Chính Sách Pháp Luật Về An Toàn Lao Động: Quyền và Nghĩa Vụ Của Người Lao Động

Giáo trình về huấn luyện atlđ nhóm 03, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: An Toàn Lao Động
• Đề tài: Chính Sách An Toàn Lao Động: Quyền Lợi và Nghĩa Vụ Của Người Lao Động
• Loại tài liệu: bài giảng
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG I: CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN LAO ĐỘNG
• 1.1. BÀI 1: MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA CỦA CÔNG TÁC ATLĐ, VSLĐ, QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG VÀ NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG VIỆC CHẤP HÀNH QUY ĐỊNH VỀ ATLĐ, VSLĐ
• 1.1.1. Mục tiêu
• 1.1.2. Khái niệm cơ bản về công tác ATLĐ, VSLĐ
• 1.1.3. Nội dung công tác ATLĐ, VSLĐ
• 1.1.4. Mục đích, ý nghĩa của công tác ATLĐ, VSLĐ
• 1.2. BÀI 2: CHẾ ĐỘ CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC VỀ ATLĐ, VSLĐ ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG
• 1.2.1. Mục tiêu
• 1.2.2. Các chính sách, chế độ bảo hộ lao động đối với người lao động
• 1.2.2.1. Chế độ bảo hộ lao động
• 1.2.2.2. Thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi
• 1.2.2.3. Bảo hộ lao động đối với lao động nữ, lao động chưa thành niên và một số lao động khác
• 1.2.2.4. Chế độ phụ cấp độc hại, nguy hiểm và bồi dưỡng bằng hiện vật
• 1.2.2.5. Chế độ trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân trong lao động
• 1.2.2.6. Chế độ trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và bồi thường tai nạn lao động
• 1.2.2.7. Công tác quản lý sức khỏe người lao động và chế độ nghỉ dưỡng phục hồi sức khỏe
• 1.2.2.8. Công tác khen thưởng và xử phạt về bảo hộ lao động

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách An Toàn Lao Động Tại Việt Nam

Chính sách an toàn lao động (ATLĐ) tại Việt Nam được xây dựng nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động. Các quy định này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người lao động mà còn tạo ra môi trường làm việc an toàn và hiệu quả. Việc thực hiện chính sách ATLĐ là trách nhiệm của cả người sử dụng lao động và người lao động. Điều này giúp giảm thiểu tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, đồng thời nâng cao năng suất lao động.

1.1. Khái Niệm Về An Toàn Lao Động

An toàn lao động là các hoạt động nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động trong quá trình làm việc. Điều này bao gồm việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật, tổ chức và quản lý để giảm thiểu rủi ro trong môi trường làm việc.

1.2. Ý Nghĩa Của Chính Sách An Toàn Lao Động

Chính sách ATLĐ không chỉ bảo vệ người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Một môi trường làm việc an toàn giúp tăng cường sự hài lòng và năng suất lao động, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

II. Quyền Lợi Của Người Lao Động Trong Chính Sách ATLĐ

Người lao động có nhiều quyền lợi được quy định trong chính sách ATLĐ. Những quyền lợi này không chỉ đảm bảo an toàn cho người lao động mà còn tạo điều kiện cho họ phát triển nghề nghiệp. Việc hiểu rõ quyền lợi này giúp người lao động tự bảo vệ mình và yêu cầu quyền lợi hợp pháp.

2.1. Quyền Được Đào Tạo An Toàn Lao Động

Người lao động có quyền được tham gia các khóa đào tạo về an toàn lao động. Điều này giúp họ nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc an toàn, từ đó giảm thiểu rủi ro trong quá trình làm việc.

2.2. Quyền Được Cung Cấp Thiết Bị Bảo Hộ

Người lao động có quyền được trang bị đầy đủ các thiết bị bảo hộ lao động cần thiết. Việc này không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn giúp người lao động yên tâm hơn trong công việc.

III. Nghĩa Vụ Của Người Lao Động Trong Việc Thực Hiện ATLĐ

Người lao động không chỉ có quyền lợi mà còn có nghĩa vụ trong việc thực hiện các quy định về ATLĐ. Việc tuân thủ các quy định này không chỉ bảo vệ bản thân mà còn bảo vệ đồng nghiệp và môi trường làm việc.

3.1. Nghĩa Vụ Tuân Thủ Quy Định ATLĐ

Người lao động có nghĩa vụ tuân thủ các quy định về an toàn lao động. Điều này bao gồm việc thực hiện đúng các quy trình làm việc và sử dụng thiết bị bảo hộ lao động.

3.2. Nghĩa Vụ Tham Gia Đào Tạo

Người lao động cần tham gia đầy đủ các khóa đào tạo về ATLĐ. Việc này không chỉ giúp họ nâng cao kiến thức mà còn góp phần vào việc xây dựng môi trường làm việc an toàn.

IV. Thách Thức Trong Việc Thực Hiện Chính Sách ATLĐ

Mặc dù chính sách ATLĐ đã được ban hành, nhưng việc thực hiện vẫn gặp nhiều thách thức. Những thách thức này có thể đến từ việc thiếu nhận thức của người lao động, sự không đồng bộ trong quản lý, hoặc thiếu nguồn lực để thực hiện các biện pháp an toàn.

4.1. Thiếu Nhận Thức Về ATLĐ

Nhiều người lao động vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của ATLĐ. Điều này dẫn đến việc họ không tuân thủ các quy định an toàn, gây ra rủi ro cho bản thân và đồng nghiệp.

4.2. Thiếu Nguồn Lực Để Thực Hiện

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đầu tư cho các biện pháp ATLĐ. Thiếu nguồn lực có thể dẫn đến việc không đủ trang thiết bị bảo hộ hoặc không tổ chức được các khóa đào tạo cần thiết.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách ATLĐ

Để nâng cao hiệu quả của chính sách ATLĐ, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Các giải pháp có thể bao gồm tăng cường đào tạo, cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao nhận thức của người lao động.

5.1. Tăng Cường Đào Tạo An Toàn Lao Động

Cần tổ chức thường xuyên các khóa đào tạo về ATLĐ cho người lao động. Việc này giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng của họ trong việc bảo vệ bản thân và đồng nghiệp.

5.2. Cải Thiện Điều Kiện Làm Việc

Doanh nghiệp cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng và trang thiết bị bảo hộ. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người lao động mà còn nâng cao năng suất lao động.

VI. Kết Luận Về Chính Sách An Toàn Lao Động Tại Việt Nam

Chính sách ATLĐ là một phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động. Việc thực hiện hiệu quả chính sách này không chỉ mang lại lợi ích cho người lao động mà còn cho cả doanh nghiệp và xã hội. Cần có sự nỗ lực từ cả hai phía để xây dựng một môi trường làm việc an toàn và hiệu quả.

6.1. Tương Lai Của Chính Sách ATLĐ

Chính sách ATLĐ cần được cập nhật và điều chỉnh theo sự phát triển của xã hội và công nghệ. Việc này giúp đảm bảo rằng người lao động luôn được bảo vệ trong môi trường làm việc hiện đại.

6.2. Vai Trò Của Người Lao Động Trong Chính Sách ATLĐ

Người lao động cần chủ động tham gia vào các hoạt động bảo vệ an toàn lao động. Sự tham gia này không chỉ giúp họ bảo vệ bản thân mà còn góp phần vào việc xây dựng văn hóa an toàn trong doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình An toàn và Vệ sinh lao động (Bảo hộ lao động) là tài liệu học tập thuộc khối kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành, được thiết kế cho các chương trình đào tạo kỹ thuật, công nghệ, xây dựng và khai thác công nghiệp ở trình độ đại học và cao đẳng. Vị trí của môn học nhằm trang bị cho người học hệ thống cơ sở pháp lý, kiến thức khoa học kỹ thuật và phương pháp quản trị an toàn trong sản xuất, tạo nền tảng bắt buộc trước khi sinh viên tiếp cận các học phần thực tập xưởng, đồ án môn học và làm việc thực tế tại cơ sở sản xuất.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình được xác định cụ thể theo các bậc kiến thức và kỹ năng:

• Về kiến thức: Người học nắm vững các khái niệm cơ bản về bảo hộ lao động (BHLĐ), an toàn lao động (ATLĐ) và vệ sinh lao động (VSLĐ); hiểu rõ các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách chế độ bảo hộ (theo Bộ luật Lao động, Thông tư 31/2018/TT-BLĐTBXH, Thông tư 25/2013/TT-BLĐTBXH, v.v.); phân loại được 21 bệnh nghề nghiệp và các yếu tố nguy hiểm, có hại trong môi trường sản xuất; nắm vững nguyên tắc lập hộ chiếu thi công và hệ thống quản lý AT-VSLĐ.
• Về kỹ năng: Nhận diện, phân tích và đề xuất biện pháp phòng ngừa rủi ro lao động; thực hiện thành thạo quy trình sử dụng, kiểm tra và bảo quản các phương tiện bảo vệ cá nhân chuyên dụng (thiết bị điện, bình tự cứu POG-8, dây an toàn); tuân thủ các quy tắc an toàn khi vận hành máy móc và làm việc trong môi trường đặc thù (mỏ hầm lò, công trường xây dựng).
• Về thái độ: Thiết lập ý thức chấp hành kỷ luật lao động, tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật an toàn và nội quy tại doanh nghiệp.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng theo phương pháp tích hợp: kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, lý thuyết khoa học kỹ thuật an toàn - vệ sinh công nghiệp và hướng dẫn thực hành thao tác hiện trường. Điểm đặc thù của tài liệu là tính định lượng kỹ thuật cao (thông số vi khí hậu, ngưỡng âm thanh 85 dBA, quy chuẩn hình học nhà xưởng, thông số dây tiếp đất) gắn liền với môi trường khai thác mỏ hầm lò, điện công nghiệp và cơ khí chế tạo.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung giáo trình được phân bổ qua hai chương lớn với các bài học chuyên đề mang tính hệ thống logic:

• Chương I: Chính sách pháp luật về an toàn lao động

  • Bài 1: Mục đích, ý nghĩa của công tác ATLĐ, VSLĐ, quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động và người lao động. Nội dung làm rõ định nghĩa BHLĐ, 3 tính chất của BHLĐ (tính luật pháp, tính khoa học công nghệ, tính quần chúng), 3 mục đích cốt lõi và ý nghĩa trên các phương diện chính trị, xã hội, kinh tế theo Thông tư 31/2018/TT-BLĐTBXH.
  • Bài 2: Chế độ chính sách của Nhà nước về ATLĐ, VSLĐ đối với người lao động. Trình bày chi tiết các khung chính sách: thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi (Nghị định 45/2013/NĐ-CP); chế độ bảo hộ cho lao động nữ, vị thành niên (Thông tư 10/2013/TT-BLĐTBXH, Thông tư 11/2013/TT-BLĐTBXH); chế độ bồi dưỡng hiện vật theo 4 nguyên tắc và danh mục nghề độc hại (Thông tư 25/2013/TT-BLĐTBXH); trợ cấp, bồi thường tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp (TNLĐ-BNN theo Thông tư 19/1997/TT-BLĐTBXH); quy trình quản lý sức khỏe tuyển dụng, khám định kỳ và cấp cứu theo Thông tư 14/2013/TT-BYT, Thông tư 19/2011/TT-BYT, Thông tư 27/2013/TT-BLĐTBXH; chế độ dưỡng sức (Quyết định 37/2001/QĐ-TTg) và chế tài xử lý vi phạm (Nghị định 95/2013/NĐ-CP, Nghị định 46/CP, Nghị định 26/CP).
  • Bài 3: Điều kiện lao động, các yếu tố nguy hiểm độc hại gây tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và biện pháp phòng ngừa. Phân tích các thông số môi trường làm việc (nhiệt độ tối đa 32°C, độ ẩm tối đa 80%, giới hạn tiếng ồn 85 dBA/8 giờ); nhóm yếu tố nguy hiểm (nguồn nhiệt, nguồn điện, vật rơi/đổ/sập, vật văng bắn); phân loại chi tiết danh mục 21 bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm tại Việt Nam (5 nhóm); các giải pháp kỹ thuật an toàn (che chắn, phòng ngừa, tín hiệu, khoảng cách, cơ khí hóa - tự động hóa, kiểm nghiệm dự phòng).
  • Bài 4: Những kiến thức cơ bản về kỹ thuật an toàn, vệ sinh lao động. Khái niệm và nội dung kỹ thuật an toàn; vai trò định hướng tiêu chuẩn kỹ thuật; giới thiệu Hướng dẫn về Hệ thống quản lý An toàn - Vệ sinh lao động của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).
  • Bài 5: Công dụng, cách sử dụng và bảo quản các phương tiện bảo vệ cá nhân phổ biến; các biện pháp tự cải thiện điều kiện lao động tại nơi làm việc. Hướng dẫn nguyên tắc trang bị, kỹ thuật sử dụng và quy trình bảo quản thiết bị bảo vệ cá nhân (quần áo, mũ, giày, bình tự cứu POG-8, găng/ủng/ghế cách điện, dây da an toàn, bút thử điện hạ thế <380V, đầu thử điện trung thế, bộ tiếp đất lưu động đồng trần ≥25 mm², sào tiếp địa, sào thao tác, sào thử đồng vị pha); các biện pháp cải thiện vi khí hậu, chống bụi, chống ồn/rung, chiếu sáng, chống phóng xạ và kiểm soát điện từ trường tần số radio; tích hợp 01 giờ thực hành thao tác.

• Chương II: Tổng quan về công việc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ, VSLĐ

  • Bài 1: Công việc và thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt; Hồ sơ kỹ thuật. Khái niệm thiết bị/công việc yêu cầu nghiêm ngặt; cấu trúc và thẩm quyền phê duyệt hộ chiếu kỹ thuật (phần bản đồ, phần thuyết minh); giải trình thi công, biện pháp an toàn và thông số khoan nổ mìn; biểu đồ phân phối nhân lực và biểu đồ tổ chức công tác (chu kỳ sản xuất 24 giờ chia làm 3 ca); trách nhiệm và chế tài kỷ luật đối với người lao động và cán bộ chỉ huy. Phần thực hành nhận diện và xử lý 6 nguy cơ gây tai nạn trong mỏ hầm lò và khai trường (đứt cáp tời trục, điện giật do rò rỉ, thiết bị va đập, ngã cao, nhiễm độc/cháy nổ, bục nước).
  • Bài 2: Kỹ thuật vệ sinh lao động và Hệ thống quản lý AT-VSLĐ. Nhiệm vụ và đối tượng nghiên cứu của khoa học VSLĐ; phân loại tác hại nghề nghiệp theo 3 nhóm (quá trình sản xuất, tổ chức lao động, điều kiện vệ sinh); quy chuẩn xây dựng nhà xưởng (diện tích sàn bình quân ≥3 m²/người, không gian ≥13 m³, diện tích cửa sổ bằng 1/4 diện tích sàn, bảng quy chuẩn số cửa và chiều rộng lối thoát nạn theo quy mô nhân sự); các nguyên tắc xây dựng và vận hành Hệ thống quản lý AT-VSLĐ (chính sách quốc gia, chính sách cơ sở, tổ chức bộ máy, lập kế hoạch, đánh giá và giám sát độc lập với số liệu thống kê tai nạn).

Logic phát triển nội dung đi từ cơ sở pháp lý, khái niệm chung đến việc nhận diện yếu tố nguy hại, chi tiết hóa danh mục bệnh tật, chuyển giao kỹ năng kỹ thuật thao tác thiết bị bảo hộ, và nâng lên cấp độ quản trị hệ thống kỹ thuật - quản trị sản xuất.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống tri thức dựa trên các nền tảng khoa học:

• Hệ thống ba tính chất của Bảo hộ lao động: Tính pháp luật (tính bắt buộc thi hành của quy chuẩn, tiêu chuẩn), tính khoa học - công nghệ (ứng dụng các giải pháp kỹ thuật để xử lý yếu tố nguy hại), và tính quần chúng (vai trò tự giác và phát hiện nguy cơ của người lao động trực tiếp).
• Nguyên lý kiểm soát vi khí hậu và môi trường công nghiệp: Các ngưỡng giới hạn sinh lý - kỹ thuật (nhiệt độ, độ ẩm, nồng độ bụi, giới hạn phơi nhiễm tiếng ồn 85 dBA), cơ chế gây bệnh của các độc chất vô cơ/hữu cơ (chì, benzen, asen, thủy ngân, TNT) và tác nhân vật lý (rung chuyển, giảm áp, phóng xạ).
• Danh mục phân loại 21 bệnh nghề nghiệp tại Việt Nam: Được hệ thống hóa thành 5 nhóm: (1) Nhóm bệnh bụi phổi và phế quản (bụi phổi-silic, amiăng/atbet, bông, viêm phế quản mãn tính); (2) Nhóm bệnh nhiễm độc nghề nghiệp (chì, benzen, thủy ngân, mangan, TNT, asen, nicotin, thuốc trừ sâu); (3) Nhóm bệnh do yếu tố vật lý (tia X/phóng xạ, điếc nghề nghiệp do tiếng ồn, rung chuyển, giảm áp); (4) Nhóm bệnh da nghề nghiệp (sạm da, loét da/loét vách ngăn mũi/chàm); (5) Nhóm bệnh nhiễm khuẩn (lao, viêm gan virus, leptospira).
• Khung lý thuyết quản lý rủi ro và quản trị hệ thống: Cấu trúc tài liệu kỹ thuật hộ chiếu sản xuất, biểu đồ điều phối nhân lực theo ca kíp, và mô hình quản trị an toàn 5 bước của ILO-OSH (Chính sách - Tổ chức - Lập kế hoạch - Đánh giá - Giám sát).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác kiểm tra độ an toàn của phương tiện bảo hộ (bơm hơi kiểm tra độ kín của găng/ủng cách điện, kiểm tra cơ cấu kẹp nẫy bình tự cứu POG-8 có thời hạn 3 năm, thử dây an toàn bằng cách quàng vật cố định và ngả người 3 lần); kỹ thuật sử dụng dụng cụ kiểm tra điện áp (bút thử điện hạ thế <380V, đầu thử điện trung thế gắn sào, sào thử đồng vị pha); quy trình tiếp đất lưu động bằng dây đồng trần mềm diện tích mặt cắt ≥25 mm².
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích và đọc hiểu bản vẽ hộ chiếu thi công; phân tích các thông số kỹ thuật nổ mìn (góc nghiêng, đường kính lỗ khoan, chiều dài bua, lượng thuốc nổ); tính toán, đối chiếu điều kiện thực tế của nhà xưởng với các quy chuẩn hạ tầng (tỷ lệ cửa sổ, khoảng cách an toàn, bảng tính chiều rộng lối thoát nạn).
• Kỹ năng thực hành quy trình (Practical competencies): Xử lý sự cố hiện trường và sơ cấp cứu nạn nhân tai nạn lao động; thực hiện quy trình rời khỏi khu vực nguy hiểm và báo cáo an toàn viên; tổ chức kiểm tra định kỳ môi trường lao động và lập hồ sơ bệnh nghề nghiệp theo các biểu mẫu ban hành kèm Thông tư 14/2013/TT-BYT.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp giảng dạy tích hợp (integrated pedagogical approach), phân bổ thời gian rõ ràng giữa lý thuyết (LT), thực hành (TH) và kiểm tra (KT) cho từng bài học cụ thể:

Phân bổ bài học	Lý thuyết (LT)	Thực hành (TH)	Kiểm tra (KT)	Tổng thời lượng
Chương I - Bài 1: Mục đích, ý nghĩa ATLĐ, VSLĐ	01 giờ	0 giờ	0 giờ	01 giờ
Chương I - Bài 2: Chế độ chính sách của Nhà nước	01 giờ	0 giờ	0 giờ	01 giờ
Chương I - Bài 3: Điều kiện LĐ, yếu tố nguy hại & BNN	02 giờ	0 giờ	0 giờ	02 giờ
Chương I - Bài 4: Kiến thức cơ bản về KTAT, VSLĐ	01 giờ	0 giờ	0 giờ	01 giờ
Chương I - Bài 5: Phương tiện BVCN & Cải thiện ĐKLĐ	02 giờ	01 giờ	0 giờ	03 giờ
Chương II - Bài 1: Thiết bị nghiêm ngặt & Hộ chiếu	1,5 giờ	01 giờ	0 giờ	2,5 giờ
Chương II - Bài 2: Kỹ thuật VSLĐ & Quản lý AT-VSLĐ	02 giờ	01 giờ	0 giờ	03 giờ

Phương pháp giảng dạy sử dụng các công cụ sư phạm:

• Phân tích ca sự cố và tình huống pháp lý: Giảng viên sử dụng các quy định tại Nghị định 95/2013/NĐ-CP, Nghị định 46/CP để hướng dẫn sinh viên xác định hành vi vi phạm, thẩm quyền xử phạt (Ủy ban nhân dân các cấp, Thanh tra lao động) và trách nhiệm bồi thường khi xảy ra tai nạn đối với người học nghề/tập nghề (bồi thường ít nhất 30 tháng lương tối thiểu nếu suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên không do lỗi của người học).
• Bài tập nhận diện nguy cơ tại khai trường: Sinh viên được yêu cầu phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp cho 6 kịch bản rủi ro điển hình: đứt cáp tời trục do quá tải/không kiểm tra sổ bàn giao; điện giật do không thử rơ-le rò; va đập máy móc do tự ý đi vào khu vực hoạt động; ngã cao do không thắt dây an toàn; nhiễm độc cháy nổ do đi vào vùng cấm; bục nước do không khoan thăm dò đúng hộ chiếu.
• Huấn luyện thực hành thao tác thiết bị: Sinh viên thực hiện tuần tự các thao tác: đội mũ bảo hộ cài quai, mang kính chống văng bắn, mang găng/ủng cách điện đúng cấp điện áp, đeo bình tự cứu POG-8, thao tác nối ngắn mạch và đấu đất bằng bộ tiếp đất lưu động trước khi sửa chữa đường dây.
• Phương pháp đánh giá: Đánh giá định kỳ kết hợp giữa kiểm tra trắc nghiệm lý thuyết về luật định/thông số tiêu chuẩn và kiểm tra thực hành thao tác kỹ thuật an toàn (đạt/không đạt) đối với phương tiện bảo vệ cá nhân.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh tính hệ thống, cập nhật các văn bản pháp luật chuyên ngành và hướng dẫn kỹ thuật áp dụng trong công nghiệp tại Việt Nam:

• Tích hợp hệ thống văn bản pháp quy đồng bộ: Giáo trình viện dẫn trực tiếp các văn bản pháp luật hiện hành về lao động và vệ sinh an toàn, bao gồm Bộ luật Lao động; Nghị định 45/2013/NĐ-CP; Nghị định 95/2013/NĐ-CP; Thông tư 31/2018/TT-BLĐTBXH; Thông tư 25/2013/TT-BLĐTBXH (về chế độ bồi dưỡng hiện vật theo 4 nguyên tắc và mức định suất); Thông tư 14/2013/TT-BYT; Thông tư 19/2011/TT-BYT; Thông tư 27/2013/TT-BLĐTBXH; Thông tư 10/1998/TT-BLĐTBXH và Thông tư 19/1997/TT-BLĐTBXH.
• Chuẩn hóa phương pháp quản trị theo hướng dẫn của ILO: Đưa khung hướng dẫn về Hệ thống quản lý An toàn - Vệ sinh lao động của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) vào cấp cơ sở, xác lập nguyên tắc quản trị dựa trên cam kết, lập kế hoạch đánh giá rủi ro ban đầu và kiểm soát độc lập với số liệu báo cáo tai nạn.
• Cung cấp định mức và thông số kỹ thuật thực địa chi tiết:
  • Định lượng vi khí hậu: Nhiệt độ tối đa 32°C, độ ẩm tối đa 80%, giới hạn tiếng ồn 85 dBA trong ca làm việc 8 giờ.
  • Định mức hạ tầng công nghiệp: Diện tích mặt sàn tối thiểu 3 m²/người, thể tích không gian tối thiểu 13 m³/người, diện tích cửa lấy sáng bằng 1/4 diện tích sàn, bảng quy chuẩn chiều rộng lối thoát nạn (ví dụ: phòng dưới 200 người cần 2 cửa với chiều rộng <1,75 m; từ 1250–1500 người cần 7 cửa với chiều rộng <9 m).
  • Quy cách thiết bị bảo hộ: Dây đồng bộ tiếp đất lưu động mặt cắt ngang từ 25 mm² trở lên; bút thử điện hạ thế dưới 380V; chu kỳ kiểm tra và tuổi thọ 3 năm của bình tự cứu POG-8.
• Gắn kết chặt chẽ với các ngành công nghiệp nặng và khai khoáng: Cung cấp quy định về lập, duyệt hộ chiếu nổ mìn, hộ chiếu đào lò, biểu đồ phân phối nhân lực chu kỳ 24 giờ chia làm 3 ca, quản lý an toàn điện cao áp/hạ áp và kiểm soát các nguồn sinh điện từ trường vô tuyến (nung tôi kim loại, phát thanh truyền hình, radar).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình phục vụ trực tiếp cho các nhóm đối tượng trong hệ thống giáo dục đại học, cao đẳng nghề và đào tạo an toàn lao động:

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên đại học từ năm thứ 2 hoặc năm thứ 3 thuộc các khối ngành Kỹ thuật mỏ, Địa chất công trình, Kỹ thuật cơ khí, Kỹ thuật điện - điện tử, Kỹ thuật xây dựng, Kỹ thuật môi trường và Quản trị sản xuất/Quản trị nhân lực.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần Khoa học đại cương (Vật lý đại cương - phần Điện học, Cơ học, Nhiệt học; Hóa học đại cương), Pháp luật đại cương và Nhập môn ngành kỹ thuật tương ứng.
• Giảng viên và cán bộ huấn luyện: Giảng viên bộ môn BHLĐ/Kỹ thuật an toàn sử dụng tài liệu để biên soạn đề cương chi tiết, thiết kế bài giảng lý thuyết và xây dựng trạm thực hành thao tác thiết bị bảo vệ cá nhân; áp dụng hệ thống biểu mẫu y tế (Phụ lục 3, Thông tư 14/2013/TT-BYT) và các kịch bản sự cố khai trường để giảng dạy kỹ năng phân tích rủi ro.
• Cán bộ kỹ thuật và an toàn viên tại doanh nghiệp: Tài liệu phục vụ tự học, tra cứu nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác ATLĐ-VSLĐ, mạng lưới an toàn vệ sinh viên, chỉ huy trưởng công trường và kỹ sư vận hành máy móc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phù hợp với sinh viên các khối ngành kỹ thuật, công nghệ, xây dựng, mỏ địa chất; giảng viên bộ môn kỹ thuật an toàn; kỹ sư, an toàn vệ sinh viên và cán bộ quản lý lao động tại các cơ sở sản xuất công nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần có kiến thức cơ bản về Vật lý (cơ, nhiệt, điện trường, âm học), Hóa học cơ bản (tính chất hóa chất, khí độc hại), Pháp luật đại cương (hệ thống văn bản quy phạm pháp luật) và các nguyên lý công nghệ chế tạo máy hoặc khai thác cơ bản.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này với các tài liệu an toàn lao động khác?

Giáo trình tích hợp đầy đủ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam (Bộ luật Lao động, các thông tư của Bộ LĐ-TB&XH và Bộ Y tế) với hướng dẫn quản lý quốc tế của ILO; đồng thời cung cấp chi tiết danh mục 21 bệnh nghề nghiệp và quy chuẩn kỹ thuật cụ thể cho các thiết bị công nghiệp nặng và mỏ hầm lò (bình tự cứu POG-8, hộ chiếu nổ mìn, biểu đồ tổ chức công tác 3 ca/ngày đêm).

4. Làm sao để tự học hiệu quả với tài liệu này?

Người học nên kết hợp nghiên cứu lý thuyết pháp quy và quy chuẩn kỹ thuật với việc đối chiếu các biểu mẫu hồ sơ (hồ sơ sức khỏe, biểu mẫu bồi dưỡng hiện vật, hộ chiếu thi công); đồng thời tự rèn luyện kỹ năng nhận diện nguy cơ qua bảng tổng hợp rủi ro khai trường và thực hành thao tác kiểm tra các thiết bị bảo vệ cá nhân theo quy trình hướng dẫn.

5. Có những nhóm tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu liên kết trực tiếp với hệ thống văn bản pháp quy: Nghị định 45/2013/NĐ-CP, Nghị định 95/2013/NĐ-CP; Thông tư 31/2018/TT-BLĐTBXH, Thông tư 25/2013/TT-BLĐTBXH, Thông tư 14/2013/TT-BYT, Thông tư 19/2011/TT-BYT, Thông tư 27/2013/TT-BLĐTBXH; các bảng biểu mẫu hồ sơ quản lý sức khỏe người lao động và danh mục tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn (QCVN, TCVN).

---

Kết luận

Giáo trình An toàn và Vệ sinh lao động cung cấp hệ thống tri thức cơ bản và chuyên sâu về pháp chế lao động, nguyên lý khoa học vệ sinh công nghiệp, kỹ thuật an toàn thiết bị và phương pháp quản trị rủi ro tại cơ sở sản xuất.

Lộ trình học tập được thiết kế theo trình tự chuẩn mực: tiếp cận khung pháp lý và chính sách chế độ của Nhà nước -> nhận diện các yếu tố nguy hiểm, có hại và 21 bệnh nghề nghiệp -> nắm vững kỹ thuật an toàn và thao tác phương tiện bảo vệ cá nhân -> phân tích hồ sơ kỹ thuật thi công, hộ chiếu nổ mìn -> vận hành Hệ thống quản lý An toàn - Vệ sinh lao động theo tiêu chuẩn ILO.

Để hoàn thiện kiến thức môn học, người học cần kết hợp nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế cùng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia chuyên ngành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT VỀ AN TOÀN LAO ĐỘNG BÀI 1: MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA CỦA CÔNG TÁC ATLĐ, VSLĐ, QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG VÀ NGƯỜI LAO ĐÔNG TRONG VIỆC CHẤP HÀNH QUY ĐỊNH VỀ ATLĐ, VSLĐ I. Mục tiêu: - Biết được các khái niêm, nội dung cơ bản của công tác an toàn lao đông ̣ (ATLĐ) và vê sinh lao động (VSLĐ), mục đích, ý nghĩa của công tác ATLĐ, ̣ VSLĐ. - Biết được mục đích, ý nghĩa của công tác ATLĐ, VSLĐ. - Hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng lao động trong việc chấp hành quy định về ATLĐ, VSLĐ; ̣ - Có ý thức nghiêm túc trong quá trình huấn luyện.

Nôi dung ̣ TT Nôi dung ̣ Thời gian 01 giờ (LT: 01giờ ; KT: 0 giờ) 1 Khái niêm, nội dung cơ bạ ̉n về công tác ATLĐ, VSLĐ. 0,3 2 Mục đích, ý nghĩa của công tác ATLĐ, VSLĐ. 0,2 Quyền và nghĩa vụ của người sử dung lao động và người lao đông 3 trong công tác ATLĐ, VSLĐ. Khái niệm, nội dung cơ bản về công tác ATLĐ, VSLĐ 1.

Khái niệm - Bảo hộ lao động (hay An toàn và Vệ sinh lao động) là các hoạt động đồng bộ trên các mặt pháp luật, tổ chức quản lý, kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ nhằm cải thiện điều kiện lao động, bảo đảm an toàn và vệ sinh lao động, phòng chống tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, bảo vệ tính mạng và sức khoẻ cho con người trong lao động. - Bảo hộ lao động (hay An toàn và Vệ sinh lao động) ra đời và phát triển cùng với quá trình phát triển sản xuất, vì yêu cầu tất yếu khách quan phải bảo vệ tính mạng, sức khoẻ NLĐ - yếu tố chủ yếu và năng động nhất của lực lượng sản xuất xã hội. Trình độ phát triển của BHLĐ phụ thuộc vào trình độ phát triển của nền kinh tế, khoa học công nghệ và yêu cầu phát triển xã hội của mỗi quốc gia. Nội dung của công tác bảo hộ lao động Theo thông tư 31/2018/TT-BLĐTBXH ngày 26/12/2018 của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội hướng dẫn công tác huấn luyện ATLĐ – VSLĐ quy định những nội dung cơ bản mà người sử lao động phải biết về ATLĐ-VSLĐ: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về ATLĐ – VSLĐ hệ thống quy phạm – quy chuẩn – tiêu chuẩn kỹ thuật ATLĐ-VSLĐ.

Quy định pháp luật về chính sách - chế độ BHLĐ 1 Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động, người lao động trong công tác ATLĐ-VSLĐ Quy định của cơ quan quản lý nhà nước về ATLĐ-VSLĐ khi xây dựng mới, cải tạo công trình – cơ sở sản xuất – kiểm định các máy móc thiết bị có yếu cầu nghiêm ngặt về ATLĐ Các yếu tố nguy hiểm, có hại trong sản xuất – những biện pháp cải thiện điều kiện làm việc Tổ chức quản lý các và thực hiện các quy định về ATLĐ-VSLĐ Nội dung hoạt động công đoàn cơ sở về ATLĐ-VSLĐ Quy định xử phạt hành chính những hành vi vi phạm pháp luật về ATLĐ- VSLĐ a. * Kỹ thuật an toàn Nội dung kỹ thuật an toàn chủ yếu gồm những vấn đề sau đây: - Xác định vùng nguy hiểm. - Xác định các biện pháp về quản lý, tổ chức và thao tác làm việc đảm bảo an toàn. - Sử dụng các thiết bị an toàn thích ứng: thiết bị che chắn, thiết bị phòng ngừa, thiết bị bảo hiểm, tín hiệu, báo hiệu, trang bị bảo vệ cá nhân.

* Vệ sinh lao động Nội dung chủ yếu của vệ sinh lao động bao gồm: - Xác định khoảng cách an toàn về vệ sinh. - Biện pháp về tổ chức, tuyên truyền, giáo dục ý thức và kiến thức về vệ sinh lao động, theo dõi quản lý sức khoẻ, tuyển dụng lao động. - Biện pháp về vệ sinh học, vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường. - Các biện pháp về kỹ thuật vệ sinh: kỹ thuật thông gió, điều hoà nhiệt độ, chống bụi, khí độc; kỹ thuật chống tiếng ồn và rung động; kỹ thuật chiếu sáng; kỹ thuật chống bức xạ, phóng xạ, điện.

từ trường. * Chính sách, chế độ bảo hộ lao động Các chế độ nhằm đảm bảo sử dụng sức lao động hợp lý khoa học; bồi dưỡng phục hồi sức lao động; thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi. Các thể lệ chế độ bảo hộ lao động để bảo đảm thúc đẩy việc thực hiện các biện pháp kỹ thuật an toàn, biện pháp về vệ sinh lao động như chế độ trách nhiệm của cán bộ quản lý của tổ chức bộ máy làm công tác bảo hộ lao động; kế hoạch hoá công tác bảo hộ lao động, các chế độ về tuyên truyền huấn luyện, chế độ về thanh tra, kiểm tra, chế độ về khai báo, điều tra, thống kê tai nạn lao động. Tính chất của công tác Bảo hộ lao động.

* Bảo hộ lao động mang tính luật pháp Tính chất luật pháp của bảo hộ lao động thể hiện ở tất cả các qui định về công tác bảo hộ lao động bao gồm các qui định về kỹ thuật (quy phạm, quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn) quy định 2 về tổ chức trách nhiệm và thể lệ, chế độ bảo hộ lao động đều là những văn bản luật pháp, bắt buộc mọi người có trách nhiệm phải tuân theo nhằm bảo vệ sinh mạng và sức khoẻ của người lao động. * Bảo hộ lao động mang tính khoa học công nghệ Người công nhân sản xuất trong xí nghiệp phải chịu ảnh hưởng của bụi, của hơi, khí độc, tiếng ồn, sự rung chuyển của máy móc. và những nguy cơ có thể xảy ra tai nạn lao động. Muốn khắc phục được những nguy hiểm đó không có cách nào khác là áp dụng các biện pháp khoa học công nghệ.

* Bảo hộ lao động mang tính quần chúng Quần chúng công nhân, lao động là những người trực tiếp thực hiện quy phạm, qui trình và các biện pháp kỹ thuật an toàn, cải thiện điều kiện làm việc.Vì vậy chỉ có quần chúng tự giác thực hiện thì mới ngăn ngừa được tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Hàng ngày, hàng giờ người lao động trực tiếp làm việc, tiếp xúc với quá trình sản xuất, với thiết bị máy móc và đối tượng lao động. Như vậy, chính họ là người có khả năng phát hiện những yếu tố nguy hiểm và có hại trong sản xuất, đề xuất các biện pháp giải quyết hoặc tự mình giải quyết để phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Mục đích, ý nghĩa của công tác ATLĐ, VSLĐ 2.

Mục đích - Thường xuyên cải thiện điều kiện làm việc, tạo nơi làm việc đảm bảo yêu cầu về an toàn vệ - sinh LĐ, loại trừ được những yếu tố nguy hiểm, có hại; chỗ làm việc thuận lợi và đủ tiện nghi. - Tránh được TNLĐ, BNN; đảm bảo an toàn thân thể cho người lao động hạn chế đến mức thấp nhất hoặc không để xảy ra chết người, thương tật, tàn phế do tai nạn lao động. Duy trì sức khoẻ không bị mắc bệnh nghề nghiệp hoặc các bệnh tật khác do điều kiện lao động xấu gây ra. - Bồi dưỡng phục hồi kịp thời và duy trì sức khoẻ, khả năng lao động cho người lao động sau khi sản xuất.

NLĐ phấn khởi, làm việc có năng suất, chất lượng Làm cho đơn vị, cơ quan, doanh nghiệp ổn định và phát triển bền vững. Ý nghĩa, lợi ích của công tác bảo hộ lao động - Ý nghĩa chính trị: Bảo hộ lao động thể hiện quan điểm coi con người vừa là động lực, vừa là mục tiêu của sự phát triển. - Ý nghĩa xã hội: Bảo hộ lao động là chăm lo đến đời sống, hạnh phúc của người lao động. Bảo hộ lao động đảm bảo cho xã hội trong sáng, lành mạnh, mọi ngưòi lao động được sống khoẻ mạnh, làm việc có hiệu quả cao và có vị trí xứng đáng của mình trong xã hội, làm chủ xã hội, làm chủ thiên nhiên, làm chủ khoa học kỹ thuật.

- Lợi ích về kinh tế Trong sản xuất, nếu người lao động được bảo vệ tốt, có sức khoẻ, không bị ốm đau, bệnh tật, điều kiện làm việc thoải mái, không nơm nớp lo sợ bị tai nạn lao động, bị mắc bệnh nghề nghiệp 3 thì sẽ an tâm, phấn khởi sản xuất, sẽ có ngày công cao, giờ công cao, năng suất lao động cao, luôn luôn hoàn thành tốt kế hoạch sản xuất và công tác. Do vậy phúc lợi tập thể được tăng lên có thêm những điều kiện để cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của cá nhân người lao động và tập thể lao động. Nó có tác dụng tích cực bảo đảm đoàn kết nội bộ để đẩy mạnh sản xuất. BÀI 2: CHẾ ĐỘ CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC VỀ ATLĐ, VSLĐ ĐỐI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG I.

Mục tiêu: - Biết được các quy định của nhà nước công tác an toàn lao động, vệ sinh lao động đối với người lao động trong doanh nghiệp, đơn vị. - Có ý thức nghiêm túc trong quá trình huấn luyện. Nôi dung ̣ TT Nôi dung Thợ ̀i gian 01 giờ (LT: 01giờ ; KT: 0 giờ) 1 Các chinh sá́ch, chế đô bạ̉o hô lao độ ng đối vợ ́i người lao đông ̣ 0,3 Quy định về chế độ bảo hô lao độ ng khi làm việc, danh mục ̣ bảo 2 hộ lao động cần thiết đối với từng nghề cụ thể 0,3 Trách nhiệm của người lao động trong việc thực hiện công tác an 3 toàn lao động, vệ sinh lao động 0,2 Xử lý vi phạm trong việc thực hiện an toàn, vệ sinh lao động đối 4 với người lao động 0,2 1. Các chính sách, chế đô bạ ̉o hô lao độ ng độ ́i vớ i người lao đông ̣ Các chính sách, chế độ BHLĐ chủ yếu gồm : Các biện pháp kinh tế xã hội, tổ chức quản lý công tác BHLĐ.

Các chính sách, chế độ BHLĐ nhằm đảm bảo thúc đẩy việc thực hiện các biện pháp kỹ thuật an toàn, biện pháp vệ sinh lao động như chế độ trách nhiệm của cán bộ quản lý, của tổ chức bộ máy làm công tác BHLĐ, các chế độ về tuyên truyền huấn luyện, chế độ về thanh tra, kiểm tra, chế độ báo cáo, điều tra, thống kê tai nạn lao động. Những nội dung của công tác BHLĐ kể trên là rất lớn, bao gồm nhiều công việc thuộc nhiều lĩnh vực công tác khác nhau, hiểu được nội dung của công tác BHLĐ sẽ giúp người quản lý đề cao trách nhiệm và có biện pháp tổ chức thực hiện công tác bảo hộ lao động đạt kết quả tốt nhất.