CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan nghiên cứu Ngày nay với quá trình toàn cầu hóa ở mọi khía cạnh của nền kinh tế, các nguồn lực ngày một trở nên khan hiếm, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, nhu cầu của thị trường ngày càng khắt khe. Các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển bền vững cần phải có một chiến lược kinh doanh hoàn chỉnh để tránh được những rủi ro và gia tăng cơ hội trong kinh doanh điều này đồng nghĩa với việc phải đầu tư thời gian và huy động các nguồn lực sẵn có để tập trung nghiên cứu và đưa ra các giải pháp về chiến lược phù hợp với doanh nghiệp của mình.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước Porter (2002) nghiên cứu về lợi thế cạnh tranh của tác giả đã làm thay đổi lý thuyết cũng như thực hành đối với việc giảng dạy chiến lược kinh doanh trên toàn thế giới. Tác giả đưa ra 5 lực lượng cạnh tranh là khách hàng, đối thủ cạnh tranh, đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn, nhà cung cấp, sản phẩm thay thế. Từ đó tác giả đã đưa ra được một số chiến lược cạnh tranh phổ quát nhất đó là: Chiến lược tập trung trọng điểm, chiến lược khác biệt hóa, chiến lược chi phí thấp.
Ngoài ra tác giả còn trình bày cách nhìn hoàn toàn mới về cách thức tạo ra và phân chia lợi nhuận. Các tổ chức, doanh nghiệp trên thế giới đã áp dụng chúng để tìm hiểu các đối thủ cạnh tranh và lựa chọn những chiến lược cạnh tranh phù hợp cho mình. Kim và Mauborgne (2008) nghiên cứu đã thổi bùng lên một tư duy mới về cách mà một doanh nghiệp tạo nên giá trị, tác giả đã dẫn lối cho các doanh nghiệp làm thế nào để có thể cạnh tranh và sống sót trên thương trường khốc liệt hiện nay. Chính những quan điểm mới mẻ đã giúp các độc giả, nhất là những người kinh doanh biết cách thay đổi chiến lược của mình.
Tác giả cũng chỉ ra rằng các doanh nghiệp cần đổi mới giá trị theo Chiến lược Đại dương xanh vì thị trường hiện nay đã có nhiều sự chuyển biến, doanh nghiệp cũng cần chuyển mình theo để tồn tại. Doanh nghiệp sẽ chọn những thị trường đúng với châm ngôn của đại dương xanh theo đuổi. Đây là cách vừa thay đổi giá trị vừa 4 giảm thiểu mức độ cạnh tranh mà vẫn đạt được hiệu quả. David (2006) nghiên cứu chỉ ra rằng cần tạo sự khác biệt và chủ động trong cạnh tranh.
Việc xác định đúng mục tiêu với khả năng hiện có và cơ hội phát triển của doanh nghiệp, nghiên cứu nhu cầu của thị trường, phân bổ các nguồn lực một cách hợp lý, nhận biết được các cơ hội và nguy cơ từ môi trường kinh doanh. Từ đó sẽ tạo ra các lợi thế cạnh tranh đặc biệt để có thể giành lợi thế trong việc cạnh tranh với các doanh nghiệp khác. Ngoài ra doanh nghiệp cần chủ động điều chỉnh chiến lược kinh doanh của mình sao cho phù hợp với những thay đổi thường xuyên trong môi trường kinh doanh hiện nay. Grunig và Kuhm (2004) nghiên cứu một phương pháp hoàn chỉnh sử dụng kết hợp các công cụ quan trọng để phân tích và hoạch định chiến lược trong một quy trình tích hợp nhằm giúp việc xây dựng các chiến lược có tính thực tế và rõ ràng để đem lại sự thành công lâu dài cho doanh nghiệp.
Việc quản trị chiến lược có thể chia ra thành các bước như sau: Hoạch định, triển khai và kiểm soát chiến lược. Việc hoạch định chiến lược đóng vai trò chủ yếu trong quản lý chiến lược vì nó tạo ra nền tảng cho các bước tiếp theo và là tiền đề tạo ra những chiến lược thành công. Aaker (2007) nhận định muốn quản trị một tổ chức hay doanh nghiệp cần phải có chiến lược kinh doanh cụ thể. Vấn đề đặt ra là có một hệ thống quản trị sẽ giúp nhà quản trị có thể bao quát và hiểu được môi trường kinh doanh của doanh nghiệp cũng như tầm nhìn về công việc của mình.
Từ đó đưa ra những giải pháp về chiến lược phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh dựa trên lợi thế của mình. Tác giả cũng trình bày quá trình khám phá xác định các chiến lược trong tương lai. Quá trình này được chia thành các bước cụ thể, các đề xuất chi tiết để giải quyết vấn đề và nhiều ví dụ cụ thể được minh họa trong từng bước của quá trình. Smith và các cộng sự (2003) đã đưa ra những khái niệm chiến lược và sách lược kinh doanh, cách phân tích môi trường kinh doanh trong các doanh nghiệp lớn và nhỏ khác nhau, tác giả còn cho thấy tầm quan trọng của việc đạo tạo đội ngũ quản lý ở các doanh nghiệp.
Vì nguồn nhân lực luôn là yếu tố then chốt trong bất kỳ một chiến lược kinh doanh với bất kỳ quy mô nào. Việc sử dụng các công cụ để phân tích sự ảnh hưởng của các yếu tố môi trường tác động đến doanh nghiệp, từ đó 5 xây dựng lên các chiến lược cụ thể và cách thức lựa chọn và triển khai chiến lược một cách hiệu quả và chính xác. Ngoài ra nghiên cứu của các tác giả đã cung cấp nền tảng lý thuyết, các cách thức xây dựng và triển khai chiến lược kinh doanh tại các doanh nghiệp, làm cơ sở vững chắc để tác giả tham khảo trong quá trình xây dựng và thực hiện đề án này.2 Tình hình nghiên cứu trong nước Để phục vụ cho việc nghiên cứu đề án này, tác giả cũng đã tham khảo đề tài của các tác giả trong nước để làm cơ sở nghiên cứu cụ thể như: Hồ Tú Lan (2016) đã hệ thống hóa lý luận về chiến lược kinh doanh, cùng với đó là xác định các yếu tố có tác động trực tiếp cũng như gián tiếp đến môi trường, hoạt động của doanh nghiệp. Luận văn đã đi sâu vào việc phân tích và đánh giá những tác động từ môi trường kinh doanh đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần In tổng hợp Cần Thơ.
Tác giả đã lựa chọn các chiến lược kinh doanh phù hợp với thực trạng của Công ty Cổ phần In tổng hợp Cần Thơ, từ đó ra những giải pháp, kiến nghị chi tiết trong việc thực hiện chiến lược kinh doanh của công ty nhằm mang lại hiệu quả cao nhất. Đây là đề tài có nhiều điểm chung khi thực hiện đối với một công ty sản xuất và kinh doanh trong ngành in vì vậy đề tài là tài liệu tham khảo thiết thực. Nguyễn Khắc Dịu (2015) trên cơ sở vận dụng và hệ thống hóa các lý luận về chiến lược kinh doanh để phân tích và đánh giá các yếu tố môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất và kinh doanh của Công ty CP Giấy Việt từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh cho Công ty CP Giấy Việt giai đoạn 2015-2020. Luận văn sử dụng các phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng trong luận văn gồm phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp và phương pháp chuyên gia để làm nổi bật lên thực trạng sản xuất kinh doanh của Công ty CP Giấy Việt hiện nay từ đó đưa ra được chiến lược kinh doanh cụ thể và cách thức triển khai chiến lược kinh doanh sao cho đạt được hiệu quả cao nhất.
Thanh Vũ (2018) cho thấy thực trạng hoạt động và định hướng phát triển 6 ngành in Việt Nam hiện nay từ đó tác giả đưa ra một số các kiến nghị, giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp đã và đang hoạt động trong ngành in hiện nay trước viễn cảnh hội nhập sâu rộng của ngành in trong nước với nước ngoài trong giai đoạn cạnh tranh sắp tới. Trần Nguyên Thành (2015) đã sử dụng các công cụ phân tích các yếu tố tác động đến môi trường kinh doanh trong doanh nghiệp như ma trận đánh giá các yếu tố bên trong (IFE), ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài (EFE), ma trận hình ảnh cạnh tranh (CIM) để phân tích môi trường kinh doanh của công ty. Tác giả sử dụng các phương pháp xây dựng chiến lược bao gồm phân tích ma trận (SWOT), phân tích ma trận (QSPM) từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp cho Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ giai đoạn 2015 – 2020. Nguyễn Đức Tiến (2015) đã đưa ra tổng quan cơ sở lý thuyết liên quan đến chiến lược và xây dựng chiến lược kinh doanh cũng như cạnh tranh để tạo ưu thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trên thị trường giấy.
Từ đó tác giả đã tiến hành phân tích thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như khả năng cạnh tranh của Công ty CP Giấy An Hòa với các đối thủ cùng phân khúc khác, phân tích các yếu tố về điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, nguy cơ để thiết lập ma trận SWOT. Từ đó đưa ra chiến lược kinh doanh phù hợp cho Công ty CP Giấy An Hòa từ năm 2015 – 2020 phát triển ổn định và bền vững. Dương Văn Hợp (2008) mong muốn đưa ra các giải pháp cơ bản giúp cho các doanh nghiệp in tại thành phố Hồ Chí Minh hoạt động ổn định và vững chắc trong nền kinh tế thị trường, trước xu thế hội nhập kinh tế thế giới và sự nghiệp công nghiệp hóa của đất nước. từ đó đưa ra những giải pháp, kiến nghị chi tiết trong việc thực hiện chiến lược kinh doanh của công ty nhằm đáp ứng với yêu cầu cạnh tranh, xu hướng phát triển của thị trường in hiện nay.3 Khoảng trống nghiên cứu Đề tài nghiên cứu về chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp đã được các tác giả thực hiện trên nhiều các lĩnh vực khác nhau.
Tuy nhiên thực tế trong lĩnh vực in ấn hiện nay thì có rất ít các nghiên cứu đề cập đến. Cho đến nay, chưa có đề tài đi sâu vào nghiên cứu chiến lược sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp in ấn nói 7 chung và Xí nghiệp In - Nhà máy Z176 nói riêng. Chính vì thế mà việc nghiên cứu đề tài này là điều cần thiết phải thực hiện và mang ý nghĩa hết sức thiết thực. Nhìn chung, các nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước đều có mức độ liên quan khác nhau, hỗ trợ trong quá trình nghiên cứu.