phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục nội dung chính của luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp công lập. - Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Bình Dƣơng. - Chƣơng 3: ột số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tại Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Bình Dƣơng. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LU N VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG L P 1.1 TỔNG QUAN VỀ ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG P 1.Khái niệm, đặc điểm và phân loại đơn vị sự nghiệp công lập 1.1 Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định thành lập hoạt động trong các lĩnh vực sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo và Dạy nghề; Sự nghiệp Y tế, Đảm bảo ã hội; sự nghiệp Văn hoá - Thông tin (bao gồm cả đơn vị phát thanh truyền hình ở địa phƣơng), sự nghiệp Thể dục - Thể thao, sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác.
Đây là tổ chức chính trị- ã hội thành lập theo qui định của pháp luật, có tƣ cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản l nhà nƣớc. Đơn vị sự nghiệp công lập đƣợc ác định dựa vào tiêu chuẩn sau: - Có văn bản quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩm quyền ở Trung ƣơng hoặc địa phƣơng; - Đƣợc Nhà nƣớc cung cấp kinh phí và tài sản để hoạt đông thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và đƣợc phép thực hiện một số khoản thu theo chế độ nhà nƣớc quy định; - Có tổ chức bộ máy, biên chế và bộ máy quản lý tài chính kế toán theo chế độ Nhà nƣớc quy định; - Có mở tài khoản tại kho bạc Nhà nƣớc hoặc ngân hàng đề ký gửi các khoản thu, chi tài chính.2 Đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập là một tổ chức hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục đích kiếm lời. Sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp tạo ra chủ yếu là những giá trị về tri thức, văn hoá, phát minh, sức khoẻ, đạo đức, các giá trị về xã hội… 7 Hiện nay, nhà nƣớc đang đổi mới cơ chế quản l tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp theo hƣớng nâng cao quyền tự chủ tài chính nhằm nâng cao chất lƣợng hàng hóa và dịch vụ công phục vụ cho ã hội ngày càng tốt hơn. Vì vậy, hoạt động sự nghiệp trong các đơn vị sự nghiệp công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chƣơng trình phát triển kinh tế và ã hội của Nhà nƣớc.
Trong nền kinh tế thị trƣờng, nhà nƣớc tổ chức, duy trì hoạt động sự nghiệp để đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế ã hội. Để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế ã hội nhất định trong mỗi kỳ, nhà nƣớc đều có ban hành các chủ trƣơng chính sách, các chƣơng trình mục tiêu kinh tế ã hội nhất định nhƣ: chƣơng trình óa m chữ, chƣơng trình óa đói giảm nghèo, chƣơng trình dân số - kế hoạch hóa gia đình, các chính sách an sinh ã hội,…các chƣơng trình, chính sách này chỉ có nhà nƣớc với vai tr của mình mới có thể thực hiện một cách đầy đủ và hiệu quả nhất. Nhà nƣớc duy trì và phát triển các hoạt động sự nghiệp gắn với các chƣơng trình mục tiêu quốc gia, các chƣơng trình phát triển kinh tế- ã hội của đất nƣớc nhằm mang lại lợi ích cho ngƣời dân, cho cộng đồng ã hội. Theo Giáo trình Tài chính công của Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí inh năm 2005 thì: Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức thuộc sở hữu Nhà nƣớc, hoạt động cơ bản của nó là cung cấp các loại hàng hóa, dịch vụ công cho xã hội trong các lĩnh vực: kinh tế, giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục, thể thao.
Do đó, đặc điểm hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công là rất đa dạng, bắt nguồn từ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và vai trò của Nhà nƣớc trong nền kinh tế thị trƣờng. Tuy nhiên, các đơn vị sự nghiệp công lập dù hoạt động ở các lĩnh vực khác nhau nhƣng đều mang những đặc điểm cơ bản nhƣ sau: Thứ nhất, mục đích hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập là không vì lợi nhuận, chủ yếu phục vụ lợi ích cộng đồng. Thứ hai, sản phẩm của các đơn vị sự nghiệp công lập là sản phẩm mang lại lợi ích chung có tính bền vững, lâu dài cho xã hội. Thứ ba, hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập luôn gắn liền và bị chi 8 phối bởi các chƣơng trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nƣớc.3 phân loại đơn vị sự nghiệp công lập Căn cứ theo cấp ngân sách, các đơn vị SNCL đƣợc phân loại nhƣ sau: - Đơn vị dự toán cấp I: - Đơn vị dự toán cấp II: - Đơn vị dự toán cấp III: - Đơn vị cấp dƣới của đơn vị dự toán cấp III đƣợc nhận kinh phí để thực hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện công tác kế toán và quyết toán với đơn vị dự toán cấp trên nhƣ quy định đối với đơn vị dự toán cấp III với cấp II và cấp II với cấp I.2 Đặc điểm quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập 1.1 Cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập Quản lý tài chính là một bộ phận, một khâu của quản lý kinh tế - xã hội và là khâu quản lý mang tính tổng hợp.
Theo nghĩa rộng, quản l tài chính đƣợc nhìn nhận nhƣ việc sử dụng tài chính làm công cụ quản lý hệ thống kinh tế - xã hội thông qua việc sử dụng các chức năng vốn có của nó. Theo nghĩa hẹp, quản l tài chính đƣợc quan niệm nhƣ là việc quản lý của bản thân hoạt động tài chính, nghĩa là tài chính đƣợc em là đối tƣợng quản lý. Cơ chế tự chủ thực hiện một số nội dung trong các đơn vị SNCL nhƣ sau: - Cơ chế tự chủ về các khoản thu, mức thu - Cơ chế tiền lƣơng, tiền công. Nhà nƣớc khuyến khích đơn vị sự nghiệp tăng thu, tiết kiệm chi, thực hiện tinh giản biên chế, tăng thêm thu nhập cho ngƣời lao động trên cơ sở hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao.
- Sử dụng kết quả hoạt động tài chính trong năm Hàng năm, sau khi trang trải các khoản chi phí, nộp thuế và các khoản nộp khác theo quy định, phần chênh lệch thu lớn hơn chi (nếu có), đơn vị SNCL đƣợc sử dụng nhƣ sau: + Trích tối thiểu 25% để lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp; + Trả thu nhập tăng thêm cho ngƣời lao động; 9 + Trích lập Quỹ khen thƣởng, Quỹ phúc lợi, Quỹ dự ph ng ổn định thu nhập.2 Nguồn tài chính đơn vị sự nghiệp công lập Nguồn tài chính của các đơn vị SNCL bao gồm: Nguồn do kinh phí ngân sách nhà nƣớc cấp; Nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp; Nguồn viện trợ, tài trợ, quà biếu, tặng, cho; Nguồn khác. Thứ nhất, nguồn do kinh phí ngân sách nhà nƣớc cấp Thứ hai, nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp Thứ ba, nguồn viện trợ, tài trợ, quà biếu, tặng, cho không phải nộp ngân sách theo chế độ: Đây là những khoản thu không thƣờng uyên, không dự tính trƣớc đƣợc nhƣng có tác dụng hỗ trợ đơn vị trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Thứ tư, nguồn khác 1.3 Nội dung chi đơn vị sự nghiệp công lập Về nội dung chi, thực hiện theo quy định tại Điều 15 Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ, đƣợc hƣớng dẫn nhƣ sau: - Chi thƣờng xuyên - Chi không thƣờng uyên Theo đó, các đơn vị SNCL có thể căn cứ vào đặc điểm chi để tiến hành theo dõi chi tiết theo từng nhóm chi cụ thể nhƣ sau: - Nhóm I: Chi thanh toán cá nhân (chi cho con ngƣời) - Nhóm II: Chi mua hàng hóa dịch vụ phục vụ công tác quản lý hành chính và chuyên môn - Nhóm III: Chi mua sắm, sửa chữa tài sản cố định - Nhóm IV: Các khoản chi khác 1.NỘI DUNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG P 1.Công tác lập và chấp hành dự toán thu - chi 1. Lập dự toán thu – chi Lập dự toán thu - chi ngân sách là quá trình phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhu cầu các nguồn tài chính để ây dựng các chỉ tiêu thu, chi ngân sách hàng năm một cách đúng đắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn.
10 Trong điều kiện thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, cơ sở để lập dự toán thu- chi ngân sách là dựa vào các đặc điểm: Chức năng, nhiệm vụ đƣợc giao; Nhiệm vụ của năm kế hoạch; Chế độ chi tiêu tài chính hiện hành, quy chế chi tiêu nội bộ đƣợc phê duyệt; ết quả hoạt động sự nghiệp, tình hình thu, chi tài chính của năm trƣớc liền kề.2 Chấp hành dự toán thu - chi Chấp hành dự toán là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế tài chính, hành chính nhằm biến các chỉ tiêu thu chi ghi trong dự toán ngân sách của đơn vị thành hiện thực. Trên cơ sở dự toán ngân sách đƣợc giao, các đơn vị SNCL tổ chức triển khai thực hiện, đƣa ra các biện pháp cần thiết đảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ thu chi đƣợc giao đồng thời phải có kế hoạch sử dụng kinh phí ngân sách theo đúng mục đích, chế độ, tiết kiệm và có hiệu quả. Trong quá trình chấp hành dự toán thu chi, đối với các đơn vị đƣợc sử dụng nhiều nguồn thu cần theo dõi chi tiết từng nguồn thu nhằm tổ chức khai thác các nguồn thu có hiệu quả, đảm bảo tài chính cho hoạt động của đơn vị. - Đối với nguồn kinh phí cấp phát từ NSNN để thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn đƣợc giao: Đây là nguồn thu mang tính truyền thống và có vai tr quan trọng trong việc đảm bảo nguồn tài chính cho hoạt động của các đơn vị SNCL.
Tuy nhiên, với chủ trƣơng đổi mới tăng cƣờng tính tự chủ tài chính cho các đơn vị sự nghiệp, tỷ trọng nguồn thu này trong các đơn vị sẽ có u hƣớng giảm dần nhằm làm giảm bớt gánh nặng đối với NSNN.