Chương I Lý luận chung về kế toán bán hàng ở các doanh nghiệp thương mại 1. Sự cần thiết phải tổ chức kế toán bán hàng 1. Khái niệm bán hàng. Trong nền kinh tế thị trường, để có thể tồn tại và phát triển được thì hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp phải có hiệu quả, phải đảm bảo nguyên tắc lấy thu bù chi và có lãi.
Do đó đối với các doanh nghiệp công tác bán hàng là một trong những khâu cực kỳ quan trọng, quyết định đến kết quả kinh doanh và sự sống còn của doanh nghiệp trên thương trường. Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hoá gắn với phần lớn rủi ro hoặc lợi ích cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Quá trình bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, nó có ý nghĩa quan trọng đối với các doanh nghiệp, bởi vì xét trên góc độ kinh tế thì quá trình bán hàng chính là quá trình chuyển hoá vốn từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị tiền tệ, giúp cho các doanh nghiệp thu hồi vốn để tiếp tục quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo. Như vậy quá trình bán hàng được chia thành hai khâu: - Thứ nhất: Đơn vị xuất bán giá thành phẩm, hàng hoá, cho đơn vị mua theo hợp đồng đã ký kết (khâu giao hàng).
Đó chính là quá trình vận chuyển của vốn thành phẩm song chưa thể phản ánh được kết quả của việc bán hàng bởi vì trong quá trình này hàng hoá đã xuất giao nhưng chưa kể khẳng định là có thu được tiền hay không. -Thứ hai: Khách hàng trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán (khâu thu tiền hàng). Đây là giai đoạn doanh nghiệp khẳng định đã bán được hàng và đã thu được tiền hoặc sẽ thu được tiền. Kết thúc giai đoạn này là kết thúc quá trình tiêu thụ, doanh nghiệp có thu nhập để bù đắp chi phí bỏ ra trong quá trình kinh doanh.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong quá trình bán hàng việc xác định thời điểm bán hàng là rất quan trọng nó chi phối đến việc hạch toán doanh thu của doanh nghiệp. Thời điểm bán hànglà thời điểm chuyển giao quyền sở hữu về sản phẩm hàng hoá, lao vụ từ người bán sang người mua. Nói cách khác thời điểm bán hàng là thời điểm người mua trả tiền hàng hay chấp nhận nợ về lượng hàng hoá, vật tư đã được người bán chuyển giao. - Việc xác định thời điểm tiêu thụ giúp doanh nghiệp xác định số lượng tiêu thụ, doanh thu tiêu thụ và số thuế phải nộp.
Qua đó thấy được thực trạng công tác bán hàng và có biện pháp kịp thời để hạn chế những nhân tố tiêu cực, phát huy những nhân tố tích cực để đẩy nhanh quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá. Khái niệm doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu. Theo chuẩn mực số 14 thì doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Trong điều kiện kinh doanh hiện nay, để đẩy mạnh bán ra thu hồi nhanh chóng tiền bán hàng, doanh nghiệp cần có chế độ khuyến khích đối với khách hàng.
Nếu khách hàng mua với khối lượng lớn sẽ được doanh nghiệp bớt giá, nếu hàng hoá của doanh nghiệp kém phẩm chất thì khách hàng có thể không chấp nhận thanh toán hoặc yêu cầu doanh nghiệp giảm giá. Các khoản trên được gọi là các khoản giảm trừ doanh thu. Theo chuẩn mực số 4 thì các khoản giảm trừ doanh thu bao gồm: - Chiếu khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua với khối lượng lớn mua thường xuyên. - Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hoá kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu.
- Trị giá hàng bị trả lại là số tiền doanh nghiệp phải trả lại cho khách hàng trong trường hơp hàng đã xác định là bán do chất lượng kém, khách hàng trả lại số tiền đó. - Các loại thuế: Thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp, thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt. Đặc điểm nghiệp vụ bán hàng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Điều kiện ghi nhận doanh thu Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thoả mãn tất cả 5 điều kiện sau: + Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hoá cho người mua.
+ Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hoá như người sử hữu hàng hoá hoặc quyền kiểm soát hàng hoá. + Doanh nghiệp được xác định tương đối chắc chắn. + Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ các giao dịch bán hàng. + Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
Phương thức bán hàng Trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay, để có thể cạnh tranh được với các Công ty lớn hơn, đứng vững được trên thị trường và kinh doanh có lãi thì đòi hỏi các phương thức bán hàng và thủ tục chứng từ mà công ty sử dụng phải vừa phù hợp với ngành nghề, mặt hàng kinh doanh, vừa thuận tiện, đáp ứng được nhu cầu của khách hàng và yêu cầu quản lý của công ty. Việc bán hàng có thể thực hiện được ở văn phòng của công ty, cũng có thể thực hiện tại các trung tâm, chi nhánh của Công ty. Hiện nay, Công ty áp dụng hai phương thức bán hàng chủ yếu là bán buôn và bán lẻ. Chính sách giá cả và phương thức thanh toán của Công ty Để thu hút và tạo được uy tín với khách hàng, tăng thị phần của công ty trên thị trường, công ty đã có chính sách giá cả và phương thức thanh toán rất linh hoạt, đa dạng áp dụng cho các khách hàng như sau: Về chính sách giá cả: Giá bán sản phẩm, hàng hoá được xác định trên 3 căn cứ: giá trị hàng hoá mua vào, giá trị thị trường và mối quan hệ của công ty với khách hàng.
Do có phương pháp định giá hợp lý mà uy tín của công ty với khách hàng ngày càng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hoạt động kinh doanh của công ty. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Về phương thức thanh toán: Công ty thực hiện thanh toán dựa vào hợp đồng kinh tế đã ký kết giữa hai bên, việc thanh toán có thể được thực hiện ngay hoặc thanh toán sau một thời gian nhất định, có thể thanh toán bằng tiền mặt hay chuyển khoản. Các phương thức thanh toán chủ yếu của công ty gồm: + Thanh toán trực tiếp: Theo phương thức này, khách hàng nhận được hàng và thanh toán ngay cho công ty. Phương thức này thường diễn ra với các khách hàng mua lẻ, mua với số lượng ít và không thường xuyên.
+ Khách hàng ứng tiền trước: Trong trường hợp này khách hàng sẽ ứng trước một số tiền để đặt mua một số hàng hoá của công ty hoặc đặt mua theo đơn đặt hàng. + Khách hàng mua chịu: Khi mua hàng khách hàng có thể xin kéo dài thời gian thanh toán tiền hàng và được công ty chập nhận. Nhưng thời gian được phép trải chậm này thường ngắn hơn hoặc bằng thời gian công ty phải trả nợ cho nhà cung cấp. Trường hợp này thường xảy ra với khách hàng có quan hệ mua bán lâu dài với công ty và thường mua với số lượng lớn.
Những phương thức bán hàng và phương thức thanh toán ảnh hưởng tác động không nhỏ đến tổ chức công tác kế toán DTBH ở Công ty. Tổ chức tốt hoạt động tiêu thụ hàng hoá, thanh toán sẽ tạo cơ sở để tăng doanh thu bán hàng, từ đó sẽ làm tăng lợi nhuận cho công ty. Đó chính là mục tiêu cuối cùng của công ty trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Do vậy, kế toán DTBH phải quan tâm đến công tác tổ chức tiêu thụ hàng hoá, thành phần nhằm đạt được mục tiêu đó.
Vai trò của công tác bán hàng và sự cần thiết phải hạch toán nghiệp vụ bán hàng. Trong nền kinh tế thị trường, hàng hóa được tiêu thụ nhờ hoạt động thương mại.Trong đó doanh nghiệp thương mại đóng vai trò trung gian là cầu nối giữa sản xuất và tiêu thụ, thúc đẩy quá trình tái sản xuất, tái sản xuất mở rộng của doanh nghiệp từ đó góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Như vậy việc tiêu thụ hàng hoá không chỉ có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp mà còn có ý nghĩa đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Nếu mà doanh nghiệp thực hiện tốt việc tiêu thụ hàng hoá sẽ thúc đẩy quá trình lưu thông, trao đổi hàng hoá, thu hồi vốn nhanh có điều kiện để quay vòng vốn và tiếp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tục quá trình kinh doanh tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển.
Ngược lại, hàng hoá không tiêu thụ được gây ứ đọng vốn, vốn kinh doanh bỏ ra không bù đắp được chi phí, như thế không những đẩy doanh nghiệp đến bờ vực của sự phá sản mà còn gây nguy hại đến nền kinh tế quốc dân. Chính vì vậy có thể khẳng định tiêu thụ là một khâu quan trọng của quá trình lưu thông hàng hoá. Nhận thức rõ vai trò của công tác bán hàng thì việc tổ chức kế toán doanh thu bán hàng ở các doanh nghiệp là rất cần thiết và quan trọng. Bởi vì: Đối với các doanh nghiệp tổ chức tốt kế toán bán hàng sẽ là cơ sở tạo ra lợi nhuận cao hơn góp phần thúc đẩy doanh nghiệp phát triển hơn nữa.
Nắm chắc được kế toán bán hàng sẽ giúp cho doanh nghiệp có những biện pháp để tăng nhanh tốc độ luân chuyển vốn, tránh được hiện trạng ứ đọng vốn. Mặt khác tổ chức tốt kế toán bán hàng còn là cơ sở để đánh giá đúng đắn mức độ hoàn thành kế toán về tiêu thụ, lợi nhuận từ đó tìm ra biện pháp tối ưu để đảm bảo duy trì sự cân đối thường xuyên giữa các yếu tố đầu vào đầu ra. Yêu cầu quản lý quá trình bán hàng. Trong các doanh nghiệp thì việc lựa chọn các mặt hàng kinh doanh là mục tiêu chủ yếu của doanh nghiệp.
Do vậy, công tác quản lý quá trình bán hàng cần đáp ứng các yêu cầu sau: -Nắm chắc sự vận động của sản phẩm, hàng hoá trong quá trình nhập, xuất và tồn kho trên các chỉ tiêu về số lượng, chất lượng và giá trị.