phần mở đầu, tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận án được kết cấu thành 3 chương, 8 tiết. luan an 6 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI A. Các công trình nghiên cứu liên quan đến công tác tư tưởng và công tác tuyên truyền Công tác tuyên truyền là một khâu, một bộ phận cấu thành quan trọng của công tác tư tưởng. Do đó, ở Việt Nam cũng như trên thế giới đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về công tác tư tưởng có đề cập đến công tác tuyên truyền.
Trong đó, một số công trình nghiên cứu liên quan đến công tác tư tưởng và công tác tuyên truyền ở nước ngoài có: Bài nghiên cứu của John Martin (1971), “Effectiveness of International Propaganda (Hiệu quả của tuyên truyền quốc tế) [152]. Trong bài nghiên cứu này, tác giả đã đưa ra được định nghĩa tuyên truyền và phân tích về bản chất của tuyên truyền. Tác giả cho rằng, tuyên truyền về bản chất chính là một hoạt động truyền thông có tính chất là thuyết phục. Công trình của các tác giả Everette E.
Dennis và John C. Ở công trình này, các tác giả đã đưa ra khái niệm về tuyên truyền trong đó đã nhấn mạnh đến bản chất của tuyên truyền với tư cách là một quá trình truyền thông với những kỹ thuật, thủ thuật nhất định; mục đích của tuyên truyền là làm cho đối tượng làm, đi hoặc ủng hộ niềm tin và ý tưởng của chủ thể. Cục Cán bộ, Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (2005), “Công tác tuyên truyền tư tưởng trong thời kỳ mới”, do Trần Khang và Lê Cự Lộc dịch [136]. Cuốn sách bao gồm 9 chương với những nội dung cơ bản về: công tác tuyên truyền tư tưởng; công tác truyền thông báo chí; công tác chính trị tư tưởng… Trong đó, cũng chỉ rõ vai trò đặc biệt quan trọng của công tác tuyên truyền: “Trên các mặt trận lãnh đạo của Đảng thì tuyên truyền tư tưởng là mặt trận hết sức quan trọng.
Trong các cơ quan lãnh đạo các cấp của Đảng thì cơ quan làm công tác tuyên truyền tư tưởng là cơ quan hết sức quan trọng” [136, tr. Đặc biệt, ở chương 9, cuốn sách đã trình bày về vấn đề xây dựng đội ngũ những người làm công tác tuyên truyền tư tưởng, tầm quan trọng của việc xây dựng lực lượng làm luan an 7 công tác tuyên truyền và đưa ra những yêu cầu, tố chất, phẩm chất của cán bộ làm công tác tuyên truyền tư tưởng: “trong hàng ngũ cán bộ của Đảng thì những người làm công tác tuyên truyền tư tưởng là lực lượng hết sức quan trọng” [136, tr. Các tác giả Chu Hiểu Tín, Phùng Linh Chi (2008), “Xây dựng cơ chế phản hồi nhanh dư luận, tạo ra kênh thông tin thông suốt cho quyết sách của Đảng và Chính phủ” [138]. Cuốn sách đã đi sâu làm rõ những vấn đề về quan niệm và hiệu quả công tác tuyên truyền; tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả, trình độ hiểu biết chủ nghĩa Mác – Lênin, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; ý thức, niềm tin cộng sản chủ nghĩa và tính tích cực xã hội (tiêu chuẩn quyết định công tác tuyên truyền).
Các tác giả cũng phân tích những điều kiện khách quan và chủ quan để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền. Trong đó, những điều kiệu khách quan là lối sống xã hội chế độ dân chủ và mội trường xã hội; nhân tố chủ quan bao gồm trình độ lãnh đạo của Đảng đối với công tác tuyên truyền, năng lực của cán bộ tuyên truyền, thường xuyên cải tiến và đổi mới các hình thức, phương pháp; phát huy vai trò của các cơ quan tuyên truyền và các tổ chức xã hội trong công tác tuyên truyền. Bài viết đã đặt ra những yêu cầu đối với công tác tuyên truyền, nhấn mạnh những yêu cầu công tác tuyên truyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc, trong đó, bộ máy tuyên truyền Đảng Cộng sản phải t ừng bước “cấy” những giá trị thị trường mới vào khuôn khổ hệ tư tưởng hiện thời, làm cho chúng trở nên dễ hiểu và dễ chấp nhận đối với quần chúng nhân dân. Nội dung cuốn sách đã nêu lên và giải nghĩa thuật ngữ tuyên truyền, trong đó nhấn mạnh đến tính mục đích của tuyên truyền là nhằm hình thành nhận thức, tác động đến hiểu biết và hướng dẫn hành vi của đối tượng để đạt được phản hồi theo mong muốn của người tuyên truyền.
Những công trình nghiên cứu liên quan đến công tác tư tưởng và công tác tuyên truyền ở Việt Nam có: luan an 8 Lương Khắc Hiếu (1996), “Tư tưởng, phong cách tuyên truyền Hồ Chí Minh và một số suy nghĩ về công tác tuyên truyền hiện nay”, kỷ yếu đề tài khoa học cấp bộ, mã số 95-98-03/ĐT [36]. Nghiên cứu một cách hệ thống tư tưởng, phong cách tuyên truyền Chủ tịch Hồ Chí Minh Nghiên cứu hệ thống quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác tuyên truyền. Nội dung, đặc điểm phong cách tuyên truyền của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện qua các hình thức tuyên truyền và tập trung làm rõ phong cách sử dụng ngôn ngữ văn bản trong khi nói, viết của Hồ Chí Minh và nêu lên một số giải pháp nhằm đổi mới công tác tuyên truyền. Cuốn sách “Hồ Chí Minh với công tác tư tưởng - văn hóa” (2000), [63].
Cuốn sách đã tập hợp, tuyển chọn các bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên lĩnh vực tư tưởng – văn hóa, trong đó bao gồm cả công tác tuyên truyền từ năm 1920 đến năm 1969. Các bài viết đã thể hiện rõ việc giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Hoàng Quốc Bảo (2004), “Phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh – những đặc trưng và sự vận dụng để đổi mới phương pháp tuyên truyền của cán bộ tư tưởng cấp tỉnh và huyện của Đảng hiện nay”, Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội [3], Luận án trình bày nguồn gốc và những đặc trưng cơ bản của phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh; thực trạng áp dụng các phương pháp tuyên truyền của đội ngũ cán bộ tuyên truyền cấp tỉnh, cấp huyện và việc vận dụng phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh; đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm đổi mới phương pháp tuyên truyền của cán bộ tư tưởng cấp tỉnh, cấp huyện của Đảng ở nước ta trong giai đoạn hiện nay như: (1) Đẩy mạnh việc nghiên cứu, học tập phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh của cán bộ tư tưởng của Đảng ở cấp tỉnh, huyện; (2) Quán triệt sâu sắc sự thống nhất giữa lời nói với việc làm trong phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh để đổi mới phương pháp tuyên truyền cho cán bộ tư tưởng cấp tỉnh, huyện; (3) Nâng cao năng lực trình độ, tạo điều kiện cho cán bộ tư tưởng cấp tỉnh, huyện vận dụng sáng tạo phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh để đổi mới phương pháp tuyên truyền hiện nay; (4) Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy đối với việc vận dụng phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh để đổi mới phương pháp tuyên truyền của cán bộ tư tưởng cấp tỉnh, huyện hiện nay. luan an 9 Hồng Vinh và Đào Duy Quát (đồng chủ biên) (2006), “Hồ Chí Minh với công tác tư tưởng” [116].
Cuốn sách đã đi sâu vào các vấn đề sự phát triển về lý luận công tác tư tưởng của Hồ Chí Minh; Hồ Chí Minh với quá trình tư tưởng cách mạng Việt Nam; Hồ Chí Minh với các lĩnh vực của công tác tư tưởng: nghiên cứu, giáo dục lý luận, tuyên truyền, cổ động; Hồ Chí Minh với báo chí; Hồ Chí Minh với công tác tư tưởng trong các tầng lớp xã hội khác nhau, phương pháp và nghệ thuật làm công tác tư tưởng của Hồ Chí Minh và cuối cùng nhóm tác giả đã đề cập đến một số vấn đề thiết thực phát huy di sản tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác tư tưởng trong giai đoạn hiện nay. Hoàng Quốc Bảo (chủ biên) (2006), “Học tập phương pháp tuyên truyền cách mạng Hồ Chí Minh” [4]. Thông qua nội dung cuốn sách, tác giả muốn đóng góp thêm ý kiến của mình vào việc tìm hiểu nguồn gốc và nêu lên những đặc trưng cơ bản của phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh; nghiên cứu thực trạng phương pháp tuyên truyền của đội ngũ cán bộ hoạt động trong lĩnh vực tư tưởng, đặc biệt là trong công tác tuyên truyền của Đảng. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao, đổi mới phương pháp tuyên truyền của đội ngũ cán bộ tư tưởng theo phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh.
Phạm Tất Thắng (chủ biên) (2010), Đổi mới công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới [85]. Cuốn sách đề cập khá sâu về công tác tư tưởng, lý luận của Đảng, trong đó đưa ra những biện pháp đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung, phương pháp, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng, lý luận của Đảng nhằm phát huy sức mạnh của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, của đại đoàn kết toàn dân tộc, phấn đấu thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới, hội nhập quốc tế. Về tuyên truyền, cuốn sách viết: “Đổi mới cách viết, tuyên truyền gương người tốt, việc tốt, các phong trào thi đua yêu nước theo hướng thiết thực, không hình thức, không phô trương, lãng phí, phù hợp với điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” [85, tr. Lê Hồng Anh (2014), “Tiếp tục đổi mới và nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác tuyên giáo”, Tạp chí Tuyên giáo, số 2-2014 [2], chỉ ra những nhược điểm, hạn chế của công tác tuyên giáo nói chung và tuyên truyền nói riêng: “Công tác tuyên giáo năm 2013 vẫn còn một số nhược điểm hạn chế: chậm đổi luan an 10 mới phương thực hoạt động để phù hợp với tình hình mới và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp đổi mới đất nước” [2, tr.
Hoàng Quốc Bảo (2014), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền”, Tạp chí Lý luận chính trị và truyền thông, số 5-2014 [5].