Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán nông nghiệp Chương 2: Thực trạng chế độ kế toán về nông nghiệp tại Việt Nam Chương 3: Định hướng xây dựng chuẩn mực kế toán về nông nghiệp tại Việt Nam ------------------------ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 16 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN NÔNG NGHIỆP 1. Đặc điểm sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp 1. Vai trò, vị trí của ngành nông nghiệp đối với sự phát triển kinh tế - xã hội Nông nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội ở hầu hết các quốc gia. Sản xuất nông nghiệp không những cung cấp lương thực, thực phẩm cho con người, đảm bảo nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm mà còn sản xuất ra những mặt hàng có giá trị xuất khẩu, tăng thêm nguồn thu ngoại tệ.
Ngoài vai trò kinh tế, nông nghiệp còn bao gồm cả vai trò xã hội và môi trường, cụ thể như sau: Đối với các ngành, lĩnh vực kinh tế khác. Nông nghiệp không chỉ là nhân tố mà còn là điều kiện thúc đẩy sự phát triển của các ngành, các lĩnh vực kinh tế: (1) Nông nghiệp cung cấp lương thực và các nguyên liệu đầu vào cho các ngành khác của nền kinh tế; (2) Nông nghiệp tạo ra thặng dư ngoại tệ nhờ vào xuất khẩu nông sản; (3) Nông nghiệp là thị trường quan trọng cho các ngành khác trong nền kinh tế như ngành sản xuất hàng tiêu dùng, máy móc và các vật tư nông nghiệp (phân bón, thuốc trừ sâu,…); (4) Nông nghiệp còn tạo ra một lượng vốn thặng dư để đầu tư cho quá trình công nghiệp hóa. Đối với sự phát triển của con người, ổn định chính trị xã hội và đảm bảo nền an ninh quốc phòng. An ninh lương thực là vấn đề sống còn của mỗi quốc gia và cả nhân loại và việc phát triển nông nghiệp sẽ là công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc bảo đảm an ninh lương thực, hạn chế những khó khăn, rủi ro trong phát triển kinh tế và đời sống người dân, tạo cơ sở cho việc ổn định chính trị, xã hội, giữ vững an ninh và chủ quyền quốc gia.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 17 Đối với việc gìn giữ và bảo vệ môi trường. Môi trường không chỉ là nguồn lực mà còn là nhân tố rất quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ môi trường sản xuất nông nghiệp, ngoài ra, còn giúp bảo tồn đa dạng sinh học giúp duy trì cân bằng sinh thái, làm chậm quá trình biến đổi khí hậu toàn cầu. Vì thế, trong quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp, cần áp dụng những giải pháp thích hợp để duy trì và tạo nên sự phát triển bền vững của môi trường sinh thái.
Như vậy, xét trên các mặt kinh tế, xã hội và môi trường thì nông nghiệp đều có vai trò, vị trí hết sức quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước. Tình hình thực tế ở Việt Nam và nhiều nước khác đã chứng minh khi nông nghiệp phát triển vững chắc sẽ giúp nền kinh tế phát triển ổn định, giảm nhanh tình trạng đói nghèo. Chính vì vậy, nông nghiệp được coi là xuất phát điểm trong việc cải cách kinh tế của nhiều quốc gia. Các đặc điểm của sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp Đất đai là tƣ liệu sản xuất chủ yếu Đây là đặc điểm quan trọng phân biệt nông nghiệp với công nghiệp.
Không thể có sản xuất nông nghiệp nếu không có đất đai vì đất là môi trường sống chủ yếu của cây trồng và vật nuôi. Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên Nông nghiệp là ngành sản xuất phụ thuộc rất nhiều vào tự nhiên. Đặc điểm này bắt nguồn từ đối tượng lao động của nông nghiệp là cây trồng và vật nuôi. Những điều kiện tự nhiên như đất đai, nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, bức xạ mặt trời.
trực tiếp ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng cây trồng vật nuôi. Nếu điều kiện tự nhiên thuận lợi sẽ tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất nông nghiệp diễn ra thuận lợi và ngược lại nếu điều kiện thời tiết không thuận lợi sẽ ảnh hưởng rất lớn tới sản lượng, chất lượng của sản phẩm nông nghiệp. Sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ cao Do sự biến thiên về điều kiện thời tiết, khí hậu, mỗi loại cây trồng có sự thích ứng nhất định với điều kiện đó, dẫn đến những mùa vụ khác nhau. Vì LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 18 vậy, các hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng phải thực hiện theo thời vụ để có thể khai thác tốt nhất các điều kiện tự nhiên, mang lại hiệu quả cao nhất.
Đối tƣợng sản xuất là những cơ thể sống Có thể thấy đặc điểm rất nổi bật trong sản xuất nông nghiệp chính là đối tượng lao động là những cơ thể sống, có quy luật sinh trưởng và phát triển riêng, có chu kỳ sản xuất dài, quá trình sản xuất phải trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, vì vậy phải hiểu sâu sắc chu trình sinh trưởng của sinh vật. Sản xuất nông nghiệp có tính vùng Sản xuất nông nghiệp được tiến hành trên địa bàn rộng lớn, phức tạp, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên nên mang tính khu vực rõ rệt. Do điều kiện đất đai, khí hậu không giống nhau giữa các vùng đã làm cho nông nghiệp mang tính vùng rất rõ nét. Đặc điểm của sản phẩm nông nghiệp Do hoạt động sản xuất nông nghiệp chịu ảnh hưởng nhiều bởi điều kiện tự nhiên nên sản phẩm nông nghiệp thường biến động về quy cách, phẩm chất.
Do đó, việc tính toán, đánh giá, nhận xét các chỉ tiêu chất lượng chính xác không chỉ ảnh hưởng tới việc xác định giá bán cho các loại phẩm cấp khác nhau của cùng một loại sản phẩm mà còn đóng vai trò to lớn trong việc tính giá thành sản phẩm cho từng loại phẩm cấp cụ thể. Mặt khác, nông sản sản xuất ra có khả năng tái sản xuất tự nhiên, sản phẩm của kỳ này có thể làm nguyên liệu cho kỳ sau hoặc sản phẩm của hoạt động sản xuất này là đầu vào cho hoạt động sản xuất nông nghiệp khác. Như vậy, một số sản phẩm từ sản phẩm lao động sẽ chuyển hóa thành đối tượng lao động. Do vậy, việc quy định giai đoạn kết thúc sản xuất của từng ngành và tiêu chuẩn tính thành phẩm của từng ngành rất quan trọng cho việc tính giá thành và tổ chức hạch toán quá trình luân chuyển sản phẩm trong nội bộ, làm rõ mức độ quán triệt chế độ hạch toán kinh tế trong các đơn vị và ngành sản xuất.
Ảnh hƣởng của những đặc điểm riêng trong ngành nông nghiệp đến công tác kế toán LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ghi nhận, phân loại và đánh giá tài sản - Trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu và đặc biệt không thay thế được nhưng đất đai lại thuộc sở hữu của Nhà nước, các doanh nghiệp chỉ có quyền sử dụng đất. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam, quyền sử dụng đất là tài sản cố định vô hình và không trích khấu hao. Tuy nhiên, trong quá trình khai phá và sử dụng, các đơn vị phải chi một số khoản chi phí để khai hoang, cải tạo đất, những chi phí này cần phải tính vào giá thành sản phẩm.
Nhưng các khoản chi phí này thường khá lớn và có tác dụng đối với cây trồng trong nhiều năm. Do vậy, kế toán phải theo dõi chính xác các khoản chi phí này và tiến hành phân bổ theo phương pháp đặc biệt vào giá thành sản phẩm của cây trồng (vật nuôi). 1 - Ngoài những tài sản cố định thông thường như: đất, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải,… như trong các ngành kinh tế khác, nông nghiệp còn có những tài sản cố định mang tính đặc thù riêng như: vườn cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm. Những tài sản này được ghi nhận là tài sản cố định hay chi phí sản xuất kinh doanh dở dang sẽ tùy thuộc vào mục đích sử dụng của tài sản này vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Không những thế, trong quá trình nắm giữ tài sản, những tài sản cố định là cơ thể sống này có thể sẽ có những biến đổi về chất như trọng lượng tăng thêm của đàn gia súc sinh sản, cây lâu năm, gia súc bị bệnh chết,… Điều này sẽ ảnh hưởng đến giá trị của các tài sản cố định sinh học này lúc cuối kỳ. Bên cạnh đó sự tiến bộ về kỹ thuật nuôi trồng cũng như các tiến bộ về sinh học sẽ ảnh hưởng đáng kể đến giá trị của các tài sản cố định sinh học này. Do đó khi lựa chọn phương pháp khấu hao tài sản sinh học phải tính đến các yếu tố trên. 2 - Do hoạt động sản xuất nông nghiệp còn chịu nhiều ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên nên chất lượng sản phẩm nông nghiệp thường không ổn định, các 1 Bộ môn hạch toán, Trường ĐH Kinh tế quốc dân, Hạch toán kế toán trong xí nghiệp thuộc các ngành sản xuất và lưu thông, trang 329.
2 Võ Nguyên Phương, Vận dụng một cách hợp lý hệ thống tài khoản kế toán hiện hành vào việc hạch toán các loại hình sản xuất nông nghiệp tại An Giang, trang 13. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 20 thành phẩm từ sản xuất có nhiều phẩm cấp, vì vậy phải có biện pháp đánh giá thành phẩm thích hợp để xác định chính xác giá trị thành phẩm. Ngoài ra, nông sản thường dễ bị hư hỏng, khó bảo quản buộc các doanh nghiệp phải có kế hoạch trong sản xuất, tính toán lượng tồn kho hợp lý và lập dự phòng sao cho phù hợp. - Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ của các loại nông sản thường không ổn định, giá cả của các sản phẩm nông nghiệp thường xuyên biến động.
Do đó, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này phải thường xuyên đánh giá lại giá trị của thành phẩm để có thể phản ánh trung thực, hợp lý giá trị tài sản trên Bảng cân đối kế toán cũng như Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Ghi nhận doanh thu và chi phí Trong nông nghiệp, hoạt động sản xuất phụ thuộc vào đặc điểm sinh học của từng loại cây trồng, vật nuôi nên doanh thu và chi phí phát sinh không ổn định, có sự chênh lệch về thời gian phát sinh của doanh thu và chi phí.