CHƯƠNG 1: MOT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VE CHAM DUT HỢP DONG LAO DONG TỪ PHÍA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO DONG VA PHÁP LUAT VE CHAM DUT HỢP DONG LAO DONG TỪ PHÍA NGƯỜI SU DỤNG LAO ĐỌNG 1. Mật số van đề lý luận về cham đứt hop dong lao động tir phia người sử dung lao động 1. Khái wiém chấm dit hop đồng lao doug Hop đồng là sự thỏa thuận va thong nhat ý chi nham xác lập, thay đổi hay cham đứt các quyên và nghia vu pháp lý giữa các chủ thé trong xã hội. Khi hợp đông có hiệu lực pháp luật, các bên sẽ bị ràng buộc với các quyền và nghĩa vụ pháp lý theo thỏa thuận và theo quy định pháp luật.
Trong lính vực lao đông HĐLĐ là sự thỏa thuận và thông nhit ý chi giữa NLD và NSDLD về việc lam có trả công tiền lương, điệu kiện lao đông, quyền và nghiia vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. HĐLĐ ngoài mang những đắc điểm của hợp đồng dân sự HĐLĐ còn mang những đặc điểm riêng như sau: Thứ nhất, chit thé của HDLD là NLD và NSDLD. Trong đó, NLD và NSDLD giao kết hop đông buôc phải tự mình thực hiên hợp đông, không được thay thé bởi cá nhân khác Thứ hai, mục đích của HĐLĐ là hoàn thành quá trình lao động không phải là kết quả của quá trình lao động. Đặc điểm này kéo theo việc NLD sẽ chịu sự quan lý, điều hành, giám sát của NSDLD trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng Tử đây, có thé phân.
biệt HĐLĐ với hợp đông dich vụ dân sự, do hợp đồng dich vụ dân sự có mục đích giao kết là kết quả của công việc được thực hiện bởi mốt bên và không có sự quản lý của một bên đối với bên con lại. Chẳng hạn, hợp dong thuê gia công hàng hóa, người thuê và người được thuê gia công giao kết hợp đồng nham tới sản phẩm gia công- là kết quả của công việc gia công được thực hién bởi bên được thuê gia công. Bên được thuê có quyên độc lập tiên hành công việc gia công dua trên sự chỉ dẫn của bên thuê gia công ma không bi quản lý, giám sát. Thứ ba, nội ding chính của HDLD gồm các nội ching về việc làm, tiền lương thời gian làm việc, bảo hiểm xã hội, trợ cấp.
Đây là những nội đung đặc trưng cho quan hệ lao động Hai bên sẽ thỏa thuận và xác lap với nhau trong hợp dong dé xác đính quyền và nghia vụ pháp lý rang buộc các bên trong quá trình thực hiện HDLD Có thé hiểu, HĐLĐ là thỏa thuận của các bên nhằm xác lập quan hệ lao động và là căn cứ phát sinh các quyên và ngiĩa vụ pháp lý của NLD và NSDLĐ. Trong quá trình thực hiện HĐLĐ, có thể xuất hiện các sự kiện làm châm đứt HĐLĐ, khiến các quyên và nghiia vu của các bên trong quan hệ lao đông cham đứt, bên có ngiĩa vụ không có trách nhiệm tiếp tục thực hiện nghifa vụ và bên có quyền không thể yêu câu bên có ngiĩa vụ tiệp tục thực hiện nghiia vụ đã thỏa thuận. Theo Từ điển giải thích Luật học (1990), cham đứt HDLD là sự kiện pháp lý mà cả hai bên không tiếp tục thực hiện HĐLĐ, chấm đứt quyển và nghĩa vụ của hai bên đã théa thuận trong HDLD. Theo Số tay thuật ngữ pháp ly (2001) của tác giả Nguyễn Duy Lâm, chấm dit HDLD là việc NSDLĐ và NLD không tiếp tuc tham gia quan hệ lao động.
Pháp luật lao đông Việt Nam hiện nay không quy định về khái niém cham cham dứt HDLD mà chỉ quy định căn cứ chêm đút HĐLĐ. Tuy nhiên, có thể hiểu: Cham đứt HDLD là sự kiên pháp lý chấm đứt quyền và ngÌữa vụ mà hai bên trong quan hệ lao đồng đã thỏa thudn trước đó trong HDLD. Khái uiệm và đặc điềm cham đít hợp đồng lao động từ phía người sir dung lao động Xuất phát từ yêu cau của hoạt đông sử dung lao đông thi sự quan lý và điều hành của NSDLĐ là tất yêu. Quyền quản lý lao đông của NSDLĐ được hiểu là quyền của NSDLD với NLD trong đơn vi sử dung lao đông, trên co sở thiết lập công cu quản lý, điều hành lao động và tô chức, thực hiện quản lý lao động theo quy định của pháp luật.
Trong đó, quyền tự do trong việc tuyển dung và cham đút HĐLĐ với NLD là những nội dụng cơ bản nhất. Theo tác giả Đăng Thị Việt Ha, “chẩm ditt HDLD của NSDLD là sự kiện NSDLD tự mình cham đứt việc sử dung lao động đối với NLD, đừng việc thực hién các quyển và ngiữa vụ của NSDLD mà hai bên đã giao kết trước dé“! Tương tự, tác giả Vũ Thị Trang cũng đưa ra khái niêm “cham đứt HĐLĐ tirphia NSDLD là sự kiện pháp I trong đó NSDLD tự mình cham đút việc sử dung lao đồng với người lao đồng chẩm đứt việc ' Ding Thị Việt Ha (2019), Pháp luật về chẩm dt lợp đồng lao đồng clla người sit dog lao động và tcc tiễn thủ hành tại thành phổ Bà Nổi, nin vẫn thạc sĩ Trường Daihoc Luật Hà Nội. Hee hiện quyên và nghĩa vụ của NSDLD trong quan hệ lao đồng theo HĐLĐ mà hai bên đã thôa thuận trước đó” 3. Còn theo tác giã Nguyễn Thị Mai Hoa, “chẩm đứt HĐLĐ từ phía NSDLĐ là việc NSDLD không tiép tục thực hiện HDLD nhằm chém đút việc thực hiện các quyền và ngtiia vụ theo quy quy định HĐLĐ "3 Tuy cách dién giải khái niệm có phân khác nhau nhưng các tác giả đều có quan điểm chung về khái niêm châm đứt HĐLĐ từ phía NSDLĐ.
Theo đó, trong việc cham chit HDLD từ phía NSDLD thì NSDLD bảng ý chí của minh, chủ động áp dụng các căn cử cham đút dé cham đứt HĐLĐ với NLD trước thời han, mà không phụ thuộc vào ý chí của NLD, tức việc NLD đồng ý hay không đôngý không ảnh hưởng tới quyết định. Hiện nay, khái niêm châm đút HĐLĐ từ phía NSDLĐ chưa được quy định tại các van bản pháp luật Việt Nam luận hành. Tuy nluên, có thể biểu chấm đứt HDLD từ phúa NSDLD là việc NSDLD bằng chí của minh, chấm đứt việc thực hiện quyền và nghiia vụ của NSDLD trong quan hệ lao đồng theo HDLD đã théa thudin trước đó với NLD. Châm đút HDLD từ phía NSDLĐ có những đặc điểm sau: Thứ nhất chấm dit HDLD từ phía NSDLD là sự chủ đồng chấm đứt quyển và nghiia vu của các bên trong quan hệ lao động hoàn toàn phu thuộc vào ý chí của NSDLD.
Khi NSDLĐ chấm đút HDLD với NLD thi quan hệ lao động cham đứt NSDLĐ va NLD không còn là chủ thé của quan hệ lao động không bi rang buộc bởi các quyền và nghiia vụ pháp ly đã được hai bên thỏa thuận trước đó va theo quy đính của pháp luật. Tinh chủ động va chỉ phụ thuộc vào ý chí của NSDLĐ là dau hiệu dé phân biệt cham dứt HĐLĐ tử phía NSDLĐ với châm đút từ phie NLD, cham dứt do sự bién pháp lý hoặc do hai bên đạt được thỏa thuận châm đút. Thứ hai, chẩm đút HĐLĐ từ phía NSDLD là thực hiện quyền tự do kinh doanh của NSDLD. Các công việc sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp luôn gắn liên với kê hoạch sử dụng lao động nhằm sử dụng lao đông luệu quả.
NSDLD chỉ sử dụng lao đông khi việc sử dung lao đông mang lại lợi nhuận cho ho. Và để đạt được muc dich đó, 2 Vii Thi Trang (2021), Pháp luật về chấm đút hợp đồng lao đông từ phia người sit chang lao đồng và tec tiễn thuec hiện tad huyện Tên Mô, tinh Nigh Binh, nin văn thạc sĩ Trường Đaihọc Luật Hà Nội. ` Nguyễn Thi Mai Hoa (2021), Cham đứt hop đẳng lao động từ phia người sử dog lao đông theo BS luật Lao đồng năm 2019, hận vin thạc sĩ Trường Daihoc Luật Hà Nôi. NSDLD vừa là người quản lý đưa re các quyết định chính xác vừa phải tư chủ trong việc xây dung cơ câu, tô chức, bộ may quản lý, quá trình hoạt động.
Cham đút HDLD từ phía NSDLĐ mà một trong những nội dung quan trong của quyên tự chủ xây dựng cơ câu, tô chức. Do vậy, châm đút HĐLĐ từ phía NSDLĐ sẽ là công cụ góp phân giúp hoạt động sản xuất, kinh doanh của NSDLD có kế hoạch, chiên lược và đạt hiệu quả. Thứ ba chấm dứt HDLD từ phía NSDLD được guy định cụ thé. rõ ràng bởi pháp luật lao đồng.
Do việc châm đút HĐLĐ từ phía NSDLĐ có hậu quả pháp lý đa dạng và ảnh hưởng tới NLD nên căn cứ châm đứt, trình tự thủ tục cham đút và trách nhiệm giải quyét quyền loi cho NLD sau khi châm dut luôn được pháp luật quy đính chat chế, cu thê. Ngoài ra, trường hợp NSDLD châm dứt HDLD trái luật thi còn phai chịu thêm các hau quả pháp lý bất loi. Tác động của cham đứt hợp đồng lao động từ phía người sit dung lao doug Thứ nhất, đối với NLD. Trong quan hệ lao động NLD chỉ có một tai sản duy nhật là sức lao động Trong khi NSDLD là người nếm giữ các tư liệu sản xuất quan trọng, nắm giữ các công nghệ, kỹ thuật và hơn hết, NSDLĐ có quyền quản lý NLD nên có vi thé chủ động hon và là chủ thé năm giữ thé mạnh trong quan hệ lao đông Khi NSDLĐ chêm đút HĐLĐ với NLD thi NLD mất việc làm sẽ đổi mat với tình trang mat hoặc gián đoạn thu nhập.
Điều này có thé ảnh hưởng nghiêm trong tới đời sông của NLD khi NLD là thu nhập chính trong gia định. Mặt khác, chinh những hậu quả nghiêm trọng này cũng như việc luôn tiêm ân nguy cơ NSDLĐ châm đút HDLD, NLD sẽ có động lực vô hình dé phân dau làm việc hiệu quả, năng suất, nâng cao tinh thân tu giác làm việc, tuân thủ nội quy, quy đính tại nơi lâm việc, phân đầu, cổng hiên cho NSDLD. Từ đó, NLD phát triển trình đô, chuyên mn, nghiép vụ của minh, tao ra cơ hôi thăng tiên trong công việc cũng như gia tăng sức cạnh tranh của minh trong thị trường lao động Ngoài ra, khi bi cham chit HDBLD, NLD cũng sé co cơ hội tim việc làm mới phù hợp với trình độ, chuyên môn, năng lực. Qua đó, giúp đổi mới môi trường lam việc, đa dạng mối quan hệ xã hội Thứ hai, đối với NSDLD.
Châm dứt HĐLĐ từ phía NSDLD là công cu đề NSDLD thực hién thực biện quyên.