnh” đòi hỏi nông nghiệp của tỉnh phải có sự chuyển biến thật mạnh mẽ về năng suất, chất lượng, hiệu quả của một nền nông nghiệp hiện đại trên cơ sở đa dạng hóa theo hướng một nền nông nghiệp toàn diện. Vấn đề đó đặt ra yêu cầu là phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Do vậy, cần tiếp tục làm rõ hơn nội dung và thực trạng của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đề ra phương hướng, giải pháp để thúc đẩy sự chuyển dịch đó. Vì thế, ”Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ơ ỷtỉnh Bến Tre được chọn làm đề tài luận văn Thạc sĩ này. Tình hình nghiên cứu đề tài Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá là một vấn đề rất quan trọng mang tính bức xúc cả về lý luận và thực tiễn. Cho đến nay, đã có một số công trình nghiên cứu vấn đề này được công bố như sau: - Công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn các nước Châu á và Việt Nam - GS Nguyễn Điền. - Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa - GS TS Ngô Đình Giao. - Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn - PTS Nguyễn Sinh Cúc. -Những chủ trương giải pháp lớn phát triển nông nghiệp, nông thôn trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước - Tạp chí thông tin công tác tư tưởng số 4/1998. - Các nhân tố ảnh hưởng tới sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong thời kỳ công nghiệp hóa ở Việt Nam - Bùi Tất Thắng. Từ nhiều góc độ nghiên cứu và phương pháp tiếp cận khác nhau, các tác giả đã phân tích, luận giải vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên phạm ùvi một địa phương cụ thể rất ít được quan tâm. Riêng đề tài”Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Bến Tre” chưa có tác giả nào nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài 3. Mục đích của đề tài là đề ra các giải pháp nhằm thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở tỉnh Bến Tre từ nay cho đến năm 2010. Để đạt được mục đích này, luận văn có nhiệm vụ: - Làm rõ nội dung của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. - Phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh trong những năm gần đây và những vấn đề đặt ra cần giải quyết trong những năm tới. - Đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở tỉnh Bến Tre. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu 4.Cơ sở lý luận: Đề tài được thực hiện trên cơ sở những quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng Sản Việt Nam về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng 4. Phương pháp nghiên cứu: - Về phương pháp chung: dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. - Về phương pháp cụ thể: Sử dụng các phương pháp kết hợp chặt chẽỷ giữa lý luận với thực tiễn, phương pháp lôgic kết hợp với lịch sử, phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh… . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Trong luận văn này, tác giả nghiên cứu thực trạng cơ cấu kinh tế nông nghiệp và đề xuất các giải pháp nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Bến Tre theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. - Phạm vi nghiên cứu: 4 Trong luận văn này, tác giả không có tham vọng và cũng không có khả năng nghiên cứu hết những nội dung của sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung, mà chỉ nghiên cứu sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Bến Tre từ nay đến năm 2010.