CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VIỆT NAM 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong ngững năm qua, xây dựng NTM luôn là mối quan tâm lớn của Đảng , Nhà nước , đồng thời cũng là sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, các nhà lý luận, nhà làm chính sách. Mặc dù sự quan tâm ở mức độ khác nhau song đều cùng hướng tới một mục tiêu xây dựng các xã NTM đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới .Lần đầu tiên trong lịch sử nước ta, việc xây dựng NTM được đặt ra một cách toàn diện nhất. Chính vì thế, trong thời gian qua đã có rất nhiều nghị quyết của Đảng, chính sách của Nhà nước, đã có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu về vấn đề nông nghiệp ,nông thôn trong đó có một số bài báo, sách, ở Việt Nam nói riêng là chủ đề được nhiều học giả, các nhà hoạch định chính sách rất quan tâm.
Trong số đó có thể kể đến một số công trình nghiên cứu trực tiếp đến vấn đề xây dựng, phát triển NTM như: *Khánh Phương (2013), Xây dựng nông thôn mới của một số quốc gia tiêu biểu trên thế giới: Người nông dân ở mỗi quốc gia, mỗi vùng miền đều trải qua quá trình phát triển, phụ thuộc vào điều kiện loại hình canh tác, bối cảnh lịch sử cũng như phụ thuộc vào sự phát triển môi trường sinh thái. Năng suất, sản lượng phụ thuộc vào sự tiến bộ khoa học kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, giáo dục, thông tin, văn hóa của chính mỗi quốc gia cũng khác nhau. Dù bất cứ hoàn cảnh nào, người nông dân cũng được đánh giá cao, được tôn trọng.chúng ta hãy khám phá về một số khía cạnh mà nông thôn mới ứng dụng ở một số quốc gia tiêu biểu trên thế giới như sau : - Nông thôn ở nước Hà Lan : Hà Lan đạt được nhiều thành tựu đáng kể, đặc biệt là nông nghiệp cây trồng trong nhà kính và yếu tố thành công này chính là hạt nhân “ nông thôn mới”ở đây. Tỷ lệ sản suất rau quả, hoa góp phần cung cấp nhu cầu khổng lồ trên toàn thế giới.
Các nhà quản lý và xây dựng hình tượng nông thôn mới ở hà Lan đã rất xuất sắc trong việc nắm bắt các thị trường khác về hoa, cây cảnh , các sản phẩm vườn ươm. Bên cạnh hoa tuliplaf loại hoa làm cho Hà Lan trên 5 thế giới, các loại hoa khác như hoa hồng, hoa cúc, ,hoa cẩm chướng cũng là đặc sản mà hà lan sản xuất trong các “ nhà kính” chiếm tỷ lệ sản xuất hoa trên thế giới. Hệ thống sản xuất , phân phối của nông dân Hà lan được tổ chức rất tốt ở tất cả các quy trình. Việc trồng cây trong nhà kính đại diện cho hình thức nông nghieepjnhaan tạo thành công.Đây là quá trình nỗ lực sử dụng các kỹ thuật như trong ống nghiệm tăng trưởng, thủy văn, chế ngự khí hậu hoàn toàn chủ động.
Đây là loại hình sản xuất có sự kết hợp của các hoạt động công nghiệp và nông nghiệp. - Nông Thôn ở nước Pháp: Trồng nho làm rượu Vang ; Guy Lautier là một nhà nông sống ở Puisserguier là một ví dụ điển hình của nông thôn mới của nước Pháp. Kể từ khi cuộc cách mạng giao thông vận tải vào cuối thế kỷ 19 khu vực này được độc quyền dành riêng cho sự phát triển của nho để sản xuất rượu Vang. Cây nho được trồng trên các vùng đất thấp và người nông dân phải đối mặt trong những thời điểm , khó khăn của họ.
Mất thời gian dài , người nông dân Pháp đã học được cách thức tự tổ chức thành hợp tác xã, đoàn thể. Trong mỗi làng đều có hợp tác xã sản xuất, các của hàng, cửa hiệu bán rượu Vang. Vì thế làng thôn quê ở Pháp kha tấp nập và trở nên đáng yêu, nhu cầu chất lượng trên thị trường đòi hỏi cao hơn, yêu cầu vượt ra ngoài biên giới quốc gia, giờ đây nông dân Pháp đã khá thành công ở nhiều lĩnh vực. Hợp tác xã ở Puisserguier do Guy lautier đứng đầu đổi mới trong việc tái tổ chức cơ cấu, cải thiện các giống cây trồng và các phương pháp sản xuất rượu Vang, giao dịch tiếp thị.
Tất cả những điều này đã làm thay đổi và hiện đại hóa cách thức của người nông dân. Nhà sản xuất rượu vang của Languedoc- Roussillon này nay đã trở thành các loại rượu Vang tuyệt đỉnh đang được bán trên toàn thế giới. - Nông thôn ở nước Mỹ : Ứng dụng công nghệ cao và quản lý tốt ; Hoa Kỳ là quốc gia có diện tíc đất canh tác lớn cho các hoạt động nông nghiệp. đây là một nông nghiệp có “ cơ ngơi” lớn và được “ trang bị cơ giới hóa’ rất tốt năng suất sản xuất của mỗi người nông dân ở Mỹ cao nhất thế thế giới.
Mỹ là một trong những quốc gia xuất khẩu hàng đầu các phẩm nông nghiệp trên thế giới. Các nông trang ở mỹ cũng đa dạng với nhiều quy mô khác nhau. Nhiều nhà nông nuôi trồng các trang trại của họ như là một hình thức bán thời gian. Họ là những người nông dân 6 có trình độ như đại học, cao học… Ngành nông nghiệp Mỹ sử dụng công nghệ cao và áp dụng quản lý nghiêm ngặt.
nông nghiệp Mỹ phụ thuộc vào thị trường quốc tế. các nông trang nhỏ thường không chắc chắn và có rủi ro trong nợ nần nhưng họ được hỗ trợ bàng các cơ quan công quyền. - Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới ở một số nước trên thế giới: Thứ nhất Kinh nghiệm của Hàn Quốc Hàn Quốc nằm trên bán đảo Triều Tiên, một nước từng bị đô hộ từ cuối thế kỷ 19, xuất phát điểm là một trong những quốc gia nghèo đói. Cuối thập kỷ 60 GDP bình quân đầu người chỉ có 85USD, phần lớn người dân không đủ ăn, 80% người dân nông thôn vẫn không có điện thắp sáng và phải dùng đèn dầu, ở trong những căn nhà lợp bằng lá.
Lúc ấy, nền kinh tế của Hàn Quốc phải dựa vào nông nghiệp trong khi khắp đất nước, lũ lụt và hạn hạn lại xảy ra thường xuyên. Xã hội Hàn Quốc thời đó là một xã hội thờ ơ, hỗn độn và vô vọng. Mối lo lớn nhất của Chính phủ là làm sao thoát khỏi đói nghèo. Sau trận lụt năm 1969, người dân phải tu sửa lại nhà cửa và đường sá mà không có sự trợ giúp của Chính phủ.
Điều này làm Tổng thống suy nghĩ rất nhiều và nhận ra rằng “viện trợ của Chính phủ cũng là vô nghĩa nếu người dân không nghĩ cách tự giúp chính mình”. Hơn thế nữa, khuyến khích người dân tự hợp tác và giúp đỡ nhau là điểm mấu chốt để phát triển nông thôn. Những ý tưởng này chính là nền tảng của phong trào xây dựng nông thôn mới (Saemaul Udong). Từ đó đến nay, phong trào Saemaul Udong đã thu được những thành tựu rất to lớn, sau 40 năm đưa đất nước Hàn quốc từ nghèo đói sang một nước phát triển, nằm trong tốp G20 của thế giới với thu nhập bình quân đầu người hơn 30.
Từ sự thành công trong xây dựng nông thôn mới của Hàn Quốc, rút ra từ thực tiễn sau đây: - Đoàn kết nhân nhân, khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường trong nhân dân để xây dựng nông thôn mới Phong trào Saemaul Udong không đơn thuần là một kế hoạch hành động mà 7 còn là cả một cuộc cải tổ về ý thức dựa trên tinh thần. Ngay từ đầu, Chính phủ đã truyền cho người dân ý thức “nhất định phải làm”, “đã làm là được”, “tất cả đều có thể làm được”. Nhờ được tuyên truyền tốt, người dân nhận thức được rằng phong trào Saemaul Udong là một cuộc cải tổ vì một cuộc sống tốt đẹp hơn cho cả cộng đồng chứ không chỉ đối với từng cá nhân đơn lẻ. Sự thịnh vượng ở đây không chỉ bó hẹp ở ý nghĩa vật chất, nó còn bao hàm cả ý nghĩa tinh thần, không chỉ cho thế hệ hôm nay mà còn cho cả con cháu mai sau.
Mục tiêu của phong trào SaemaulUdong là xây dựng nền tảng cho một cuộc sống tốt đẹp hơn cho mỗi gia đình, làng xã góp phần vào sự tiến bộ chung của cả quốc gia. Để đoàn kết, tập hợp nhân dân trong sự nghiệp chung, Phong trào Saemaul Udong đề cao ba phẩm chất chính, đó là “ Sự cần cù, tự lực và hợp tác”. Cần cù mang lại tính chân thật, không cho phép sự giả tạo và thói kiêu căng ngạo mạn. Tính tự lực giúp cho con người tự quyết định vận mệnh của chính mình, không phải nhờ cậy đến bất kỳ sự giúp đỡ nào từ bên ngoài.
Hợp tác dựa trên mong muốn phát triển chung cả cộng đồng để nỗ lực vì mục tiêu chung. Chính vì vậy ba nguyên tắc chủ yếu của phong trào Saemaul cũng chính là hạt nhân của công cuộc xây dựng một xã hội tiên tiến và một quốc gia thịnh vượng. Lee Sang Mu, Cố vấn đặc biệt của Chính phủ Hàn Quốc về Nông – lâm – ngư nghiệp đã phát biểu: “Phong trào Samuel Udong thực chất là cuộc cách mạng tinh thần, đánh thức khát vọng của nông dân”. - Kích thích sự tham gia bằng những lợi ích thiết thực Năm 1970, Chính phủ Hàn Quốc đưa ra thử nghiệm 10 dự án lớn trong phát triển nông thôn, bao gồm mở rộng và nắn thẳng đường sá, làm lại mái nhà bếp và hàng rào, xây dựng giếng nước công cộng và khu giặt giũ công cộng… vv.
Kinh phí để thực hiện các dự án này phần lớn dựa vào quỹ của xã và lực lượng lao động sẵn có, Chính phủ chỉ cấp miễn phí cho mỗi xã trung bình 355 bao xi măng. Kế hoạch triển khai trên quy mô toàn quốc và hơn 33.000 xã được nhận hỗ trợ. Kết quả là mười sáu nghìn xã tức là phân nửa số xã ở nông thôn đã được cải thiện rõ rệt. Toàn 8 bộ kế hoạch đều do chính ủy ban xã đó quản lý.
Tới năm thứ hai, Chính phủ quyết định tiếp tục giúp đỡ những xã đã tự biết đứng lên bằng cách cấp thêm cho mỗi xã 500 bao xi măng và một tấn thép. Nhờ đó, nhà tranh vách đất được dần thay thế bằng nhà mái ngói và tường xây. Khắp nơi trên các làng xã, đường sá được mở rộng, đê điều được tu bổ và cầu cống được xây dựng. Làng xã phát triển chóng mặt, người dân nông thôn lấy lại được sự tự tin vốn có, những người trước đây sống rất thờ ơ giờ cũng bắt tay xây dựng lại ngôi làng của chính mình.