Chương 1: Tổng quan về quản trị rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng quản trị rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng TMCP Việt Nam. Chương 3: Hoàn thiện công tác quản trị rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng TMCP Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Quản trị rủi ro thanh khoản của ngân hàng thƣơng mại 1.1 Thanh khoản và rủi ro thanh khoản của ngân hàng thƣơng mại Thanh khoản là khả năng tiếp cận các khoản tài sản hoặc nguồn vốn có thể dùng để chi trả vời chi phí hợp lý ngay khi nhu cầu vốn phát sinh.
Cung thanh khoản: là các khoản vốn làm tăng khả năng chi trả của ngân hàng, là nguồn cung cấp thanh khoản cho ngân hàng , bao gồm: Các khoản tiền gửi đang đến, doanh thu từ việc bán các khoản dịch vụ, thu hồi các khoản tín dụng đã cấp, bán các tài sản đang kinh doanh và sử dụng, vay mượn từ thị trường tiền tệ. Cầu thanh khoản: là nhu cầu vốn cho các mục đích hoạt động của ngân hàng, các khoản làm giảm quỹ của ngân hàng. Thông thường, trong lĩnh vực kinh doanh ngân hàng, những hoạt động sau đây tạo ra cầu về thanh khoản: Khách hàng rút các khoản tiền gửi, yêu cầu cấp các khoản tín dụng có chất lượng cao, hoàn trả các khoản vay mượn phi tiền gửi, chi phí phát sinh khi kinh doanh các sản phẩm và dịch vụ, thanh toán cổ tức cho các cổ đông. Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro xuất hiện trong trường hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả, không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền hoặc không có khả năng vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán.2 Quản trị rủi ro thanh khoản Quản trị rủi ro thanh khoản là việc quản lý có hiệu quả cấu trúc tính thanh khoản (tính lỏng) của tài sản và cấu trúc danh mục của nguồn vốn.
Bản chất của công tác quản trị thanh khoản trong ngân hàng có thể đúc kết ở hai nội dung sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Một là, hiếm khi nào tại một thời điểm tổng cung bằng với tổng cầu thanh khoản. Do đó, ngân hàng phải thường xuyên đối phó với tình trạng thâm hụt hoặc thặng dư thanh khoản. Hai là, thanh khoản và khả năng sinh lời là hai đại lượng tỷ lệ nghịch với nhau: Một tài sản có tính thanh khoản càng cao thì khả năng sinh lời của nó sẽ càng thấp và ngược lại; một nguồn vốn có tính thanh khoản cao thường có chi phí huy động lớn (nên làm giảm khả năng sinh lời khi sử dụng để cho vay).2 Nội dung quản trị rủi ro thanh khoản 1.1 Quản trị thanh khoản dựa vào tài sản có 1.1 Cách tiếp cận thanh toán thực sự Cách tiếp cận thanh toán thực yêu cầu ngân hàng chỉ cho vay ngắn hạn. Trong trường hợp nhu cầu thanh khoản phát sinh, ngân hàng có thể thu hồi các khoản cho vay hoặc bán nợ để đáp ứng nhu cầu thanh khoản.
Hạn chế của chiến lược này là ngân hàng sẽ mất dần thị phần cho vay trung, dài hạn vào tay của các đối thủ cạnh tranh.2 Cách tiếp cận thị trƣờng tiền tệ Cách tiếp cận này đòi hỏi ngân hàng phải dự trữ thanh khoản đủ lớn dưới hình thức nắm giữ những bộ phận tài sản có tính thanh khoản cao, chủ yếu là tiền mặt và các chứng khoán ngắn hạn.Khi xuất hiện nhu cầu thanh khoản, ngân hàng bán các tài sản dự trữ để lấy tiền cho đến khi tất cả các nhu cầu thanh khoản được đáp ứng đầy đủ. Chiến lược thanh khoản trị thanh khoản theo hướng này thường được gọi là sự chuyển hóa tài sản, bởi vì ngân hàng tăng nguồn cung cấp thanh khoản bằng cách chuyển đổi các tài sản phi tiền mặt thành tiền mặt. Tài sản có tính thanh khoản phải có các đặc điểm sau: Phổ biến trên thị trường, có thể chuyển hóa ra tiền một cách nhanh chóng. Giá cả ổn định để không ảnh hưởng đến tốc độ và doanh thu bán tài sản.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Người bán có thể mua lại dễ dàng với giá không cao hơn nhiều so với giá đã bán ra để khôi phục khoản đầu tư ban đầu. Đối với các ngân hàng, những tài sản có tính thanh khoản phổ biến nhất là trái phiếu kho bạc, các khoản vay ngân hàng Trung Ương, trái phiếu đô thị, tiền gửi tại các ngân hàng khác, chứng khoán các cơ quan chính phủ,. Như vậy quản trị thanh khoản dựa trên tài sản có, một ngân hàng được coi là quản trị thanh khoản tốt nếu nó có thể tiếp cận các nguồn cung cấp thanh khoản ở các chi phí hợp lý, số lượng vừa đủ theo yêu cầu và kịp thời vào lúc nó được cần đến. Chiến lược này có ưu điểm là ngân hàng hoàn toàn chủ động trong việc tự đáp ứng nhu cầu thanh khoản cho mình mà không bị lệ thuộc vào chủ thể khác.
Tuy nhiên, chiến lược này gắn với những nhược điểm sau: Một khi bán tài sản tức là ngân hàng mất đi nguồn thu nhập mà các tài sản này tạo ra. Vậy, ngân hàng phát sinh chi phí cơ hội khi bán đi các tài sản này. Phần lớn các trường hợp khi bán tài sản đều tốn kém chi phí giao dịch như hoa hồng phí phải trả cho người môi giới chứng khoán. Tổn thất cho ngân hàng nếu các tài sản đem bán bị giảm giá trên thị trường, hoặc bị người mua ép giá do phải gấp rút bán để trang trải các khoản chi.
Ngân hàng phải đầu tư nhiều vào những tài sản có tính thanh khoản cao, lại là những tài sản có khả năng sinh lợi thấp nên tất yếu ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn của ngân hàng.2 Quản trị thanh khoản dựa vào tài sản nợ (đi vay) Vào thập niên 60 và 70, đa số các ngân hàng, đặc biệt là ngân hàng lớn, đã giải quyết nhu cầu thanh khoản bằng cách vay mượn trên thị trường tiền tệ. Việc vay mượn chủ yếu là để đáp ứng các nhu cầu tức thời về thanh khoản đã phát LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Tuy nhiên, việc vay mượn thường chỉ xảy ra khi nhu cầu xuất hiện để tránh dự trữ quá mức cần thiết. Nguồn vay mượn chủ yếu đôi với một ngân hàng bao gồm: Vay qua đêm, tiền vay Ngân hàng Trung Ương, bán các hợp đồng mua lại, phát hành chứng chỉ tiền gửi khả nhượng có mệnh giá lớn,.Chiến lược quản trị thanh khoản dựa trên tài sản nợ được hầu hết các ngân hàng lớn sử dụng rộng rãi và có thể lên đến 100% nhu cầu thanh khoản của họ. Biện pháp tài sản nợ không làm thay đổi quy mô bảng cân đối tài sản và kết cấu tài sản có, chỉ làm thay đổi kết cấu tài sản nợ.
Nếu ngân hàng quản lý tài sản nợ một cách hiệu quả, thì chiến lược kinh doanh bên tài sản có sẽ không bị ảnh hưởng bởi sự rút tiền quá mức thông thường. Hạn chế của chiến lược này là ngân hàng bị phụ thuộc vào thị trường cho vay khi giải quyết vấn đề thanh khoản do sự biến động về khả năng cho vay và lãi suất trên thị trường tiền tệ. Hơn nữa, một ngân hàng vay mượn quá nhiều thường bị đánh giá là có khó khăn về tài chính, khi thông tin này lan rộng thì những người gửi tiền sẽ rút vốn hàng loạt hoặc ngân hàng phải huy động vốn với chi phí cao hơn.3 Chiến lƣợc cân đối thanh khoản giữa tài sản có và tài sản nợ Do những rủi ro vốn có khi phụ thuộc vào nguồn thanh khoản vay mượn và những chi phí cơ hội từ việc dự trữ thanh khoản bằng tài sản có, phần lớn ngân hàng đã dung hòa trong việc chọn lựa chiến lược quản trị thanh khoản của họ, nghĩa là đồng thời kết hợp cả hai chiến lược trên để tạo ra chiến lược quản trị thanh khoản cân bằng. Định hướng của chiến lược này là các nhu cầu thanh khoản thường xuyên, hàng ngày sẽ được đáp ứng bằng dự trữ (tiền mặt tại quỹ, các chứng khoán khả mãi và tiền gửi tại các ngân hàng khác); các nhu cầu thanh khoản không thường xuyên nhưng có thể đoán biết trước (theo thời vụ, chu kỳ và xu hướng) sẽ được hỗ trợ bằng các thỏa thuận trước về hạn mức tín dụng từ các ngân hàng đại lý hoặc các nhà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 cung cấp vốn khác.
Với nhu cầu thanh khoản có tính đột xuất không thể lường trước được thì được đáp ứng từ vay mượn ngắn hạn trên thị trường tiền tệ.Các nhu cầu thanh khoản dài hạn cần được hoạch định và nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu thanh khoản là các khoản tiền vay ngắn và trung hạn, chứng khoán sẽ chuyển hóa nhanh thành tiền khi nhu cầu thanh khoản xuất hiện. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn các nguồn dự trữ khác nhau khi vận dụng chiến lược quản trị thanh khoản cân bằng: Tính cấp thiết của nhu cầu thanh khoản: Nếu nhu cầu thanh khoản xảy ra trong một thời gian ngắn (vài phút hoặc vài giờ), ngân hàng thương mại sẽ sử dụng khoản ngân quỹ dự trữ, vay qua đêm hoặc tái chiết khấu tại ngân hàng Trung Ương để đáp ứng Thời hạn nhu cầu thanh khoản: trường hợp nhu cầu thanh khoản kéo dài không chỉ trong một vài giờ, mà kéo dài một vài ngày, một vài tuần thậm chí một vài tháng, lúc này ngân hàng phải sử dụng nguồn bán tài sản hoặc vay trên thị trường tiền tệ. Khả năng thâm nhập vào thị trường tài sản nợ: Không phải tất cả các Ngân hàng đều có thể tham gia thị trường tài sản nợ, mà chỉ có một số ngân hàng lớn có năng lực tài chính mạnh. Vì vậy, các nhà quản trị ngân hàng phải giới hạn phạm vi lựa chọn các thị trường tài sản nợ mà ngân hàng muốn tham gia.
Chi phí và rủi ro: Lãi suất của các nguồn vốn trên thị trường thay đổi hàng ngày, do đó các Ngân hàng phải liên lạc thường xuyên với các thị trường để nắm bắt thông tin về lãi suất và điều kiện tín dụng. Dự báo tỷ lệ lãi suất: Khi lập kế hoạch để giải quyết vấn đề thiếu thanh khoản trong tương lai, các nhà quản trị phải đưa ra các nguồn vốn có thể đáp ứng nhu cầu thanh khoản với lãi suất mong đợi thấp nhất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
