CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Nhiệm vụ kế toán tập hợp chi phí phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Doanh nghiệp sản xuất 1. Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất 1. Khái niệm chi phí sản xuất Nền sản xuất xã hội của bất cứ một phương thức sản xuất nào cũng có sự tiêu hao của các yếu tố sản xuất, tạo nên quá trình sản xuất.
Như chúng ta đã biết, quá trình sản xuất là quá trình kết hợp của 3 yếu tố: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động.Và để sản xuất hàng hoá, người sản xuất phải mất chi phí về thù lao lao động, tư liệu lao động. Hiều theo nghĩa hẹp, chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cần thiết phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh mà doanh nghiệp phải chi ra trong một kỳ sản xuất. Chi phí chỉ được tính trong kỳ kế toán là những hao phí có liên quan đến sản phẩm sản xuất trong kỳ, hoàn toàn không phải mọi khoản chi ra trong kỳ. Vì vậy chi phí hoàn toàn khác với chi tiêu.
Chi tiêu chỉ là các khoản giảm đi đơn thuần của các loại vật tư, tài sản, nguồn vốn, bất kể nó có dung cho hoạt động sản xuất hay không. Chi tiêu trong doanh nghiệp bao gồm: chi tiêu cho quá trình cung cấp, chi tiêu cho quá trình sản xuất kinh doanh, chi tiêu cho quá trình tiêu thụ. Tổng chi phí trong kỳ bao gồm toàn bộ giá trị tài sản hao phí hoặc tiêu dùng hết cho quá trình sản xuất kinh doanh tính trong kỳ này. Có nhiều loại chi tiêu kỳ này nhưng tính vào chi phí kỳ sau (mua nguyên vật liệu nhập kho nhưng chưa sử dụng), nhưng có những khoản chi tính vào chi phí kỳ này nhưng thực tế chưa chi (chi phí trả trước).
Sở dĩ có sự khác nhau như vậy là do đặc điểm, tính chất vận động của giá trị từng loại tài sản vào quá trình sản xuất cũng như yêu cầu chung của quá trình hạch toán. SV: TẠ THỊ HỒNG VÂN 3 LỚP: CQ 44/21.13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CUỐI KHOÁ 1. Phân loại chi phí Chi phí sản xuất có nhiều loại, và có nhiều cách phân chia khác nhau, tuỳ thuộc vào mục đích, yêu cầu quản lý cũng như chế độ hạch toán của Công ty. Các cách phân loại chi phí chủ yếu bao gồm: 1.
Phân loại chi phí theo hoạt động và công dụng kinh tế Căn cứ vào mục đích của từng hoạt động trong doanh nghiệp, căn cứ vào công dụng kinh tế của từng chi phí thì chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành: a) Chi phí hoạt động kinh doanh thông thường - Chi phí sản xuất kinh doanh: gồm chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất Chi phí sản xuất Chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cẩn thiết khác liên quan đến việc chế tạo sản phẩm, lao vụ dịch vụ trong một thời kỳ nhất định được biểu hiện bằng tiền. Chi phí sản xuất của doanh nghiệp bao gồm: + Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu được sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất và chế tạo sản phẩm, lao vụ, dịch vụ. + Chi phí nhân công trực tiếp: chi phí nhân công trực tiếp bao gồm tiền lương và các khoản phải trả trực tiếp cho công nhân sản xuất như kinh phí công đoàn, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. + Chi phí sản xuất chung: chi phí sản xuất chung là các khoản chi phí sản xuất liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi các phân xưởng hay tổ đội sản xuất.
Chi phí sản xuất chung bao gồm các yếu tố chi phí sản xuất sau: ·Chi phí nhân viên phân xưởng; ·Chi phí vật liệu; ·Chi phí dụng cụ; SV: TẠ THỊ HỒNG VÂN 4 LỚP: CQ 44/21.13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CUỐI KHOÁ ·Chi phí khấu hao TSCĐ; ·Chi phí dịch vụ mua ngoài; ·Chi phí khác bằng tiền. Chi phí ngoài sản xuất + Chi phí bán hàng: Là chi phí lưu thông và chi phí tiếp thị phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm hàng hoá, lao vụ dịch vụ. Loại chi phí này có: chi phí quảng cáo, giao hàng, giao dịch, hoa hồng bán hàng, chi phí nhân viên bán hàng và chi phí khác gắn liền đến bảo quản và tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá. + Chi phí quản lý doanh nghiệp: Là các khoản chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất kinh doanh có tính chất chung toàn doanh nghiệp.
- Chi phí hoạt động tài chính: Chi phí hoạt động tài chính là chi những chi phí và các khoản lỗ liên quan đến các hoạt động về vốn như: Chi phí liên doanh, chi phí đầu tư tài chính, chi phí liên quan đến cho vay vốn, lỗ liên doanh… b) Chi phí khác: Chi phí khác là các chi phí và các khoản lỗ do các sự kiện hay các nghiệp vụ bất thường mà doanh nghiệp không thể dự kiến trước được như: chi phí thanh lý, nhượng bán TSCĐ, tiền phạt do vi phạm hợp đồng, các khoản phạt, truy thu thuế… 1. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của chi phí Theo cách phân loại này người ta sắp xếp các chi phí có cùng nội dung và tính chất kinh tế vào cùng một loại gọi là yếu tố chi phí, mà không phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu và có tác dụng như thế nào. Theo cách phân loại này chi phí sản xuất kinh doanh bao gồm: - Chi phí nguyên liệu vật liệu: Yếu tố chi phí nguyên vật liệu bao gồm giá mua, chi phí mua của nguyên liệu vật liệu dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Yếu tố này bao gồm: chi phí nguyên vật liệu chính, chi SV: TẠ THỊ HỒNG VÂN 5 LỚP: CQ 44/21.13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CUỐI KHOÁ phí nguyên vật liệu phụ, chi phí nhiên liệu, chi phí phụ tùng thay thế và chi phí nguyên vật liệu khác.
- Chi phí nhân công: Yếu tố chi phí nhân công là các khoản chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động, các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo tiền lương của người lao động. - Chi phí khấu hao máy móc thiềt bị: Yếu tố chi phí này bao gồm khấu hao của tất cả TSCĐ dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là số tiền phải trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Chi phí khác bằng tiền: Là các khoản chi phí bằng tiền phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh ngoài các yếu tố chi phí nói trên.
Ngoài ra, tuỳ theo đặc điểm sản xuất, yêu cầu và trình độ quản lý của các doanh nghiệp có thể phân chia chi phí sản xuất chi tiết và cụ thể hơn. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo công dụng kinh tế của chi phí Phương pháp này căn cứ vào công dụng kinh tế của chi phí của chi phí để phân loại, những chi phí sản xuất có cùng công dụng kinh tế được xếp vào cùng một khoản mục chi phí, bất kể chi phí đó có nội dung kinh tế như thế nào. Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất kinh doanh chia thành các khoản mục chi phí: - Chi phí sản xuất kinh doanh gồm: + Chi phí vật liệu trực tiếp; + Chi phí nhân công trực tiếp; + Chi phí sản xuất chung; - Chi phí ngoài sản xuất gồm: + Chi phí bán hàng; + Chi phí quản lý doanh nghiệp. SV: TẠ THỊ HỒNG VÂN 6 LỚP: CQ 44/21.13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CUỐI KHOÁ Ngoài các cách phân loại trên đây, CPSX có thể được phân loại theo mối quan hệ chi phí với khôi lượng sản phẩm, công việc, lao vụ dịch vụ thành chi phí khả biến và chi phí bất biến hoặc có thể phân loại theo phương pháp tập hợp chi phí thành chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp, các cách phân loại này được nghiên cứu kỹ trong kế toán quản trị.
Giá thành và các loại giá thành 1. Khái niệm giá thành Giá thành sản phẩm sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hoá có liên quan tới công tác, sản phẩm, lao vụ đã hoàn thành. Trong giá thành sản phẩm sản xuất chỉ bao gồm những chi phí trực tiếp và gián tiếp vào quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm phải được bồi hoàn để tái sản xuất ở doanh nghiệp mà không bao gồm những chi phí phát sinh trong kỳ của doanh nghiệp. Các chi phí được tính vào giá thành sản phẩm phải phản ánh được giá trị thực của các tư liệu sản xuất và lao động sống.
Phân loại giá thành sản phẩm sản xuất Giá thành sản phẩm sản xuất được phân chia theo nhiều tiêu thức khác nhau, tuỳ thuộc vào mục đích khác nhau của nhu cầu quản lý, chế độ kế toán áp dụng… * Phân loại giá thành sản phẩm sản phẩm theo cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành. Phương pháp phân loại này đạt hiệu quả trong quản lý chi phí dựa trên việc xác định nguyên nhân gây ra tăng hoặc giảm chi phí. Từ đó có các biện pháp điều chỉnh phù hợp. Theo cách phân loại này, giá thành sản phẩm được chia thành 3 loại sau: - Giá thành kế hoạch: Là giá thành được lập ra trước khi kỳ sản xuất diễn ra, được thiết lập dựa trên giá thành kỳ trước và các định mức, dự toán trong kỳ.
SV: TẠ THỊ HỒNG VÂN 7 LỚP: CQ 44/21.13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP CUỐI KHOÁ - Giá thành định mức: Cũng là giá thành được xác định trước khi kỳ sản xuất diễn ra. Giá thành định mức xây dựng trên cơ sở các định mức chi phí hiện hành và chỉ tính cho một đơn vị sản phẩm. Định mức chi phí được xác định trên cơ sở các định mức kinh tế - kỹ thuật của từng doanh nghiệp trong từng thời kỳ.