Mở đầu: Trình bày một số vấn đề chung của luận văn. Kết quả nghiên cứu: được bố trí thành 3 chương Chƣơng 1: Khái quát cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu Chƣơng 2: Phân tích thực trạng cơ chế quản lí tài chính cơ quan Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 3: Đề xuất một số biện pháp cải tiến cơ chế quản lí tài chính cơ quan Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng Kết luận và khuyến nghị Cuối luận văn có: - Danh mục các tài liệu tham khảo. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu 1.1 Quan điểm và khái niệm về quản lí Xã hội loài người tồn tại và phát triển được, một trong những yếu tố đóng vai trò quan trọng, đó là tính tổ chức.
Để tổ chức có thể phát triển bình thường, đòi hỏi phải có hoạt động quản lí dù dưới hình thức giản đơn nhất. Có thể nói khi loài người xuất hiện, tồn tại và phát triển thì cũng là lúc nhu cầu quản lí hình thành. Cùng với quá trình tiến hoá, phát triển thì trình độ tổ chức, điều hành cũng được nâng lên.Mác: "Mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên qui mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần tìm đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một nghệ sĩ độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng".
Như vậy để một tổ chức nào đó có thể hoạt động bình thường, tạo ra của cải vật chất, dịch vụ chung cho xã hội thì nhất thiết phải có hoạt động quản lí. Nó bắt nguồn từ sự phân công lao động xã hội, nhằm đạt được mục đích, hiệu quả cao hơn, năng suất lao động ngày càng tăng. Theo quan điểm triết học thì quản lí được xem như một quá trình liên kết thống nhất giữa cái chủ quan và cái khách quan nhằm đạt được một mục tiêu nào đó. Theo quan điểm kinh tế của F.Taylor (1856 - 1915) thì "quản lí là cải tạo mối quan hệ giữa người với người, giữa người với máy móc.
quản lí là nghệ thuật biết rõ rằng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất". Theo Kamarốp, quản lí là tính toán, sử dụng hợp lí các nguồn lực (gồm nhân lực, vật lực, tài lực) nhằm thực hiện các nhiệm vụ sản xuất và dịch vụ, với hiệu quả kinh tế tối ưu. Quản lí kinh tế là sự tác động liên tục, có tổ chức 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của các chủ thể quản lí lên người lao động để sử dụng một cách tốt nhất những tiềm năng, cơ hội nhằm đạt được các mục tiêu quản lí đề ra. Theo cách đánh giá có tính tổng quát chung trong các lĩnh vực của đời sống xã hội có hoạt động quản lí thì "quản lí là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người quản lí, người tổ chức quản lí) lên khách thể (đối tượng quản lí) về mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế,.
bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng." Theo quan điểm thế giới quan Mác - Lê Nin thì cho rằng: toàn thể thế giới vật chất đang tồn tại, mọi sự vật, hiện tượng là một chỉnh thể, một hệ thống trong đó vừa có sự thống nhất giữa các bộ phận, vừa chứa đựng những mâu thuẫn nhất định. Trong các mặt công tác, điều hành xã hội thì quản lí cũng được xác định là một hệ thống. Theo quan điểm này thì quản lí là một đơn vị với tư cách là một hệ thống xã hội, là khoa học và nghệ thuật tác động vào hệ thống, vào từng thành tố của hệ thống bằng các phương pháp thích hợp nhằm đạt mục tiêu đề ra trong quá trình hoạt động: "Quản lí là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lí lên đối tượng quản lí nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến đổi môi trường". Ngoài những quan điểm mang tính tổng quát nêu trên thì quản lí còn được xem xét trên những khái niệm thường được đề cập đến như sau: - Quản lí là biết chính xác điều mình muốn người khác làm và sau đó thấy họ đã hoàn thành công việc tốt và rẻ.
- Quản lí là những hoạt động cần thiết được thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong một tổ chức, nhóm để đạt được mục tiêu. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Qua những khái niệm, những quan điểm nêu trên, có thể hiểu : quản lí là sự tác động có tổ chức, có ý thức để điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi hoạt động của con người nhằm đạt đến những mục đích nhất định phù hợp với ý chí của nhà quản lí và các yêu cầu khách quan. Quản lí có thể chia thành hai phần cơ bản, đó là chủ thể quản lí, và khách thể quản lí. Chủ thể quản lí là cá nhân hay tổ chức nào đó do con người lập nên nhằm thực hiện hành động quản lí.
Còn khách thể quản lí có thể là người, tổ chức, lại có thể là sự vật, hiện tượng nào đó cần phải quản lí (như một vật dụng cụ thể, một quá trình sản xuất tự động hoá, hệ thống cơ sở vật chất của một nhà trường nào đó, hay môi trường thiên nhiên. Vì chủ thể quản lí luôn luôn phải là con người (hoạt động quản lí ở đây được xem xét trên cơ sở là một hoạt động của con người), còn khách thể quản lí có thể là con người, hay các sự vật hiện tượng, mà trong trường hợp khách thể quản lí là con người thì khách thể đó có thể đồng thời là chủ thể của một hoạt động quản lí cấp thấp hơn, hoặc hoạt động quản lí riêng biệt khác. Giữa chủ thể và khách thể quản lí có mối quan hệ tác động qua lại, tương hỗ nhau. "Chủ thể làm nảy sinh các tác động quản lí, còn khách thể thì nảy sinh các giá trị vật chất và tinh thần có giá trị sử dụng, trực tiếp đáp ứng nhu cầu của con người, thoả mãn mục đích của chủ thể quản lí." Xét trong một quá trình nhất định thì hoạt động quản lí của con người cũng nhằm phát huy tốt tiềm năng của những yếu tố mà nó tác động đến theo những mục đích đã định sẵn.
Muốn phát huy tiềm năng của đối tượng quản lí (đặc biệt là con người) thì phải có cơ chế quản lí phù hợp. Cơ chế quản lí là phương thức mà nhờ nó hoạt động quản lí được diễn ra, quan hệ tương tác giữa chủ thể, và khách thể quản lí được thực hiện (vận hành và phát triển). Để thực 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiện quá trình quản lí, bên cạnh cơ chế, phải có các điều kiện, phương tiện quản lí. Cụ thể là các máy móc kĩ thuật, phương tiện thông tin, nghe nhìn và các công cụ vật chất quản lí khác.
Ngoài ra một yếu tố không thể thiếu đó là phẩm chất, năng lực của nhà quản lí. Hiệu quả quản lí là sản phẩm kép khi được xem xét là phát huy tiềm năng của đối tượng quản lí và nâng cao năng lực, phẩm chất đạo đức của nhà quản lí. Chủ thể quản lí Mục tiêu quản lí Cơ chế quản lí Đối tượng quản lí Sơ đồ 1.1: Quan hệ giữa chủ thể và khách thể quản lí Bản chất của hoạt động quản lí: có thể thấy hoạt động quản lí là một hoạt động riêng có của con người thoát ra khỏi bản năng, và thể hiện tính mục đích rõ rệt. Nhưng nó chỉ thực sự hình thành và phát triển khi con người biết hợp tác với nhau trong quá trình mưu sinh, đặc biệt khi xã hội xuất hiện ngày càng nhiều những yếu tố khách quan, những quá trình phức tạp nhiều chiều, ảnh hưởng đến đời sống con người.
Khi lao động đạt đến một trình độ nhất định, có sự phân công xã hội thì quản lí là một chức năng - đó là tất yếu khách quan. Trong xã hội có giai cấp thì hoạt động quản lí có tính giai cấp rõ rệt, chủ yếu phục vụ quyền lợi của giai cấp thống trị trong xã hội. Hoạt động quản lí mang tính khoa học cao, bởi tác động giữa chủ thể quản lí và khách thể quản lí thông qua các công cụ, phương tiện quản lí là thành tựu của khoa học - kĩ thuật và hệ thống các phương pháp mang tính 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khách quan. Từ đó nó mới thực sự mang lại hiệu quả.
Trong xã hội hiện đại, quản lí được coi là một nghề. Những kĩ năng nghề nghiệp của người quản lí để thực hiện công việc vừa mang tính tổng hợp, vừa đòi hỏi tính kĩ thuật, thể hiện ở những thao tác nghề nghiệp của họ. Hoạt động quản lí vừa mang tính khoa học vừa có tính nghệ thuật. Tính nghệ thuật của hoạt động quản lí thể hiện ở những tác động hợp qui luật, hoàn cảnh.
Như vậy "hoạt động quản lí có tính khách quan vừa có tính chủ quan thực hiện bởi người quản lí. Mặt khác, nó vừa có tính giai cấp vừa có tính kĩ thuật, vừa có tính khoa học vừa có tính nghệ thuật, vừa có tính pháp luật nhà nước lại vừa có tính xã hội rộng rãi. Chúng là những mặt đối lập trong một thể thống nhất. Đó là biện chứng, là bản chất của hoạt động quản lí".
Chức năng của quản lí : Chức năng quản lí là những nội dung và phương pháp hoạt động cơ bản mà nhờ đó chủ thể quản lí tác động đến đối tượng quản lí trong quá trình quản lí, nhằm thực hiện mục tiêu quản lí. Henry Fayol thì coi "Chức năng quản lí là nhóm hoạt động để hoàn thành quản lí". "Chức năng quản lí là loại hình đặc biệt của hoạt động điều hành, là sản phẩm của tiến trình phân công lao động và chuyên môn hóa việc quản lí".