mở đầu, mục lục, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân cuả ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2. Thực trạng phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình Chƣơng 3. Giải pháp phát triển hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình 10 CHƢƠNG 1 PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thƣơng mại 1.
Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân NHTM là một trong những tổ chức tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế, hệ thống ngân hàng thƣờng đƣợc ví nhƣ huyết mạch của nền kinh tế. Hoạt động chủ yếu của NHTM là thu hút tiền gửi sau đó sử dụng số tiền đó để cho vay. Trƣớc đây, NHTM thƣờng hoạt động truyền thống nhƣ nhận tiền gửi và cho vay, thì bây giờ ngân hàng đã chuyển sang cung cấp nhiều dịch vụ tài chính đa dạng nhƣ thẻ, pos, thanh toán hộ, chuyển tiền, bảo lãnh, bảo hiểm… Tuy nhiên, hoạt động cho vay vẫn đƣợc coi là hoạt động kinh doanh cơ bản mà mọi ngân hàng đều có. Theo Luật các Tổ chức tín dụng: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định, trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”.
Trong thực tiễn các NHTM thƣờng phân chia hoạt động cho vay thành từng loại khác nhau theo những tiêu thức riêng nhau nhƣ: Theo loại khách hàng, theo thời hạn cho vay, theo phƣơng thức cho vay, theo đồng tiền cho vay, theo đặc thù sản phẩm, theo hình thức đảm bảo… Nếu dựa vào loại khách hàng, hoạt động cho vay của NHTM thƣờng đƣợc phân chia thành: Cho vay KHDN, cho vay KHCN, cho vay định chế tài chình, tổ chức khác. Theo quy định của thông tƣ 39/2016/TT-NHNN về “Quy định hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng chi nhánh ngân hàng nƣớc ngoài đối với khách hàng” thì khách hàng vay vốn tại tổ chức tín dụng là pháp nhân và cá nhân bao gồm: ˗ Pháp nhân đƣợc thành lập và hoạt động tại Việt Nam, pháp nhân đƣợc thành lập tại nƣớc ngoài và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam; 11 ˗ Cá nhân có quốc tịch Việt Nam, cá nhân có Quốc tịch nƣớc ngoài; Nhƣ vậy có thể hiểu: “Cho vay khách hàng cá nhân là một hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết cho khách hàng cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định, trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi” Cho vay khách hàng cá nhân đã phát triển từ lâu trên thế giới, là một lĩnh vực truyền thống của các ngân hàng thƣơng mại để đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng, sản xuất kinh doanh của khách hàng cá nhân. Đặc biệt hiện nay xu hƣớng cho vay tiêu dùng tăng nhanh, nhất là ở các thành phố lớn nơi có dân số trẻ, với cách tiêu dùng mới. Chính vì thế, nhiều ngân hàng thƣơng mại Việt Nam đã và đang tập trung vào mảng cho vay khách hàng cá nhân đầy tiềm năng và đƣa ra nhiều các sản phẩm tín dụng nhằm phát triển thị trƣờng mới nhiều tiềm năng này.
Phân loại hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng thương mại 1. Căn cứ vào thời hạn cho vay Cho vay ngắn hạn là khoản vay có thời gian dƣới 12 tháng, để phục vụ nhu cầu tiêu dùng, sản xuất kinh doanh của cá nhân. Đặc biệt các khoản vay kinh doanh của các cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ thƣờng đƣợc cho vay ngắn hạn và thực hiện thẩm định đánh giá lại hàng năm để xem xét tiếp tục cho vay. Cho vay trung hạn là khoản vay có thời hạn từ trên 12 tháng đến 60 tháng, đây là các khoản vay phục cho các nhu cầu tiêu dùng, đầu tƣ sản xuất kinh doanh vào các tài sản cố định nhƣ mua đất, xây nhà, ô tô, xây nhà xƣởng….
Cho vay dài hạn là khoản vay có thời hạn trên 60 tháng hay tối đa lên tới 20 năm, cũng là các khoản vay phục cho các nhu cầu tiêu dùng, đầu tƣ sản xuất kinh doanh vào các tài sản cố định nhƣ mua đất, xây nhà, ô tô, xây nhà xƣởng…. Tuy nhiên thời gian thu hồi vốn là dài hơn. Căn cứ theo loại tiền Cho vay đồng nội tệ là khoản vay đƣợc thực hiện bằng đồng nội tệ. 12 Cho vay đồng ngoại tệ là khoản vay đƣợc thực hiện bằng đồng ngoại tệ tùy theo nhu cầu của khách hàng, nhƣng phải đảm bảo đƣợc quy định về quản lý ngoại hối của Ngân Hàng Nhà Nƣớc.
Căn cứ vào mục đích cho vay Cho vay khách hàng cá nhân nhằm phục vụ mục đích tiêu dùng, đời sống: Đó là các khoản cho vay phục vụ nhu cầu đời sống nhƣ mua đất, xây nhà, mua sắm trang thiết bị gia đình, mua sắm phƣơng tiện, đồ dùng sinh hoạt… Đặc điểm của khoản vay này là sử dụng dụng nguồn thu nhập từ lƣơng, hoạt động kinh doanh không phải là nguồn thu nhập có đƣợc từ phƣơng án vay vốn để trả nợ. Cho vay khách hàng cá nhân nhằm phục vụ mục đích sản xuất kinh doanh: Là các khoản cho vay của một cá nhân hoặc một số cá nhân (thƣờng là 2 vợ chồng) để thực hiện các phƣơng án sản xuất kinh doanh. Khoản vay thƣờng đƣợc cho vay ngắn hạn, đƣợc thẩm định đánh giá khả năng trả nợ hàng năm, nguồn trả nợ của khoản vay là từ chính phƣơng án vay vốn. Căn cứ vào phương thức hoàn trả Cho vay khách hàng cá nhân từng lần (trả gốc một lần khi đáo hạn): Là các khoản vay của các cá nhân để phục vụ nhu cầu tiêu dùng hoặc sản xuất kinh doanh với một phƣớng án cụ thể, đƣợc trả nợ gốc một lần vào cuối kỳ.
Mỗi lần vay khách hàng phải ký kết một hợp đồng tín dụng riêng trong đó có các nội dung nhƣ số tiền vay, lãi suất, thời hạn. Việc cho vay và thu nợ đƣợc phân định ranh giới một cách rõ ràng, dễ nhận biết đƣợc lúc nao cho vay, lúc nào thu nợ. Phƣơng thức này thƣờng đƣợc áp dụng với mục đích tiêu dùng hoặc với một phƣơng án kinh doanh cụ thể, không có tính liên tục. Cho vay hạn mức tín dụng: Là các khoản vay của khách hàng cá nhân phục vụ các mục đích kinh doanh với nhu cầu lƣu chuyển vốn thƣờng xuyên.
Khách hàng cấp một hạn mức tín dụng mà ở đó khách hàng có thể vay trả thƣờng xuyên với tổng dƣ nợ không vƣợt quá hạn mức đó. Thời hạn cho vay cụ thể trên từng giấy nhận nợ đảm bảo không vƣợt quá thời gian duy trì hạn mức tín dụng (thời điểm hết 13 hạn trả nợ của giấy nhận nợ có thể vƣợt quá thời điểm hết hiệu lực của thời hạn cho vay). Cho vay trả góp: Khoản vay đƣợc trả làm nhiều lần (theo tháng hoặc quý) theo thỏa thuận giữa ngân hàng và khách hàng với số tiền trả giống nhau tại các kỳ trả nợ, phƣơng thức này đƣợc dùng để phục vụ cho việc mua sắm các vật dụng tiêu dùng và đặc biệt đƣợc các công ty tài chính khai thác áp dụng tại các siêu thị, cửa hàng. Cho vay thẻ tín dụng: Phƣơng thức thành toán bằng thẻ hiện nay rất phát triển, đặc biệt là tại các đô thị lớn vì các tiện ích của mình.
Khách hàng có thẻ tín dụng đƣợc cung cấp một hạn mức tín dụng mà khách hàng có thể sử dụng bất cứ khi nào họ có nhu cầu chỉ bằng cách quẹt thẻ hoặc thanh toán trực tuyến mà không phải làm bất cứ thủ tục với ngân hàng. Hàng tháng khách hàng sẽ đƣợc gửi sao kê với yêu cầu thành toán tối thiểu trên dự nợ là 5% -10%, khách hàng phải thanh toán tối thiểu hoặc lớn hơn do tài chính lúc đó, tuy nhiên cần lƣu ý lãi suất của thẻ tín dụng là rất cao, hiện nay trên thị trƣờng dao động từ 24 – 48%/năm. Căn cứ theo hình thức bảo đảm tiền vay Cho vay có tài sản bảo đảm: Là hình thức cho vay trong đó khoản vay đƣợc bảo đảm bằng tài sản nhƣ: Bất động sản, động sản, giấy tờ có giá, bảo lãnh của bên thứ ba…. Tài sản bảo đảm làm tăng tính an toàn cho khoản vay do ngân hàng có thể phát mại tài sản đảm bảo khi khách hàng không trả đƣợc nợ, giúp giảm bớt tổn thất cho NHTM.
Tài sản đảm bảo có thể là tài sản bảo đảm đã hình thành thuộc sở hữu hoặc sử dụng lâu dài của khách hàng cá nhân/bên thứ ba hoặc là tài sản hình thành từ vốn vay. Khi khách hàng cá nhân có nhu cầu vay vốn nhƣng không có tài sản đã hình thành để đảm bảo thì khách hàng có thể sử dụng chính tài sản đƣợc hình thành từ nguồn tài trợ của ngân hàng để làm vật đảm bảo. Cho vay không có tài sản bảo đảm: Là hình thức cho vay dựa trên uy tín (tín chấp) của ngƣời vay vốn. Ngân hàng thẩm đinh khách hàng và nhận thấy khách hàng có uy tín cao và khả năng trả nợ tốt để cho vay không bảo đảm.
Với khách hàng cá nhân phƣơng thức cho vay không bảo đảm thƣờng đƣợc áp dụng trong cho 14 vay bằng thẻ tín dụng, hoặc cho vay đảm bảo bằng lƣơng của một số cá nhân có công việc, nguồn thu nhập ồn định nhƣ công nhân viên chức với đặc thù khoản vay giá trị không lớn và thời hạn vay ngắn. Cho vay bảo đảm một phần bằng tài sản: Là hình thức cho vay kết hợp giữa cho vay có bảo đảm bằng tài sản và không bảo đảm. Ngân hàng áp dụng phƣơng thức này khi thẩm định khách hàng và nhận thấy có thể cho vay không bảo đảm, tuy nhiên vẫn nhận tài sản bảo đảm của khách hàng để đảm bảo cho khoản vay, tài sản đảm bảo của khách hàng có thể không đủ đảm bảo cho khoản vay theo quy định của ngân hàng. Đặc điểm cho vay khách hành cá nhân của ngân hàng thương mại Thứ nhất, khách hàng cá nhân thƣờng có số lƣợng rất lớn, nhu cầu vay vốn rất đa dạng, phong phú tùy theo đặc điểm của môi trƣờng kinh tế, văn hóa, xã hội địa bàn từng tỉnh, vùng, miền mà khác nhau.