MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Cùng với sự nghiệp đổi mới, nền kinh tế nƣớc ta tăng trƣởng nhanh, đời sống của đại bộ phận dân cƣ đƣợc cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển đổi sang nền kinh tế thị trƣờng, ảnh hƣởng của quá trình phát triển kinh tế xã hội không đồng đều đến tất cả các vùng, các nhóm dân cƣ. Vì vậy một bộ phận dân cƣ do các nguyên nhân khác nhau chƣa bắt kịp với sự thay đổi, gặp khó khăn trong đời sống, sản xuất và trở thành ngƣời nghèo.
Xác định rõ tăng trƣởng kinh tế phải gắn liền với tiến bộ xã hội và khẳng định nghèo đói ảnh hƣởng tiêu cực tới ổn định chính trị, kinh tế và môi trƣờng, Đảng và Nhà nƣớc ta coi xoá đói giảm nghèo (XĐGN) là một chủ trƣơng lớn, là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội (KT-XH). Xóa đói giảm nghèo là một nội dung trọng tâm và xuyên suốt trong chiến lƣợc phát triển của Việt Nam. Việt Nam đã xây dựng chiến lƣợc quốc gia cho tăng trƣởng và xóa đói giảm nghèo ngày 21/05/2002. Cho đến nay đã đƣợc nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế, tạo đƣợc sự đồng thuận trong xã hội góp phần ổn định chính trị, thu hút vốn đầu tƣ nƣớc ngoài, tăng trƣởng kinh tế của đất nƣớc.
Rất nhiều nỗ lực của chính phủ, các địa phƣơng, các tổ chức quốc tế đang đƣợc tập trung cho xóa đói giảm nghèo. Trong đó tín dụng đƣợc coi là một trong những giải pháp cơ bản không những ở Việt Nam và nhiều quốc gia đang phát triển khác thực hiện. Trong những năm vừa qua, chính sách tín dụng đã có tác dụng to lớn trong xóa đói giảm nghèo, hơn một nửa số hộ đƣợc vay vốn cho rằng vốn vay có tác dụng tích cực tới giảm nghèo. Nhiều hộ nông dân đã thoát nghèo, có điều kiện để mua sắm thêm các phƣơng tiện sản xuất cũng nhƣ tiêu dùng.
Huyện Minh Hóa trong những qua đã có từng bƣớc chuyển biến rõ rệt trong công cuộc xóa đói giảm nghèo. Nhờ thực hiện tốt các chính sách xóa đói giảm nghèo của chính phủ đặc biệt là chính sách tín dụng, huyện Minh Hóa đã có những bƣớc khởi sắc. Từ một huyện nghèo với hơn 80% hộ dân là hộ nghèo năm 1990 đến nay chỉ còn 38% năm 2013( Báo cáo hội đồng nhân dân năm 2013). Tuy nhiên, trong quá trình triển khai chính sách tín dụng trên địa bàn huyện vẫn còn có rất 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiều vấn đề nảy sinh cả từ phía ngƣời thụ hƣởng chính sách tín dụng ( ngƣời vay vốn), bên thực hiện chính sách tín dụng ( các tổ chức tín dụng, các cấp chính quyền địa phƣơng và các ban ngành, đoàn thể có liên quan đến thực hiện chính sách tín dụng) nhƣ cho vay không đúng đối tƣợng, mức vay vốn, thời hạn cho vay còn hạn chế và chƣa phù hợp với từng đối tƣợng, từng mục đích, hiệu quả sử dụng vốn thấp dẫn đến nợ quá hạn cao, khả năng tiếp cận thông tin các chƣơng tín dụng của hộ nghèo còn hạn chế, các chính sách hỗ trợ khác nâng cao hiệu quả sử dụng vốn chƣa hiệu quả…Vì vậy, những kết quả đạt đƣợc chƣa xứng đáng với nguồn lực bỏ ra.
Tác động của chính sách tín dụng đối với hộ nghèo còn thấp. Để đánh giá việc thực thi chính sách hỗ trợ tín dụng với hộ nghèo cũng nhƣ cải thiện hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo góp phần nhiều hơn nữa trong việc thực hiện chiến lƣợc xóa đói giảm nghèo của huyện Minh Hóa, tôi đã lựa chon chủ đề « Thực Thi chính sách hỗ trợ tín dụng hộ nghèo tại huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình » làm luận văn thạc sỹ kinh tế. - Câu hỏi nghiên cứu : Việc thực hiện các chƣơng trình trong chính sách tín dụng cho ngƣời nghèo có vai trò nhƣ thế nào với giảm nghèo tại huyện Minh Hóa ? Và có thể đề xuất những kiến nghị gì để cải thiện các chính sách tín dụng cho hộ nghèo có hiệu quả hơn ? 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu : 2.
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn : Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về nghèo đói, vai trò chính sách hỗ trợ tín dụng hộ nghèo trong công cuộc XĐGN, phân tích số liệu thực tiễn cho vay hộ nghèo đã triển khai qua Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) huyện Minh Hóa, đúc kết thành những luận cứ khoa học về nâng cao vai trò của chính sách hỗ trợ tín dụng hộ nghèo. Trên cơ sở đó, đề ra những kiến nghị để cải thiện chính sách tín dụng hỗ trợ hộ nghèo, góp phần thực hiện thành công công cuộc XĐGN trên địa bàn huyện Minh Hóa 2. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn: .- Làm rõ cơ sỏ lý luận về xóa đói giảm nghèo và chính sách tín dụng đối với hộ nghèo. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Làm rõ thực trạng thực hiện chính sách tín dụng đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Minh Hóa, chỉ ra những thành tựu, hạn chế chủ yếu và nguyên nhân.
- Đề xuất các kiến nghị và một số thảo luận để cải thiện chính sách tín dụng đối với hộ nghèo trên địa bàn huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn : 3. Đối tượng nghiên cứu của luận văn : Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là việc thực thi chính sách tín dụng hỗ trợ hộ nghèo, những tác động trực tiếp và gián tiếp đến công cuộc xóa đói giảm nghèo của chính sách tín dụng tại ngân hàng chính sách xã hội trên địa bàn huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình.Phạm vi nghiên cứu của luận văn : - Về nội dung : Tập trung nghiên cứu việc thực thi các chính sách tín dụng cho hộ nghèo đã triển khai trên địa bàn huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Binh thông qua ngân hàng chính sách xã hội. - Về không gian : Trên địa bàn huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình - Về thời gian :Từ năm 2007 đến năm 2013 và đề xuất giải pháp từ nay cho đến các năm tiếp theo.( Ngân hàng CSXH huyện Minh Hóa thành lập vào năm 2003 đƣợc tách từ ngân hàng ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh huyện Minh Hóa do đó dƣ nợ tín dụng tại ngân hàng CSXH chủ yếu đƣợc chuyển từ một phần cho vay hộ nghèo của ngân hàng No&PTNT.
Phải đến năm 2007 dƣ nợ tín dụng mới đƣợc tách biệt và mức độ tăng trƣởng tín dụng bắt đầu phát triển rõ rệt. Kết cấu của luận văn: Chƣơng 1 : Tổng quan tài liệu và một số vấn đề cơ bản liên quan đến chính sách hỗ trợ tín dụng cho hộ nghèo Chƣơng 2 : Thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng việc thực thi các chính sách hỗ trợ tín dụng hộ nghèo tại huyện Minh hóa tỉnh Quảng Bình Chƣơng 4. Một số thảo luận và khuyến nghị nhằm hoàn thiện chính sách hỗ trợ tín dụng hộ nghèo trên huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ TÍN DỤNG HỘ NGHÈO Vấn đề nghèo đói đang thách thức lớn trên toàn cầu, mỗi quốc gia trên thế giới có các giải pháp khác nhau để giải quyết vấn đề này.
Tín dụng cho hộ nghèo là một trong những giải pháp thiết thực tạo điều kiện thuận lợi cho có cơ hội đầu tƣ sản xuất, kinh doanh, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập và có điều kiện để thoát nghèo.1 Tổng quan tài liệu 1.1 Các công trình nghiên cứu Ngoài những quan điểm, chủ trƣơng của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc liên quan vấn đề xóa đói giảm nghèo và tín dụng cho hộ nghèo nhƣ đƣợc nêu ở trên, có rất nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến phát triển nông nghiệp bền vững. Một số công trình tiêu biểu nhƣ sau: “ Báo cáo tổng thuật Hội nghị về giảm nghèo trong khu vực Châu á - Thái Bình Dương tại Bankok”. Của bộ lao động thƣơng binh và xã hội năm 1994 đã khái quát một cách tổng quát về thực trạng đói nghèo tại khu vực Châu á-Thái Bình Dƣơng trong đó có tình hình nghèo đói tại Việt Nam. Tác phẩm “phản ảnh của cộng đồng về các mục tiêu thiên niên kỷ (2005)” của tổ chức phi chính phủ ActionAid International tại Việt Nam.
Tác phẩm đã nêu lên các mục tiêu trong thiên niên kỷ mới trong đó có công tác xóa đói giảm nghèo và các giải pháp nhằm xóa đói giảm nghèo gồm các giải pháp trọng tâm nhƣ: Xóa bỏ tình trạng nghèo đói và thiếu đói, phổ cập giáo dục tiểu học, tăng cƣờng bình đẳng nam nữ và nâng cao vị thế của ngƣời phụ nữ, giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em… Báo cáo mang tên “Phản hồi của cộng đồng về các mục tiêu thiên niên kỷ” đƣợc thực hiện với mục đích thu thập ý kiến và quan điểm của các nhóm ngƣời nghèo, các tổ chức dân sự xã hội và chính quyền cơ sở về thực tế tiến độ thực hiện cũng nhƣ chất lƣợng các mục tiêu này trong cộng đồng. Điểm dễ nhận thấy ở báo cáo này là nó “mềm” hơn rất nhiều so với phần đa các báo cáo khác vốn khô khan. Điều này có đƣợc là nhờ phƣơng pháp tiếp cận sâu sát hơn hay “đời” hơn theo cách nói của ông Phan Văn Ngọc – Giám đốc ActionAid Việt Nam. Các tác giả đã cố gắng 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phân tích nhiều yếu tố mới tác động đến cách thực thi các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ (MDG) nhƣ tâm lý, tập tục của từng nhóm ngƣời đƣợc khảo sát.Ngoài ra, nó cũng trích dẫn nhiều ý kiến “máu thịt” của ngƣời nghèo – những ngƣời chịu tác động trực tiếp của MDG.
Công trình nghiên cứu khá công phu này do tổ chức phi chính phủ quốc tế ActionAid International VN khởi xƣớng, với sự phối hợp của Oxfam Anh và Plan International tại Việt Nam cùng sự hợp tác chặt chẽ của Viện Kinh tế và Viện Khoa học Xã hội VN. Chính phủ (2002), Nghị định 78/2002/NĐ-CP ngày 01/10/2002, về tín dụng hộ nghèo và các đối tƣợng chính sách khác. Nghị định đã chỉ ra các đối tƣợng hộ nghèo đƣợc hƣởng chính sách tín dụng cho hộ nghèo và các bƣớc để nguồn vốn chính phủ đến tận tay ngƣời nghèo trên toàn quốc. Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2008 về Chƣơng trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo với nội dung : Xóa đói giảm nghèo là chủ trƣơng lớn, nhất quán của Đảng, Nhà nƣớc và là sự nghiệp của toàn dân.