LỜI NÓI ĐẦU Ngày nay, xu thế toàn cầu hoá nền kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ trên thế giới. Sự hội nhập của các hiệp hội, các tổ chức kinh tế, tự do hoá nền kinh tế giữa các quốc gia, các châu lục đã và đang trở nên tất yếu, Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế chung đó. Nền kinh tế thị trƣờng mở cửa, hoạt động kinh tế thông thƣơng giữa các quốc gia khiến cho hoạt động kinh doanh thƣơng mại trở nên phức tạp. Đối với các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh buôn bán trong nền kinh tế thị trƣờng rất thuận lợi đồng thời cũng đặt ra nhiều khó khăn và thách thức đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng trong cạnh tranh, hợp tác kinh doanh từ phía các doanh nghiệp cũng nhƣ sự hỗ trợ của Nhà nƣớc để đạt hiệu quả cao nhất.
Cũng nhƣ bao doanh nghiệp khác trong nền kinh tế thị trƣờng, chi nhánh công ty Điện Máy Thành phố Hồ Chí Minh tại Hà Nội luôn luôn phải đối đầu với sự cạnh tranh, để tồn tại và phát triển thì chi nhánh phải quan tâm tới việc tổ chức lƣu chuyển hàng hoá, có tổ chức thực hiện tốt các quá trình mua vào, bán ra thì doanh nghiệp mới có đƣợc những thị phần và lợi nhuận - hai mục tiêu cơ bản nhất mà doanh nghiệp luôn hƣớng tới. Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc lƣu chuyển hàng hoá trong doanh nghiệp và dựa trên cơ sở nghiên cứu thực trạng hoạt động kinh doanh tại chi nhánh, em đã chọn đề tài : 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Hoàn thiện kế toán lƣu chuyển hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ tại chi nhánh công ty Điện máy thành phố Hồ Chí Minh” Bản chuyên đề tốt nghiệp gồm 3 phần : Phần 1 : Cơ sở lý luận về kế toán lƣu chuyển hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ trong doanh nghiệp thƣơng mại. Phần 2 : Thực trạng kế toán lƣu chuyển hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ tại chi nhánh công ty Điện Máy Thành phố Hồ Chí Minh Phần 3 : Hoàn thiện kế toán lƣu chuyển hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ ở chi nhánh công ty Điện Máy Thành phố Hồ Chí Minh. Trong thời gian thực tập tại chi nhánh không lâu nhƣng đƣợc sự giúp đỡ của giáo viên Trần Văn Thuận và tập thể cán bộ nhân viên phòng kế toán chi nhánh công ty đã giúp em hoàn thành chuyên đề này.
Do trình độ còn hạn chế, đề tài có thể có nhiều thiếu sót, mong rằng sẽ nhận đƣợc những ý kiến đóng góp của các thầy cô, các cán bộ nhân viên phòng kế toán và tập thể bạn đọc quan tâm giúp cho đề tài đƣợc hoàn chỉnh hơn. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN LƢU CHUYỂN HÀNG HOÁ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI. SỰ CẦN THIẾT CỦA CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm hàng hóa và hoạt động thương mại Thƣơng mại là khâu trung gian nối liền giữa sản xuất với tiêu dùng.
Hoạt động thƣơng mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thƣơng mại của thƣơng nhân làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các thƣơng nhân với nhau hoặc giữa thƣơng nhân với các bên có liên quan bao gồm việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ thƣơng mại và các hoạt động xúc tiến thƣơng mại nhằm mục đích lợi nhuận hoặc nhằm thực hiện các chính sách kinh tế-xã hội. Thƣơng nhân có thể là cá nhân có đủ năng lực, hành vi dân sự hay các hộ gia đình, tổ hợp tác hoặc các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế thành lập theo quy định của pháp luật đƣợc cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại ảnh hưởng đến công tác kế toán lưu chuyển hàng hóa Thƣơng mại thực chất là quá trình trao đổi hàng hóa thông qua mua bán trên thị trƣờng, là khâu trung gian nối giữa sản xuất và tiêu dùng. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong nền kinh tế thị trƣờng, mỗi doanh nghiệp là một đơn vị hạch toán độc lập, tự điều tiết hoạt động kinh doanh của mình sao cho hợp lý và có hiệu quả.
Đối với doanh nghiệp thƣơng mại phải tổ chức rất nhiều hoạt động khác nhau nhƣ tạo nguồn hàng, nghiên cứu thị trƣờng, quản lý dự trữ và tổ chức tốt nghiệp vụ mua hàng., trong đó bán hàng đƣợc coi là khâu quan trọng và thiết yếu nhất bởi có bán đƣợc hàng thì doanh nghiệp mới thu hồi đƣợc vốn để quay vòng và có lợi nhuận để mở rộng hoạt động kinh doanh của mình. Đối tƣợng của kinh doanh thƣơng mại là hàng hoá, vật tƣ, sản phẩm có hình thái vật chất mà doanh nghiệp mua về với mục đích để bán và thu lợi nhuận. Hàng hoá trong kinh doanh thƣơng mại có thể đƣợc lƣu chuyển theo một hoặc hai phƣơng thức là bán buôn và bán lẻ. Bán buôn hàng hoá là bán cho ngƣời kinh doanh trung gian chứ không bán thẳng cho ngƣời tiêu dùng.
Bán lẻ hàng hoá là việc bán thẳng cho ngƣời tiêu dùng từng cái, từng ít một. Ngoài ra việc tổ chức kinh doanh thƣơng mại có thể theo nhiều mô hình khác nhau nhƣ tổ chức công ty bán buôn, bán lẻ, công ty kinh doanh tổng hợp, công ty môi giới, công ty xúc tiến thƣơng mại. mà sự vận động của hàng hoá trong kinh doanh thƣơng mại cũng không giống nhau, tuỳ thuộc vào nguồn hàng và ngành hàng do đó, chi phí thu mua và thời gian lƣu chuyển hàng hoá cũng khác nhau giữa các loại hàng. Nhƣ vậy nội dung chủ yếu của hạch toán trong doanh nghiệp thƣơng mại là hạch toán khâu mua vào và bán ra.
Một số khái niệm chung Lƣu chuyển hàng hóa là sự tổng hợp các hoạt động thuộc các quá trình mua bán Hàng hoá trong kinh doanh thƣơng mại gồm các loại vật tƣ sản phẩm có hình thái vật chất hay không có hình thái vật chất 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Doanh thu là tổng trị giá các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu đƣợc trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thƣờng của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Theo chuẩn mực kế toán mới thì doanh thu bán hàng chỉ đƣợc ghi nhận khi đồng thời thoả mãn các điều kiện sau : - Doanh nghiệp đã chuyển giao phẩn lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hoá cho ngƣời mua. - Doanh nghiệp không còn nắm quyền quản lý hàng hoá nhƣ ngƣời sở hữu hàng hoá hoặc quyền kiểm soát hàng hoá. - Doanh thu đƣợc xác định tƣơng đối chắc chắn.
- Doanh nghiệp đã thu đƣợc hoặc sẽ thu đƣợc lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định đƣợc chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ cho ngƣời mua hàng của doanh nghiệp cho số hàng hoá, thành phẩm đã bị kém, mất phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu. Giá trị hàng bán bị trả lại là giá trị khối lƣợng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán. Chiết khấu thanh toán là khoản tiền ngƣời mua đƣợc hƣởng do thanh toán tiền mua hàng trƣớc thời hạn đƣợc ngƣời bán chấp thuận.
Chiết khấu thƣơng mại là khoản giảm giá niêm yết cho ngƣời mua hàng hoá, thành phẩm, dịch vụ với khối lƣợng lớn. Giá vốn hàng bán là tổng giá vốn của hàng hoá, giá thành sản xuất của thành phẩm đã bán, chi phí trực tiếp của các dịch vụ đã cung cấp, chi phí khác đƣợc tính vào hoặc ghi giảm giá vốn hàng bán trong kỳ báo cáo. Doanh thu thuần từ bán hàng là số doanh thu bán hàng hoá, thành phẩm và các dịch vụ đã trừ các khoản giảm trừ, bao gồm : 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chiết khấu thƣơng mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế giá trị gia tăng theo phƣơng pháp trực tiếp trong kỳ báo cáo. Ý nghĩa và nhiệm vụ của kế toán lưu chuyển hàng hóa và xác định kết quả tiêu thụ.
Lƣu chuyển hàng hoá thực chất là việc thực hiện việc mua bán, trao đổi hàng hoá, cung cấp dịch vụ nhằm phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân. Sản xuất ngày càng phát triển, tạo ra nhiều sản phẩm hàng hoá thì mức độ cạnh tranh càng lớn. Vì vậy lƣu chuyển hàng hóa là vấn đề sống còn đối với doanh nghiệp trong đó khâu bán hàng làkhâu quan trọng nhất, quyết định toàn bộ mọi hoạt động của doanh nghiệp. Nếu quá trình bán hàng đƣợc thực hiện tốt, đạt hiệu quả thì doanh nghiệp sẽ thu hồi đƣợc vốn để quay vòng đồng thời có lợi nhuận để mở rộng quy mô kinh doanh.
Ngƣợc lại, nếu quá trình bán hàng tổ chức không tốt sẽ dẫn đến doanh nghiệp không đủ thu nhập để trang trải chi phí, không có điều kiện để tái sản xuất mở rộng, sẽ dẫn đến bị thu hẹp quy mô kinh doanh và có thể dẫn đến phá sản. Để kinh doanh có hiệu quả doanh nghiệp cần phải hoạch định kế hoạch kinh doanh sao cho có hiệu quả từ khâu mua vào đến khâu bán ra, xác định kết quả kinh doanh. Nhƣ vậy, công tác kế toán lƣu chuyển hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh đóng một vai trò không nhỏ thông qua việc đƣa ra các chỉ tiêu kinh tế kịp thời giúp doanh nghiệp thấy đƣợc thực trạng của doanh nghiệp mình, từ đó đƣa ra các biện pháp điều chỉnh thích hợp để đạt hiệu quả kinh doanh cao hơn trong kỳ sau. Nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý trên kế toán phải thực hiện những nhiệm vụ cơ bản sau: Ghi chép số lƣợng, chất lƣợng, giá trị hàng mua trên những sổ phù hợp.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phân bổ hợp lý chi phí thu mua cho hàng bán và hàng tồn cuối kỳ, phản ánh chính xác, kịp thời và đầy đủ các chứng từ về hàng bán. Quản lý chặt chẽ tình hình biến động nhập, xuất, dự trữ, phát hiện xử lý kịp thời trƣờng hợp hàng bị ứ đọng. KẾ TOÁN LƢU CHUYỂN HÀNG HÓA VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ 1. Kế toán lưu chuyển hàng hoá 1.
Kế toán quá trình mua hàng Mua hàng là giai đoạn đầu tiên trong các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thƣơng mại.