Chương 1. Những vấn đề lý luận về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại và pháp luật về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế Chương 2. Thực trạng pháp luật về chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế Chương 3. Yêu cầu, giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của chủ thể thực thi pháp luật phòng vệ thương mại ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 PHẦN NỘI DUNG TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến Luận án 1. Nhóm các công trình nghiên cứu về thiết chế điều tra phòng vệ thương mại Sự ra đời của WTO và việc các quốc gia bắt tay nhau thông qua ký kết các FTA song và đa phương đã tạo điều kiện cho hàng hóa giữa các nước lưu thông thuận tiện. Cùng với đó, nhiều hành vi thương mại không công bằng hoặc bất thường của doanh nghiệp nhập khẩu xuất hiện ngày càng nhiều, tác động tiêu cực đến doanh nghiệp và nền sản xuất nội địa.
Điều này đã thu hút nhiều học giả quan tâm nghiên cứu, xây dựng thiết chế điều tra PVTM để điều tra và xử lý các hành vi vi phạm. Điểm qua các công trình nghiên cứu cho thấy, nội dung các công trình nghiên cứu về thiết chế điều tra PVTM chủ yếu xoay quanh những vấn đề cơ bản sau đây: Thứ nhất, nghiên cứu những vấn đề lý luận về thiết chế điều tra PVTM. Tiến hành khảo sát các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, liên quan đến các quan điểm về xây dựng thiết chế điều tra PVTM đã có các công trình nghiên cứu điển hình sau: Nguyễn Như Phát & Trần Đình Hảo (2001), “Cạnh tranh và xây dựng pháp luật cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay”. Công an nhân dân.
Nội dung cốt lõi của công trình là đánh gía chính sách cạnh tranh trong đối chiếu so sánh với kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới như Hoa Kỳ, Pháp, v.v, từ đó đưa ra quan điểm định hướng để xây dựng và thực thi Luật Cạnh tranh trong bối cảnh của Việt Nam. Đặc biệt, từ trang 307 đến trang 310 công trình khẳng định vai trò của tổ chức, cá nhân trong việc thực thi pháp luật về cạnh tranh. Khi lý giải về lý do thực thi các công cụ PVTM của các quốc gia thành viên, từ trang 38 đến trang 41, công trình này đã khẳng định: Việc sử dụng công cụ tự vệ thương mại là đi ngược lại với tự do thương mại toàn cầu, và vị thế quốc gia trên trường quốc tế là yếu tố quyết định vì sẽ bị quốc gia xuất khẩu trả đũa …Như vậy, quyền lợi của nhà xuất khẩu nước ngoài đã bị xâm phạm nên các 9 Xem tại: www. Truy cập ngày 5/12/2018.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 quốc gia phải thỏa thuận đền bù. Để thực hiện tiến trình trên, quốc gia phải có một vị thế trên trường quốc tế đủ để không phải lo bị trả đũa. Tức là quốc gia phải có một nền kinh tế vững mạnh. Ủy ban Quốc gia về Hợp tác Kinh tế quốc tế (2006), “Sổ tay về hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO”.
Trường Đại học Cambridge (Tác phẩm này được dịch ra từ tiếng Anh). Tại trang 28, công trình đã nhấn mạnh tầm quan trọng của vấn đề thực thi pháp luật và cơ chế thực thi pháp luật vào thực tiễn đời sống: “Một hiệp định quốc tế tốt nhất sẽ không có nhiều giá trị nếu những nghĩa vụ của hiệp định này không được thực thi… Do vậy, một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả sẽ làm tăng giá trị thực tiễn của các cam kết mà các bên ký kết đã chấp thuận trong một hiệp định quốc tế…”. Đào Trí Úc (2011), “Thực hiện pháp luật và cơ chế thực hiện pháp luật ở Việt Nam”. Tạp chí Nhà nước và Pháp luật số 7.
Công trình đã tập trung làm rõ nội hàm của khái niệm thực hiện pháp luật và phân tích cơ chế thực hiện pháp luật ở Việt Nam. Cụ thể, tác giả đã nhấn mạnh: “Thực hiện pháp luật là sự chuyển hóa các yêu cầu chung được xác định trong các nguyên tắc và quy phạm pháp luật vào trong các hành vi cụ thể của các chủ thể”. Lưu Kỳ Bảo (2015), “Thúc đẩy toàn diện quản lý đất nước theo pháp luật nỗ lực xây dựng Trung Quốc pháp trị”. Chính trị quốc gia – Sự thật Hà Nội.
Tại trang 54, tác giả đã nhấn mạnh: “Sức sống pháp luật được thể hiện ở chỗ thi hành pháp luật, uy quyền pháp luật cũng thể hiện ở chỗ thi hành, nếu như có luật mà không thi hành, hoặc thi hành không hiệu quả, thì dù luật nhiều đến mấy cũng chỉ là văn bản suông, quản lý đất nước theo pháp luật cũng trở thành lời nói suông”. Trịnh Anh Tuấn (2015), “Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật cạnh tranh ở Việt Nam”. Luận án Tiến sĩ Kinh tế, thực hiện tại Viện Nghiên cứu Thương mại.3 trang 27 đã cắt nghĩa nội hàm của khái niệm thực thi pháp luật. Nhóm tổ chức thực hiện pháp luật cạnh tranh của cơ quan quản lý cạnh tranh (chủ thể quyền lực); nhóm tuân thủ, thi hành pháp luật của cộng đồng các doanh nghiệp.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Nguyễn Văn Cường và Dương Thu Hương, “Cơ chế tổ chức thi hành pháp luật của Hoa Kỳ và giá trị tham khảo cho Việt Nam”10. Công trình đã giải thích tầm quan trọng của vấn đề thi hành đối với những văn bản được ban hành và đã có hiệu lực trên cơ sở dẫn chứng kinh nghiệm về xây dựng cơ chế thực thi pháp luật của Hoa Kỳ. Và nhấn mạnh: quyết định đến hiệu quả điều chỉnh của văn bản pháp luật đó là phải đảm bảo bộ máy, nguồn nhân lực ngân sách để thực thi pháp luật; sự phối hợp thực thi của cơ quan nhà nước và của toàn xã hội. Thứ hai, công trình nghiên cứu về thực trạng và thực tiễn thực thi pháp luật của thiết chế điều tra PVTM.
Công trình đã nghiên cứu về Luật chống bán phá giá của Hoa Kỳ trong một trật tự thương mại tự do và đi đến kết luận: “Là người có kinh nghiệm thực tế thực thi Đạo luật chống bán phá giá của Hoa Kỳ 1921, tôi có thể khẳng định chưa bao giờ có một vụ việc được xếp vào loại bán phá giá triệt tiêu đối thủ cạnh tranh”. George Washington, University. Công trình này đánh giá về thực tiễn thực thi của thiết chế PVTM và kết luận: “Những đơn kiện từ những đơn vị bầu cử có sự thiên vị cho nhóm lợi ích nào đó khi nhóm này đòi phải được áp dụng thuế chống bán phá giá đối với doanh nghiệp nhập khẩu nước ngoài”. Carleton University – University of Wiscosin, Ohawa, Canada, cũng đã kết luận: “Vào khoảng những năm 80 của thế kỷ XX, ITC đúng là đã có dấu hiệu bị tác động bởi những áp lực cho chủ nghĩa bảo hộ, các phán quyết về chống bán phá giá nhằm tới bảo hộ cho ngành công nghiệp trong nước”.
10 Đăng tại: tcdcpl.vn/qt/tintuc/Pages/thi-hanh-phap-luat. Truy cập ngày 7/12/2018. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Durling và Matthew R.
Nicely, “Understanding the WTO Anti- Dumping Agreement: Negotiating History and Subsequent Interpretation (Tìm hiểu Hiệp định chống bán phá giá của WTO: Lịch sử đàm phán và các diễn giải tiếp theo)”; hay Peter Van den Bossche, “The Law and Policy of the World Trade Organization: Text, Cases and Materials (Luật và Chính sách của Tổ chức Thương mại Thế giới: Văn bản, Trường hợp và Tài liệu)”. Trong các công trình này, các tác giả đã phân tích khá đầy đủ về quan niệm cũng như quy định của WTO về vấn đề áp dụng các biện pháp PVTM để chống lại hàng hóa nhập khẩu của các quốc gia thành viên. Nguyễn Ngọc Sơn (2010), “Pháp luật chống bán phá giá hàng hóa nhập khẩu và cơ chế thực thi tại Việt Nam”. Luận án Tiến sĩ Luật học, thực hiện tại Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh.
Công trình đã đánh giá khá chi tiết những vấn đề lý luận và thực tiễn về chống bán phá giá và cơ chế thực thi pháp luật về chống bán phá giá ở Việt Nam trong so sánh với một số quốc gia trên thế giới. Đồng thời, có những nội dung phân tích thực trạng quy định của pháp luật về chủ thể thực thi pháp luật chống bán phá giá và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Đặc biệt, từ trang 172 đến trang 174 công trình đã kết luận: “.chúng tôi cho rằng phản ứng của các DN là thiếu khôn ngoan và chưa có kiến thức cơ bản về PVTM quốc tế … cơ quan thực thi pháp luật chống bán phá giá còn nhiều bất cập, như chức năng nhiệm vụ, vị trí pháp lý của Cục quản lý cạnh tranh còn khá đơn giản, và để đảm bảo việc xử lý đúng tiến độ, hiệu quả, nên tách riêng hai nhiệm vụ điều tra về bán phá giá và điều tra thiệt hại vật chất cho các cơ quan hoặc các bộ phận khác nhau đảm nhận; vai trò của Hội đồng xử lý còn khá mờ nhạt”. Vũ Thị Phương Lan (2012), “Pháp luật về chống bán phá giá trong thương mại quốc tế và những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam”.
Chính trị Quốc gia – Sự thật. Trong tác phẩm này, tại trang 215 đến 216 đã có những đánh giá, phân tích về thực tiễn hoạt động của cơ quan chống bán phá giá và cơ quan ra quyết định chống bán phá giá đó là CQLCT và Hội đồng xử lý vụ việc chống bán phá giá, và Bộ trưởng BCT là người ra quyết định cuối cùng về việc có hay không áp dụng biện pháp chống bán phá giá. Nguyễn Qúy Trọng (2013), “Pháp luật về tự vệ trong nhập khẩu hàng nước ngoài vào Việt Nam – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”. Tư pháp Hà Nội.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 Từ trang 43 đến 44 công trình đã lý giải cơ sở lý luận của việc tồn tại các quy định về tự vệ thương mại, chống bán phá giá, chống trợ cấp của pháp luật quốc gia trong mối quan hệ với pháp luật quốc tế. Đến trang 152 trở đi, công trình đã có những đánh giá chi tiết và sát thực thực tiễn thực thi pháp luật Tự vệ thương mại của BCT, Hội đồng xử lý vụ việc PVTM, CQLCT– cơ quan điều tra vụ việc.