Chương 1 NHỮNG VẤN VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH HÌNH SỰ ĐỐI VỚI CÁCTỘI PHẠM VỀ TÌNH DỤC 1. Khái niệm, mục đích và ý nghĩa của chính sách hình sự đối với cáctội phạm về tình dục 1. Khái niệm chính sách hình sự đối với các tội phạm về tình dục Chính sách hình sự nói chung và chính sách hình sự đối với tội phạm về tình dục nói riêng là một bộ phận của chính sách pháp luật và chính sách pháp luật lại là một bộ phận của chính sách xã hội. Do vậy để nhận thức được chính sách hình sự đối với các tội phạm về tình dục trước hết cần nhận thức thế nào là chính sách xã hội, chính sách pháp luật và chính sách hình sự.
- Chính sách xã hội là một hệ thống những quan điểm, chủ trương, phương hướng, biện pháp của nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội khác được thể chế hoá để giải quyết những vấn đề xã hội mà trước hết là những vấn đề xã hội gay cấn nhằm bảo đảm sự an toàn và phát triển xã hội. Chính sách xã hội là chính sách đối với con người, tìm cách tác động vào các hệ thống quan hệ xã hội (quan hệ các giai cấp, các tầng lớp xã hội, quan hệ các nhóm xã hội khác nhau) tác động vào hoàn cảnh sống của con người và của các nhóm xã hội, (bao gồm điều kiện lao động và điều kiện sinh hoạt) nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội, bảo đảm và thiết lập được công bằng xã hội trong điều kiện xã hội nhất định.TS Võ Khánh Vinh:”Chính sách xã hội là công cụ đặc biệt quan trọng để điều chinh, giải quyết các vấn đề xã hội, đảm bảo công bằng, bình đẳng, tiến bộ xã hội và thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế bền vững”[36,tr.03] 7 - Chính sách xã hội gồm nhiều bộ phận chính sách hợp thành trong đó có chính sách pháp luật vốn được hiểu là “Những tư tưởng định hướng, những mong muốn chính trị được thể chế hóa thành quy tắc xử sự mang tính pháp lý. Những cái đích mà Nhà nước hướng tới thành những quy tắc xử sự có tính rằng buộc chung hay tính buộc phải thực hiện và đảm bảo thực hiện bằng sức mạnh cưỡng chế của Nhà nước” [38,tr 6]. Chính sách là nội dung, pháp luật là hình thức nên chính sách có vai trò chi phối, quyết định đối với pháp luật.
Khi tư tưởng chính sách thay đổi thì pháp luật phải thay đổi theo. Ngược lại, pháp luật lại là công cụ thực tiễn hóa chính sách. Chính sách muốn đi vào cuộc sống một cách thực sự hiệu quả thì phải đựợc luật pháp hoá, nếu không được thể chế hóa thành pháp luật thì rất có thể chính sách sẽ chỉ là một thứbánh vẽ khó có thể đi vào và phát huy hiệu quả trong cuộc sống.Chính sách pháp luậtcần từng bước được thể chế hoá vào trong các văn bản pháp luật của Nhà nước, hệ thống pháp luật cần được bổ sung và ngày càng hoàn thiện, để đáp ứng yêu cầu của phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế. - Chính sách pháp luật lại được hợp thành từ nhiều chính sách pháp luật chuyên ngành khác nhau, trong đó có chính sách hình sự được hiểu là những quan điểm, tư tưởng chủ đạo của Nhà nước trong hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm, những định hướng chủ trương sử dụng pháp luật hình sự trong đấu tranh phòng chống tội phạm hay nói cách khác là chính sách về tội phạm và về tổ chức đấu tranh phòng chống tội phạm.
Chính sách hình sự chính là chính sách của Nhà nước đối với đấu tranh phòng chống tội phạm bằng biện pháp pháp luật hình sự nhằm đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Pháp luật hình sự vừa thể chế hóa chính sách hình sự vừa là biện pháp thực hiện chính sách hình sự trong đấu tranh phòng chống tội phạm nhằm đảm bảo an ninh chính trị 8 và trật tự an toàn xã hội. Trong khi mối quan hệ giữa chính sách hình sự, pháp luật hình sự và mục tiêu bảo đảm an ninh chính trị và trật tự xã hội bất biến, không thay đổi theo thời gian, theo các giai đoạn phát triển khác nhau của Nhà nước và xã hội thì các bộ phận của mối quan hệ đó lại luôn luôn có những điều chỉnh hay thay đổi nhất định. Yêu cầu đảm bảo an ninh chính trị và trật tự xã hội ở mỗi giai đoạn phát triển của Nhà nước và xã hội là khác nhau tùy thuộc vào sự đòi hỏi của việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội và nhiệm vụ đối ngoại của Nhà nước cũng như tùy thuộc vào điều kiện, phát triển xã hội và tình hình tội phạm.
Những yêu cầu đảm bảo an nình chính trị và trật tự an toàn xã hội quyết định những thay đổi về chính sách hình sự từ đối chi phối sự cải cách hay sửa đổi pháp luật hình sự. Chính sách hình sự là đường lối chiến lược lâu dài về đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và cũng là sách lược đấu tranh phòng chống tội phạm trong giai đoạn nhất định đối với loại tội phạm nhất định. Chính sách hình sự có thể được thể hiện ở nhiều loại văn bản khác nhau nhưng chính sách hình sự được thể hiện tập trung rõ nhất cũng cụ thể nhất trong Bộ luật Hình sự hiện hành. Đồng thời Bộ luật hình sự cũng là cơ sở pháp lí để giải thích tuyên truyền và thực hiện chính sách hình sự trong thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm.
Chính sách hình sự phải được thực hiện ở cả ba quá trình từ xây dựng pháp luật đến giải thích pháp luật và thực thi pháp luật. Những thay đổi hay điều chỉnh chính sách hình sự nhằm đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội của đât nước trong giai đoạn hiện nay phải được thực hiện trước tiên trong hoạt động lập pháp. - Trong chính sách hình sự nói chung thì gồm tổng hợp các chính sách hình sự về các loại tội phạm khác nhau trong đó có chính sách hình sự đối với các tội phạm về tình dục được hiểu là chủ trương chính sách hình sự các văn bản pháp 9 luật hướng dẫn được ban hành về loại tội phạm tình dục, những thay đổi mới trong Bộ luật Hình sự áp dụng với loại tội phạm tình dục để phù hợp với tình hình diễn biến phát triển của loại tội phạm này [13]. Giúp ngăn chặn sự phát triển của loại tội phạm xâm hại nhân phẩm danh dự, sức khỏe của người khác để thỏa mãn nhu cầu sinh lý cá nhân của người phạm tội.
Tội phạm tình dục là nhóm tội thuộc chương "Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người". Đảm bảo cơ sở hoàn thiện pháp luật không bỏ lọt tội phạm tình dục đưa ra chính sách hình sự áp dụng với loại tội phạm mang tính đặc thù bệnh hoạn, suy đồi đạo đức sống. Đưa ra những hình phạt thích đáng đủ tính giáo dục, răn đe người phạm tội. Về bản chất tội phạm tình dục mang tính chất tâm sinh lý bên trong người phạm tội về cần phải có chính sách phù hợp để cải tạo lại tư tưởng, đạo đức, lối sống lành mạnh để phạm tội không tái phạm là điều rất cần thiết và rất quan trọng.
Mục đích của chính sách hình sự đối với các tội phạm về tình dục Chính sách hình sự đối với tội phạm tình dục được dùng là sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm xác định phạm vi điều chỉnh bằng luật pháp hình sự thông qua việc quy định các hành vi xâm hại tình dục gây nguy hiểm cho xã hôi hoặc sẽ gây nguy hiểm cho xã hội quy định là tội phạm về tình dục. Dựa vào tính chất, mức độ tác động của hành vi bằng các hình thức trách nhiệm hình sự thông qua việc quy định hình phạt, các biện pháp tư pháp hình sự không phải là hình phạt, mức độ chế tài để áp dụng với tội phạm tình dục. Nguyên tắc không để sót kẻ phạm tội và xử lý nhanh chóng công minh đối với kẻ phạm tội có ý nghĩa không chỉ đối với hiệu quả hoạt động của cơ quan tư pháp và đối với việc đảm bảo lợi ích của xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích của người dân mà còn có ý nghĩa lớn đối với việc giáo dục, ý thức tôn trọng pháp 10 luật. Vì vậy cần phải có chính sách hình sự cụ thể đối các quy định cụ thể về tội phạm về tình dục và các biện pháp pháp luật hình sự khác đối với chúng.
Đảm bảo đủ 4 yêu cầu của chính sách xử lý tội phạm theo đó là: “Xử lý tội phạm phải tuân thủ pháp chế; Xử lý tội phạm phải đảm bảo sự bình đẳng; Xử lý tội phạm phải có sự phân hoá; Xử lý tội phạm phải thể hiện tính giáo dục và tính nhân đạo.” Bốn yêu cầu này không chỉ cần được thể hiện và cụ thể hoá trong các điều luật của BLHS mà còn là yêu cầu đối với cả việc xử lý tội phạm tình dục trong thực tiễn áp dụng luật hình sự. Để chính sách hình sự đem lại hiệu quả cao đạt mục đích làm giảm tỉ lệ tội phạm. Ngoài ra mục đích của chính sách hình sự đối với tội phạm tình dục còn giúp xác định quá trình hình thành và phát triển ý thức xã hội và ý thức pháp luật của con người và xã hội về các tội phạm về tình dục thông qua việc sử dụng pháp luật hình sự. Cách mà con người nhìn nhận thế nào là hành vi xâm hại tình dục vi phạm pháp luật.
Ý nghĩa của chính sách hình sự Việc hoạch định các chính sách hình sự trong giai đoạn xâu dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam được tiến hành tốt sẽ đem lại rất nhiều lợi ích và ý nghĩa. - Khẳng định quyết tâm cao trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền của Việt Nam và bằng cách đó củng cố được uy tín của nhà nước trước các quốc gia khác là thành viên của Liên Hợp Quốc. - Chính sách hình sự minh bạch sẽ đem lại hiệu quả cao trong hoạt động lập pháp hình sự, tố tụng hình sự và thi hành án hình sự vì chúng thể hiện sự dân chủ công khai với tính chất là hai nguyên tắc rất quan trọng trong hoạt động lập pháp trong Nhà nước pháp quyền nên các văn bản thuộc ba ngành luật sẽ thực sự phản ánh được cao nhất và đầy đủ ý chí và chủ quyền của nhân dân.