Chương 1: 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CễNG TÁC KẾ TOÁN NGUYấN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Sự cần thiết phải tổ chức kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất 1. Nguyên vật liệu và đặc đIểm của nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất. Nguyên vật liệu là đối tượng lao động, là một trong ba yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất và là cơ sở vật chất cấu thành nên thực thể của sản phẩm.
Nguyên vật liệu khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh không giữ nguyên được hình tháI vật chất ban đầu. Nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh. Giá trị của nguyên vật liệu được chuyển dịch toàn bộ một lần vào giá trị sản phẩm mới tạo ra hoặc vào chi phí kinh doanh trong kỳ. Trong quá trình tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh để tiến hành sản xuất đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phảI có đầy đủ ba yếu tố đó là: Đối tượng lao động, tư liệu lao động và sức lao động.
Nguyên vật liệu là một trong ba yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong doanh nghiệp sản xuất nguyên vật liệu chiếm một tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành và là bộ phận dự trữ quan trọng nhất của doanh nghiệp. Do vậy việc cung cấp nguyên vật liệu có đầy đủ, đồng bộ và kịp thời hay không cũng sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến kế hoạch sản xuất chung của các doanh nghiệp. NgoàI ra chất lượng của nguyên vật liệu sản xuất cũng có tính chất quyết định đến chất lượng sản phẩm, chất lượng nguyên vật liệu mà kém phẩm chất thì ảnh hưởng đến giá thành sản xuất của doanh nghiệp, làm cho sản phẩm sản xuất ra kém chất lượng, và làm ảnh hưởng đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Do vậy việc kiểm tra thường xuyên và tiết kiệm chi phí nguyên vật liệu có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hạ giá thành sản phẩm và đảm bảo về mặt số lượng, chất lượng sản phẩm, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Trong đIều kiện nền kinh tế hiện nay của đất nước, tất cả các doanh nghiệp sản xuất cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ đều quan tâm đến giá thành bởi vì nền kinh tế chỉ cho phép các doanh nghiệp làm ăn thực sự có lãI mới có thể tồn tại và đứng vững trên thị trường được do vậy muốn hoạt động có hiệu quả thì các doanh nghiệp cần phảI nâng cao chất lượng va hạ giá thành sản phẩm. Để đạt được những mục tiêu đó các doanh nghiệp cần phảI quản lý tốt các chi phí trong khâu sản xuất, trong đó có chi phí về nguyên vật liệu. Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất Nguyên vật liệu khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh không giữ nguyên được hình tháI ban đầu mà chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh.
Giá trị của nguyên vật liệu được chuyển dịch toàn bộ một lần vào giá trị sản phẩm mới tạo ra, quá trình tham gia vào sản xuất dưới tác động của lao động, nguyên vật liệu bị tiêu hao toàn bộ để cấu thành nên thực thể vật chất của sản phẩm sản xuất ra. Do nguyên vật liệu có vai trò và vị trí quan trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh, nên các doanh nghiệp cần phải quản lý chặt chẽ và tổ chức tốt việc hạch toán ở cả hai chỉ tiêu hiện vật và giá trị trong quá trình thu mua, vận chuyển, bảo quản, dự trữ và sử dụng nguyên vật liệu. Xuất phát từ vai trò, đặc đIúm của nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất đòi hỏi các doanh nghiệp phảI quản lý và tổ chức tốt cả hai chỉ tiêu hiện vật và giá trị các khâu trong quá trình sản xuất giúp cho doanh nghiệp đẩy mạnh được sản xuất kinh doanh, ngăn ngừa các hiện tượng mất mát, lãng phí, hư hỏng nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất. Từ đó giúp cho doanh nghiệp giảm được chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn hại giá thành sản phẩm.
*) Đối với khâu thu mua: Lựa chọn địa điểm thu mua hợp lý, khai thác tối đa khâu thu mua nguyên vật liệu tại chỗ các điểm thu mua khác tiện lợi cho việc bảo quản vật chất, quá 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trình thu mua phải quản lý chặt chẽ về số lượng, chất lượng, quy cách chủng loại và giá mua tong thời đIểm từ đó hạ thấp được chi phí nguyên vật liệu góp phần làm giảm giá thành sản phẩm. *) Đối với khâu bảo quản Sản phẩm sản xuất ra đạt chất lượng tốt thì phải có nguyên vật liệu tôt đáp ứng cho quá trình sản xuất sản phẩm do vậy doanh nghiệp cần phảI tổ chức xõy dựng kho tàng đủ đúng theo thiết kế quy định để bảo quản nguyên vật liệu không bị hao hụt mất mát chất lượng vật liệu đạt tiêu chuẩn, quá trỡnh bảo quản nguyờn vật liệu tỷ lệ hao hụt ở định mức cho phép. *) Ở khõu sử dụng Doanh nghiệp muốn sử dụng nguyờn vật liệu tiết kiệm, hợp lý thỡ cần xõy dựng cỏc định mức tiêu hao vật liệu phục vụ cho sản xuất một đơn vị sản phẩm từ đó làm căn cứ cho việc phấn đấu hạ giá thành sản phẩm. *) Ở khõu dự trữ Nguyên vật liệu dự trữ của doanh nghiệp nhằm đảm bảo cho quá trỡnh sản xuất liên tục theo tiến độ, kế hoạch mà doanh nghiệp đó dự kiếm thỡ doanh nghiệp phảI xỏc định mức dự trữ tốI thiểu, tốI đa cho từng loạI nguyên vật liệu vừa tránh được ứ đọng vốn quá nhiều vừa đảm bảo được yêu cầu sản xuất của doanh nghiệp.
Đồng thờI phảI đảm bảo đúng chế độ quy định và phù hợp vớI đặc điểm tính chất của từng loạI nguyên vật liệu. Nhiệm vụ của kế toỏn nguyên vật liệu Để đáp ứng yêu cầu quản lý, kế toỏn vật tư nói chung và kế toán nguyên vật liệu trong các doanh nghiệp nói riêng cần phảI thực hiện tốt cỏc nhiệm vụ sau: - Thực hiện và phân loạI, đánh giá vật tư hang hóa phù hợp vớI các nguyên tắc chuẩn mực đó quy định và yêu cầu quản trị doanh nghiệp. - Tổ chức chứng từ, tài khoản kế toán, sỏ kế toán phù hợp vớI phương pháp kế toán hang tồn kho áp dụng trong doanh nghiệp để ghi chép phân loạI tổn hợp số liệu đầy đủ số hiện có và tỡnh hỡnh biến động tăng, giảm vật tư hang 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hóa trong quá trỡnh hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm cung cấp thong tin để tập hợp chi phí sản xuất kinh doanh xác định giá trị vốn của hàng bán. - Kiểm tra tỡnh hỡnh thực hiện cỏc chỉ tiờu kế hoạch về mua vật tư, kế hoạch sử dụng vật tư cho sản xuất và kế hoạch bán hang.
Phân loại và đánh giá nguyên vật liệu 1. Phõn loại nguyờn liệu, vật liệu: Trong mỗi doanh nghiệp, do tính chất đặc thù trong hoạt động sản xuất kinh doanh nên cần phải sử dụng nhiều loạI nguyên liệu khác nhau. Mỗi loại nguyên vật liệu có vai trũ, cụng dụng, tớnh chất lý, húa học khỏc nhau. Do đó, việc phân loạI nguyên vật liệu có cơ sở khoa học la điều kiện quan trọng để có thể quản lý một cách chặt chẽ và tổ chức hạch toỏn chi tiết nguyờn vật liệu phục vụ cho yờu cầu quản trị doanh nghiệp.
*) Căn cứ vào nộI dung kinh tế và yêu cầu quản trị doanh nghiệp thi nguyên vật liệu được hỡnh thành cỏc loạI sau: - Nguyên vật liệu chính: là đốI tượng lao động cấu thành nên thực thể sản phẩm, các doanh nghiệp khac nhau thỡ sử dụng nguyờn vật liệu chớnh khụng giống nhau. Ở doanh nghiệp cơ khí vật liệu chính là sắt thép; trong doanh nghiệp sản xuất đường nguyên vật liệu chính là cây mía cũn doanh nghiệp sản xuất bỏnh kẹo nguyờn vật liệu chớnh là đường, nha, bột…Có thể sản phẩm của doanh nghiệp này làm nguyên liệu cho doanh nghiệp khác. ĐốI vớI nủa thành phẩm mua ngoài mục đích để tiếp tục sản xuất hàng hóa như sợI mua ngoài trong các doanh nghiệp dệt cũng được coi là nguyên vật liệu chính - Vật liệu phụ: Là những vật liệu khi sử dụng có tác dụng phụ có thể làm tăng chất lượng sản phẩm, hoàn chỉnh sản phẩm hoặc đảm bảo cho các công cụ hoạt động bỡnh thường như dầu nhờn, xà phũng, giẻ lau, thuốc nhuộm, bao bỡ và vật liệu đóng gói. - Nhiên liệu: Là những vật liệu có tác dụng cung cấp nhiệt lượng trong quá trỡnh sản xuất kinh doanh gồm: xăng, dầu, than, củI vag khí gas… 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Phụ tựng thay thế: Là cỏc loạI phụ tùng, chi tiết để thay thế, sửa chữa những máy móc thiết bị, máy móc vận tảI của doanh nghiệp.
- Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: bao gồm những vật liệu, thiết bị, công cụ, khí cụ, vật kết cấu dung cho công tác xây dựng cơ bản. - Vật liệu khỏc: lànhững loạI vật liệu chưa xếp vào các loạI trên, thường là những vật liệu đó được loạI ra từ quá trỡnh sản xuất hoặc phế liệu thu hồI từ thanh lý tài sản cố định. - Ngoài ra tựy thuộc vào yờu cầu quản lý và hạch toỏn chi tiết của doanh nghiệp mà trong từng loạI nguyờn vật liệu chia thành từng nhúm, từng thứ. - Tỏc dụng cỏch phõn loạI này: + Là cơ sở để xác định định mức tiêu hao, định mức dữ trữ cho từng loạI, từng thứ nguyên vật liệu.
+ Là cớ sở để tổ chức hạch toán chi tiết nguyên vật liệu trong doanh nghiệp. *) Căn cứ vào nguồn hỡnh thành, nguyờn vật liệu chia thành hai nguồn: - Nguyờn vật liệu nhập từ bờn ngoài: do mua ngoài, nhận vốn gúp liờn doanh, nhận biếu tặng… - Nguyờn vật liệu tự chế biến: do doanh nghiệp tự sản xuất. Vớ dụ doanh nghiệp tự chế biến chè có tổ chức độI trồng chè cung cấp nguyên liệu cho bộ phận chế biến. - Tỏc dụng: Phõn loạI theo nguồn hỡnh thành làm căn cứ cho việc lập kế hoạch thu mua và kế hoạch sản xuất nguyên vật liệu, là cơ sở để xác định giá trị vốn thực tế nguyên vật liệu nhập kho.
*) Căn cứ vào mục đích, công dụng của nguyên vật liệu có thể chia nguyên vật liệu thành: - Nguyờn vật liệu dung cho nhu cầu sản xuất kinh doanh gồm: + Nguyờn vật liệu dựng trực tiếp cho sản xuất, chế tạo sản phẩm.