Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam trên địa bàn tỉnh bến tre đến năm 2020 luận văn thạc sĩ kinh tế

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam trên địa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Thị Nguyên Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Anh Đào
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TPHCM
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Chiến Lược Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Của Ngân Hàng Nông Nghiệp Bến Tre Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Ngân hàng Nông nghiệp Bến Tre

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh tỉnh Bến Tre đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ tài chính cho người dân và doanh nghiệp tại địa phương. Với vị trí địa lý thuận lợi, ngân hàng này có khả năng phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng. Chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng cần được xây dựng dựa trên việc phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng. Theo đó, việc đánh giá năng lực tài chính, năng lực hoạt động, và năng lực quản lý là rất cần thiết để xác định điểm mạnh và điểm yếu của ngân hàng. Điều này sẽ giúp ngân hàng có những bước đi đúng đắn trong việc cải thiện vị thế của mình trên thị trường.

1.1. Tầm quan trọng của Ngân hàng Nông nghiệp Bến Tre

Ngân hàng Nông nghiệp Bến Tre không chỉ cung cấp dịch vụ tài chính mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Ngân hàng này hỗ trợ nông dân và doanh nghiệp nhỏ trong việc tiếp cận vốn, từ đó thúc đẩy sản xuất và tiêu thụ hàng hóa. Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng sẽ giúp tăng cường khả năng phục vụ khách hàng, đồng thời tạo ra lợi thế trong việc thu hút khách hàng mới. Việc này không chỉ giúp ngân hàng tồn tại mà còn phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt hiện nay.

II. Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh

Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp Bến Tre được đánh giá qua nhiều tiêu chí khác nhau. Đầu tiên, năng lực tài chính của ngân hàng cần được xem xét kỹ lưỡng. Các chỉ số tài chính như tỷ lệ nợ xấu, khả năng sinh lời và khả năng thanh khoản đều phản ánh sức khỏe tài chính của ngân hàng. Thứ hai, năng lực hoạt động cũng là một yếu tố quan trọng. Ngân hàng cần có khả năng cung cấp dịch vụ nhanh chóng và hiệu quả để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Cuối cùng, năng lực quản lý điều hành cũng cần được cải thiện để tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc phân tích SWOT sẽ giúp ngân hàng nhận diện rõ hơn về điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong bối cảnh cạnh tranh hiện tại.

2.1. Đánh giá điểm mạnh và điểm yếu

Điểm mạnh của Ngân hàng Nông nghiệp Bến Tre bao gồm mạng lưới chi nhánh rộng khắp và mối quan hệ tốt với khách hàng nông thôn. Tuy nhiên, ngân hàng cũng gặp phải nhiều điểm yếu như công nghệ lạc hậu và thiếu sự đa dạng trong sản phẩm dịch vụ. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, ngân hàng cần khắc phục những điểm yếu này bằng cách đầu tư vào công nghệ mới và phát triển các sản phẩm dịch vụ phù hợp với nhu cầu của thị trường. Việc này không chỉ giúp ngân hàng cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra sự khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh.

III. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp Bến Tre đến năm 2020, một số giải pháp cụ thể cần được thực hiện. Đầu tiên, ngân hàng cần tập trung vào việc nâng cao năng lực tài chính thông qua việc tăng cường huy động vốn và quản lý chi phí hiệu quả. Thứ hai, việc nâng cao năng lực hoạt động thông qua cải tiến quy trình dịch vụ và đào tạo nhân viên là rất cần thiết. Cuối cùng, ngân hàng cần phát triển các sản phẩm dịch vụ đa dạng hơn để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Các giải pháp này không chỉ giúp ngân hàng cải thiện vị thế cạnh tranh mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngân hàng trong tương lai.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Một trong những giải pháp quan trọng là đầu tư vào công nghệ thông tin để cải thiện quy trình làm việc và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Ngân hàng cũng cần xây dựng một chiến lược marketing hiệu quả để quảng bá sản phẩm và dịch vụ của mình. Bên cạnh đó, việc tăng cường đào tạo nhân viên sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra sự hài lòng cho khách hàng. Tất cả những giải pháp này sẽ giúp Ngân hàng Nông nghiệp Bến Tre không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Bến Tre, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, sở hữu vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh đó, hệ thống ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng thương mại, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Tuy nhiên, từ năm 2011 đến 2014, sự xuất hiện ngày càng nhiều chi nhánh ngân hàng thương mại trên địa bàn đã làm gia tăng mức độ cạnh tranh, gây ra nhiều thách thức cho Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) – Chi nhánh tỉnh Bến Tre.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của Agribank Bến Tre trong giai đoạn 2011-2014, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các yếu tố nội tại như năng lực tài chính, năng lực hoạt động kinh doanh, năng lực quản trị điều hành, nguồn nhân lực, công nghệ, sản phẩm dịch vụ và mạng lưới hoạt động của Agribank Bến Tre.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp Agribank Bến Tre giữ vững vị thế trên thị trường, nâng cao hiệu quả kinh doanh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Các chỉ tiêu kinh doanh như nguồn vốn huy động tăng 2.774 tỷ đồng, dư nợ tín dụng tăng 2.282 tỷ đồng trong giai đoạn 2011-2014, cùng với lợi nhuận năm 2014 đạt 235,7 tỷ đồng, cho thấy tiềm năng phát triển và sức cạnh tranh của Agribank Bến Tre.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng mô hình viên kim cương của Michael Porter để phân tích năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Mô hình này bao gồm bốn nhóm nhân tố chính: điều kiện yếu tố sản xuất (năng lực tài chính, nguồn nhân lực, quản trị điều hành, công nghệ, sản phẩm dịch vụ, mạng lưới hoạt động), điều kiện về nhu cầu, chiến lược công ty và môi trường cạnh tranh, cùng các ngành hỗ trợ liên quan.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Năng lực cạnh tranh: Khả năng tạo ra, sử dụng và duy trì lợi thế so với đối thủ để phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh thay đổi.
• Lợi thế cạnh tranh: Sự khác biệt hóa hoặc chi phí thấp hơn giúp doanh nghiệp nổi bật trên thị trường.
• Năng lực tài chính: Thể hiện qua quy mô vốn, khả năng sinh lời, chất lượng tài sản và khả năng phòng ngừa rủi ro.
• Năng lực hoạt động kinh doanh: Bao gồm huy động vốn, tín dụng, thanh toán, bảo lãnh và các nghiệp vụ khác.
• Năng lực quản lý điều hành: Chiến lược kinh doanh, cơ cấu tổ chức và hiệu quả quản trị.
• Nguồn nhân lực: Số lượng và chất lượng lao động, trình độ chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ.
• Năng lực công nghệ: Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và cung cấp dịch vụ.
• Tính đa dạng sản phẩm dịch vụ và mạng lưới hoạt động: Đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng mạng lưới chi nhánh giúp tăng sức cạnh tranh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính. Dữ liệu chính được thu thập từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Agribank Bến Tre và Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Bến Tre giai đoạn 2011-2014, cùng các tài liệu chuyên ngành và báo cáo kinh tế liên quan.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu kinh doanh của Agribank Bến Tre trong giai đoạn trên, được phân tích bằng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh và tổng hợp. Phân tích SWOT được áp dụng để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của ngân hàng.

Timeline nghiên cứu dự kiến từ tháng 3 đến tháng 9 năm 2015, bao gồm các giai đoạn xây dựng đề cương, thu thập và phân tích dữ liệu, hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Năng lực tài chính vượt trội: Lợi nhuận trước thuế của Agribank Bến Tre năm 2014 đạt 235,7 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với các đối thủ như BIDV (102,8 tỷ đồng) và Sacombank (45,6 tỷ đồng). Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận năm 2014 so với năm trước là 136,5%, dẫn đầu các ngân hàng trên địa bàn.

2. Nguồn vốn huy động và dư nợ tín dụng tăng mạnh: Nguồn vốn huy động tăng 2.774 tỷ đồng từ 2011 đến 2014, dư nợ tín dụng tăng 2.282 tỷ đồng trong cùng kỳ. Tỷ lệ nợ xấu luôn được kiểm soát dưới 1,5%, thấp hơn mức quy định, góp phần đảm bảo an toàn tài chính.

3. Năng lực quản lý và điều hành được cải thiện: Chi nhánh đã xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp với điều kiện địa phương, tăng cường quản lý rủi ro tín dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động. Cơ cấu tổ chức được sắp xếp hợp lý với sự phân công rõ ràng giữa các phòng ban và chi nhánh huyện.

4. Ứng dụng công nghệ và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ: Agribank Bến Tre đã hoàn thành dự án hiện đại hóa hệ thống thanh toán và kế toán khách hàng (IPCAS), nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng mạng lưới chi nhánh với gần 2.300 điểm giao dịch trên toàn quốc.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy Agribank Bến Tre giữ vị thế dẫn đầu về năng lực tài chính và tăng trưởng lợi nhuận so với các ngân hàng thương mại khác trên địa bàn. Việc kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 1,5% là điểm mạnh nổi bật, giúp ngân hàng duy trì sự ổn định trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.

Sự tăng trưởng nguồn vốn huy động và dư nợ tín dụng phản ánh khả năng thu hút khách hàng và mở rộng thị phần hiệu quả. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại như IPCAS giúp nâng cao năng lực quản lý và chất lượng dịch vụ, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

So sánh với kinh nghiệm của các ngân hàng quốc tế như Citibank và HSBC, Agribank Bến Tre cần tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, nâng cao kỹ năng nhân viên và tăng cường quảng bá thương hiệu để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng lợi nhuận, bảng so sánh tỷ lệ nợ xấu và biểu đồ tăng trưởng nguồn vốn huy động để minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao năng lực tài chính: Tăng cường huy động vốn qua các kênh đa dạng, cải thiện hiệu quả sử dụng vốn, kiểm soát chặt chẽ rủi ro tín dụng. Mục tiêu tăng trưởng nguồn vốn huy động thêm 10% mỗi năm đến 2020. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo Agribank Bến Tre.

2. Đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ: Phát triển các sản phẩm tài chính mới phù hợp với nhu cầu khách hàng nông nghiệp và doanh nghiệp nhỏ, tăng tính cạnh tranh và thu hút khách hàng. Thời gian thực hiện: 2016-2018.

3. Nâng cao năng lực quản trị và nguồn nhân lực: Tổ chức đào tạo nâng cao kỹ năng nghiệp vụ, quản lý rủi ro và kỹ năng công nghệ cho cán bộ nhân viên. Định kỳ đánh giá và cải tiến quy trình quản lý. Chủ thể: Phòng nhân sự và quản lý chi nhánh.

4. Mở rộng và nâng cao hiệu quả mạng lưới hoạt động: Tăng cường phát triển chi nhánh, phòng giao dịch tại các vùng nông thôn, nâng cao chất lượng dịch vụ tại điểm giao dịch. Mục tiêu tăng thị phần lên 45% đến năm 2020.

5. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin: Nâng cấp hệ thống thanh toán điện tử, bảo mật dữ liệu và phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử để đáp ứng xu hướng hiện đại hóa. Thời gian: 2016-2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý Agribank Bến Tre: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và quản lý rủi ro hiệu quả.

2. Các ngân hàng thương mại khác tại địa phương: Tham khảo mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh và các giải pháp đề xuất để cải thiện hoạt động kinh doanh và tăng cường vị thế trên thị trường.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu, phân tích năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Bến Tre: Đánh giá thực trạng và đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển hệ thống ngân hàng địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào?
   Năng lực cạnh tranh được đánh giá qua các tiêu chí như năng lực tài chính, năng lực hoạt động kinh doanh, năng lực quản lý điều hành, nguồn nhân lực, năng lực công nghệ, tính đa dạng sản phẩm dịch vụ và mạng lưới hoạt động. Ví dụ, tỷ lệ nợ xấu, lợi nhuận, tốc độ tăng trưởng vốn và tín dụng là các chỉ số quan trọng.

2. Tại sao Agribank Bến Tre có lợi thế cạnh tranh so với các ngân hàng khác trên địa bàn?
   Agribank Bến Tre có lợi thế về quy mô mạng lưới rộng lớn, nguồn vốn huy động và dư nợ tín dụng tăng trưởng mạnh, tỷ lệ nợ xấu thấp dưới 1,5%, cùng với việc ứng dụng công nghệ hiện đại và chiến lược quản lý hiệu quả, giúp ngân hàng giữ vững vị thế dẫn đầu.

3. Các yếu tố môi trường vĩ mô ảnh hưởng như thế nào đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng?
   Các yếu tố như tốc độ tăng trưởng kinh tế, chính sách tiền tệ, pháp luật, môi trường văn hóa xã hội và công nghệ đều tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động và khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Ví dụ, chính sách hỗ trợ của Nhà nước giúp ngân hàng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và phát triển sản phẩm.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực công nghệ trong ngân hàng?
   Ngân hàng cần đầu tư vào hệ thống quản lý rủi ro, thanh toán điện tử, bảo mật dữ liệu và phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử. Việc nâng cấp công nghệ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ, tăng tính tiện ích và thu hút khách hàng hiện đại.

5. Vai trò của nguồn nhân lực trong nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng là gì?
   Nguồn nhân lực chất lượng cao với trình độ chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ tốt giúp ngân hàng cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp, tư vấn hiệu quả và tạo niềm tin với khách hàng. Đào tạo và phát triển nhân viên là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Kết luận

• Agribank Bến Tre giữ vị thế dẫn đầu về năng lực tài chính và tăng trưởng lợi nhuận trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2011-2014.
• Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát dưới 1,5%, đảm bảo an toàn hoạt động và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.
• Việc ứng dụng công nghệ hiện đại và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh doanh.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào nâng cao năng lực tài chính, quản trị, nguồn nhân lực, công nghệ và mở rộng mạng lưới hoạt động.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các giải pháp này sẽ giúp Agribank Bến Tre phát triển bền vững và giữ vững vị thế cạnh tranh đến năm 2020 và xa hơn.

Ban lãnh đạo Agribank Bến Tre cần xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện để đảm bảo mục tiêu phát triển đề ra.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. - Chương 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Bến Tre. - Chương 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Bến Tre. 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

TỔNG QUAN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Lý luận chung về cạnh tranh 1. Khái niệm cạnh tranh Cạnh tranh trong kinh tế là một khái niệm có nhiều cách hiểu khác nhau. Khái niệm cạnh tranh được sử dụng cho phạm vi của doanh nghiệp, phạm vi ngành, phạm vi quốc gia và khu vực liên quốc gia.

Ở các cấp độ khác nhau thì mục tiêu được đặt ra khác nhau. Đối với quốc gia, mục tiêu là nâng cao mức sống và phúc lợi cho người dân, còn đối với doanh nghiệp thì mục tiêu chủ yếu là tồn tại và kiếm lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh quốc gia hay quốc tế. Các tác giả với các tiếp cận khác nhau đã đưa ra những khái niệm khác nhau. Theo Từ Điển Bách Khoa Việt Nam 1995 “Cạnh tranh trong kinh doanh là hoạt động ganh đua giữa những người sản xuất hàng hóa, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, chi phối bởi các quan hệ cung cầu nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trường có lợi nhất”.

Các tác giả trong cuốn Các vấn đề pháp lý về thể chế và chính sách cạnh tranh và kiểm soát độc quyền kinh doanh thuộc dự án VIE/97/016 (2002) cho rằng “Cạnh tranh có thể được hiểu là sự ganh đua giữa các doanh nghiệp trong việc giành một số nhân tố sản xuất hoặc khách hàng nhằm nâng cao vị thế của mình trên thị trường, để đạt mục tiêu kinh doanh cụ thể”. Samuelson (2000) cho rằng: “Cạnh tranh là sự kình địch giữa các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau để giành khách hàng, thị trường”. Những quan điểm của các lý thuyết cạnh tranh trên cho thấy cạnh tranh không phải là sự triệt tiêu lẫn nhau của các chủ thể tham gia, mà là động lực cho sự phát triển của doanh nghiệp, giúp các chủ thể tham gia biết quý trọng hơn những cơ hội và lợi thế mà mình có được. Thông qua cạnh tranh, các chủ thể tham gia xác 2 định cho mình những điểm mạnh, điểm yếu cùng với những cơ hội và thách thức trước mắt và tương lai, từ đó đề ra những giải pháp có lợi nhất cho mình khi tham gia vào quá trình cạnh tranh.

Với những điểm rút ra nêu trên, khái niệm cạnh tranh có thể hiểu: Cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau tìm mọi biện pháp chiếm lĩnh thị trường, giành khách hàng và các điều kiện sản xuất có lợi nhất. Mục đích sau cùng của các chủ thể kinh tế trong quá trình cạnh tranh là tối đa hóa lợi ích. Đối với các nhà sản xuất kinh doanh là lợi nhuận, đối với những người tiêu dùng là lợi ích tiêu dùng và sự tiện lợi… 1. Đặc điểm cạnh tranh Cũng như các đơn vị khác trong kinh tế thị trường.

NHTM trong kinh doanh luôn phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. Mặt khác, khi so sánh với sự cạnh tranh của các tổ chức kinh tế thì cạnh tranh giữa các NHTM có những đặc điểm như: - Đối thủ cạnh tranh ganh ganh đua nhau nhưng cũng có sự hợp tác với nhau trong cùng một lĩnh vực kinh doanh. - Cạnh tranh trong kinh doanh NH luôn phải hướng tới một thị trường lành mạnh và tránh để xảy ra rủi ro cho hệ thống. - Cạnh tranh thông qua sự điều tiết gián tiếp và thường xuyên của NH Trung ương của mỗi quốc gia hoặc trong khu vực.

- Cạnh tranh trong kinh doanh phụ thuộc rất nhiều vào môi trường bên ngoài như: môi trường kinh doanh, doanh nghiệp, tập quán sinh hoạt của người dân địa phương,… - Cạnh tranh trong kinh doanh NH thường xuyên chịu ảnh hưởng của thị trường tài chính quốc tế. Khái niệm lợi thế cạnh tranh Theo tài liệu của Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương năm 2006 thì “Lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp được đo lường bằng cách so 3 sánh mức tiến bộ của tính hiệu lực và hiệu quả trong công việc sử dụng các nguồn lực, tính chủ động và khả năng triển khai các hoạt động đầu tư, khả năng cải tiến công nghệ và bộ máy tổ chức trong tương quan với các đối thủ cạnh tranh của doanh nghiệp đó”. Theo tác giả Nguyễn Hữu Lam, Đinh Thái Hoàng và Phạm Xuân Lan (1998) thì “Lợi thế cạnh tranh là những năng lực phân biệt của công ty mà những năng lực phân biệt này được khách hàng xem trọng, đánh giá cao vì nó tạo giá trị cao cho khách hàng”. Như vậy, lợi thế cạnh tranh được hiểu là những cách thức làm cho doanh nghiệp nổi bậc hay khác biệt so với đối thủ cạnh tranh.

Tổ chức nào có được những thế mạnh này sẽ khai thác tốt hơn những đối thủ cạnh tranh. Có hai khía cạnh thể hiện lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp: - Chi phí: Doanh nghiệp theo đuổi mục tiêu giảm chi phí đến mức thấp nhất có thể đạt được. Doanh nghiệp nào có chi phí thấp hơn thì có nhiều lợi thế hơn trong quá trình cạnh tranh giữa các doanh nghiệp. Chi phí thấp giúp cho doanh nghiệp có tỷ lệ lợi nhuận cao hơn mức bình quân trong ngành bất chấp sự hiện diện của các đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ.

- Sự khác biệt hóa: là một khía cạnh của lợi thế cạnh tranh có được từ những khác biệt xoay quanh sản phẩm hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp tung ra thị trường. Những khác biệt này có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức như: nét riêng về thiết kế hay danh tiếng sản phẩm, công nghệ sản xuất, đặc tính sản phẩm, dịch vụ bán hàng và mạng lưới bán hàng. Khái niệm năng lực cạnh tranh của ngân hàng thƣơng mại Trong bài viết “Đánh giá năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế” tác giả Đỗ Thị Minh Đức đã đưa ra khái niệm năng lực cạnh tranh của các NHTM như sau: “Năng lực cạnh tranh của một NHTM là khả năng tạo ra và sử dụng hiệu quả các lợi thế so sánh để giành thắng lợi trong quá trình cạnh tranh với NHTM khác”. Như vậy, đây là một yếu tố năng động, luôn 4 được đặt trong sự phát triển liên tục.

Các lợi thế so sánh (hiện có và được tạo ra) chỉ là những yếu tố tiềm năng, điều quan trọng là các lợi thế này phải được sử dụng một cách hợp lý, có hiệu quả, đồng thời phải luôn đầu tư nhằm duy trì và tăng cường thêm năng lực một cách bền vững. Ngoài ra, cạnh tranh là một hoạt động có chủ đích, do vậy năng lực cạnh tranh thường gắn liền với kết quả hoạt động cạnh tranh, tức là mức độ đạt được các mục tiêu cạnh tranh đã đặt ra. Theo tác giả Nguyễn Thị Quy (2005) thì “Năng lực cạnh tranh của một NH là khả năng NH đó tạo ra, duy trì và phát triển những lợi thế nhằm duy trì và mở rộng thị phần; đạt được mức lợi nhuận cao hơn mức trung bình của ngành và liên tục tăng đồng thời đảm bảo sự hoạt động an toàn và lành mạnh, có khả năng chống đỡ và vượt qua những biến động bất lợi của môi trường kinh doanh”. Với khái niệm này thì tác giả Nguyễn Thị Quy đã đề cập đến năng lực nội tại của một NHTM và mối quan hệ của nó với sự phát triển của ngành NH trên cơ sở tận dụng dược lợi thế của mình nhằm đạt được lợi nhuận cao hơn.

Mặt khác, khái niệm trên cũng thể hiện sự linh hoạt trong chiến lược cạnh tranh của NHTM khi thích nghi và tận dụng những sự thay đổi của môi trường kinh doanh. Từ những quan điểm trên, chúng ta có thể hiểu, “Năng lực cạnh tranh của một NHTM là khả năng tạo ra, sử dụng và duy trì lợi thế của mình so với đối thủ cạnh tranh, nhằm đứng vững và phát triển trong môi trường kinh doanh luôn thay đổi”. Nó bao gồm các yếu tố nội tại và ngoại sinh của NH tác động đến chiến lược cạnh tranh của NH đó. Từ đó, có thể tận dụng các cơ hội trên cơ sở phát huy lợi thế của mình, đồng thời cũng khắc phục, hạn chế những tác động tiêu cực của môi trường kinh doanh đến hoạt động kinh doanh của NH.

CƠ SỞ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Cơ sở để phân tích, đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM dựa trên mô hình các nhân tố môi trường kinh doanh do Michael Porter đề xuất. Các nhân tố này 5 tạo ra một môi trường mà trong đó các doanh nghiệp được thành lập và cạnh tranh lẫn nhau. Điều kiện về nhu cầu Điều kiện về yếu tố sản xuất (các yếu tố Các ngành hỗ trợ của bản thân và có liên quan doanh nghiệp) Chiến lƣợc công ty, cạnh tranh,cấu trúc ngành Hình 1. 1: Mô hình viên kim cƣơng của Michael Porter Nguồn : Chiến lược cạnh tranh.[5] Áp dụng mô hình viên kim cương của Michael Porter nêu trên cho trường hợp ngành NH, 4 nhóm nhân tố trong mô hình được xác định: Một là, điều kiện về yếu tố sản xuất: bao gồm các yếu tố thể hiện năng lực cạnh tranh của bản thân NHTM như năng lực tài chính, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản trị điều hành của ban lãnh đạo NH, khả năng ứng dụng công nghệ, sự đa dạng và chất lượng sản phẩm dịch vụ của NH, mạng lưới chi nhánh.

Các nhân tố này được chọn lọc phù hợp với đặc điểm của NHTM. Hai là, điều kiện về nhu cầu: dự báo sự tăng hay giảm nhu cầu sử dụng sản phẩm dịch vụ NH có tính đến ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế như tốc độ tăng dân số, tốc độ tăng thu nhập… Với quá trình mở cửa nền kinh tế, tự do hóa và hội nhập thị trường tài chính - tiền tệ quốc tế, sự cạnh tranh đối với ngành NH tất yếu sẽ ngày càng gay gắt quyết liệt. Hiện nay cạnh tranh giữa các NHTM không chỉ dừng ở các loại hình sản phẩm 6 dịch vụ truyền thống (huy động vốn và cho vay) mà còn cạnh tranh ở thị trường sản phẩm dịch vụ mới.