MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Chiến lược hay chiến lược phát triển của một tổ chức là xâu chuỗi một loạt những hoạt động được thiết kế nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài cho một tổ chức, doanh nghiệpso với các đối thủ cạnh tranh của mình. Một chiến lược tốtsẽ giúp doanh nghiệpxác định được chính xác mục tiêu cần đạt từ đó hoạch định được con đường, phương thức tổ chức và định hướng phân bổ nguồn lực hợp lý để đạt được mục tiêu lựa chọn. Thực tiễn cũng đã chứng minh, có rất nhiều tổ chức, doanh nghiệp nhờ có chiến lược phát triển đúng đắn mà đạt được nhiều thành công, vượt qua đối thủ cạnh tranh và tạo vị thế cho mình trên thương trường.
Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh (Petrolimex HaTinh Company) được thành lập ngày 28/06/2010, theo quyết định số: 376/XD-QĐ-HĐQT của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (trên cơ sở nâng cấp Chi nhánh Xăng dầu Hà Tĩnh, thành lập từ năm 1991), Công ty là đơn vị thành viên của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu, các sản phẩm hóa dầu và các dịch vụ thương mại khác trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Trải qua hơn 25 năm xây dựng và phát triển, với sự nỗ lực của tập thể Lãnh đạo, người lao động Công ty, cùng với nhữngđịnh hướng, sự hỗ trợ về nguồn lực của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, đến nay Công tyđã khẳng định được vị thế, thương hiệu của mình tại khu vực Bắc Miền Trung với mạng lưới gồm 60 Cửa hàng bán lẻ xăng dầu; 03Trung tâm và 01Cửa hàng kinh doanh tổng hợp; 01 Tổng đại lý và 40 khách hàng nhượng quyền bán lẻ. Tuy nhiên, cùng với tiến trình hội nhập, gia nhập các tổ chức thương mạiKhu vực và Quốc tế của Việt Nam,thị trường kinh doanh xăng dầu Việt Nam ngày càng được mở rộng, điều kiện môi trường cạnh tranh ngày càng bình đẳng hơn giữa các Doanh nghiệp thuộc nhiều thành phần trong nước và nước ngoài. Điều này vừa là cơ hội cho Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và các đơn vị thành viên của Tập đoàn có được cơ chế linh hoạt hơn trong điều hành hoạt động kinh doanh, mở rộng thị trường, nhưng cũng kèm theo đó là những thách thức trước áp lựccạnh tranhngày càng gay gắt hơn từ các doanh nghiệp thuộc các thành phần khác.
1 z Đứng trước những cơ hội và thách thức nêu trên, thì một yêu cầu tất yếu là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam cùng với các đơn vị thành viên của mình nhưCông ty Xăng dầu Hà Tĩnh cần phải có một định hướng chiến lược kinh doanh có tính dài hạn, làm kim chỉ nam cho hoạt động phát triển, gắn với thị trường tiêu thụ để tìm ra cơ hội kinh doanh cho mình, giúp cho Doanh nghiệpngày càng phát triển hơn nữa. Xuất phát từ nhận định đó, tác giả lựa chọn đề tài “Xây dựng chiến lƣợc phát triểncủa Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh” làm đề tài nghiên cứu và là luận văn tốt nghiệp nhằm giải đáp các câu hỏi đặt ra:Công ty Xăng dầu Hà Tĩnhcần làm gì để có thể xây dựng cho mình một chiến lược phát triển phù hợp và định hướng chiến lược phát triển như thế nào để tiếp tục duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh của mình trong bối cảnh hiện nay? 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.Mục đích Nghiên cứu được tiến hànhnhằmxây dựng chiến lược phát triển và giải pháp xây dựng, thực hiệnchiến lược phát triểntạiCông ty Xăng dầu Hà Tĩnhtrong thời gian tới. Nhiệm vụ - Hệ thống các vấn đề lý luận, thực tiễn về chiến lược, xây dựng chiến lược phát triển của doanh nghiệp.
- Phân tích, đánh giá thực trạng về hoạt động kinh doanh và môi trường kinh doanh của Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh. - Đề xuất xây dựngchiến lượcphát triểntại Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của Luận văn làxây dựng chiến lược phát triểncho Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh trong mối quan hệ với các yếu tố nội tại và môi trường bên ngoài Công ty.
Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Qua nghiên cứu sơ bộ cho thấy, Công ty xăng dầu Hà Tĩnh chưa xây dựng và ban hành đượcchiến lược phát triển, nên luận văn tập trung chủ 2 z yếu vào việc nghiên cứu xây dựng chiến lược phát triển cho Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh trong thời gian tới (chưatập trung vào nội dung đánh giá thực hiện chiến lược phát triển). - Về không gian: Địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. -Về thời gian: Các số liệu được thu thập chủ yếu trong khoảng từ năm 2012đến nay. Các giải pháp, định hướng tới 2020, tầm nhìn 2030.
Những đóng góp của Luận văn Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ có những đóng góp tích cực cho hoạt động thực tiễn của các các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh xăng dầuvà Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh nói riêng. Cụ thể: (1) Nghiên cứu giúp doanh nghiệp xác định rõ điểm mạnh, điểm yếu trong chiến lược phát triển của công ty; trên cơ sở đó đề xuất chiến lược và một số giải pháp thực thi chiến lược kinh doanh tại Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh. (2) Kết quả nghiên cứu cũng mang lại cái nhìn tổng thể về hoạt động kinh doanh; từ đó giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về nhu cầu của khách hàng để vạch ra các chiến lược, phương hướng phát triển tối ưu. (3) Nội dung nghiên cứu trong luận văn có thể làm cơ sở cho nhu cầu nghiên cứu tương tự phục vụ hoạt động kinh doanh trong tương lai.
Kết cấu của Luận văn Ngoài phần giới thiệu chung thì luận văn gồm có 4 chương như sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận vềxây dựng chiến lược phát triểncủa doanh nghiệp. Chƣơng 2: Phương phápvà thiết kế nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạnghoạt động kinh doanh và môi trường kinh doanh của Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh Chƣơng 4: Giải pháp xây dựng Chiến lược phát triển tại Công ty Xăng dầu Hà Tĩnh 3 z Chƣơng 1 TỔNG QUANTÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢCPHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP 1.Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan, rút ra khoảng trống nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Chủ đề về chiến lược đã được nhiều tác giả trên thế giới quan tâm nghiên cứutừ lâu, những nhà nghiên cứu tiêu biểu phải kể đếngồm: Michael Porter (1980), trong: Chiến lược cạnh tranh, Lợi thế cạnh tranh và Lợi thế cạnh tranh quốc gia, đã chỉ ra phương pháp định nghĩa lợi thế cạnh tranh theo chi phí và giá tương đối và trình bày một góc nhìn hoàn toàn mới về cách thức tạo và phân chia lợi nhuận.
Johnson và Scholes (2000), trong “Chiến lược cạnh tranh của một tổ chức” thì trong một tổ chức hay một doanh nghiệp: “Chiến lược là việc định hướng và xác định phạm vi hoạt động của một tổ chức trong dài hạn, ở đó tổ chức 8 phải giành được lợi thế thông qua việc kết hợp các nguồn lực trong một môi trường nhiều thử thách, nhằm thỏa mãn tốt nhất nhu cầu của thị trường và đáp ứng mong muốn của các tác nhân có liên quan đến tổ chức”. Fred David (2011) trong “Khái luận về quản trị chiến lược” cho rằng: Quản trị chiến lược là một nghệ thuật và khoa học thiết lập, thực hiện và đánh giá các quyết định đan chéo nhiều chức năng cho phép một tổ chức đạt được những mục tiêu đề ra. Peter Drucker (2013) trong “Quản trị trong thời kỳ khủng hoảng”, đã nêu lên vai trò của quản trị thời khủng hoảng là tập trung hoàn toàn vào các hành động, chiến lược và cơ hội, những điều các nhà quản trị có thể làm, nên làm và phải làm trong những thời kỳ biến động, khủng hoảng.Gluck và cộng sự (1980) trong “Strategic Management for Competitive Advantage” đã đưa ra các so sánh và mô tả tiến trình phát triển của việc lập chiến lược đối với một tổ chức, doanh nghiệp. Lập kế hoạch chiến lược trả 4 z lời bốn câu hỏi cơ bản: (i) Doanh nghiệp/tổ chức đang ở đâu? (ii) Doanh nghiệp/tổ chức muốn đi đến đâu trong tương lai? (iii) Làm thế nào để đến đó? (iv) Làm thế nào để đo đạc được sự tiến triển? 1.
Các công trình nghiên cứu ở trong nước Trong các giáo trình của các trường đại học kinh tế nước ta như: Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Đà Nẵng. đều cho rằng Chiến lược đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp. Cụ thể như: GS.TS Phan Huy Đường trong cuốn sách “Quản lý công” do Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội (2014, Tái bản: 2016) khi nghiên cứu về quản lý chiến lược trong một tổ chức đã xác định 3 bộ phận quan trọng nhất cấu thành một chiến lược gồm: 1) Thứ nhất là hệ thống quan điểm cơ bản của chiến lược; 2) Thứ hai là hệ thống mục tiêu chiến lược; 3) Thứ ba là hệ thống các giải pháp chiến lược.TS Lê Thế Giới (2012), trong “Giới thiệu về quản trị chiến lược và tuyên bố sứ mệnh” Nhà xuất bản Đại học Đà Nẵng, đã có sự so sánh giữa chiến lược trong lĩnh vực quân sự và lĩnh vực kinh tế. Theo đó: Trong quân sự, chiến lược dùng để chỉ kỹ năng quản trị để khai thác các lực lượng để đè bẹp đối phương và tạo dựng hệ thống thống trị toàn cục.TS Ngô Kim Thanh (2012) trong “Quản trị chiến lược” đã nhấn mạnh vai trò của chiến lược phát triển đối với doanh nghiệp: Chiến lược đóng vai trò định hướng hoạt động trong dài hạn của doanh nghiệp và là cơ sở vững chắc cho việc triển khai các hoạt động tác nghiệp.
TS Vương Quân Hoàng (2014) trong “Nội dung quản trị chiến lược và trọng tâm trong thế kỷ XXI” đã trình bày nội dung, tầm quan trọng và đặc biệt là cách hiểu bản chất, trọng tâm của quản trị chiến lược. Vũ Thị Thu Hiền (2012) trong “Cơ sở lý luận về chiến lược” cho rằng, quá trình xây dựng và thực hiện chiến lược của doanh nghiệp bao gồm 7 bước. Về nghiên cứu liên quan đến chiến lược phát triển, chiến lược kinh doanh trong ngành xăng dầu thì cũng đã có khá nhiều công trình nghiên cứu dưới dạng các luận văn, luận văn của các tác giả như: 5 z - Luận văn Giải pháp chiến lược phát triển kinh doanh tại Công ty xăng dầu Tây Nam Bộ đến năm 2010 : Luận văn thạc sĩ, Nguyễn Thiện Minh, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, năm 2004.