BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM NGUYỄN THỊ PHỤNG HIỆP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. HCM – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM NGUYỄN THỊ PHỤNG HIỆP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS BÙI KIM YẾN TP. HCM – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi, có sự hỗ trợ từ PGS.TS Bùi Kim Yến. Số liệu được nêu trong luận văn là trung thực, các phân tích đánh giá là của tôi và chưa được công bố trong bất cứ công trình nào.HCM, ngày 22 tháng 10 năm 2013 Người cam đoan Nguyễn Thị Phụng Hiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Trang LỜI MỞ ĐẦU . 1 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ XẾP HẠNG TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về xếp hạng tín dụng . Khái niệm về xếp hạng tín dụng . Quy trình xếp hạng tín dụng doanh nghiệp tại các NHTM. Ý nghĩa của việc sử dụng hệ thống XHTD DN đối với các NHTM. Sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống XHTD DN tại các NHTM Việt Nam . Các phương pháp xếp hạng tín dụng. Phương pháp thống kê . Phương pháp chuyên gia . Các nhân tố ảnh hưởng đến xếp hạng tín dụng . Chất lượng của thông tin, dữ liệu . Trình độ công nghệ . Năng lực và trình độ của cán bộ thực hiện XHTD . Mô hình hoạt động của tổ chức XHTD/bộ phận XHTD . Những thay đổi trong thủ tục, cơ chế và chính sách . Một số nghiên cứu và kinh nghiệm xếp hạng tín dụng trên thế giới . Phương pháp xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp của Fitch . Phương pháp xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp của S&P . Phương pháp xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp của Moody's . Xếp hạng tín dụng – phương pháp đo lường rủi ro tín dụng theo Basel. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kinh nghiệm trong việc xây dựng hệ thống XHTD doanh nghiệp cho tổ chức tín dụng Việt Nam . Xây dựng hệ thống XHTD riêng tại các NHTM . Xây dựng tổ chức xếp hạng tín dụng độc lập . 23 Kết luận chương 1 . 24 CHƢƠNG 2: HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM (VIETINBANK) 2. Giới thiệu Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam . Sơ lược quá trình hình thành và phát triển . Mạng lưới hoạt động . Tình hình hoạt động của Vietinbank . Tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh . Tình hình hoạt động tín dụng . Giới thiệu về hệ thống xếp hạng tín dụng năm của Vietinbank . Tiến trình cải cách của hệ thống XHTD doanh nghiệp tại Vietinbank. Nguyên tắc chấm điểm và xếp hạng tín dụng khách hàng . Tần suất chấm điểm và xếp hạng tín dụng khách hàng . Quy trình XHTD doanh nghiệp tại Vietinbank. Tại ngân hàng cấp tín dụng . Tại trụ sở chính . Bộ chỉ tiêu chấm điểm và thang xếp hạng KHDN. Bộ chỉ tiêu chấm điểm . Thang xếp hạng . So sánh hệ thống XHTD của Ngân hàng Công Thương Việt Nam với hệ thống xếp hạng tín dụng của một số ngân hàng tại Việt Nam . Hệ thống XHTD của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam. Hệ thống XHTD của Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam . 46 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hệ thống XHTD của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông Thôn Việt nam . So sánh hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp của Vietinbank với một số ngân hàng thương mại . Thành công và hạn chế của hệ thống XHTD doanh nghiệp tại Vietinbank . Nâng cao khả năng phòng ngừa rủi ro tín dụng . Hỗ trợ trong việc cấp tín dụng cho khách hàng . Hệ thống XHTD khách hàng doanh nghiệp được thực hiện tự động . Các dữ liệu, kết quả chấm điểm được truy cập toàn hệ thống . Chọn lọc một số chỉ tiêu phân tích tương đối phù hợp với thông lệ quốc tế . Hạn chế của hệ thống XHTD Vietinbank . Kết quả XHTD chưa được áp dụng để phân loại nợ và trích lập dự phòng . Nguồn thông tin phục vụ cho quá trình phân tích, đánh giá XHTD doanh nghiệp không đầy đủ, kịp thời và thiếu chính . Nhóm chỉ tiêu khả năng trả nợ từ lưu chuyển tiền tệ chưa phản ánh khả năng quản trị dòng tiền của doanh nghiệp . Chỉ tiêu tài chính không đề cập đến nhóm chỉ tiêu tăng trưởng của doanh nghiệp và nhóm chỉ tiêu giá trị thị trường đối với các DN đã cổ phần hóa . Độ tin cậy và tính chính xác của các thông tin từ nguồn báo cáo tài chính doanh nghiệp chưa cao . Chưa chú trọng đúng mức việc đào tạo kiến thức XHTD cho nhân viên . Nhiều trường hợp XHTD chỉ mang tính hình thức, không tuân thủ quy định XHTD khách hàng . Vietinbank chưa giám sát việc thực hiện chấm điểm. Bộ phận phân tích, xếp hạng tín dụng doanh nghiệp chưa độc lập . Trình độ của cán bộ tín dụng còn non yếu và văn hóa tuân thủ chưa tốt . 59 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khung pháp lý cho hoạt động XHTD chưa được thiết lập . Báo cáo tài chính của DN không bắt buộc phải kiểm toán . Tổng cục thống kê chưa cập nhật kịp thời các số liệu ngành . Việt Nam chưa có nhiều công ty xếp hạng doanh nghiệp độc lập . Hoạt động của trung tâm thông tin tín dụng CIC chưa hiệu quả trong việc cung cấp thông tin tín dụng cho các ngân hàng . Chế độ kế toán còn nhiều điểm chưa phù hợp với thông lệ quốc tế . Nhiều doanh nghiệp chưa tuân thủ các quy định của pháp luật về kế toán . 62 Kết luận chương 2 . 62 CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG XẾP HẠNG TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP TẠI VIETINBANK 3. Định hướng phát triển của Vietinbank . Chiến lược tài sản và vốn . Chiến lược tín dụng và đầu tư . Chiến lược dịch vụ . Chiến lược nguồn nhân lực . Chiến lược công nghệ . Chiến lược bộ máy tổ chức và điều hành . Định hướng hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng doanh nghiệp của Vietinbank trong thời gian . Các đề xuất hoàn thiện hệ thống XHTD doanh nghiệp tại Vietinbank . Giải pháp đối với Vietinbank . Nhóm giải pháp về mặt quản lý, điều hành. Hoàn thiện quy trình xếp hạng tín dụng doanh nghiệp . Hoàn thiện các chỉ tiêu để đánh giá xếp hạng . Kiến nghị đối với cơ quan nhà nước . Hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động XHTD . Tạo môi trường cho các tổ chức XHTD độc lập phát triển . Hoàn thiện hệ thống kế toán theo chuẩn mực quốc tế . 76 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nâng cao chất lượng thông tin tín dụng CIC . Xây dựng và công bố định kỳ các chỉ tiêu trung bình ngành. Xây dựng hệ thống thông tin đầy đủ, chính xác và đáng tin cậy . 77 Kết luận chương 3 . 79 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 80 PHỤ LỤC PHỤ LỤC 1 - HỆ THỐNG THANG ĐO PHÂN LOẠI TÍN DỤNG CỦA CÁC TỔ CHỨC XHTD TRÊN THẾ GIỚI PHỤ LỤC 2 - LƯU ĐỒ QUY TRÌNH XHTD TẠI VIETINBANK PHỤ LỤC 3 - DANH SÁCH CÁC NGÀNH KINH TẾ PHỤ LỤC 4 - CÁC TRƯỜNG HỢP SỬ DỤNG HẠNG TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG ĐỂ QUYẾT ĐỊNH MỨC CẤP TÍN DỤNG TỐI ĐA SO VỚI GIÁ TRỊ ĐỊNH GIÁ PHỤ LỤC 5. VÍ DỤ XHTD NỘI BỘ CTY TNHH TM SX NHỰA TÍN THÀNH LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Diễn giải Agribank – Vietnam Bank for Agriculture and Rural Development: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam BIDV – Bank for Investment and Development of Vietnam: Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam. BCTC Báo cáo tài chính CBCĐ Cán bộ chấm điểm CBTD Cán bộ tín dụng CĐTD Chấm điểm tín dụng CIC – Credit Information Center: Trung tâm Thông tin tín dụng của Ngân hàng Nhà nước. DN Doanh nghiệp ĐGXH Đánh giá xếp hạng GHTD Giới hạn tín dụng KH Khách hàng NHCT Ngân hàng Công Thương NHCTD Ngân hàng cấp tín dụng NHNN Ngân hàng Nhà nước Việt nam NHTM Ngân hàng thương mại PGD Phòng giao dịch S&P: Tổ chức xếp hạng tín dụng của Mỹ Standard & Poor's. TCTD Tổ chức tín dụng TMCP Thương mại cổ phần. XHTD Xếp hạng tín dụng. VCB – Joint Stock Commercial Bank for Foreign Trade of Vietnam: Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vietinbank - Viet Nam Joint Stock Commercial Bank for Industry and Trade: Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1. Phân phối 11 tỷ số chính của Moody's theo hạng mức tín nhiệm ngành . Phân phối 11 tỷ số chính của Moody's theo hạng mức tín nhiệm ngành (tiếp) . Một số chỉ tiêu tài chính qua các năm hoạt động . Dư nợ tín dụng của Vietinbank giai đoạn 2010-2012 . Tình hình kiểm soát nợ quá hạn tại Vietinbank . Tình hình nợ quá hạn tại Vietinbank giai đoạn 2010-2013 . Thang xếp hạng của Vietinbank . Quy trình chấm điểm doanh nghiệp hệ thống XHTD VCB . Hệ số rủi ro chấm điểm XHTD DN mới thành lập của VCB . Hệ thống ký hiệu xếp hạng tổ chức kinh tế của BIDV . Hệ thống ký hiệu xếp hạng doanh nghiệp của Agribank . 51 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài - Trong mọi hoạt động của một nền kinh tế phát triển, đặc biệt là trong hoạt động sản xuất kinh doanh, hệ thống ngân hàng giữ một vai trò quan trọng góp phần điều tiết, luân chuyển vốn cho nền kinh tế. - Tín dụng là hoạt động cơ bản, là hoạt động tài trợ của ngân hàng cho khách hàng và cũng là hoạt động sinh lời lớn nhất song rủi ro cao nhất cho ngân hàng thương mại. Các loại rủi ro, có nhiều mức độ và nguyên nhân song đều đem lại tổn thất, từ đó làm giảm thu nhập của ngân hàng.
