Chương 1: Những van để chung vé thu thập chứng cứ của tòa án trong tổ tung dân sự. Chương 2: Thực tiễn thu thập chứng cứ của tòa án trong tổ tụng dan sử của các tòa án ở tinh Hòa Bình và kiến nghĩ. CHƯƠNG1 đũ Chai niệm và đặc điểm thu thập chứng cứ của tòa án trong t6 tung dân sự LLL Khái niệm tha thập cling cứ của toa én trong tố tung dan ste "Một trong những nguyên tắc quan trong của TTDS lả ngiĩa vụ cùng cấp chứng cứ vả chứng minh của đương sự. Tuy nhiên, trên thực té, không phải đương sự nào cũng có đũ khả năng thực hiện và dim bao ngiĩa vu nay trong quá trình tham gia tổ tụng tại tòa án do sự khác biệt về điều kiện kinh tế, hội, trình đô nhận thức pháp luật giữa các công dân, cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Nhằm khắc phục vướng mắc trên, pháp luật tổ tụng dân sự Viết Nam cho phép tòa án được thực hiện những biện pháp cẩn thiết để thu thấp chứng cứ cho việc giải quyết vu việc dân su, nhằm hỗ trợ đương sự trong quá trình. thực hiện nghĩa vụ chứng mảnh. Dưới góc độ ngôn ngữ hoc, “thu thập” là động từ chỉ hành đông gom góp từ nhiễu nơi, nhiều nguồn >, “chứng cứ" là một danh từ chỉ những cái củ thể như lời nói, việc lam, vat chứng, tải liệu tô rõ điều gi đó có that * Như vay, “thu thập chứng cứ" được hiểu dưới góc đô ngôn ngữ học là "tim góp các tài liệu, vat chung lời nói. việc lầm cining minh một sự việc có thật Từ góc đồ khoa học pháp lý, chứng cứ là đối tương của thu thập chứng, cử của tủa án.
Chứng cứ là đổi tương quan trọng của bat cử hệ thông pháp Tuật tổ tung dân sự nào trên thé giới, mỗi quốc gia déu có những định nghĩa cu thể vẻ đôi tương nảy. Theo Điểu 401 Luật chứng cứ của Hoa Kỷ, chứng cứ Toga Văn Hy C009), Tien Ting Hi, Nib. Than nién, Hà Nội, 1038 * Nguyễn Như Ý (1988), Ba ừ đẫn Ting Hột, Nab. Văn hóa thông tin,Hà Nội, tr1593 được định nghĩa: “Là những gì mà hàm chứa trong nó sự tôn tại của bắt kì một sue thực nào mà bản thân sự hằm clia đô ảnh hướng tới việc vác đinh ‘mbt hành động hơn hoặc kém hơn" *.
BLTTDS của Liên Bang Nga quy định “Chứng cứ trong vụ án dân sự là những gi được tìm thập theo trình tự thai tue io php luật ea đnh mã tòa đn căn cứ vào đó đã ác đinh có hạ không có các tình tit lầm cơ sỡ cho những yêu cầu hay sự phản đối 4 én cfing nine các tình tiết khác có ý nghĩa đễ giải quyết ating đẳm vụ dn má Đôi với hệ thống luật pháp Việt Nam, khái niệm chứng cử được quy. định như sau: "Chứng cứ trong vu việc dân sue là những gì có that được đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác giao nộp, xuất trình cho tòa an trong qué trình tổ tung hoặc do tòa án thu thập được theo trình tie thủ tuc do “Bồ luật này qup dah và được tòa án sử dung làn căn cứ đễ vác định các tình tiết khách quan của vụ dn cũng nine xác định yên cầu hay sự phản đỗi của đương sự là có căn cử và hop pháp ” Theo Giáo tình Luật Tổ tung dân sự của Trường Bai học Luật Ha Nội, khái niệm về chứng cứ được nêu như sau: *Clứng cứ là cái có that, theo một trình tự do luật định được tòa ám dùng làn căn cử đỗ giải quyết vụ việc dân xế Như vay mỗi quốc gia, trong Bộ luật hay ở các giáo trnh sách sẽ có những cách định nghĩa khác nhau vẻ khái niêm “chứng cứ”, nhưng các quốc gia đều xác định chứng cử là cơ sở, 1a căn cứ để tủa án giải quyết vụ án vả. thöa mãn ba thuộc tinh của chứng cứ: khách quan, liên quan và hop pháp tùat cực hot 7 ip: uate va/dhong su-—~chufùø-dm-ieva-gun- đọng- Họng chmgcmnh tong-to.tung-dan-su asp, tray cập ngày 15/04/2000 “35 Luật TS ng dn ar cũa Cộng da Lin bang Ngo, Nab. Tự pháp, Ha Nội 2005, tr 79.30 * Tang Đại ọc Luật Hà Nội (2017), Giáo tình Ladt Tổ hong dns, Nab.
Công an nhân cân, Ha Nội, tr 169. Trong BLTTDS năm 2015 nói riêng và các quy định pháp luật tô tung dân sự nói cung, hiện nay chưa cỏ quy định cụ thể vẻ khái niệm “thu thập chứng cứ”. Tuy nhiên, trên thực tế có những cách tiép cận khác nhau về khái niêm nảy. Định nghĩa vé thu thập chứng cứ, được những tác giả của để tải nghiên cửu khoa học cấp trường “Một sổ vẫn để lí luên về chứng minh trong 6 tung dan sự", Trường Đại học Luật Hà Nội, chủ nhiệm để tai TS.
Nguyễt Công Bình dé cap đến việc thu thap chứng cứ là hoạt đông tổ tung do cơ quan tiến hành tổ tung lả tòa án, như sau: “ tìm thập ching cứ trong tổ ting dân sue là hoạt động tỗ tung dân sự cũa các chủ thé chuing minh trong việc phát hiện, ghi nhân, tìm giữ: bảo quân các bằng chứng theo biện pháp và thi tue do pháp luật quy đmh” * Một định nghĩa khác vé thu thập chứng cir được nêu trong Luan văn thạc sỹ luật học với dé tải: “Cac biện pháp thu thập chứng cứ của tòa an trong TTDS' như sau: “Biên pháp thn thập chứng cứ trong tố tung dân sự là tong thé cách tiức, phương pháp do luật tổ ting dan sự quy đmh đối với việc toa an trong những điều Kiện nhất định được sử ding những cách thức do BLTTDS quy định, nhằm tìm thập tiêm những tình tiết sự Niên, thông tin img làm căn cử để giải quyết ding đắn việc dân sự” ° Bang cách tiếp cân. nay, tác giã đã nêu được mục đích tiến hảnh thu thập chứng cứ với chủ thé thực hiện là tòa án Quay lại với đính nghĩa vé thu thập chứng cứ của tủa án trong Điều 85 BLTIDS năm 2004 (sửa đỗi năm 2011): “Zim thập ching cứ là hoạt động tổ tung do tòa án tiễn hành nhằm tìm phát hiện, tìm giữ: ghi nhân thêm những Nguyễn Công Binh (Chủ nhuệm, 2012), Mới s vấn đ Ä uộn về chứng nen bong tổ fing dân sr, ĐỂ tt nghiên cửa khoa học cấp trường, Trường Đại học Luật Hà Nội, Ha Nội, 19798 2Nguyễn Văn Thành (2013), Các bn pháp tì thập chứng của tba án tong tỔ hing dln a, Lan vẫn thục "hột học, Tring Đi học Luật Ha Nội, Hà Nột tr 10 bằng ching cần thiết khác đìng làm căn cứ cho việc giải quyết vu đm dân sie’. Cách tiếp cận của BLTTDS năm 2004 (sửa đỗi năm 2011) cũng để cập én chủ thể thực hiện biện pháp thu thập chứng cứ là tòa án và mục đích của việc thực hiện những biện pháp nay. ‘Nhu vậy, từ những phân tích trên co thể xây dựng khái niệm về thu thập.
chứng cứ dưới góc đô pháp lý như sau: “Thu thập chung cứ là cách thức tòa án hỗ trợ đương sự trong việc thực liện nghĩa vu ching minh, bằng cách thực. “hiện đỗ áp dung những hoat động nine tim ldễm, phát hiện, ghi nhận những. bằng ching cụ thé và cần thiết nhằm dé có cơ số, căn cứ cho việc giải quyết vu việc đân sự” 1. Đặc điểm của thu thập ching cứ của tòa án trong tô tung dan sir i.
Thu thập chứng cứ của tòa ám là sự hỗ trợ của tòa án đối với đương si thực hiện trong việc tinực hiện ngiĩa vu cung cắp chứng cit và chứng minh, đông thời nhằm bão đâm cho việc giải quyễt vu việc dân sự được chính xác, Một trong những nguyên tắc cơ bản của tổ tung dân sự là nghĩa vu cùng, cấp chứng cứ va chứng minh thuộc vé đương sự Việc thu thập chứng cử của tòa án chỉ mang tính hỗ trợ cho đương sự, không phải là nhiệm vụ bắt bude đổi với tòa án. Trong một số vụ án, đương sự gặp khó khăn trong việc thu thập chứng cử do sự căn trở, gây khó dé của một số cơ quan, tổ chức, cá nhân. đang năm giữ tải liệu, chứng cứ, hay kha năng thu thấp chứng cứ của đương sự bị han chế do thiểu kiến thức pháp lý, dẫn đến không thể tiếp cận đền chứng cử cần thiết cho việc giải quyết VADS. Việc chữ đợi đương sự giấi quyết những hạn chế trên để có bằng chứng khiến việc giải quyết VADS bi tri trệ và kéo dai, gây nên tình trạng án chưa được giải quyết chồng chất, tắc nghẽn và trở thành gánh năng cho hệ thống tư pháp của dia phương Có những trường hop vụ việc trỡ nên khó khăn phức tap hơn khí không được giải quyết, chứng cứ tải liêu dẫn khó kiểm được hơn vả thâm chí 1a an quá han " theo luật định.
Để tránh tình trang trên, pháp luật cho phép Thẩm phán trên. khai những hoạt động để thu thập chứng cứ, nhằm hỗ trợ giải quyết ach tắc cho hệ thống từ pháp và giai quyết VADS nhanh chồng hơn. Tuy nhiên, để hạn chế tinh trạng đương sự không thực hiện nghĩa vụ. của mình, phó mắc cho tòa án xử lý vụ án, hay tinh trạng Thẩm phán lam quyền trong quá trình thu thập chứng cứ, pháp luật TTDS quy đính chỉ trong những trường hợp cần thiết Thẩm phán mới có quyền để thực hiện biện pháp thu thập chứng cứ nhằm giải quyết VADS.
Ví dụ, trường hợp hai bên đương sự tranh chấp tải sin nhưng đã có thé tự thỏa thuận với nhau về giá thi tùa án. không cin thực hiện biện pháp định giá, nhưng nếu hai bén không théa thuận. được giá trị tai sản tranh chấp, cũng không thông nhất được tổ chức thẩm định. giá, lúc nay, Thẩm phán có quyển áp dụng biện pháp định giá tai sản để giải quyết khúc mắc, Việc thu thập chứng cứ cia toa án trong trường hợp nảy nhằm bao dim cho việc giãi quyết vu việc dân sự được chính xc.
it Thụ thap cluing cứ của tòa ân trong TTDS là hoạt động mang tinh quyễn lực nhà nước Khac với việc thu thép chứng cứ của những đương sự tham gia tổ tung (như nguyên đơn, bị đơn), các biên pháp để tòa án thực hiện thu thập chứng cử của mình có tinh ràng buộc với các cá nhân, cơ quan có liên quan. Vi dụ, khi tòa án có giấy triệu tập, giầy báo của tòa án, đương sự có nghĩa vụ phải có mặt theo những yêu câu đó, khi tòa án áp dụng biện pháp định giá tai sin, yêu cẩu sự phổi hợp của các chủ thể như cá nhân, cơ quan và những người tham.