CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP.1 Các khái niệm cơ bản, phương thức bán hàng và phương thức thanh toán.1 Các khái niệm cơ bản về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh. a, Bán hàng ? Bán hàng là khâu cuối cùng của hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp. Là việc chuyển giao quyền chủ sở hữu hàng hóa, dịch vụ của người bán sang người mua, gắn với phần lợi ích và rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Quá trình bán hàng của doanh nghiệp sẽ có sự thỏa thuận đồng ý giữa người mua và người bán.
Sau đó doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng những hàng hóa, dịch vụ và nhận lại một khoản tiền hoặc được quyền thu tiền. Như vậy vốn của doanh nghiệp sẽ chuyển từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị và khoản tiền này chính là doanh thu bán hàng. Từ đó giúp doanh nghiệp thu hồi hồi được vốn đã bỏ ra kinh doanh, bù đắp chi phí, tạo điều kiện tích lũy và mở rộng kinh doanh, đồng thời là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh của đơn vị. b, Kết quả kinh doanh? Kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả tổng hợp của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác trong một thời kì nhất định.
Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp có thể là lãi hoặc lỗ, trong đó: - Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là kết quả thu được từ việc tiêu thụ hàng hóa dịch vụ của doanh nghiệp, được xác định là chênh lệch giữa doanh thu thuần của hoạt động sản xuất kinh doanh với Giá vốn hàng bán , chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. - Kết quả hoạt động tài chính là kết quả thu được từ hoạt động tài chính, được xác định là chênh lệch giữa doanh thu hoạt động tài chính với chi phí hoạt động tài chính. - Kết quả hoạt động khác được xác định là chênh lệch giữa doanh thu từ hoạt động khác với chi phí khác. 4 Sinh viên: Nguyễn Thị Tuyết Lớp : K20KTA Khóa luận tốt nghiệp GVHD : ThS.
Nguyễn Thị Quỳnh Hoa 1.2 Phương thức bán hàng. Các doanh nghiệp thương mại ở Việt Nam có các phương thức bán hàng chính sau: a, Bán buôn. Là quá trình bán hàng cho các doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp thương mại để tiếp tục đưa vào quá trình sản xuất hoặc tiếp tục được chuyển bán. Đặc trưng của phương thức này là kết thúc nghiệp vụ bán hàng, hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng và số lượng hàng bán mỗi lần thường lớn.
Bán buôn có hai hình thức chính là: - Bán buôn qua kho: Là hàng hóa mua về nhập kho sau đó mới xuất bán và giao cho bên mua theo một trong hai cách: + Bán buôn qua kho theo cách giao hàng tực tiếp tại kho: Theo cách này bên bán giao hàng tại kho của mình còn bên mua sẽ cử người đại diện đến nhận hàng trực tiếp hàng tại kho bên bán, ký vào hóa đơn bán hàng, nhận hàng cùng hóa đơn dành cho bên mua. Kể từ thời điểm này bên bán ghi nhận doanh thu bán hàng, giá vốn hàng bán, và bên mua phải chịu trách nhiệm về hàng hóa, chi phí hàng đi đường. + Bán buôn qua kho theo cách chuyển hàng: Theo cách này thì bên bán chuyển hàng từ kho của mình giao cho bên mua tại thời điểm do bên mua quy định đã thỏa thuận ghi trong hợp đồng. Hàng đang đi trên đường thì trách nhiệm đối với hàng hóa và chi phí thuộc về bên bán, kế toán ghi nhận doanh thu bán hàng tại thời điểm bên bán giao hàng cho bên mua theo số thực tế giao được bên mua chấp nhận và ký trên hóa đơn bán hàng.
- Bán buôn vận chuyển thẳng: Xét theo tính chất vận chuyển hàng hóa thì hàng hóa được mua và bán ngay mà không phải nhập kho. Doanh nghiệp có thể giao hàng ngay tại nơi mua hàng hoặc phải vận chuyển hàng giao cho bên mua tại địa điểm được yêu cầu. Bán buôn vận chuyển thẳng có thể theo một trong hai cách: 5 Sinh viên: Nguyễn Thị Tuyết Lớp : K20KTA Khóa luận tốt nghiệp GVHD : ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa + Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán: Doanh nghiệp thực hiện mua và bán hàng phải trực tiếp thanh toán tiền hàng.
Như vậy toàn bộ giá trị hàng hóa doanh nghiệp mua để bán ra phải tính vào doanh thu chịu thuế. + Bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán: Lúc này doanh nghiệp mình trở thành tổ chức môi giới thương mại, doanh nghiệp sẽ được hưởng hoa hồng và phải chịu thuế trên doanh thu hoa hồng. Trường hợp này doanh nghiệp phải có đầy đủ giấy tờ chứng minh theo luật thuế hiện hành. Bán lẻ là bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ.
Đặc trưng của phương thức bán lẻ là kết thúc nghiệp vụ bán hàng thì sản phẩm rời khỏi lĩnh vực lưu thông đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị sử dụng của sản phẩm được thực hiện. Bán lẻ thường bán đơn chiếc, bán với số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định và được thanh toán ngay. Bán lẻ thường có những hình thức chủ yếu sau: Bán lẻ thu tiền tập trung: Tổ chức ở quy mô bán lẻ lớn như siêu thị, quầy bách hóa lớn,… khách hàng tự chọn hàng hóa và thanh toán một lần tại quầy kế toán thu tiền, cuối ngày kế toán lập báo cáo bán hàng hàng ngày và đem nộp tiền vào phòng kế toán để ghi sổ một lần Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Phù hợp với quy mô bán nhỏ lẻ, mỗi nhân viên bán hàng thu tiền trực tiếp từ khách hàng, cuối ngày lập báo cáo bán hàng và nộp tiền cho phòng kế toán hoặc định kỳ 3, 5, 7 ngày… mới lập báo cáo bán hàng nhưng tiền mặt vẫn phải nộp hằng ngày (hoặc định kỳ ngắn hạn).3 Phương thức thanh toán. Các doanh nghiệp thương mại ở Việt Nam có các phương thức thanh toán chính sau: a, Thanh toán dùng tiền mặt.
Là phương thức mà sau khi quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa đã được chuyển giao từ người bán sang cho người mua thì người mua cũng đồng thời 6 Sinh viên: Nguyễn Thị Tuyết Lớp : K20KTA Khóa luận tốt nghiệp GVHD : ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa xuất tiền mặt và trực tiếp trả cho bên bán theo giá cả mà hai bên đã thỏa thuận. Phương thức này thường chỉ áp dụng đối với hàng hóa bán ra có giá trị không lớn. b, Phương thức thanh toán không dùng tiền mặt.
Hiện nay hình thức thanh toán này khá phổ biến do sự phát triển của công nghệ thông tin, ngành ngân hàng… Đây là hình thức thanh toán mà bên mua sẽ nhờ ngân hàng mình đăng kí trích một số tiền nhất định từ tài khoản của mình để thanh toán cho bên bán. Đặc biệt trong hoạt động xuất nhập khẩu thì phương thức thanh toán này càng tỏ rõ sự hiểu quả và thuận tiện, giúp giảm thiểu rủi ro vì sẽ làm việc qua một trung gian là ngân hàng có uy tín, quá trình thanh toán nhanh chóng, đơn giản hơn. Tùy từng trường hợp mà doanh nghiệp có thể lựa chọn các hình thức thanh toán như: ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thanh toán bằng séc, thu tín dụng (L/C),.2 Vai trò, nhiệm vụ của kế toan bán hàng và xác định kết quả kinh doanh.1 Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh a, Đối với doanh nghiệp: Một doanh nghiệp nói chung và một doanh nghiệp thương mại nói riêng thì kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò cực kỳ quan trọng trong từng bước hạn chế được sự thất thoát hàng hóa, phát hiện được những hàng hóa chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn. Các số liệu mà kế toán hàng và xác định kết quả kinh doanh cung cấp giúp doanh nghiệp nắm bắt được mức độ hoàn chỉnh về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh từ đó tìm những thiếu sót, mất cân đối giữa khâu mua, khâu dự trữ và khâu bán để có biện pháp khắc phục kịp thời.
b, Đối với nhà nước: Từ các số liệu trên báo cáo tài chính mà kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cung cấp, nhà nước nắm được tình hình kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp từ đó thực hiện chức năng quản lý kiểm soát vĩ mô nền 7 Sinh viên: Nguyễn Thị Tuyết Lớp : K20KTA Khóa luận tốt nghiệp GVHD : ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Hoa kinh tế. Đồng thời nhà nước có thể kiểm tra việc chấp hành về kinh tế tài chính và thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước. c, Đối với các nhà đầu tư: Qua số liệu liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cung cấp các bạn hàng của doanh nghiệp biết được khả năng mua, dự trữ, bán các mặt hàng của doanh nghiệp, từ đó có quyết định đầu tư, cho vay vốn hoặc có quan hệ làm ăn với doanh nghiệp.2 Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh.
Để quản lý một cách tốt nhất đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cần phải sử dụng các công cụ khác nhau, trong đó kế toán được coi là công cụ hữu hiệu. Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường thì kế toán được sử dụng như một công cụ đắc lực không thể thiếu đối với mỗi doanh nghiệp cũng như đối với sự quản lý vĩ mô của nhà nước. Chính vì vậy kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần thực hiện các nhiệm vụ cơ bản là: - Ghi chép đầy đủ kịp thời khối lượng thành phẩm hàng hóa dịch vụ bán ra và tiêu thụ nội bộ, tính toán đúng đắn trị giá vốn của hàng đã bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác nhằm xác định kết quả bán hàng. - Kiểm tra giám sát tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận phân phối lợi nhuận và kỷ luật thanh toán làm tròn nghĩa vụ đối với nhà nước.
- Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình bán hàng xác định kết quả và phân phối kết quả phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp.