Luận văn chiến lược lịch sự ở lời từ chối cầu hôn trong Kiêu hãnh và định kiến - Đại học Thái Nguyên

Luận văn nghiên cứu các chiến lược lịch sự trong lời từ chối cầu hôn ở tiểu thuyết Kiêu hãnh và định kiến của Jane Austen, áp dụng lý thuyết Brown và Levinson.

• Tác giả: Đặng Thị Hiên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trọng Du
• Trường học: Trường Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Anh
• Đề tài: Chiến lược lịch sự ở lời từ chối cầu hôn trong tiểu thuyết “Kiêu hãnh và định kiến” của Jane Austen
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về chiến lược lịch sự trong từ chối cầu hôn

Chiến lược lịch sự là hệ thống các phương thức ngôn ngữ được người nói sử dụng nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của hành vi đe dọa thể diện. Trong ngữ dụng học, lịch sự không đơn thuần là phép xã giao mà là công cụ điều phối quan hệ liên nhân. Brown và Levinson (1987) phân loại chiến lược lịch sự thành bốn nhóm chính: lịch sự dương tính, lịch sự âm tính, nói không trực tiếp, và im lặng. Từ chối cầu hôn là một hành động ngôn ngữ đặc biệt nhạy cảm vì nó trực tiếp đe dọa thể diện của người nghe. Trong tiểu thuyết Kiêu hãnh và định kiến, Jane Austen xây dựng nhân vật Elizabeth Bennet như một chủ thể ngôn ngữ sắc sảo. Elizabeth từ chối hai lời cầu hôn của Collins và Darcy bằng những chiến lược khác nhau, phản ánh bối cảnh xã hội Anh thế kỷ XIX. Mỗi lời từ chối mang dấu ấn riêng về mặt ngôn ngữ và thể diện. Nghiên cứu này dựa trên luận văn thạc sĩ của Đặng Thị Hiên tại Đại học Thái Nguyên năm 2023, phân tích chi tiết các chiến lược ngôn ngữ mà Elizabeth vận dụng trong từng ngữ cảnh từ chối cụ thể.

1.1. Khái niệm lịch sự trong ngữ dụng học

Lịch sự trong ngữ dụng học được hiểu là tập hợp các chiến lược ngôn ngữ nhằm duy trì hoặc nâng cao thể diện của các bên tham gia giao tiếp. Brown và Levinson (1987) định nghĩa thể diện gồm hai chiều: thể diện dương tính (nhu cầu được chấp nhận và tán đồng) và thể diện âm tính (nhu cầu tự chủ và không bị áp đặt). Hành vi đe dọa thể diện xuất hiện khi một phát ngôn ảnh hưởng tiêu cực đến một trong hai chiều này. Từ chối cầu hôn là hành vi đe dọa thể diện điển hình vì nó trực tiếp bác bỏ mong muốn của người nói.

1.2. Từ chối như một hành động ngôn ngữ đặc biệt

Từ chối là hành động ngôn ngữ gián tiếp và phức tạp. Beebe, Takahashi và Uliss-Weltz (1990) phân loại từ chối thành ba nhóm: từ chối trực tiếp, từ chối gián tiếp, và từ chối kết hợp. Trong giao tiếp thực tế, người nói thường tránh từ chối trực tiếp để bảo vệ thể diện đôi bên. Cầu hôn là đề nghị mang tính cá nhân và cảm xúc cao, nên từ chối cầu hôn đòi hỏi chiến lược tinh tế hơn các tình huống từ chối thông thường. Áp lực xã hội thế kỷ XIX khiến việc lựa chọn ngôn ngữ từ chối càng trở nên phức tạp hơn.

II. Phân tích chiến lược lịch sự của Elizabeth Bennet trong từ chối

Elizabeth Bennet sử dụng nhiều chiến lược lịch sự khác nhau khi từ chối Collins và Darcy. Với Collins, Elizabeth thiên về lịch sự âm tính: nhấn mạnh sự tôn trọng quyền tự quyết và sử dụng câu phủ định rõ ràng nhưng có kèm giải thích. Với Darcy trong lần từ chối đầu tiên, Elizabeth chuyển sang chiến lược đối đầu hơn, sử dụng câu hỏi tu từ và đại từ chỉ định để buộc Darcy đối mặt với hành vi của mình. Nghiên cứu của Đặng Thị Hiên (2023) xác định ít nhất tám chiến lược lịch sự riêng biệt trong các lời từ chối này, bao gồm: sử dụng lý do biện hộ, trích dẫn quy tắc, nhận thức về quan điểm người nghe, tối thiểu hóa áp đặt, và khẳng định sự hiểu biết của người nghe. Đặc biệt, Elizabeth vận dụng đại từ nhân xưng một cách có chủ đích. Cô dùng đại từ "it" và "this" để chỉ các tình huống tiêu cực liên quan đến Darcy, thay vì tấn công trực tiếp vào con người. Chiến lược ngôn ngữ này tạo khoảng cách cảm xúc trong khi vẫn truyền đạt thông điệp từ chối mạnh mẽ.

2.1. Chiến lược từ chối Collins Lịch sự âm tính

Khi từ chối Collins, Elizabeth áp dụng chiến lược lịch sự âm tính một cách rõ ràng. Cô sử dụng lý do cá nhân, nhấn mạnh sự bất tương hợp về tính cách và cảm xúc. Elizabeth không tấn công Collins về phẩm cách mà tập trung vào lý do thuần cá nhân. Điều này bảo vệ thể diện của Collins ở mức tối đa có thể trong hoàn cảnh đó. Collins không chấp nhận lời từ chối, buộc Elizabeth phải lặp lại và gia tăng mức độ quyết đoán trong ngôn ngữ của mình qua nhiều lượt lời liên tiếp.

2.2. Chiến lược từ chối Darcy Kết hợp đối đầu và biện hộ

Lời từ chối Darcy của Elizabeth phức tạp và đa tầng hơn. Elizabeth kết hợp giữa lịch sự âm tính (trình bày lý do, bày tỏ quan điểm) và chiến lược trực tiếp (khẳng định, phủ nhận rõ ràng). Cô sử dụng câu hỏi tu từ như "Can you deny that...?" để ép Darcy thừa nhận sai lầm. Đại từ chỉ định "this" và "it" được dùng để chỉ hành vi tiêu cực của Darcy mà không cần gọi tên cụ thể, tạo hiệu ứng buộc tội gián tiếp nhưng sắc bén. Đây là chiến lược ngôn ngữ tinh tế và hiệu quả trong ngữ cảnh đối đầu cảm xúc cao.

III. Phương pháp phân tích diễn ngôn và khung lý thuyết ứng dụng

Nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích định tính kết hợp định lượng trên văn bản tiểu thuyết. Khung lý thuyết chính gồm lý thuyết hành động ngôn ngữ của Austin (1962) và Searle (1969), lý thuyết lịch sự của Brown và Levinson (1987), và phân loại từ chối của Beebe et al. (1990). Ngoài ra, lý thuyết vô lịch sự của Culpeper (2003) được bổ sung để giải thích những trường hợp Elizabeth sử dụng chiến lược đối đầu mạnh. Dữ liệu được thu thập trực tiếp từ các đoạn hội thoại từ chối cầu hôn trong tác phẩm. Quá trình mã hóa dữ liệu (coding) được thực hiện theo hai bước: xác định hành vi đe dọa thể diện, sau đó phân loại chiến lược lịch sự tương ứng. Phương pháp này đảm bảo tính hệ thống và khả năng tái kiểm tra. Mỗi phát ngôn của Elizabeth được đặt trong ngữ cảnh giao tiếp đầy đủ, bao gồm mối quan hệ quyền lực, khoảng cách xã hội, và mức độ áp đặt của hành vi đe dọa thể diện. Đây là bộ ba tham số quan trọng trong công thức tính trọng lượng đe dọa thể diện của Brown và Levinson.

3.1. Ứng dụng lý thuyết Brown và Levinson vào phân tích

Brown và Levinson (1987) đề xuất công thức W(x) = D(S,H) + P(H,S) + Rx để tính mức độ đe dọa thể diện. Trong các lời từ chối của Elizabeth, ba tham số này thay đổi đáng kể giữa hai tình huống. Với Collins, khoảng cách xã hội lớn và quyền lực tương đương khiến Elizabeth phải cân nhắc kỹ lưỡng. Với Darcy, quyền lực của Darcy cao hơn về địa vị xã hội nhưng Elizabeth bù đắp bằng ưu thế đạo đức. Sự cân bằng quyền lực này tạo nên sự khác biệt rõ rệt trong chiến lược lịch sự mà Elizabeth lựa chọn.

3.2. Phân loại và mã hóa chiến lược trong dữ liệu văn bản

Quá trình mã hóa chiến lược lịch sự trong nghiên cứu tuân theo quy trình ba bước: đọc toàn bộ đoạn hội thoại, xác định ranh giới hành vi đe dọa thể diện, và gắn nhãn chiến lược theo thang phân loại của Brown và Levinson. Các chiến lược được xác định trong văn bản bao gồm: đưa ra lý do, tối thiểu hóa áp đặt, trích dẫn quy tắc chung, và sử dụng câu hỏi tu từ. Mỗi chiến lược được ghi nhận tần suất xuất hiện để so sánh giữa hai tình huống từ chối. Kết quả cho thấy Elizabeth linh hoạt phối hợp nhiều chiến lược trong một lượt lời.

IV. Kết luận và ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ học

Phân tích chiến lược lịch sự trong lời từ chối cầu hôn của Elizabeth Bennet mang lại nhiều đóng góp có giá trị. Về lý luận, nghiên cứu minh chứng rằng chiến lược lịch sự không tĩnh mà thay đổi linh hoạt theo bối cảnh, quyền lực, và mục đích giao tiếp. Một người nói có thể kết hợp lịch sự dương tính, lịch sự âm tính, và thậm chí vô lịch sự trong cùng một chuỗi lượt lời. Về ứng dụng thực tiễn, nghiên cứu cung cấp ngữ liệu phong phú cho giảng dạy ngữ dụng học và giao tiếp liên văn hóa. Văn học có thể được sử dụng như nguồn dữ liệu ngôn ngữ học đáng tin cậy. Hiểu được chiến lược lịch sự giúp người học ngôn ngữ xử lý các tình huống từ chối phức tạp một cách phù hợp. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và thiết kế hội thoại tự động, nơi lịch sự và thể diện đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra trải nghiệm người dùng tự nhiên và tôn trọng.

4.1. Đóng góp lý luận cho ngữ dụng học tiếng Anh

Nghiên cứu bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho lý thuyết lịch sự của Brown và Levinson thông qua dữ liệu văn học. Kết quả xác nhận rằng chiến lược lịch sự âm tính chiếm ưu thế trong các tình huống từ chối có tải lượng đe dọa thể diện cao. Đồng thời, nghiên cứu chỉ ra giới hạn của mô hình Brown và Levinson khi áp dụng vào ngữ cảnh văn học: ngôn ngữ nhân vật bị chi phối bởi ý đồ nghệ thuật của tác giả, không chỉ bởi logic giao tiếp thực tế. Đây là đóng góp phương pháp luận quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo.

4.2. Ứng dụng trong giảng dạy giao tiếp và ngữ dụng học

Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng trực tiếp vào chương trình giảng dạy tiếng Anh giao tiếp. Giáo viên có thể sử dụng các đoạn hội thoại từ Kiêu hãnh và định kiến như ngữ liệu thực để phân tích chiến lược lịch sự trong lớp học. Người học được tiếp xúc với mẫu ngôn ngữ phong phú và có thể phát triển năng lực ngữ dụng thông qua phân tích văn bản. Ngoài ra, hiểu biết về chiến lược từ chối lịch sự giúp người học tránh gây tổn thương không đáng có trong giao tiếp thực tế liên văn hóa, đặc biệt trong môi trường làm việc quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THAI NGUYEN UNIVERSITY SCHOOL OF FOREIGN LANGUAGES DANG THI HIEN POLITENESS STRATEGIES IN REFUSALS OF MARRIAGE PROPOSALS IN THE NOVEL “PRIDE AND PREJUDICE” BY JANE AUSTEN M.A THESIS Field: English Linguistics Code: 8220201 THAI NGUYEN – 2023 THAI NGUYEN UNIVERSITY SCHOOL OF FOREIGN LANGUAGES DANG THI HIEN POLITENESS STRATEGIES IN REFUSALS OF MARRIAGE PROPOSALS IN THE NOVEL “PRIDE AND PREJUDICE” BY JANE AUSTEN M.A THESIS (APPLICATION ORIENTATION) Field: English Linguistics Code: 8220201 Supervisor: Nguyen Trong Du, Ph.D THAI NGUYEN – 2023 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG NGOẠI NGỮ ĐẶNG THỊ HIÊN CHIẾN LƯỢC LỊCH SỰ Ở LỜI TỪ CHỐI CẦU HÔN TRONG TIỂU THUYẾT “KIÊU HÃNH VÀ ĐỊNH KIẾN” CỦA JANE AUSTEN LUẬN VĂN THẠC SĨ (Định hướng ứng dụng) Ngành: Ngôn ngữ Anh Mã số: 8220201 Cán bộ hướng dẫn: TS. Nguyễn Trọng Du THÁI NGUYÊN – 2023 DECLARATION I hereby state that I have not made any copies or duplicated any parts of the other enclosed masters’ theses without being permitted by the authors. I have completed my thesis under the supervision of my supervisor. Approved by Author’s signature SUPERVISOR PhD Date,…….

2023 i ACKNOWLEDGEMENTS My thesis could not have been completed without the supervision of my supervisor, Dr. Nguyen Trong Du. It is one of my luckiest opportunities to have him as my supervisor and I believe my other classmates and other teachers also agree. His board knowledge in applied linguistics has enriched my mind from the time we texted during the time of Covid-19 to the time we met to discuss my research.

His multi-perspectival research orientation, support, and encouragement provided me with important directions. More importantly, based on the methodological orientations that he has provided, he has also allowed me to learn independently without being constrained by any stereotypes which help me have chances to discover a lot of knowledge not only within the content of the research paper but gain also many other important insights about life and cognitive thinking. I am again so proud of being guided by him. I would like to thank the Thai Nguyen University- School of foreign languages for providing me with the best learning environment.

Special thanks would go to my homeroom teacher, former teachers, and classmates at Thai Nguyen University- School of foreign languages who supported me and shared useful ideas. Finally, I am grateful to my family members who always support me, especially my mom, who has sacrificed silently her life to raise four children with a lot of difficulties and understands me throughout my learning journey. ii TABLE OF CONTENTS DECLARATION .ii TABLE OF CONTENTS .iii LIST OF TABLES .vii LIST OF FIGURES .viii LIST OF ABBREVIATIONS. Statement of problem ………………………….

Object and scope of the research ……………………. Significance of the research………………. Structure of the thesis. Overview of relevant theories …….

The speech act ………. Refusals as a speech act ………………………. Classifications of refusals …. Face threatening acts ………………………….

Politeness strategies as Brown and Levinson’s (1987) …. Bald- on record ………………………. Don't do the FTA. Factors affecting the choice of politeness strategies ………….

Politeness significance in English language practices. Review of studies on research topic ……………………. Review of extra studies. Data collection technique ………………….

Data Analysis procedure …………………….28 CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSIONS. Politeness strategies in refusals to marriage proposals in Pride and Prejudice novel. Bald-on record…………………. Postive politeness strategies in refusals to marriage proposals in Pride and rejudice.

Strategy 1: Notice, attend to H (his interests, wants, needs, goods). Strategy 3: Intensify interest to H ……………………. Strategy 4: Use in-group identity markers ………………. Strategy 5: Seek agreement …………….

Strategy 6: Avoid disagreement …………………………. Strategy 7: Presuppose/raise/assert common ground ……. Strategy 9: Assert or presuppose S's knowledge of and concern for H's wants. Strategy 10: Offer, promise ….

Strategy 11: Be optimistic ………. Strategy 12: Include both S and H in the activity……………. Strategy 13: Give or ask for reasons ……………. Strategy 14: Assume or assert reciprocity ….

Strategy 15: Give gifts to H (goods, sympathy, understanding, cooperation)……. Negative politeness strategies in refusals in marriage proposals in Pride and Prejudice ……………………………………………………. Strategy 1: Be conventionally indirect …. Strategy 2: Question, hedge …….

Strategy 3: Be pessimistic ………………. Strategy 4: Minimize the imposition, Rx …………………. Strategy 5: Give deference ………………. Strategy 7: Impersonalize S and H ………….

Strategy 8: State the FTA as a general rule ……………. Strategy 10: Go on record as incurring a debt, or as not indebting H. Strategy 1: Give hints ……. Strategy 2: Give association clues …….

Strategy 6: Use tautologies ………. Strategy 7: Use contradictions …………. Strategy 8: Be ironic ………………. Strategy 9: Use metaphors …………………….

Strategy 10: Use rhetorical questions ……………………………. Strategy 11: Be ambiguous …………………. Strategy 12: Be vague ……………………. Strategy 13: Over-generalize …………………….

Strategy 15: Be incomplete, use ellipis ………………. Don't do the FTA …………. The impact of sociocultural factors. Sociological Varriables Brown and Levinson (1987) …………….

Matrix for Intra-culture & Cross-cultural Communication of Nguyen Quang (2004) ……………………………………………………………………………. According to research “ Tro lai van de the hien va Lich su trong giao tiep” by Nguyen Quang (2019) .66 CHAPTER 5: CONCLUSION AND RECOMMENDATION ………….74 vi LIST OF TABLES Table 1: Beebe et al (1990), three main refusal sequences ……………………………9 Table 2: 15 positive politeness strategies as Brown and Lenvinson (1987) ………….13 Table 3: 10 negative politeness strategies as Brown and Levinson (1987) ……………14 Table 4 : Matrix for Intra-culture & Cross-cultural communication of Nguyen Quang (2004) …………………………………………………………………….16 Table 5: Research analysis process …………………….…………………26 Table 6: % each politeness strategies used in refusals to marriage proposals …….56 Table 7: % all politeness strategies used in refusals to marriage proposals …….58 vii LIST OF FIGURES Figure 1: Summary of response options for impoliteness acts (Culpeper et al, 2003)…………………………………………………………………….18 Figure 2: Five politeness strategies by Brown and Levinson (1987) …………….29 Figure 3: Politeness Strategies Used in Refusals to Mr. Collins’ Marriage Proposals …………………………………………………………………….57 Figure 4: Politeness Strategies Used in Refusals to Mr. Darcy’s Marriage Proposals ……………………………………………………………….57 viii LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviation Meaning e.i conversationally implicates FTA Face Threatening Act H Addressee S Speakers SA Speech Act Etc et cetera PS Positive Strategies NS Negative Strategies IS Impoliteness Strategies ix ABSTRACT This study focused on politeness strategies of refusals to marriage proposals found in the novel Pride and Prejudice based on Brown and Levinson’s theory and the factors that contribute to the choice of politeness strategies to such refusals.

Refusing someone seems to be one of the most challenging acts for a Speaker, yet refusal of a marriage proposal is much more difficult. Understanding the way how politeness strategies affect the eventual outcome of communication makes participants more sensible and exquisite in managing their relationships and what affect the choice of language can help participants easily sympathize with each other. This research is descriptive qualitative research. The data of this research are excerpts containing politeness strategy of refusal utterances taken from three conversations of the marriage proposals in the novel.

The results show that four out of five types of politeness strategies of refusals are occupied by a character in the novel, namely Positive Politeness, Negative Politeness, Off Record, and Don’t do the FTA. The usage of some impoliteness techniques is found also. In realizing the politeness strategies of those refusals, the character in the novel was influenced by sociological-cultural factors such as social distance, relative power, ranking imposition, and British society’s changes in the choices of politeness strategies. Key Words: Pragmatics, Politeness, Politeness Strategies, FTAs, Speech act of refusal, marriage proposals.

Statement of the problem Courtesy, which is one of the most concerned topics in applied linguistics, has always been an issue that has gotten a lot of attention from various professions in life, such as business, education, and politics then and now. Along with the development of the applied linguistics realm, there are several approaches to this issue, but the followings emerge as the most common: Grice sets an ideal standard for referring to polite behavior whereas Lakoff & Leech (1983) give out polite principles in the form of “do’s and don’t”. Brown and Levinson also go over how to deal with face- threatening communication behavior through politeness strategies.299) states “The human personality is a sacred thing; one dare not violate it nor infringe its bounds, while at the same time, the greatest good is in communion with other”. In any context of communication, both participants prefer carrying the intention to save interactants’ faces, but sometimes, it is impossible not to do face- threatening activities to get the final communicative target.

In the complex process of communication, to gain their target of discussion each interactant will show their suitable techniques that are under influence of variations of internal and external agents in terms of social norms and etiquettes. Brown and Levinson (1987) are said to be the most influential authors in terms of politeness theory. Brown and Levinson (1987) outline the primary of politeness in any relation to Speech Acts with five main politeness strategies like Bald on record, Positive politeness, negative politeness, Off-record and finally Don’t do the FTA. On top of that, the two authors go over factors influencing the choice of politeness strategies.

To gain a clear understanding of the mutual interplay between politeness strategies and the factors that influence them, it is best to study speech acts such as requests, commands, and especially refusal acts that deliver an intent that normally expresses a rejection. Brown & Levinson (1987) not only work out five super politeness strategies but also confirm that impoliteness is also a channel of politeness strategy. Referring to the 1 present academic research, the researcher first, sees a lot of academic papers completely worked on politeness strategies in various communicative situations, particularly in specific literary works. Literature is one of the aspects in which social norms and culture are vividly reflected.

In Literature, readers can see the close relationship between language and culture. The researcher realizes that there are many pieces of research on politeness strategies through speech acts like requests, and commands, but it seems not to have many relevant works yet on the refusal of marriage proposals, so it reminds her of Pride and Prejudice (1813) novel which is one of the most popular classics by British writer Jane Austen, in which a woman called Elizabeth rejects marriage proposals three times from two men. After reading the novel and relevant studies, the researcher is aware that there are already some research papers on this novel like Why rejecting proposals in Pride and Prejudice (2019) by Honda Agharazi explored 19th-century marriage, particularly it affected women under a patriarchal system, and how traditional sexual roles and stereotypes could lead on both problematic relationships and problem of identity and the self. Independence and traditional forms of masculinity can not co-exist together in a healthy relationship.

And, Elizabeth refused marriage proposals simply because she does not have love and compatibility. And Politeness strategies of request found in Pride and Prejudice movie (2013) by Asri Dwi shows that there are four types of politeness strategies of request which are used by the characters of Pride and Prejudice movie, those four strategies are Bald on record, Positive politeness, Negative politeness, and Off-record. Bald-on-record is the dominant strategy of requests in Pride and Prejudice movies. And in realizing politeness strategies of requests, they were influenced by payoff and relevant circumstances involving social distance, relative power, and raking of imposition.

However, there isn't yet a specific research paper on the issue of Politeness Strategies in refusals of marriage proposals expressed through the character in Pride and Prejudice based on Brown and Levinson’s (1987) theories. Moreover, the novel was written at the time when British social changes started in the early 16 century but reached their peak in the 1800s forward. Individual 2 autonomy- contemporaries called it “freedom” or “liberty”- therefore, was a new luxury that could now safely be indulged in by the well-to-do, and which modified and mitigated the rigidities of a society.