phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, bố cục của Luận văn gồm có các chƣơng nhƣ sau: - Chƣơng 1. Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp. Thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Tổng công ty Điện lực Hà Nội. Giải pháp hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại Tổng công ty Điện lực Hà Nội.
13 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP I. Cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp 1. Những khái niệm cơ bản 1. Khái niệm doanh nghiệp Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế, có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, đƣợc đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật, nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh.
Khái niệm văn hoá doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp đƣợc hiểu là toàn bộ các quy tắc ứng xử, cách nghĩ, chuẩn mực, đƣờng lối kinh doanh,. có tác dụng đặt dấu ấn tới hành vi, thái độ, niềm tin, và quan hệ các thành viên, cao hơn nữa là hình ảnh của một doanh nghiệp trên thƣơng trƣờng. Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống của các giá trị do doanh nghiệp sáng tạo và tích luỹ qua quá trình hoạt động kinh doanh, trong mối quan hệ với môi trƣờng xã hội và tự nhiên của mình. Văn hóa doanh nghiệp là tổng thể các truyền thống, các cấu trúc và các bí quyết kinh doanh xác lập quy tắc ứng xử của doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ phƣơng thức kinh doanh, quản lý điều hành kinh doanh, phong cách ứng xử trong quan hệ với đôi tác và trong nội bộ doanh nghiệp. Văn hóa doanh nghiệp là những quy tắc ứng xử bất thành văn, là lực lƣợng vô hình trở thành quy định của pháp luật, nhƣng đƣợc các chủ thể tham gia thị trƣờng hiểu và chấp nhận. Mọi tổ chức đều có văn hoá và những giá trị độc đáo riêng có của nó. Hầu hết các tổ chức đều không tự ý thức là phải cố gắng tạo nền một nền văn hoá nhất định của mình.
Văn hoá của một tổ chức thƣờng đƣợc tạo ra một cách vô thức, dựa trên những tiêu chuẩn của những ngƣời điều hành đứng đầu hay ngƣời sáng lập ra tổ chức đó.Heriôt từng nói: “Cái gì còn lại khi tất cả những cái khác bị quên đi - cái đó là văn hóa”. Điều đó khẳng định rằng văn hóa doanh nghiệp là một giá trị văn hóa tinh thần và hơn thể nữa, là một tài sản vô hình của doanh nghiệp. Nó là toàn bộ các giá trị văn hóa đƣợc gây dựng nên trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, trở thành các giá trị các quan niệm và tập quán, thể hiện trong các hoạt động của doanh nghiệp ấy và chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi ứng xử của mọi thành viên trong doanh nghiệp. 14 Có thể nói, văn hóa doanh nghiệp bao gồm cả yếu tố pháp luật và đạo đức.
Văn hóa doanh nghiệp không thể hình thành một cách tự phát mà phải thông qua các hoạt động của bản thân doanh nghiệp, mỗi doanh nhân, của Nhà nƣớc và của các tổ chức xã hội. Nếu ta biết nhận thức nó, xây dựng nó thì nó lành mạnh, phát triển. Còn có văn hoá đồi trụy đi xuống và văn hoá phát triển đi lên, văn hoá mạnh hay văn hoá yếu chứ không thể không có văn hoá. Ngƣời ta đồng nghĩa giữa văn hoá doanh nhân, văn hoá kinh doanh và nhiều ngƣời nghĩ văn hoá giao tiếp là văn hóa doanh nghiệp nhƣng hoàn toàn không phải vậy.
Đặc điểm chung của văn hóa doanh nghiệp cũng nhƣ bất kỳ loại hình văn hoá khác là văn hoá tồn tại khi có một nhóm ngƣời cùng sống và làm việc với nhau. Vậy, với tƣ cách là chủ doanh nghiệp hay nhà quản lý, bản thân chúng ta cần nhận thức: văn hóa doanh nghiệp vẫn tồn tại và phát triển dù ta không tác động vào chúng. Vì vậy, chúng ta nên tác động tích cực để nó mang lại những hiệu quả hoạt động tốt cho hoạt động của doanh nghiệp. Văn hoá doanh nghiệp đƣợc hình thành trong thời gian dài, vậy văn hoá doanh nghiệp mang tính lịch sử đƣợc hình thành thông qua quá trình hoạt động kinh doanh.
Các đặc trưng của văn hóa doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp cũng là văn hóa, bởi lẽ đó nền văn hóa doanh nghiệp cũng có 4 đặc trƣng: Tính hệ thống, tính lịch sử, tính giá trị và tính nhân sinh của văn hóa nói chung. Tính hệ thống: cho thầy tỉnh tổ chức của doanh nghiệp, phân biệt một doanh nghiệp có văn hóa với một doanh nghiệp chỉ là 1 tập hợp giá trị. Tính lịch sử: Thể hiện quá trình hoạt động kinh doanh, không gian văn hóa (nơi tồn tại và hoạt động, môi trƣờng xã hội khách hàng, bạn hàng, đối tác). Tính giá trị: Giá trị văn hóa doanh nghiệp có giá trị nội bộ, giá trị vùng, giá trị quốc gia.
Doanh nghiệp theo đuổi những giá trị chung cho cộng đồng cùng lớn bao nhiêu thì vai trò của nó càng lớn bấy nhiêu. Tính giá trị cũng dùng để phân biệt doanh nghiệp có văn hóa và doanh nghiệp phi văn hóa.Tính nhân sinh: chủ thể văn hóa ở đây không phải là con ngƣời mà là doanh nghiệp, đây là đặc trƣng giúp phân biệt văn hóa doanh nghiệp với các tiểu văn hóa khác. Các bên liên quan của văn hóa doanh nghiệp 1. Văn hoá doanh nhân doanh nhân là ngƣời đƣa ra những quyết định trong việc hƣớng doanh nghiệp theo một đƣờng lối, phƣơng hƣớng nhất 15 định.
Chính vì vậy, không thể phủ nhận văn hoá doanh nhân có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của văn hóa doanh nghiệp. Nhà quản trị Chúng ta không nghi ngờ gì khi cho rằng nhà quản trị là một tài sản cao cấp của doanh nghiệp. Một trong những yêu cầu của nhà lãnh đạo là tìm đƣợc nhà quản trị phù hợp với phong cách quản lý, quan điểm kinh doanh của doanh nghiệp đó. Với tƣ cách là chủ thể đặc biệt của văn hóa doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp phải coi nhà quản lý cũng chính là một nhân tài của doanh nghiệp cho dù họ thuộc cấp quản lý nào.
Đây chính là bộ khung vững chắc của doanh nghiệp để tồn tại và phát triển. Nhân viên và ngƣời lao động Khi bắt đầu làm việc, các nhân viên trẻ có ba cách ứng xử khác nhau với những chuẩn mực văn hóa (thành văn và bất thành văn) của doanh nghiệp: Thứ nhất, họ đánh giá cao những chuẩn mực đó và hòa nhập vào doanh nghiệp rất dễ dàng; Thứ hai, là không thể nào chịu nổi và bỏ ra đi; Thứ ba, là những bạn trẻ cho dù không thích những chuẩn mực đó nhƣng vì đồng lƣơng, vì không muốn mất việc nên phải chấp nhận và cam chịu. Nhiều giám đốc doanh nghiệp than phiền nhân viên của họ thƣờng bị xáo trộn, mặc dù đã áp dụng đủ mọi biện pháp về lƣơng, thƣởng, tuy nhiên, một số yếu tổ mà doanh nghiệp chƣa thực hiện hoặc thực hiện chƣa triệt để nhƣ: chƣa có hoặc chƣa thực hiện đẩy đủ về định hƣớng nghề nghiệp cho nhân viên; Chƣa đƣa ra một môi trƣờng văn hóa, môi trƣờng làm việc để gắn bó và thu hút nhân viên; Các cơ chế lƣơng đã đƣợc định hình từ trƣớc, rất khó thay đổi, trong khi đó, danh sách lƣơng của doanh nghiệp đã “kịch trần", chƣa quan tâm đến gia đình nhân viên. Khách hàng Dƣới con mắt khách hàng, văn hóa doanh nghiệp đóng vai trò hết sức quan trọng, tạo nên lợi thể cạnh tranh cho doanh nghiệp: Thứ nhất, văn hóa doanh nghiệp là nguồn lực, lợi thể cạnh tranh, lợi thế mang tính hệ thống giúp chúng ta có cái nhìn một cách đầy đủ nhất về văn hoá nói chung và văn hóa doanh nghiệp nói riêng khi khách hàng lựa chọn các nhà cung cấp khác; Thứ hai, văn hóa doanh nghiệp là cơ sở duy trì và phát triển mối quan hệ khách hàng.
Nhà cung cấp Tƣơng tự nhƣ đối với khách hàng, nhà cung cấp sẽ tin tƣởng hơn khi bán hàng cho doanh nghiệp. Sau khi bán hàng, mức độ tín nhiệm càng nâng lên, nhà cung cấp sẽ xem doanh nghiệp nhƣ một khách hàng trung thành đặc biệt và có những chế độ quan tâm đặc biệt nhƣ ngày giao hàng, chiết khấu tài chính. Với cộng đồng xã hội, cơ quan Nhà nƣớc, cơ quan truyền thông, tố chức tài chính, ngân hàng. Cũng nhƣ đối với khách hàng và nhà cung cấp, cộng đồng xã hội, cơ quan Nhà nƣớc, cơ quan truyền thông, tổ chức tài chính, ngân hàng,., doanh nghiệp sẽ đƣợc những lợi thế đặc trƣng khi xây dựng đƣợc văn hóa doanh nghiệp vì ba lý do: Thứ nhất, là tạo ra sự chuyên nghiệp; Thứ hai, là tạo ra tâm lý xem doanh nghiệp làm ăn đàng hoàng, lâu dài; Thứ ba, là đƣợc củng cố tiếp sau một thời gian hoạt động.
Kết quả là cộng đồng sẽ hạn chế “công kích” khi doanh nghiệp gặp rủi ro, khó khăn. Các tổ chức tài chính sẽ cho doanh nghiệp vay với lãi suất thấp hơn vì muốn thiết lập quan hệ làm ăn lâu dài với doanh nghiệp. Tóm lại, văn hóa doanh nghiệp là những quy phạm chung nhất của một doanh nghiệp, nó định hƣớng cho một doanh nghiệp và tạo nên những giá trị khác biệt giữa các doanh nghiệp.2 Các yếu tố cấu thành văn hoá doanh nghiệp Có nhiều cách để phân văn hóa doanh nghiệp thành các yếu tô khác nhau nhƣ vật thể, phi vật thế, giá trị. Tuy nhiên trong để tài này, văn hóa doanh nghiệp đƣợc phân theo quan điểm của Schein thành các yếu tố: Những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp, những giá trị đƣợc chấp nhận và những quan niệm chung.
Việc phân chia nhƣ vậy sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn bản chất cũng nhƣ các biện pháp để xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Cấp độ thứ nhất, những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp Đó là những cái dễ nhìn thấy, nghe thấy, cảm nhận đƣợc khi tiếp xúc với doanh nghiệp, đảy là những biểu hiện bên ngoài của hệ thống văn hóa doanh nghiệp.