Mở đầu Phòng mổ là phương tiện chính trong quá trình điều trị ngoại khoa. Người điều dưỡng khi tiếp xúc với phòng mổ cần biết được cấu trúc của phòng mổ, tổ chức và xây dựng phòng mổ, khâu then chốt phải chú ý là vấn đề chống nhiễm trùng và tạo điều kiện phát huy cho cuộc phẫu thuật được tốt nhất. Khái niệm vô khuẩn, tiệt khuẩn 1. Vô khuẩn: Một vật được gọi là vô khuẩn khi trên bất kỳ điểm nào của vật đó cho dù vật đó ở thể đặc, thể lỏng hay thể khí đều không có vi khuẩn.
Cần phòng ngừa nhiễm trùng bằng cách không để cho các dụng cụ, vật liệu, môi trường không khí xung quanh có vi khuẩn xâm nhập vào phòng mổ.Tiệt khuẩn: Là tiêu diệt vi khuẩn bằng các biện pháp vật lý ( nhiệt độ, áp suất, tia phóng xạ…) hoặc hóa học đề biến một dụng cụ có nhiễm khuẩn thành vô khuẩn Hai khái niệm vô khuẩn và tiệt khuẩn gắn bó chặt chẽ với nhau, muốn có vô khuẩn thì phải làm tốt công tác tiệt khuẩn.Yêu cầu của phòng mổ 1.Vị trí: - Xây dựng nơi cao ráo, thoáng khí có ánh sáng mặt trời, xa phòng bệnh và các nguồn ô nhiễm khác. Đường ra vào một chiều. - Thể tích của mỗi phòng mổ là 100m2 (6x5x3.5) tường và sàn nhà lót bằng gạch men, mốc tường nên xây tròn hoặc tù để tiện vệ sinh, có 2 lần cửa, cửa tụ động. - Khu nhà mổ nên ở trung tâm của bệnh viện ( nếu là bệnh viện ngoại khoa), hoặc ở trung tâm của khoa ngoại (nếu là bệnh viện đa khoa), được nếu với các khoa phòng bằng các hành lang để tiện cho việc di chuyển người bệnh.Số lượng buồng mổ: - Tùy theo quy mô của bệnh viện nhưng ít nhất nên có 2 phòng mổ (mổ sạch, mổ nhiễm) - Các phòng khác: phòng rửa tay trước khi mổ, phòng lau chùi các dụng cụ sau mổ, phòng tiệt khuẩn các dụng cụ kim loại hoặc đồ vải, phòng chuẩn bị cho gây mê (phòng tiền mê), phòng thường trực cho cấp cứu, phòng riêng cho điều dưỡng nam, nữ, phòng bác sĩ và kho dự trữ các vật liệu tiêu hao hằng ngày hoặc bảo quản các dụng cụ kim loại dự trữ chưa dùng hoặc bị hỏng chuẩn bị trả cho bệnh viện.
Ngoài ra còn có phòng hồi sức tập trung sau mổ để hồi sức những trường hợp bệnh nhân nặng hoặc để hồi sức bệnh nhân trong 24 giờ đầu. Không khí: Việc thay đổi không khí trong phòng mổ rất quan trọng. Không khí trong buồng mổ phải tạo một áo lực mạnh đi từ trần nhà xuống sàn nhà để ngăn không cho luồng không khí bẩn bay từ sàn lên bàn mổ. Hạn chế tối đa số người ra vào phòng mổ.
Sau buổi mổ, khi làm vệ sinh xong cần phải bật đèn cực tím đi khắp phòng, để lâu đèn cực tím ở những nơi nghi ngờ nhiễm khuẩn nhiều: như bàn mổ, nền nhà quanh bàn mổ.Nguồn ánh sáng: Cần cung cấp đủ nguồn ánh sáng cho kiếp làm việc ngoài ánh sáng tự nhiên qua các cửa kính, buồng nổ cần nguồn ánh sáng nhân tạo. Ánh sáng nhân tạo gồm: - Ánh sáng khuếch tán: ánh sáng trần ( các bóng đèn có vỏ quả cầu mờ hoặc đèn neon) - Ánh sáng tập trung: ánh sáng tụ lại và không tạo ra bóng ( đèn mô) 1. Nhiệt độ và độ ẩm: Nhiệt độ và độ ẩm trong buồng mổ ảnh hưởng đến cà kíp mổ. Buồng mổ cần nhiệt độ tử ( 18-200) và độ ẩm 60-65%.
Tốt nhất nên trang bị máy điều hòa nhiệt độ cho cả mùa nóng cũng như mùa lạnh đè giữ nhiệt độ luôn hằng định như trên. Nước rửa tay trong phòng mổ: Dùng nước đun sôi để nguội, hoặc dùng nước máy qua màng lọc 0,2 micro được tiệt trùng là giải pháp tốt nhất. Khi lọc tiệt trùng phải thường xuyên bảo được các hệ thống lọc nếu không sẽ mất tác dụng lọc tiệt trùng.Trang thiết bị trong phòng mổ: - Hạn chế tối thiểu các đồ dùng để trong phòng mổ, vật gì cần thiết mới được đặt trong phòng mổ, phòng mổ càng trống thì càng vô trùng tốt. - Những vật dụng đặt trong phòng mổ: + Bàn mổ vạn năng, dùng dễ dàng cho tất cả cuộc phẫu thuật ngoại khoa.
+ Bàn con để dụng cụ và giá treo. + Tủ thuốc cấp cứu thiết yếu dùng trong gây mê hồi sức. + Bàn con để dụng cụ gây mê hồi sức. + Cột treo chai truyền dịch.
+ Đèn chiếu di động có bánh xe. + Có thể có hệ thống oxy, máy hút gắn ngầm trong tường. + Toàn bộ hệ thống điện nằm ngầm trong tường. - Một số dụng cụ để ngoài phòng mổ khi cần mới mang vào như bình oxy, tủ thuốc máy hút dịch, dao điện, máy đốt điện.Những nguyên tắc về sức khỏe và quần áo trong buồng mổ đối với nhân viên y tế: - Sức khỏe là vấn đề cốt yếu đối với mọi người trong phòng mổ.
Cảm lạnh, đâu họng và nhiễm khuẩn các ngón tay là những nguồn vi sinh vật gây bệnh.Một loạt nhiễm khuẩn vết thương ở người bệnh sau mổ được phát hiện là do trường hợp viêm họng nhẹ của một y tá trong phòng mổ. Do vậy khi bị bệnh cần phải báo ngay. - Quần áo đi ngoài đường không bao giờ được mặc trong phòng mổ, quần áo trong phòng mổ không được mặc ra ngoài khỏi phòng mổ. Quần áo phải được thay ở buồng quần áo trước khi đi vào và rời phòng mổ.
Quần áo phải có gấu chun để tránh vi khuẩn từ tầng sinh môn rơi xuống. Quần áo thay ra phải cho vào bao và chuyển xuống nhà giặt. - Khẩu trang:Trong phòng mổ phải luôn đeo khẩu trang nhằm mục đích giảm sự ô nhiễm cho không khí, khẩu trang phải che kín mũi và miệng. - Bịt đầu phải che kín tóc hoàn toàn ( đầu, cổ, kể cả râu) nhằm ngăn sợi tóc , gầu và bụi không rơi vào những nơi vô khuẩn.
- Giấy được bọc bằng bao làm bằng vải bạc hay bao dùng một lần, khi vào phòng mổ phải thay giầy dép và khi ra phải trả lại. Bảo đảm vô trùng trong phòng mổ: - Mục đích: nhằm đảm bảo cho phòng mổ luôn vô trùng, tránh nhiễm trùng sau mổ cho bệnh nhân. - Trước và trong mổ: + Trước mổ phải làm đúng và đủ các thao tác trước mổ: Rửa tay, mặc áo, mang gang vô khuẩn. + Chỉ được sử dụng các dụng cụ, vật liệu mới tiệt khuẩn.
+ Không nói chuyện cười đùa trong lúc mổ. + Tuân thủ các thì sạch thì bẩn trong lúc mổ. + Số người bao gồm cả kíp mổ trong một buồng mổ không quá 10 người. + Hạn chế tối thiểu việc đi lại trong phòng mổ.
-Sau mổ: 3 + Cọ rửa tường, sàn nhà bằng nước + Lau chùi bàn mổ, đèn mổ, máy gây mê bằng khăn ướt có hay không có thuốc sát trùng nhẹ. + Chuyển toàn bộ ra ngoài trừ bàn mổ, máy gây mê. + Khử khuẩn không khí bằng hơi formon, đèn cực tím hoặc khí ozon. + Điều chỉnh máy điều hòa nhiệt độ và hệ không khí.
- Hằng tuần dành ngày cuối tuần không mổ để tổng vệ sinh toàn bột từ trần, sàn, tường và tất cả các thiết bị hiện có.Sau mỗi lần mổ có nhiễm trùng cũng phải làm vệ sinh toàn bộ phòng mổ, lau chùi bên ngoài các hộp hấp ẩm, hấp khô khử khuẩn, không khí bằng hơi formol hoặc đèn tia cực tím. Những nguyên tắc cỏ bản của vô khuẩn ngoại khoa 2.Nguyên tắc chung - Những tiếp xúc không vô khuẩn ở bất kỳ điểm nào làm cho diện vô khuẩn. - Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về sự vô khuẩn của một đồ dùng hoặc bề mặt nào đó thì coi đó là không vô khuẩn. - Tất cả đồ dùng vô khuẩn cho một người bệnh ( một khay hay một bàn vô khuẩn đề mở với những thứ vô khuẩn) chỉ có thể dùng cho một người nào đó, những thứ đồ dùng vô khuẩn không dùng đến phải loại bỏ hoặc tiệt khuẩn lại nếu dùng nữa.Nhân viên - Những người đã làm các động tác vô khuẩn ở trong khu phòng mổ nếu rời phòng thì tình trạng vô khuẩn của người đó đã mất; đề quay lại khu vực mổ người này phải làm lại quy trình cọ rửa tay, mặc áo, đi găng.
- Người đã cọ rửa một phần nhỏ thân thể coi là vô khuẩn: từ ngực đến vai, cánh tay và găng tay. Vì vậy tay đi găng phải giữ trước và phần trên thắt lưng. - Một số bệnh viện người ta dùng loại quần áo xung quanh khu vực mổ phải đứng trước một khoảng cách an toàn để không làm ô nhiễm nơi vô khuẩn. Trải săng - Trong khi trải săng lên bàn hay lên người bệnh, săng phải giơ cao hơn bề mặc định che phủ và đặt xuống từ gần tới xa.
- Chỉ có săng trên người bệnh nhân và trên bàn được coi là vô khuẩn, những săng thõng xung quanh mép bàn không được coi là vô khuẩn. - Những săng vô khuẩn được cố định bằng kẹp hay băng dính, săng không được di chuyển trong khi mổ. Săng thủng hoặc rách để lộ những diện tích ở dưới làm cho khu vực đó không vô khuẩn, như vậy săng phải trả lại. Phân phát dụng cụ vô khuẩn - Mép của gói vô khuẩn hoặc mép ngoài của các chai lọ chứa các dung dịch vô khuẩn được gọi là vô khuẩn.
- Tay không vô khuẩn của y tá cơ động không được đưa ra phải trên của khu vực vô khuẩn. Những đồ dùng phải thả xuống từ một khoảng cách thích hợp từ mép của khu vực vô khuẩn. CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA CÁC ĐIỀU DƢỠNG PHÕNG MỔ 3.Nhiệm vụ của điều dƣỡng tiếp dụng cụ 3.Nhiệm vụ trước phẫu thuật - Theo phân công chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ như: kim loại đồ vải, bông gạc, các loại chỉ…cho từng loại phẫu thuật từ ngày hôm trước. - Khi chuẩn bị nếu có gì khó khăn cần báo cáo cho chính phẫu thuật viên để tìm cách thaythế hay các biện pháp giải quyết từ hôm trước.
- Tiến hành đúng và đầy đủ các thao tác vô khuẩn trước mổ: rửa tay, mặc áo, đi găng tay vô khuẩn.Nhiêm vụ trong phẫu thuật - Biết cách sắp xếp dụng cụ trên bàn tiếp dụng cụ và cách tiếp dụng cụ. - Trải vải che bàn để tiếp dụng cụ gồm 2 lớp vải, một lớp nilon ở giữa. - Sau khi mang găng tay vô khuẩn mới được xếp dụng cụ trên bàn tiếp dụng cụ.