Thực Hiện Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Tại Quận Liên Chiểu, Thành Phố Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ phân tích thực tiễn chính sách bảo vệ môi trường tại quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng.

• Tác giả: Lê Duy Hòa
• Người hướng dẫn: TS. Trần Minh Đức
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách bảo vệ môi trường từ thực tiễn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
• 1.1. Sự cần thiết của chính sách bảo vệ môi trường
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thực hiện chính sách bảo vệ môi trường
• 1.3. Nội dung thực hiện chính sách bảo vệ môi trường
• 1.4. Các bước thực hiện chính sách bảo vệ môi trường
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách bảo vệ môi trường
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI QUẬN LIÊN CHIỂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội tại quận Liên Chiểu có liên quan đến việc thực hiện chính sách bảo vệ môi trường
• 2.2. Tình hình môi trường tại quận Liên Chiểu, thành phố Đà NẴng
• 2.3. Tình hình thực hiện chính sách bảo vệ môi trường tại quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng
• 2.4. Kết quả thực hiện chính sách bảo vệ môi trường tại quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng
• 2.5. Đánh giá chung: Những ưu điểm và hạn chế bất cập trong việc thực hiện chính sách bảo vệ môi trường tại quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TỪ THỰC TIỄN QUẬN LIÊN CHIỂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.1. Nhu cầu nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách bảo vệ môi trường từ thực tiễn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng
• 3.2. Phương hướng nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách bảo vệ môi trường từ thực tiễn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng
• 3.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách bảo vệ môi trường từ thực tiễn quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường Quận Liên Chiểu

Môi trường đóng vai trò then chốt trong sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. Sự thay đổi các yếu tố môi trường có thể gây ra những tác động đáng kể đến hệ sinh thái, kinh tế, văn hóa và xã hội. Quận Liên Chiểu, trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường. Việc ban hành và thực thi các chính sách bảo vệ môi trường là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Các chính sách này cần phải đồng bộ, khả thi và hướng đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Theo Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam, môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo, có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên.

1.1. Tầm quan trọng của bảo vệ môi trường Liên Chiểu

Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của toàn xã hội. Các hoạt động bảo vệ môi trường bao gồm việc giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đến môi trường, ứng phó sự cố môi trường, khắc phục ô nhiễm, suy thoái, cải thiện, phục hồi môi trường, khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên. Điều này đòi hỏi sự chung tay của cộng đồng và sự quản lý hiệu quả từ phía nhà nước. Bảo vệ môi trường Đà Nẵng nói chung và Liên Chiểu nói riêng là bảo vệ sự sống.

1.2. Khái niệm chính sách bảo vệ môi trường tại Liên Chiểu

Chính sách bảo vệ môi trường là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ bảo vệ môi trường. Nó bao gồm các nội dung căn bản được thực hiện trong một thời gian nhất định về lĩnh vực môi trường. Các chính sách này cần phải phù hợp với chủ trương, đường lối phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và quốc gia. Chính sách xanh Đà Nẵng cần được cụ thể hóa và thực thi hiệu quả.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Đáng Báo Động Tại Liên Chiểu

Quận Liên Chiểu đang đối mặt với nhiều vấn đề ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Quá trình đô thị hóa nhanh chóng, sự phát triển của các khu công nghiệp và hoạt động sản xuất kinh doanh đã gây ra những tác động tiêu cực đến chất lượng không khí, nguồn nước và đất đai. Tình trạng ô nhiễm này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và đời sống của người dân, đặc biệt là những khu vực lân cận các khu công nghiệp và bãi rác. Theo nghiên cứu, chất lượng các nguồn nước bị suy giảm mạnh; không khí ở nhiều đô thị, khu dân cư bị ô nhiễm nặng nề; khối lượng phát sinh và mức độ độc hại của chất thải ngày càng tăng.

2.1. Tác động của khu công nghiệp đến môi trường Liên Chiểu

Các khu công nghiệp (KCN) Hòa Khánh và Liên Chiểu là những điểm nóng về ô nhiễm môi trường. Tình trạng nước thải vượt chuẩn sau xử lý, khí thải độc hại và tiếng ồn đã gây bức xúc cho người dân. Hầu hết các KCN thiếu vùng đệm an toàn, khoảng cách ly từ KCN đến khu dân cư chưa đảm bảo theo quy định. Cần có các giải pháp mạnh mẽ để giảm thiểu ô nhiễm từ các KCN. Môi trường công nghiệp Liên Chiểu cần được kiểm soát chặt chẽ.

2.2. Vấn đề quản lý chất thải tại Liên Chiểu Bãi rác Khánh Sơn

Bãi rác Khánh Sơn là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường tại Liên Chiểu. Mùi hôi thối, ô nhiễm nguồn nước và khói bụi từ bãi rác đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của người dân xung quanh. Việc xử lý chất thải chưa hiệu quả và quy hoạch bãi rác chưa hợp lý đã dẫn đến tình trạng này. Cần có giải pháp xử lý chất thải hiện đại và quy hoạch lại bãi rác Khánh Sơn. Quản lý chất thải Liên Chiểu cần được cải thiện.

2.3. Thực trạng ô nhiễm nguồn nước và không khí tại Liên Chiểu

Nguồn nước và không khí tại Liên Chiểu đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do hoạt động sản xuất công nghiệp, sinh hoạt và giao thông. Nước thải chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn đã thải trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nguồn nước. Khí thải từ các nhà máy, xe cộ và hoạt động đốt rác đã làm ô nhiễm không khí. Cần có các biện pháp kiểm soát ô nhiễm nguồn nước và không khí hiệu quả. Nguồn nước Liên Chiểu và Không khí Liên Chiểu cần được bảo vệ.

III. Giải Pháp Cấp Bách Bảo Vệ Môi Trường Quận Liên Chiểu

Để giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường tại Liên Chiểu, cần có những giải pháp cấp bách và đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường kiểm soát ô nhiễm từ các khu công nghiệp, cải thiện hệ thống xử lý chất thải, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và tăng cường đầu tư cho các dự án bảo vệ môi trường. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng để thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả. Theo tài liệu, cần tiến hành đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung mới đảm bảo về công nghệ và kết cấu để thay thế Trạm xử lý hiện hữu.

3.1. Kiểm soát ô nhiễm từ khu công nghiệp Giải pháp then chốt

Cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về bảo vệ môi trường. Yêu cầu các doanh nghiệp đầu tư hệ thống xử lý chất thải hiện đại, đảm bảo chất thải được xử lý đạt chuẩn trước khi thải ra môi trường. Xây dựng vùng đệm xanh xung quanh khu công nghiệp để giảm thiểu tác động đến khu dân cư. Môi trường công nghiệp Liên Chiểu cần được quản lý chặt chẽ.

3.2. Cải thiện hệ thống quản lý chất thải Ưu tiên hàng đầu

Đầu tư xây dựng các nhà máy xử lý chất thải hiện đại, áp dụng công nghệ xử lý chất thải tiên tiến. Phân loại chất thải tại nguồn để giảm lượng chất thải cần xử lý. Tăng cường tái chế chất thải để tiết kiệm tài nguyên và giảm ô nhiễm môi trường. Nâng cao nhận thức cộng đồng về việc phân loại và xử lý chất thải đúng cách. Quản lý chất thải Liên Chiểu cần được cải thiện toàn diện.

3.3. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường

Tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường cho người dân. Khuyến khích người dân tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường như trồng cây xanh, dọn dẹp vệ sinh. Xây dựng các mô hình cộng đồng thân thiện với môi trường. Tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát hoạt động bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp và cơ quan chức năng. Cộng đồng và môi trường Liên Chiểu cần gắn kết chặt chẽ.

IV. Chính Sách và Quy Hoạch Môi Trường Bền Vững Tại Liên Chiểu

Để đảm bảo sự phát triển bền vững của quận Liên Chiểu, cần có những chính sách và quy hoạch môi trường phù hợp. Các chính sách này cần phải hướng đến việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Quy hoạch môi trường cần phải tích hợp các yếu tố môi trường vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Theo tài liệu, cần chú trọng công tác bảo vệ môi trường trong việc lập quy hoạch và chỉnh trang đô thi, đã để lại nhiều hệ lụy chưa thể khắc phục được.

4.1. Xây dựng chính sách khuyến khích phát triển kinh tế xanh

Khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, sử dụng năng lượng tái tạo và giảm thiểu chất thải. Hỗ trợ các dự án phát triển năng lượng tái tạo và các ngành công nghiệp thân thiện với môi trường. Tạo điều kiện để các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi cho các dự án bảo vệ môi trường. Phát triển kinh tế xanh Liên Chiểu là xu hướng tất yếu.

4.2. Quy hoạch sử dụng đất hợp lý bảo vệ tài nguyên thiên nhiên

Quy hoạch sử dụng đất cần phải đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Bảo vệ các khu vực rừng phòng hộ, khu vực đa dạng sinh học và các nguồn tài nguyên thiên nhiên quan trọng. Hạn chế việc chuyển đổi đất nông nghiệp sang mục đích sử dụng khác. Quy hoạch môi trường Liên Chiểu cần được thực hiện bài bản.

4.3. Đánh giá tác động môi trường Công cụ quan trọng

Thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) một cách nghiêm túc và khách quan đối với các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Đảm bảo các dự án không gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Công khai thông tin về ĐTM để người dân tham gia giám sát. Đánh giá tác động môi trường Liên Chiểu cần được thực hiện chặt chẽ.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu và Công Nghệ Trong Bảo Vệ Môi Trường

Việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ tiên tiến đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường. Các công nghệ xử lý chất thải hiện đại, công nghệ giám sát môi trường và các giải pháp năng lượng tái tạo có thể giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Cần khuyến khích các hoạt động nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Theo tài liệu, cần thường xuyên kiểm tra chất lượng, lưu lượng nước thải phát sinh từ các doanh nghiệp, có phương án dừng tiếp nhận nước thải đối với các đơn vị nước thải.

5.1. Áp dụng công nghệ xử lý chất thải tiên tiến

Sử dụng các công nghệ xử lý nước thải, khí thải và chất thải rắn hiện đại, đảm bảo chất thải được xử lý đạt chuẩn trước khi thải ra môi trường. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải tiên tiến. Hỗ trợ các dự án nghiên cứu và phát triển công nghệ xử lý chất thải mới. Biện pháp bảo vệ môi trường Liên Chiểu cần dựa trên công nghệ.

5.2. Sử dụng hệ thống giám sát môi trường tự động

Xây dựng hệ thống giám sát chất lượng không khí, nước và đất tự động, liên tục. Sử dụng các thiết bị đo đạc hiện đại, có độ chính xác cao. Kết nối dữ liệu giám sát môi trường với các cơ quan chức năng để kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề ô nhiễm. Thực trạng môi trường Liên Chiểu cần được giám sát chặt chẽ.

5.3. Phát triển và sử dụng năng lượng tái tạo

Khuyến khích sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió và các nguồn năng lượng tái tạo khác. Hỗ trợ các dự án phát triển năng lượng tái tạo. Giảm sự phụ thuộc vào các nguồn năng lượng hóa thạch để giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Phát triển kinh tế xanh Liên Chiểu cần dựa trên năng lượng tái tạo.

VI. Kết Luận và Tương Lai Chính Sách Môi Trường Liên Chiểu

Bảo vệ môi trường là một nhiệm vụ cấp bách và lâu dài. Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, quận Liên Chiểu cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách bảo vệ môi trường, tăng cường đầu tư cho các dự án bảo vệ môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường. Cần có sự chung tay của toàn xã hội để xây dựng một môi trường sống trong lành và bền vững cho thế hệ tương lai. Theo tài liệu, cần xây dựng quận Liên Chiểu trở thành quận thân thiện môi trường.

6.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường

Rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường để phù hợp với tình hình thực tế. Tăng cường chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường. Đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường. Chính sách môi trường Liên Chiểu cần được hoàn thiện.

6.2. Tăng cường hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường

Học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến về bảo vệ môi trường. Tham gia các tổ chức quốc tế về môi trường. Thu hút nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài cho các dự án bảo vệ môi trường. Biến đổi khí hậu Đà Nẵng cần được ứng phó bằng hợp tác quốc tế.

6.3. Xây dựng Liên Chiểu thành quận thân thiện môi trường

Phát triển các mô hình đô thị xanh, đô thị thông minh. Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng và xe đạp. Xây dựng các công viên, khu vui chơi giải trí xanh. Nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân thông qua việc bảo vệ môi trường. Môi trường đô thị Liên Chiểu cần được cải thiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quận Liên Chiểu giữ vị trí cửa ngõ công nghiệp trọng điểm tại phía Tây Bắc thành phố Đà Nẵng với diện tích tự nhiên 79,13 km2 và quy mô dân số đạt 162.662 người. Địa bàn tập trung hơn 530 nhà máy, xí nghiệp công nghiệp cùng 114 dự án đang triển khai xây dựng. Sự phát triển vượt bậc của công nghiệp chiếm tỷ trọng tới 88,05% trong cơ cấu kinh tế địa phương giai đoạn 2011-2015 đã tạo ra sức ép khổng lồ lên hệ sinh thái đô thị. Hàng ngày, các khu công nghiệp phát sinh khoảng 6.000 m3 nước thải, kèm theo hơn 40.000 lô đất quy hoạch chậm triển khai gây ô nhiễm bụi và rác thải kéo dài.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn gay gắt giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh với sự suy thoái môi trường sống. Nhiều điểm nóng ô nhiễm nghiêm trọng đã bùng phát, tiêu biểu như Bãi rác Khánh Sơn chỉ nằm cách khu dân cư 150m thay vì cự ly chuẩn 1.000m, dẫn đến xung đột xã hội điển hình vào năm 2016 khi người dân chặn xe chở rác. Mục tiêu của đề tài là đánh giá toàn diện thực trạng thực thi chính sách bảo vệ môi trường, chỉ rõ những bất cập về nguồn lực, quy hoạch và quản lý, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực chính sách công.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại 5 phường trực thuộc quận Liên Chiểu trong khung thời gian từ năm 2015 đến năm 2019. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để chính quyền địa phương cơ cấu lại nguồn vốn ngân sách, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ chi cho sự nghiệp môi trường từ mức thực tế 0,41% năm 2018 lên mức tối thiểu 1% theo quy định pháp luật, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành phố môi trường bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận vấn đề dựa trên lý thuyết chu trình chính sách công của James Anderson, tập trung sâu vào giai đoạn tổ chức thực thi và đánh giá kết quả chính sách. Đồng thời, nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản trị môi trường đô thị hiện đại để phân tích vai trò điều phối của cơ quan công quyền đối với các nhóm lợi ích trong xã hội.

Mô hình nghiên cứu kết hợp 4 nhóm công cụ quản lý nhà nước cơ bản: công cụ pháp lý, công cụ kinh tế, công cụ kỹ thuật và công cụ truyền thông xã hội. Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm 5 thuật ngữ cốt lõi: chính sách công, chính sách bảo vệ môi trường, thực thi chính sách, đánh giá tác động môi trường và xung đột môi trường đô thị. Nghiên cứu căn cứ trực tiếp trên hệ thống pháp luật gồm Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 với 20 chương, 170 điều, Nghị định 18/2015/NĐ-CP, Nghị định 38/2015/NĐ-CP và Thông tư liên tịch 45/2010/TTLT-BTC-BTNMT quy định mức chi sự nghiệp bảo vệ môi trường không thấp hơn 1% tổng chi ngân sách nhà nước hàng năm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo định kỳ giai đoạn 2011-2018 của Ủy ban nhân dân quận Liên Chiểu, Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng, Niên giám thống kê quận năm 2015 với quy mô 158.856 nhân khẩu và dữ liệu quan trắc tại 5 vị trí nguồn nước. Dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua khảo sát thực tế tại toàn bộ 5/5 phường trực thuộc và hồ sơ vận hành của 2 khu công nghiệp tập trung.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 530 cơ sở sản xuất kinh doanh đang hoạt động trên địa bàn quận và 114 dự án hạ tầng đang triển khai. Phương pháp chọn mẫu định ngạch kết hợp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các điểm nóng ô nhiễm như Khu công nghiệp Hòa Khánh, Khu công nghiệp Liên Chiểu, Cụm công nghiệp Thanh Vinh và Bãi rác Khánh Sơn. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh đối chiếu là nhằm làm rõ khoảng cách giữa quy định pháp lý và kết quả thực thi thực tế, đồng thời đo lường mức độ tương thích giữa tốc độ tăng trưởng công nghiệp 13,4% với năng lực xử lý chất thải của địa phương trong suốt tiến trình nghiên cứu từ năm 2015 đến năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hệ thống xử lý nước thải công nghiệp đạt tỷ lệ đấu nối 98%, xử lý tập trung được khoảng 90% trên tổng lưu lượng 6.000 m3/ngày đêm. Trong đó, Trạm xử lý nước thải Khu công nghiệp Hòa Khánh tiếp nhận trung bình 5.000 m3/ngày đêm và Trạm Khu công nghiệp Liên Chiểu tiếp nhận 1.000 m3/ngày đêm. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 10% lượng nước thải công nghiệp chưa được kiểm soát triệt để, xả trực tiếp ra sông Cu Đê và hồ Bàu Tràm qua hệ thống cống nhánh.

Thứ hai, mức độ ô nhiễm nước ngầm và môi trường sống tại các vùng phụ cận diễn biến phức tạp. Kết quả quan trắc tại trạm Hòa Khánh Nam ghi nhận chỉ số chất dinh dưỡng NH4+ trong nước ngầm năm 2013 vượt quy chuẩn 10,9 lần, đến năm 2014 vẫn còn vượt 1,0 lần. Bên cạnh đó, có tới 40.000 lô đất trống chậm triển khai dự án đã biến thành nơi tập kết rác thải tự phát, gây ô nhiễm không khí và mùi hôi ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân.

Thứ ba, nguồn lực tài chính cho công tác bảo vệ môi trường bị phân bổ thiếu hụt nghiêm trọng so với quy định. Năm 2018, tổng chi ngân sách của quận Liên Chiểu đạt 600 tỷ đồng, nhưng kinh phí chi cho sự nghiệp môi trường chỉ đạt 2,5 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ 0,41%. Tỷ lệ này thấp hơn 59% so với ngưỡng sàn 1% theo quy định tại Thông tư liên tịch 45/2010/TTLT-BTC-BTNMT.

Thứ tư, công tác quy hoạch đô thị tồn tại nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng về khoảng cách an toàn sinh thái. Bãi rác Khánh Sơn được bố trí cách khu dân cư chỉ 150m, vi phạm nghiêm trọng quy chuẩn xây dựng quy định khoảng cách ly tối thiểu là 1.000m. Đồng thời, 100% cán bộ phụ trách công tác môi trường tại 5 phường đều là nhân sự kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn sâu về kỹ thuật môi trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những bất cập trên bắt nguồn từ việc ưu tiên mục tiêu phát triển kinh tế nhanh nhưng thiếu tính đồng bộ trong đầu tư hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp đạt bình quân 13,4%/năm và thu hút hơn 39.000 lao động đã tạo ra áp lực vượt quá tải trọng chịu đựng của hệ sinh thái địa phương. Việc phân bổ ngân sách 2,5 tỷ đồng trên tổng số 600 tỷ đồng cho thấy các cấp chính quyền chưa thực sự xem đầu tư môi trường là điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững.

So sánh với các nghiên cứu đô thị hóa tại vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, quận Liên Chiểu mang đặc trưng điển hình của một đô thị công nghiệp nén có xung đột môi trường cao. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột so sánh tương quan giữa tỷ lệ ngân sách môi trường thực tế (0,41%) với định mức pháp luật (1,0%), kết hợp cùng biểu đồ đường thể hiện xu hướng giảm nồng độ NH4+ trong nước ngầm từ mức đỉnh 10,9 lần xuống 1,0 lần. Việc minh họa bằng bảng ma trận khoảng cách cách ly giữa 2 khu công nghiệp và khu dân cư sẽ làm rõ nét tính cấp bách của việc điều chỉnh chính sách quy hoạch không gian đệm đô thị.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng mức phân bổ ngân sách cho sự nghiệp bảo vệ môi trường đạt từ 1,0% đến 1,5% tổng chi ngân sách địa phương hàng năm, tương đương quy mô từ 6 tỷ đến 9 tỷ đồng/năm trong giai đoạn 2020-2022. Trách nhiệm thực hiện thuộc về Ủy ban nhân dân quận Liên Chiểu phối hợp cùng Sở Tài chính và Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng phê duyệt dự toán.

Thứ hai, cải tạo và nâng cấp toàn diện trạm xử lý nước thải tập trung tại Khu công nghiệp Hòa Khánh và Khu công nghiệp Liên Chiểu, bảo đảm công suất thu gom và xử lý đạt 100% tổng lưu lượng 6.000 m3/ngày đêm. Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Chế xuất Đà Nẵng chủ trì hoàn thành lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động liên tục trước quý IV/2021.

Thứ ba, thiết lập dải cây xanh cách ly an toàn sinh thái với bề rộng tối thiểu từ 20m đến 50m quanh các khu công nghiệp và tái quy hoạch vùng đệm bán kính 1.000m quanh khu vực Bãi rác Khánh Sơn trước năm 2023. Chủ thể chịu trách nhiệm là Sở Xây dựng phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường.

Thứ tư, kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước thông qua việc bố trí ít nhất 01 biên chế cán bộ chuyên trách có trình độ đại học chuyên ngành môi trường tại mỗi phường trong tổng số 5 phường trước năm 2021. Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Liên Chiểu chịu trách nhiệm tham mưu và tổ chức thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là cán bộ lãnh đạo và chuyên viên hoạch định chính sách tại Ủy ban nhân dân quận Liên Chiểu, Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng. Luận văn cung cấp căn cứ thực chứng để xây dựng kế hoạch điều chỉnh dự toán ngân sách môi trường và thẩm định quy hoạch đô thị.

Nhóm thứ hai là Ban Quản lý các Khu công nghiệp, khu công nghệ cao và các chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị để nâng cấp hệ thống xử lý nước thải 6.000 m3/ngày đêm và quản lý xả thải của hơn 530 doanh nghiệp trực thuộc.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Chính sách công, Quản lý công, Quản lý tài nguyên môi trường và Đô thị học. Công trình cung cấp một khung phân tích hoàn chỉnh về chu trình thực thi chính sách môi trường cấp cơ sở.

Nhóm thứ tư là các tổ chức xã hội, hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng dân cư sinh sống tại các điểm nóng môi trường đô thị. Tài liệu giúp nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc thực hiện quyền giám sát xã hội và tham gia phong trào Ngày Chủ nhật Xanh - Sạch - Đẹp.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng phân bổ ngân sách cho sự nghiệp bảo vệ môi trường tại quận Liên Chiểu đang gặp vướng mắc gì? Theo số liệu năm 2018, tổng chi ngân sách quận là 600 tỷ đồng nhưng chi sự nghiệp môi trường chỉ đạt 2,5 tỷ đồng, tương đương khoảng 0,41%. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức tối thiểu 1% được quy định tại Thông tư liên tịch 45/2010/TTLT-BTC-BTNMT, dẫn đến tình trạng thiếu kinh phí cho các hoạt động kiểm tra, xử lý ô nhiễm.

Hiệu quả thu gom và xử lý nước thải tại các khu công nghiệp trên địa bàn quận đạt mức độ nào? Tổng lượng nước thải phát sinh từ các khu công nghiệp khoảng 6.000 m3/ngày đêm với tỷ lệ đấu nối đạt 98% và tỷ lệ thu gom xử lý tập trung đạt 90%. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 10% nước thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý triệt để xả trực tiếp ra sông Cu Đê và lưu vực lân cận.

Bất cập lớn nhất trong quy hoạch môi trường tại Bãi rác Khánh Sơn là gì? Khoảng cách thực tế từ Bãi rác Khánh Sơn đến khu dân cư lân cận chỉ khoảng 150m, trong khi quy chuẩn xây dựng quốc gia yêu cầu khoảng cách ly an toàn tối thiểu là 1.000m. Sự bất cập nghiêm trọng này là nguyên nhân chính gây phát tán mùi hôi và dẫn đến sự cố xung đột xã hội năm 2016.

Khung lý thuyết chính được sử dụng để phân tích thực trạng trong nghiên cứu là gì? Luận văn áp dụng lý thuyết chu trình chính sách công của James Anderson kết hợp lý thuyết quản trị môi trường đô thị. Đề tài sử dụng 4 nhóm công cụ quản lý nhà nước gồm pháp lý, kinh tế, kỹ thuật và truyền thông để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các chính sách bảo vệ môi trường tại cấp quận.

Đội ngũ cán bộ quản lý môi trường cấp cơ sở tại địa phương có đặc điểm gì nổi bật? Hiện nay toàn bộ 5/5 phường trực thuộc quận Liên Chiểu đều sử dụng cán bộ kiêm nhiệm để quản lý môi trường, không có cán bộ chuyên trách đúng chuyên môn. Điều này tạo ra điểm nghẽn lớn trong công tác kiểm soát ô nhiễm đối với địa bàn đông dân với hơn 162.000 người và 530 nhà máy.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về thực thi chính sách bảo vệ môi trường và áp dụng thành công vào bối cảnh thực tiễn của một đô thị công nghiệp trọng điểm.
• Công trình chỉ rõ lỗ hổng trong việc phân bổ ngân sách sự nghiệp môi trường năm 2018 chỉ đạt 0,41% so với mức chuẩn 1%, làm hạn chế năng lực quản lý đô thị.
• Đề tài làm sáng tỏ các điểm nghẽn hạ tầng gồm 40.000 lô đất trống ô nhiễm, 10% nước thải KCN chưa qua xử lý chuẩn và khoảng cách bãi rác Khánh Sơn chỉ đạt 150m.
• Nghiên cứu đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ về tài chính, hạ tầng kỹ thuật, khoảng cách ly sinh thái và chuyên trách hóa nhân sự quản lý cấp phường.
• Lộ trình thực hiện các giải pháp được xác định trọng tâm trong giai đoạn 2020-2025, hướng tới xử lý dứt điểm các điểm nóng môi trường và xây dựng quận Liên Chiểu trở thành đô thị sinh thái bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 1. Sự cần thiết của chính sách bảo vệ môi trường Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự tồn tại và phát triển của đời sống con người, sinh vật. Sự biến đổi một số thành phần môi trường sẽ gây tác động đáng kể đối với các hệ sinh thái và sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước và của nhân loại. Trong giai đoạn hiện nay, đất nước ta nói chung và quận Liên Chiểu nói riêng đang bước vào thời kỳ CNH – HĐH với sự ra đời và phát triển của nhiều nhà máy, xí nghiệp, công ty với lượng chất thải và khí thải ra môi trường rất lớn.

Mặc khác, dân số ngày càng gia tang, nhu cầu của cong người càng phong phú nên việc khai thác tài nguyên và thải chất thải ra môi trường ngày càng nhiều hơn. Bên cạnh đó, mật độ cây xanh trên địa bàn rất thấp, hiệu quả quản lý môi trường của địa phương chưa cao và chưa có chính sách định hướng dài hạn. Từ những thực trạng trên cho thấy, quận Liên Chiểu đang đối diện với những thách thức về vấn đề môi trường đang ngày càng phát sinh trong quá trình phát triển kinh tế xã hội và đô thị hóa trên địa bàn, đó là: Vấn đề đặt ra là làm thế nào để có những giải pháp cụ thể mang tính đồng bạo và khả thi cao trong quá trình đưa ra các chính sách về bảo vệ môi trường áp dụng vào thực tiễn, để tạo đà cho kinh tế phát triển bền vững cùng với nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe con người. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thực hiện chính sách bảo vệ môi trường 1.

Khái niệm Để làm rõ khái niệm thực hiện chính sách bảo vệ môi trường là gì, trước 9 hết cần làm rõ một số khái niệm sau: - Môi trường là tập hợp tất cả các yếu tự nhiên và xã hội bao quanh con người, ảnh hưởng tới con người và tác động đến các hoạt động sống của con người như: nước, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh vật và các hình thái vật chất khác. Theo Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam định nghĩa như sau: "Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên." [11] - Còn bảo vệ môi trường là gì: đó là những hoạt động giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế các tác động xấu đến môi trường; ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm suy thoái, cải thiện, phục hồi môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên nhằm giữ gìn môi trường trong lành. Chính sách là gì? Về khái niệm chính sách thì theo từ điển bách khoa Việt Nam khái niệm như sau: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách là nội dung căn bản được thực hiện trong một thời gian nhất định về một lĩnh vực cụ thể nào đó.

Nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào các chủ trương, đường lối phát triển kinh tế - xã hội.” Theo James Anderson: “Chính sách là một quá trình hành động có mục đích theo đổi một hoặc nhiều chủ thể trong việc giải quyết các vấn đề mà họ quan tâm”. Như vậy hiểu chính sách công như thế nào: là những chính sách do các cơ quan hay các cấp chính quyền trong bộ máy nhà nước ban hành nhằm giải quyết những vấn đề có tính cộng đồng được gọi là chính sách công.