PHẦN MỞ ĐẦU 1. Về tính cấp thiết của đề tài Trong xu thế hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa ngày càng mạnh mẽ ngày nay, nền kinh tế Việt Nam đang dần hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Hoạt động kinh tế đối ngoại cũng như thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và các quốc gia khác đã và đang phát triển cả về quy mô và chất lượng, khẳng định vị trí và vai trò của Việt Nam trong trường quốc tế. Phát triển hoạt động kinh tế đối ngoại giúp chúng ta sử dụng và khai tháctốtthế mạnh của mình là nguồn tài nguyên thiên nhiên và lực lượng lao độngdồi dào, qua đó khẳng định vị trí trong hợp tác quốc tế.“Chính sự phát triển của các quan hệ ngoại thương và đầu tư quốc tế kéo theosự phát triển không ngừng các quan hệ thanh toán, tiền tệ và các dịch vụ ngân hàng quốc tế, trong đó các NHTM đóng vai trò như là cầu nối cho các quan hệ kinh tế nói trên.” Ngày nay, các NHTM hiện đại đã phát triển nhiều hoạt động dịch vụ bào gồm: nghiệp vụ ngân hàng truyền thống, nghiệp vụ ngoại bảng như kinh doanh ngoại hối, bảo lãnh, thanh toán quốc tế… nhằm tăng thu, tăng lợi nhuận cho ngân hàng.“Phí thu từ hoạt động ngoại bảng hiện nay đang mang lại cho ngân hàng giá trị và tỷ trọng trong cơ cấu thu nhập ngày một tăng.” Trong số các nghiệp vụ ngoại bảng, nghiệp vụ TTQTcó tốc độ tăng trưởng tương đối cao, nguồn thu từ nghiệp vụ này chiếm tỉ trọng lớn đối với NHTM hoạt động hiệu quả.
Hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng đóng một vai trò quan trọng trong công tác thanh toán nhằm làm tăng thu nhập cho ngân hàng và giải quyết việc thanh toán giữa các bên được nhanh chóng, đảm bảo về quyền lợi và giá trị trên hợp đồng của các bên tham gia giao dịch xuất nhập khẩu, là phương tiện trung gian để chắp nối phát triển các nghiệp vụ 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khác như mua bán ngoại tệ, bảo lãnh, tài trợ xuất nhập khẩu, mở rộng quan hệ tài khoản, tín dụng…Do đó, nghiệp vụ thanh toán quốc tế có thể được xem là nghiệp vụ ngoại bảng đặc trưng cho các NHTM Việt Nam ngày nay, một mắt xích không thể thiếu trong hoạt động kinh tế đối ngoại, là cầu nối trong quan hệ kinh tế đối ngoại cũng như quan hệ kinh tế và thương mại giữa các quốc gia. Khi quan hệ của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng mở rộng, hoạt động TTQT của Việt Nam cần được hoàn thiện và nâng cao chất lượng để đáp ứng nhu cầu thanh toán ngày càng đa dạng và phong phú. Trong xu thế chung, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín đã có sự tìm tòi và đổi mới trong hoạt động TTQT. Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) là một trong những NH TMCP hàng đầu của Việt Nam, có hệ thống mạng lưới và quy mô vốn thuộc hạng lớn nhất trong hệ thống NH TMCP.
Tuy nhiên Sacombank hiện nay đang phải chịu rất nhiều tác động tiêu cực sau vụ sáp nhập NH Phương Nam và phải gánh một số nợ xấu khổng lồ do NH Phương Nam để lại. Tổ chức đánh giá tín nhiệm Moody’s Investors Services ngày 13/6/2017 đã tuyên bố cắt giảm điểm tín nhiệm của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) về mức Caa1, đồng thời giữ nguyên triển vọng tín nhiệm của ngân hàng ở mức "tiêu cực". Một trong những hoạt động của ngân hàng bị ảnh hưởng nghiêm trọng là hoạt động thanh toán quốc tế mà hệ quả của nó là việc các ngân hàng nước ngoài tạm dừng quan hệ đại lý, lượng khách hàng cũng như kim ngạch thanh toán giảm sút… trong khi hoạt động này có vai trò quan trọng, đóng góp tỷ trọng khá lớn trong cơ cấu thu nhập của ngân hàng. Đồng thời, sự cạnh tranh gay gắt trên lĩnh vực thanh toán quốc tế với hệ thống các NH nước ngoài tại Việt Nam và các NHTM trong nước khác.
Hoạt động TTQT trong nội bộ ngân hàng cũng phải đối mặt với các rủi ro thiệt hại về kinh tế nếu trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ nhân viên yếu kém. Sacombank cần tiếp tục nâng 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cao nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ, chất lượng dịch vụ.nhằm thu hút khách hàng, giảm thiểu rủi ro TTQT, cần phải coi việc nâng cao chất lượng hoạt động thanh toán quốc tế là hết sức cấp bách và thường xuyên. Vì vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống các nội dung và từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động TTQT là một nhu cầu khách quan và cần thiết đối với Sacombank nói chung và tại ngân hàng Sacombank Chi nhánh Thăng Long nói riêng. Do vậy, học viên lựa chọn đề tài“Chất lượng hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Thăng Long”làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình.
Câu hỏi nghiên cứu Luận vănđi vào làm rõ những vấn đề nghiên cứu sau: - Những vấn đề cơ bản về hoạt động TTQT của NHTM và chất lượng hoạt động TTQT của NHTM là gì? - Thực trạng chất lượng hoạt động TTQT tại NH TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) – Chi nhánh Thăng Long giai đoạn 2016-2018 như thế nào và vì sao chất lượng hoạt động TTQT tại chi nhánh vẫn chưa cao? - Cần có những giải pháp và kiến nghị gì để nâng cao chất lượng hoạt động TTQT tại Sacombank CN Thăng Long? 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu Người nghiên cứu sẽ hệ thống hóa, đồng thời làm rõ những lý luận về TTQT. Trên cơ sở phân tích thực trạng chất lượng hoạt động thanh toán quốc tế tại Sacombank CN Thăng Long, qua đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị để nâng cao chất lượng hoạt động thanh toán quốc tế tại Sacombank CN Thăng Long trong thời gian tới. Nhiệm vụ nghiên cứu: - Hệ thống hoá những vấn đề lý luận về thanh toán quốc tế và chất lượng thanh toán quốc tế của NHTM.
3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Phân tích thực trạng chất lượng hoạt động thanh toán quốc tế qua các năm (giai đoạn 2016-2018) của Sacombank CN Thăng Long, qua đó rút ra những kết quả đạt được, hạn chế, nguyên nhân. - Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng hoạt động TTQT tại Sacombank. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu: Chất lượng hoạt động thanh toán quốc tế của Ngân hàng thương mại. Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu chất lượng hoạt động thanh toán quốc tế tại Sacombank CN Thăng Long giai đoạn năm 2016-2018 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀCƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ 1.
Tổng quan tin ̀ h hin ̀ h nghiên cứu Thanh toán quốc tế (TTQT) là một trong những hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHTM bên cạnh tín dụng, kinh doanh hối đoái… do đó khi nói đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng, chúng ta không thể không nhắc đến các vấn đề xoay quanh TTQT. Nhiều bài báo, tham luận và công trình nghiên cứu trong nước và nước ngoài viết về phát triển và nâng cao chất lượng TTQT, đồng thời đưa ra biện pháp kiểm soát và hạn chế các rủi ro trong hoạt động này của các NHTM.“Một số nghiên cứu tiêu biểu đề cập đến như sau:” - Nhóm tác giả Romary Barbey, Stefan Dab, Harry Newman, Wim Raymaekers và Yann Senant (2017) với báo cáo“Thanh toán quốc tế: áp lực thay đổi của các ngân hàng” cho thấy tình hình các ngân hàng trên thế giới đang đứng trước áp lực thay đổi nhanh để kịp đảm bảo về sự phát triển về quy mô, sự yêu cầu ngày càng cao về chất lượng của các khách hàng trong thanh toán quốc tế. Bài viết đã cho thấy lợi thế của các ngân hàng có quy mô lớn và đòi hỏi phải thay đổi, tăng trưởng của các ngân hàng vừa và nhỏ. Nền kinh tế thế giới ngày càng năng động, giao dịch ngày một nhiều thì sự đòi hỏi về độ chính xác và nhanh nhạy trong thanh toán quốc tế tại ngân hàng ngày một cao.
Geva (2013) với bài viết “Hệ thống thanh toán và thanh toán toàn cầu” đã đề cập đến giao dịch trao đổi quốc tế, rủi ro trong hệ thống thanh toán và yêu cầu phát triển của hệ thống ngân hàng trong hệ thống thanh toán toàn cầu trong tương lai. Sự phát triển này bao gồm cả chiều rộng và chiều sâu, đặc biệt là ứng dụng công nghệ trong thanh toán nhằm nâng cao chất lượng các giao dịch TTQT. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Lê Thị Phương Liên (2008) với luận án tiến sĩ “Nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế của các ngân hàng thương mại Việt Nam”đã đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động TTQT tại các ngân hàng thương mại giai đoạn 2001 – 2007, đưa ra quan điểm phát triển và giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TTQT trong thời kỳ tiếp theo. Các giải pháp đã tập trung vào các yếu tố công nghệ, con người và mạng lưới kinh doanh.
Luận án với đối tượng nghiên cứu là nhóm ngân hàng thương mại, đã khái quát hoá được tình hình hoạt động TTQT của ngành ngân hàng tại giai đoạn đó. - Lê Thảo Trang (2018) với luận văn thạc sĩ:“Quản trị rủi ro trong hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam”dựa trên cơ sở lý thuyết cơ bản về rủi ro trong thanh toán quốc tế tại ngân hàng, qua đó đánh giá thực trạng rủi ro trong hoạt động TTQT mà ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam gặp phải trong giai đoạn 2015-2017, đề xuất các giải pháp nhằm quản trị rủi ro trong ngân hàng một cách có hiệu quả nhất. Luận văn đã đề cập đến một khía cạnh quan trọng trong nâng cao chất lượng của hoạt động thanh toán quốc tế, đó là quản trị rủi ro. -“Nguyễn Trung Kiên (2018) với luận văn thạc sĩ: “Phát triển hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín”.”Nghiên cứu đã đánh giá phân tích chỉ rõ thực trạng hoạt động TTQT tại ngân hàng Sacombank trong giai đoạn 2015-2017, chỉ ra vị thế hoạt động này của ngân hàng và ưu nhược điểm trong hoạt động TTQT.
Đồng thời, nghiên cứu cũng đã nói rõ định hướng phát triển của ngân hàng Sacombank trong hoạt động TTQT và đề xuất giải pháp thực hiện hướng đi đó. Đề tài trên có phạm vi nghiên cứu toàn ngân hàng Sacombank và là tài liệu tham khảo hữu ích cho luận văn này.