phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội các địa phƣơng Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Xây dựng các định hƣớng chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội huyện Lâm Thao giai đoạn 2015 - 2020 Chƣơng 4: Các giải pháp nhằm triển khai các định hƣớng chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội huyện Lâm Thao giai đoạn 2015 - 2020 Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn download by : skknchat@gmail.com 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI ĐỊA PHƢƠNG 1. Khái niệm chiến lƣợc phát triển kinh tế xã hội địa phƣơng 1. Khái niệm về chiến lược Thuâ ̣t ngƣ̃ chiế n lược (có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp là strategeia) là mô ̣t thuâ ̣t ngƣ̃ qu ân sƣ̣ đƣơ ̣c dùng để chỉ nghê ̣ thuâ ̣t hay khoa ho ̣c làm tƣớng. Trong quân đô ̣i , chiế n lƣơ ̣c đƣơ ̣c xem là kế hoa ̣ch dàn trâ ̣n và phân bố lƣ̣c lƣơ ̣ng với mu ̣c tiêu đánh thắ ng kẻ thù.
Carl von Clausewitz (1780 – 1831) – nhà binh pháp thế kỷ 19 đã mô tả chiế n lƣơ ̣c là lâ ̣p kế hoa ̣ch chiế n tranh và hoạch định các chiến lƣợc tác chiến. Ngƣời Hy La ̣p cũng đã biế t rằ ng chiế n lƣơ ̣c không chỉ là nhƣ̃ng cuô ̣c chiế n đơn thuầ n. Tƣớng giỏi cầ n biế t xác đinh ̣ đúng nguồ n l ực cần thiết , quyế t đinh ̣ đúng khi nào cầ n đánh , khi nào không cầ n đánh và duy trì tố t mố i quan hê ̣ giƣ̃a quân đô ̣i với nhân dân , các chính trị gia và các nhà ngoa ̣i giao. Nhƣ vâ ̣y, khái niệm chiến lƣợc của ngƣời Hy Lạp bao gồ m cả viê ̣c lâ ̣p kế hoa ̣ch và ra quyế t đinh ̣ hay hành đô ̣ng.
Trên thực tế có rất nhiều quan điểm khác nhau về chiến lƣợc. Tuỳ theo mục đích nghiên cứu khác nhau và vào từng thời kỳ phát triển khác nhau mà các nhà kinh tế có những quan niệm khác nhau về chiến lƣợc. Tƣ̀ điể n Oxford Dictionary viế t chiế n lược là nghê ̣ thuật điề u khiển công cụ chiế n tranh nhằ m áp đặt thời điểm và những điều kiện chiến đấu mà người ta gọi là thế thượng phong. Cũng có học giả cho rằng chiế n lư ợc là một thể thống nhất giữa tư tưởng (khởi đầ u), hành động (cầ u nố i) và kế hoạch (điểm chót).
Chiế n lƣơ ̣c ngày nay đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng rô ̣ng raĩ trong nhiề u liñ h vƣ̣c và phạm vi khác nhau , tƣ̀ quản lý quố c gia cho đế n quản lý tổ chƣ́c. Sƣ̉ gia Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn download by : skknchat@gmail.com 5 Edward Mead Earle (1894 - 1954) mô tả chiế n lược là nghê ̣ thuật kiểm soát và dùng nguồn lực của một quốc gia hoặc một liên minh các quốc gia nhằm mục đích đảm bảo và gia tăng hiệu quả cho quyền lợi thiết yếu của mình. Bruce Henderson (1915 – 1992), chiế n lƣơ ̣c gia đồ ng thời là nhà sáng lâ ̣p tâ ̣p đoàn tƣ vấ n Boston đã kế t nố i khái niê ̣m chiế n lƣơ ̣c với lơ ̣i thế ca ̣nh tranh. Theo ông, lơ ̣i thế ca ̣nh tranh là viê ̣c đă ̣t mô ̣t công ty vào vi ̣ thế tố t hơn đố i thủ để ta ̣o ra giá tri ̣về kinh tế cho khách hàng.
Chiế n lược là sự tìm kiế m thận trọng một kế hoạch hành động để phát triển và kế t hợp lợi thế cạnh của tổ chức. Hai đố i thủ ca ̣nh tranh chỉ có thể c ùng tồn tại nếu họ tạo ra sự khác biê ̣t. Đồng tình với quan điểm này , Michael Porter cũng cho rằ ng chiế n lược cạnh tranh liên quan đến sự khác biệt. Đó là viê ̣c lựa chọn cẩn thận một chuỗi hoạt động khác biê ̣t để tạo ra một tập hợp giá trị độc đáo.
Mă ̣c dù đƣơ ̣c đề câ ̣p tƣ̀ rấ t lâu nhƣng chỉ sau chiế n tranh thế giới lầ n thƣ́ hai, chiế n lƣơ ̣c mới đƣơ ̣c các ho ̣c giả thƣ̀a nhâ ̣n là mô ̣t trong các yế u tố cơ bản nhất quyết định đến sự thành công của tổ chức do những thay đổi của môi trƣờng bên trong lẫn bên ngoài của tổ chƣ́c. David, chiến lược là những phương tiện đạt tới những mục tiêu dài hạn [11, tr. Theo Hofer và Schendel, chiến lược thể hiện những đặc trưng của sự phù hợp giữa nhiệm vụ của tổ chức với môi trường thực hiện xung quanh nó. Chiến lƣợc đƣợc coi là công cụ chính để đƣơng đầu với những thay đổi của môi trƣờng bên ngoài và bên trong [12, tr70].
Đứng trên góc độ vùng, khu vực, hoặc địa phƣơng, chiến lƣợc đƣợc hiểu là chƣơng trình hành động của địa phƣơng nhằm đạt đƣợc mục tiêu đề ra trong một giai đoạn nhất định. Đặc trưng cơ bản của một chiến lược của vùng là: Chiế n lƣơ ̣c thƣờng mang tính dài hạn và thƣờng thì chỉ các nhà quản lý cấp cao mới có đủ khả năng và tầm nhìn cần thiết để hiểu biết đƣợc những Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn download by : skknchat@gmail.com 6 ảnh hƣởng rộng lớn của quyết định chiến lƣợc và có đủ thẩm quyền phân bố nguồ n lƣ̣c cầ n thiế t cho phát triển kinh tế xã hội địa phƣơng. Chiế n lƣơ ̣c định hƣớng khung khổ nhằm đạt đƣợc mục tiêu mà cộng đồng địa phƣơng, một vùng hoặc một ngành đƣa ra. Chiế n lƣơ ̣c là kế hoa ̣ ch dài hạn (ít nhất là từ 3 – 5 năm) và tác đô ̣ng của chiế n lƣơ ̣c đố i với đ ịa phƣơng còn kéo dài hơn nhiề u.
Các vấn đề chiến lƣợc thƣờng định hƣớng tƣơng lai vì đƣợc xây dƣ̣ng dƣ̣a trên nhƣ̃ng dƣ̣ đoán của nhƣ̃ng nhà quản lý hơn là nhƣ̃ng gì ho ̣ biế t. Điề u quan tro ̣ng là các dự báo càng chặt chẽ và chuẩn xác bao nhiêu càng giúp cho cộng đồng địa phƣơng hoặc vùng đạt đƣợc mục tiêu càng nhanh. Vai trò của chiến lược Mô ̣t chiế n lƣơ ̣c tố t đƣơ ̣c thƣ̣c hiê ̣n hiê ̣u quả sẽ giúp các nhà quản lý và nhân viên mo ̣i cấ p xác đinh ̣ mu ̣c tiêu , nhâ ̣n biế t phƣơng hƣớng hành đô ̣ng , góp phần vào sự thành công của một địa phƣơng hoặc một khu vực. Trái lại, nếu địa phƣơng hay khu vực thiếu định hƣớng chiến lƣợc hoặc chiến lƣợc không rõ ràng sẽ gặp khó khăn trong sử dụng nguồn lực nhằm phát triển kinh tế của địa phƣơng.
Chiế n lược làm rõ phương hướng hành động Chiế n lƣơ ̣c tâ ̣p trung vào phƣơng hƣớng hành đô ̣ng nhằ m đa ̣t đƣơ ̣c mu ̣c tiêu của đ ịa phƣơng hoặc cộng đồng, làm rõ và cụ thể hó a mu ̣c tiêu. Ví dụ, đối với một địa phƣơng, khu vực hoặc một cộng đồng, chiến lƣợc nhằm mục tiêu phát triển cho địa phƣơng, khu vực hoặc cộng đồng đó. Chiến lƣợc chỉ ra những định hƣớng phát triển nhằm đƣa vùng hoặc khu vực đạt đƣợc những mục tiêu mà lãnh đạo và cộng đồng đƣa ra. Chiế n lược tạo căn cứ cho lập kế hoạch tác nghiê ̣p Nế u chiế n lƣơ ̣c đƣơ ̣c xây dƣ̣ng chuẩ n xác và đƣơ ̣c các nhà quản lý hiể u đúng thì nó sẽ là căn cƣ́ để lâ ̣p kế hoa ̣ch tác nghiê ̣p trong phát tri ển kinh tế xã Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn download by : skknchat@gmail.com 7 hội của địa phƣơng.
Nế u sƣ̣ thố ng nhấ t này tồ n ta ̣i và đƣơ ̣c vâ ̣n du ̣ng , nguồ n lƣ̣c của địa phƣơng sẽ đƣơ ̣c phân bố hơ ̣p lý và hiê ̣u quả hơn. Chiế n lƣơ ̣c cũng xác định những lĩnh vực hoạt động , phạm vi của hành đồng mà cộng đồng hoặc lãnh đạo địa phƣơng cần thực hiện. Nhƣ̃ng liñ h vƣ̣c này càng đƣơ ̣c xác đinh ̣ rõ bao nhiêu thì nguồ n lƣ̣c sẽ đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng hiê ̣u quả hơn bấ y nhiêu .Ví dụ, nế u mô ̣t đ ịa phƣơng muốn tăng đẩy mạnh phát triển kinh tế để cải thiện đời sống ngƣời dân trong khu vực cần phải có một định hƣớng nhằm sử dụng hiệu quả các nguồn lực của địa phƣơng trong việc thực hiện các mục tiêu đã đƣa ra. Chiế n lược làm tăng hiê ̣u quả sử dụng nguồn lực của địa phương Khái niệm hiệu hiệu quả là đạt đƣợc mục tiêu của mình với nguồ n lƣ̣c nhấ t đinh ̣ hoặc tối ƣu hơn , điề u này có nghiã là để đảm bảo tính hiê ̣u quả , nguồ n lƣ̣c không chỉ cầ n đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng mô ̣t cách hiê ̣u quả mà còn phải đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng theo cách đảm bảo tố i đa hóa viê ̣c đa ̣t đƣơ ̣c mu ̣c tiêu của cộng đồng.
Quá trình quản lý chiến lƣợc bao gồm việc phân tích thực trạng , xây dƣ̣ng các chiế n lƣơ ̣c phù hơ ̣p, thƣ̣c hiê ̣n các chiế n lƣơ ̣c đó và đánh giá , điề u chỉnh hoă ̣c thay đổ i chiế n lƣơ ̣c khi cầ n thiế t. Mỗi nguồ n lƣ̣c của địa phƣơng sẽ đƣơ ̣c sƣ̉ dụng một cách cụ thể tại những thời điểm cụ thể nhƣ thế nào. Chiế n lƣơ ̣c sẽ đảm bảo các nguồ n lƣ̣c đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng cu ̣ thể nhƣ thế nào. Nế u điề u này đa ̣t đƣơ ̣c thì tổ chƣ́c sẽ có đƣợc hiệu lực.
Chiế n lược tạo ra sự biế n đổ i về chấ t cho địa phương Chính chiến lƣợc với thời gian khá dài sẽ giúp cho khu vực, địa phƣơng đi tƣ̀ biế n đổ i về lƣơ ̣ng đế n chỗ biế n đổ i về chấ t. Đây chiń h là quy luâ ̣t phát triể n biê ̣n chƣ́ng, các biến đổi về lƣợng tích đủ đến ngƣỡng sẽ tạo ra các biến đổ i về chấ t .