CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE CƠ BẢN VE PHÁT TRIEN DỊCH VỤ CỦA DOANH NGHIỆP LOGISTICS 1. Khái niệm, vai trò và phân loại dịch vụ của doanh nghiệp logistics 1. Khái niệm về dịch vụ và dich vụ logistics 1. Khái niệm về dịch vụ Dịch vụ là một lĩnh vực quan trọng, không chỉ chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cầu GDP của một quốc gia, mà còn đóng góp vào doanh thu của doanh nghiệp.
Có nhiều định nghĩa về dịch vụ, tùy thuộc vào góc nhìn của các tác giả. Theo Philip Kotler, “Dịch vụ là mọi hành động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình mà không dẫn đến quyền sở hữu một cái gì đó. Sản phâm của nó có thể có hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất.” Amstrong va Kotler cho rang, “Dịch vụ là một hoạt động hay lợi ích cung ứng nhằm dé trao đổi, chủ yếu là vô hình và không dẫn đến việc chuyền quyền sở hữu nào cả.” Có tác giả lại cho rằng, “Dịch vụ là ngành kinh tế lớn thứ ba trong nền kinh tế quốc dân. Dịch vụ nam trong cấu trúc nền sản xuất xã hội, ngoài hai lĩnh vực sản xuất vật chất lớn là ngành công nghiệp và ngành nông, lâm, ngư nghiệp; các ngành còn lại đều là dịch vụ.
Các ngành sản xuất vật chất (công nghiệp, nông, lâm, ngư nghiệp) tạo ra các sản phẩm hàng hóa vật chat; nganh dich vu tao ra “san phẩm” dịch vụ. Sản phẩm dịch vụ không ton tại được dạng hình thái vật chất cụ thê nhưng dịch vụ làm thỏa mãn đầy đủ, kịp thời các nhu cầu sản xuất và đời sông sinh hoạt của mọi người, tạo ra sự phong phú, tiễn bộ và văn minh trong xã hội.” Các khái niệm trên được hiểu dưới góc độ vĩ mô. Dưới góc độ vi mô, giáo trình Quản trị doanh nghiệp thương mại, Đại học Kinh tế quốc dân (2016, trang 293) định nghĩa: “Dịch vụ là toàn bộ hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu phi vật chất của khách hàng và gắn với quá trình mua bán hàng hóa”. Khái niệm về dịch vụ logistics Theo nghĩa rộng, dich vu logistics được hiểu là hoạt động thương mại bao gồm một chuỗi các dich vụ được tổ chức sắp xếp và được quản lý khoa học gan liền với các khâu của quá trình sản xuất, phân phối và lưu thông trong nền sản xuất xã hội.
Theo nghĩa hẹp, dịch vụ logistics là một hoạt động thương mại bao gồm các dịch vụ bồ sung về đóng gói, kho bãi, giao nhận, dịch vụ hải quan và các dịch vụ khác liên quan đến hàng hóa được tổ chức khoa học nhằm đảm bảo quá trình phân phối và lưu thông hàng hóa một các hiệu quả, thỏa mãn được nhu cầu của khách hàng. Theo Khoản 1, Điều 233 Luật Thuong mại năm 2005, “Dịch vu logistics là hoạt động thương mai, theo đó thương nhân tô chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyên, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao. Dịch vụ logistics được phiên âm theo tiếng Việt là “dịch vụ lô-gI-stíc”. Theo giáo sư Đặng Đình Đào, “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại bao gồm các dịch vụ bổ sung về vận chuyền, giao nhận, kho hàng, hải quan, tư van khách hàng và các dich vụ khác liên quan đến hàng hóa được tô chức hợp lý và khoa học nhằm đảm bảo quá trình phân phối, lưu chuyển hàng hóa một cách hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của khách hàng.
Vai trò của dich vu logistics 1. Đối với nên kinh tế quốc dân - Nâng cao hiệu quả quản lý và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia Các kết quả thống kê chỉ ra chi phi logistics thường chiếm ty trọng lớn trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Ở Việt Nam, tỷ lệ này là khoảng 20 — 25% GDP. Nghiên cứu về cơ cau giá bán sản phẩm cũng chi ra chi phí logistics trong mỗi sản pham chiếm tới 21%.
Từ đây có thé thay, chi phí cho logistics là rat cao. Vì vậy, sự ra đời và phát triển của dịch vụ logistics sẽ phần nào giúp nền kinh tế giảm được chỉ phí trong chuỗi logistics. Quá trình sản xuất, kinh doanh nhờ đó mà được rút ngăn lại và đạt hiệu quả hơn. Dich vụ logistics cũng góp phan nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia trên trường quốc tế.
- Tiết kiệm và giảm chỉ phí trong quá trình phân phối và lưu thông hàng hóa Chi phí lưu thông hàng hóa, một trong những chi phí cấu thành nên giá cả hàng hóa, thường chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá cả, đặc biệt là giá cả hàng hóa trong thương mại quốc tế. Số liệu thống kê của Diễn đàn Thương mại và Phát triển Liên Hiệp Quốc chỉ ra, “chi phí vận tải đường biển chiếm trung bình 10 — 15% giá FOB, hay 8 — 9% giá CIF”. Nhờ có sự hoàn thiện của dịch vụ logistics mà chi phí vận tải nói riêng và các chi phí phát sinh khác trong quá trình lưu thông nói chung đã được giảm một cách đáng ké. Sự phát triển của dịch vụ logistics còn góp phần tiết kiệm và giảm chỉ phí lưu thông trong hoạt động phân phối hàng hóa, nhờ đó mà tăng tính hiệu quả của nền kinh tế, thúc đây nền kinh tế phát triển.
Đối với doanh nghiệp Góp phần gia tăng giá trị kinh doanh của doanh nghiệp Trong quá khứ, dịch vụ vận tải chỉ cung cấp cho khách hàng những dịch vụ đơn lẻ, đơn giản. Cùng với sự phát triển của công nghệ và sản xuất, một sản phẩm có thể được sản xuất bởi sự hợp tác của nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ trên thé giới. Do vậy, yêu cầu về dịch vụ đối với những doanh nghiệp vận tải ngày càng đòi hỏi sự đa dạng và chuyên nghiệp. Dich vu logistics ra đời đáp ứng yêu cầu này, góp phần làm gia tăng giá trị kinh doanh của doanh nghiệp.
Đặc biệt, các dịch vụ logistics trọn gói hỗ trợ khách hàng giảm thời gian trong quá trình lưu thông, nâng cao tỷ suất lợi nhuận. Góp phan mở rộng thị trường cho doanh nghiệp Mở rộng, đa dạng hóa thị trường là nhu cầu thiết yếu và là một trong những van đề được các doanh nghiệp logistics quan tâm hang đầu. Việc mở rộng thị trường giúp doanh nghiệp không chi chủ động trong nguồn hàng, mà còn chủ động trong đầu ra sản phẩm. Dich vu logistics là công cu đắc lực hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các thị trường mới một cách hiệu quả hơn.
Đây cũng được xem là chiếc cầu nối giúp hàng hóa được vận chuyển đến các thị trườnng mới đúng thời gian và địa điểm. Hỗ trợ nhà quản lý ra quyết định chính xác Một trong những vấn đề mà nhiều doanh nghiệp gặp phải là nguồn cung nguyên liệu đầu vào. Số lượng cũng như thời gian bố sung nguồn nguyên liệu, phươnng tiện va quá trình vận chuyển nguyên liệu,. là những bài toán khó mà các chủ doanh nghiệp phải đối mặt.
Dịch vụ logistics ra đời đã hỗ trợ nhà quản lý trong việc kiêm soát cũng như đưa ra các quyết định chính xác dé giải quyết các vân đề nêu trên. Điều này giúp doanh nghiệp giảm thiểu được tối đa những chỉ phí phát sinh không đáng có, đồng thời đảm bảo được sự hiệu quả cao trong quá trình kinh doanh sản xuất. Phân loại dịch vu logistics Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, dịch vụ phát triển ngày càng đa dạng hơn. Các hoạt động dịch vụ trong các doanh nghiệp thương mại nói chung và trong các doanh nghiệp logistics nói riêng được nhiều tô chức uy tín phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau.
Phân loại theo Tổ chức Thương mại thể giới (WTO) Bảng phân nhóm dịch vụ của Liên Hợp Quốc chỉ có từng dịch vụ cụ thé trong các nhóm dịch vụ ma không có dich vụ logistics nói chung. Các cam kết mở của Việt Nam trong WTO đều là những cam kết theo từng dịch vụ cụ thé này. WTO phân loại dịch vụ logistics vào “Dịch vụ hỗ trợ mọi phương thức vận tải”, bao gồm các nhóm sau: “Dịch vu logistics lõi (Core Logistics Service): Dịch vụ thiét yếu trong hoạt động logistics và cần phải tiến hành tự do hóa dé thúc day sự lưu chuyên dịch vụ bao gồm: dịch vụ làm hàng, dịch vụ lưu kho, dịch vụ đại lý vận tải và các dịch vụ hỗ trợ khác. Dịch vụ có liên quan tới vận tải: Các dịch vụ có liên quan tới cung cấp có hiệu quả dich vụ logistics tích hợp cũng như cung cấp môi trường thuận lợi cho hoạt động của logistics bên thứ 3 phát triển gồm có vận tải hàng hóa (đường biển, đường thủy nội địa, hàng không, đường sắt, đường bộ và cho thuê phương tiện không có người vận hành) và các dich vụ khác có liên quan tới dich vụ logistics gồm dịch vụ phân tích và thử nghiệm kỹ thuật, dịch vụ chuyên phát, dịch vụ đại lý hoa hồng, dịch vụ bán buôn và bán lẻ.
Dịch vụ thứ yếu hoặc mang tính bồ trợ (Non-core Logistics Service): Gém dich vụ máy tính va liên quan tới máy tính, dich vu đóng gói va dịch vụ tư vấn quản lý”. Phân loại theo luật thương mại Điều 3 Nghị định 163/2017/NĐ-CP ngày 30/12/2017 quy định về việc phân loại như sau: “Dịch vụ logistics được cung cấp bao gồm: 1. Dịch vụ xếp dỡ container, trừ dịch vụ cung cấp tại các sân bay. Dịch vụ kho bãi container thuộc dịch vụ hỗ trợ vận tải biển.
Dịch vụ kho bãi thuộc dịch vụ hỗ trợ mọi phương thức vận tải. Dịch vụ chuyên phát. Dịch vụ đại lý vận tải hàng hóa. Dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan (bao gồm cả dịch vụ thông quan).
Dịch vụ khác, bao gồm các hoạt động sau: Kiểm tra vận đơn, dịch vụ môi giới vận tải hàng hóa, kiểm định hàng hóa, dịch vụ lấy mẫu và xác định trọng lượng; dịch vụ nhận và chấp nhận hàng; dịch vụ chuẩn bị chứng từ vận tải. Dịch vụ hỗ trợ bán buôn, hỗ trợ bán lẻ bao gom cả hoạt động quan lý hàng lưu kho, thu gom, tập hợp, phân loại hàng hóa và giao hàng. Dịch vụ vận tải hàng hóa thuộc dịch vụ vận tải biển. Dịch vụ vận tải hàng hóa thuộc dịch vụ vận tải đường thủy nội địa.
Dịch vụ vận tải hàng hóa thuộc dịch vụ vận tải đường sắt. Dịch vụ vận tải hàng hóa thuộc dịch vụ vận tải đường bộ. Dịch vụ vận tải hàng không. Dịch vụ vận tải đa phương thức.
Dịch vụ phân tích và kiểm định kỹ thuật.