LỜI MỞ ĐẦU Sự đổi mới cơ chế quản lý kinh tế đòi hỏi nền tài chính quốc gia phải đƣợc tiếp tục đổi mới một cách toàn diện nhằm tạo ra sự ổn định của môi trƣờng kinh tế. Tổng thể của doanh nghiệp và giải pháp tiền tệ, tài chính không chỉ có nhiệm vụ khai thác nguồn lực tài chính, tăng thu nhập, tăng trƣởng kinh tế, mà còn phải quản lý và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực. Hạch toán kế toán là bộ phận cấu thành quan trọng trong hệ thống công cụ quản lý kinh tế, tài chính, có vai trò tích cực trong quản lý điều hành và kiểm soát các hoạt động kinh tế với tƣ cách là công cụ quản lý kinh tế. Tiền lƣơng là một lĩnh vực gắn liền với hoạt động kinh tế.
Chính sách tiền lƣơng đƣợc vận dụng linh hoạt ở mỗi doanh nghiệp, phụ thuộc vào đặc điểm tổ chức quản lý, tổ chức sản xuất kinh doanh và tính chất công việc. Tiền lƣơng có vai trò là đòn bẩy kinh tế, tác động trực tiếp đến ngƣời lao động. Chi phí nhân công chiếm tỷ trọng tƣơng đối lớn trong tổng số chi phí của doanh nghiệp. Chi phí nhân công với tƣ cách là biểu hiện giá trị sức lao động: phản ánh các khoản chi ra của doanh nghiệp về lao động trong cấu thành chi phí sản xuất kinh doanh, là yếu tố tổng hoà các mối quan hệ giữa lợi ích của ngƣời lao động với lợi ích của doanh nghiệp.
Từ nhiều năm nay, Đảng và nhà nƣớc ta đã nghiên cứu xây dựng và không ngừng đổi mới chế độ tiền lƣơng và thu nhập của ngƣời lao động cũng nhƣ các chế độ về BHXH, BHYT, KPCĐ và năm 2009 luật BHTN có hiệu lực. Mục đích của sự đổi mới là giúp nâng cao đời sống cho ngƣời lao động Có thể nói rằng, kế toán tiền lƣơng có vai trò đặc biệt cần thiết và quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung và tài chính của doanh nghiệp nói riêng. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng đó cũng nhƣ sự giúp đỡ nhiệt tình của các anh chị kế toán tại phòng kế toán của công ty TNHH TM cơ khí Sao Mai trong thời gian thực tập tại đây và đặc biệt là sự chỉ bảo tận tình của cô giáo Thạc sĩ Trần Thị Thanh Thảo đã giúp em đi sâu nghiên cứu đề tài “ Hoàn thiện công tác kế toán tiền lƣơng tại công ty TNHH TM cơ khí Sao Mai”. Sinh viên: Hà Thị Ngần - QTL 501K 1 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng Nội dung khoá luận gồm các chƣơng: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng trong các doanh nghiệp.
Chƣơng 2: Thực trạng công tác kế toán tiền lƣơng tại công ty TNHH TM cơ khí Sao Mai Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng tại công ty TNHH TM cơ khí Sao Mai Sinh viên: Hà Thị Ngần - QTL 501K 2 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TIỀN LƢƠNG, CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1.1 Một số vấn đề chung về tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng 1.1 Khái niệm về tiền lương: Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh cần phải có 3 yếu tố cơ bản: Tƣ liệu lao động, đối tƣợng lao động và lao động. trong đó lao động có yếu tố có tính chất quyết định. Lao động là hoạt động chân tay và trí óc của con ngƣời nhằm biến đổi những vật thể tự nhiên thành những vật thể cần thiết thảo mãn nhu cầu thoả mãn của xã hội. Trong một chế độ xã hội, việc sáng tạo ra của cải vật chất không thể tách rời khỏi lao động, lao động là điều kiện cần cho sự tồn tại và phát triển của xã hội.
tiền lƣơng là một phạm trù kinh tế gắn liền với lao động, tiền tệ và nền sản xuất hàng hoá. Tiền lƣơng là biểu hiện bằng tiền của bộ phận sản phẩm xã hội mà ngƣời lao động đƣợc sử dụng để bù đắp hao phí lao động của mình trong quá trình sản xuất, nhằm tái sản xuất sức lao động, là một bộ phận cấu thành lên giá trị sản xuất. Ngoài tiền lƣơng hƣởng theo số lƣợng và chất lƣợng lao động, ngƣời lao động còn đƣợc hƣởng các khoản nhƣ: tiền thƣởng, tiền trợ cấp….2 Vai trò, ý nghĩa của tiền lương: Vai trò của tiền lƣơng: Tiền lƣơng là một phạm trù kinh tế phản ánh mặt phân phối của quan hệ sản xuất xã hội, do đó chế độ tiền lƣơng hợp lý góp phần làm cho quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lƣợng sản xuất. Ngƣợc lại chế độ tiền lƣơng không phù hợp sẽ triệt tiêu động lực của nền sản xuất xã hội.
Vì vậy, tiền lƣơng có vai trò rất Sinh viên: Hà Thị Ngần - QTL 501K 3 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng quan trọng trong công tác quản lý đời sống và chính trị xã hội. Nó thể hiện ở các vai trò sau: Tiền lƣơng phải đảm bảo vai trò khuyến khích vật chất đối với ngƣời lao động. Mục tiêu cơ bản của ngƣời lao động khi tham gia thị trƣờng lao động là tiền lƣơng. Họ muốn tăng tiền lƣơng để thoả mãn nhu cầu ngày càng cao của bản thân.
Tiền lƣơng có vai trò nhƣ một đòn bẩy kinh tế, kích thích ngƣời lao động ngày càng cống hiến nhiều hơn cho doanh nghiệp về cả số lƣợng và chất lƣợng lao động. Tiền lƣơng có vai trò quản lý ngƣời lao động: Doanh nghiệp trả lƣơng cho ngƣời lao động không chỉ bù đắp sức lao động đã hao phí mà còn thông qua tiền lƣơng để kiểm tra, giám sát ngƣời lao động làm việc theo ý đồ của mình đảm bảo hiệu quả lao động. Trong nền kinh tế thị trƣờng bất cứ doanh nghiệp nào cũng đều quan tâm đến lợi nhuận và mong muốn lợi nhuận ngày càng cao. Lợi nhuận sản xuất kinh doanh gắn chặt với việc trả lƣơng cho ngƣời lao động.
Để đạt đƣợc mục tiêu đó doanh nghiệp phải quản lý lao động tốt để tiết kiệm chi phí , hạ giá thành sản phẩm, giảm chí phí nhân công. Tiền lƣơng đảm bảo vai trò điều phối lao động: Tiền lƣơng đóng vai trò quyết định trong việc ổn định và phát triển kinh tế. Vì vậy, với mức tiền lƣơng thoả đáng ngƣời lao động tự nhận công việc đƣợc giao dù bất cứ ở đâu, làm gì. Khi tiền lƣơng đƣợc trả một cách hợp lý sẽ thu hút ngƣời lao động, sắp xếp điều phối các ngành, các vùng, các khâu trong quá trình sản xuất một cách hợp lý, có hiệu quả.
Ý nghĩa của tiền lƣơng: Đối với ngƣời lao động: Tiền lƣơng là một phần cơ bản nhất trong thu nhập của ngƣời lao động giúp họ và gia đình trang trải các chi tiêu, sinh hoạt, dịch vụ cần thiết. Trong nhiều trƣờng hợp tiền lƣơng kiếm đƣợc còn phản ánh đến địa vị của ngƣời lao động trong gia đình, trong tƣơng quan với đồng nghiệp cũng nhƣ giá trị tƣơng đối của họ đối với tổ chức và xã hội. Khả năng kiếm đƣợc tiền công cao hơn sẽ thúc đẩy họ ra sức học tập để nâng cao giá trị của họ từ đó đóng góp nhiều hơn cho doanh nghiệp mà họ làm việc. Không Sinh viên: Hà Thị Ngần - QTL 501K 4 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng ngẫu nhiên mà tiền lƣơng trở thành chỉ tiêu đầu tiên, quan trọng của ngƣời lao động khi quyết định làm việc cho một tổ chức nào đó.
Đối với doanh nghiệp: Tiền lƣơng là một trong những yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, cấu thành nên giá thành sản phẩm. Do đó, thông qua các chính sách tiền lƣơng có thể đánh giá đƣợc hiệu quả kinh tế của việc sử dụng lao động. Đối với xã hội: Đứng ở khía cạnh kinh tế vi mô, tiền lƣơng cao giúp ngƣời lao động có sức mua cao hơn và từ đó làm tăng sự thịnh vƣợng của một cộng đồng xã hội nhƣng khi sức mua tăng giá cả cũng tăng điều này làm giảm mức sống của ngƣời có mức thu nhập thấp không theo kịp mức tăng của giá cả. Bên cạnh đó, giá cả tăng có thể làm cầu về sản phẩm dịch vụ giảm và từ đó làm giảm công ăn việc làm.
Đứng ở khía cạnh kinh tế vĩ mô, tiền lƣơng là một phần quan trọng của thu nhập quốc dân, là công cụ kinh tế quan trọng để nhà nƣớc điều tiết thu nhập giữa ngƣời lao động và ngƣời sử dụng lao động. Thu nhập bình quân đầu ngƣời là tiêu chí quan trọng để đánh giá sự thịnh vƣợng và phát triển của một quốc gia.3 Chức năng của tiền lương: Chức năng kích thích ngƣời lao động: Tiền lƣơng đảm bảo và góp phần tạo cơ cấu lao động hợp lý trong toàn bộ nền kinh tế. Khi ngƣời lao động đƣợc trả công xứng đáng sẽ tạo niềm say mê hứng thú và tích cực làm việc, phát huy tinh thần làm việc sáng tạo, tự học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, gắn trách nhiệm cá nhân với trách nhiệm tập thể. Chức năng thƣớc đo giá trị sức lao động: Tiền lƣơng biểu thị giá trị sức lao động, là thƣớc đo để xác định mức tiền công các loại lao động, là căn cứ để thuê mƣớn lao động, là cơ sở để xác định đơn giá sản phẩm.
Chức năng tái tạo sức lao động: Thu nhập của ngƣời lao động dƣới hình thức tiền lƣơng đƣợc sử dụng một phần đáng kể vào việc tái sản xuất giản đơn sức lao động mà chính bản thân họ đã bỏ ra cho quá trình lao động nhằm mục đích duy trì năng lực làm việc lâu dài, có hiệu quả trong các quá trình sau và phần còn lại đảm bảo cho các nhu cầu thiết yếu của các thành Sinh viên: Hà Thị Ngần - QTL 501K 5 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng viên gia đình ngƣời lao động. Tiền lƣơng hoà nhập và biến động cùng với biến động của nền kinh tế. Sự thay đổi về các điều kiện kinh tế, sự biến động trên các lĩnh vực hàng hoá, giá cả có ảnh hƣởng trực tiếp tới đời sống của họ. Vì vậy, việc trả lƣơng cho ngƣời lao động phải đủ bù đắp những hao phí lao động tính cả trƣớc, trong và sau quá trình lao động, cũng nhƣ những biến động về giá cả trong sinh hoạt, những rủi ro hoặc chi phí khác phục vụ cho việc nâng cao tay nghề… Ngoài các chức năng kể trên còn có một số chức năng khác nhƣ: chức năng điều hoà lao động, chức năng giám sát… 1.