phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương: Chƣơ ng 1 : Một số vấn đề chung về Giáo dục Đại học và cơ chế quản lý tài chính áp dụng cho các Trƣờng Đại học Công lập ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. 8 Chƣơ ng 2: Thực trạng của công tác quản lý tài chính tại Trƣờng Đại học Nông nghiệp I Hà Nội. Chƣơ ng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Trƣờng Đại học Nông nghiệp I Hà Nội. CHƢ ƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VÀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ÁP DỤNG CHO CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 1.1 KHÁI QUÁT VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 1.1 Khái niệm Giáo dục Đại học Giáo dục ra đời và phát triển gắn cùng với sự ra đời và phát triển của loài người, ở đâu có con người thì ở đó có Giáo dục ( tính phổ biến ), khi nào còn loài người lúc đó còn Giáo dục.
Giáo dục, là một hình thái ý thức xã hội, là hiện tượng văn minh của xã hội loài người. Về bản chất, Giáo dục là sự truyền đạt và tiếp thu kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ. Về mục đích Giáo dục là sự định hướng của thế hệ trước cho sự phát triển của thế hệ sau. Về phương thức, Giáo dục là cơ hội giúp mỗi cá nhân đạt tới Hạnh phúc và là cơ sở đảm bảo cho sự kết thúc, tiếp nối và phát triển những thành quả văn hoá của xã hội loài người.
Giáo dục ra đời theo nhu cầu của lịch sử xã hội, một mặt nó phản ánh trình độ phát triển của lịch sử, được quy định bởi trình độ phát triển của lịch sử, mặt khác nó tác động tích cực vào sự phát triển của lịch sử. Ở mỗi giai đoạn phát triển của xã hội có một trang lịch sử Giáo dục. Trong xã hội có giai cấp, Giáo dục được sử dụng như một công cụ của giai cấp cầm quyền nhằm duy trì quyền lợi của mình thông qua mục đích, nội dung và phương pháp của Giáo dục. 9 Mỗi Quốc gia đều có một truyền thống lịch sử, có nền văn hoá riêng, cho nên Giáo dục ở mỗi nước cũng có những nét độc đáo, những sắc thái đặc trưng thể hiện trong mục đích, nội dung, phương pháp Giáo dục.
Do vậy, Giáo dục có tính Dân tộc, nền Giáo dục hiện đại Việt Nam mang đậm bản sắc dân tộc VN. Tóm lại: Giáo dục là hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là sự truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ loài người, nhờ có Giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa Văn hoá Dân tộc và nhân loại được kế thừa, bổ sung và trên cơ sở đó mà xã hội loài người không ngừng tiến lên [38, tr.2 Đặc điểm, chức năng và vai trò của Giáo dục Đại học trong việc phát triển kinh tế - văn hoá xã hội 1.1 Đặc điểm Giáo dục Đại học Môi trường Đại học (ĐH) nơi đào tạo ra những kỹ sư, kiến trúc sư, bác sĩ, cử nhân và chuyên gia có trình độ cao phục vụ cho các lĩnh vực KHCN và nghiệp vụ chuyên môn tay nghề phục vụ chung cho nền kinh tế, văn hoá xã hội. Trường ĐH nơi tiếp nhận học sinh được sàng lọc qua các kì thi tuyển sinh đầu vào. Sau 4 đến 6 năm đào tạo sinh viên sẽ trở thành kỹ sư, bác sĩ, chuyên gia.
trực tiếp tham vào quá trình tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh, tổ chức hoạt động xã hội và các hoạt động dịch vụ khác làm phát triển nền khoa học và công nghệ Quốc gia. Trường Đại học có 2 chức năng chủ yếu, nó có quan hệ mật thiết với nhau đó là: chức năng đào tạo và chức năng nghiên cứu khoa học. Trường Đại học có các hệ đào tạo: Đại học, sau Đại học (Thạc sĩ, Tiến sĩ), theo hình thức đào tạo: chính quy, tại chức, văn bằng 2. Hệ thống các Trường Đại học hiện nay đang được đa dạng hoá: có các Đại học Quốc gia, Đại học địa phương, Bán công, Dân lập, Tư thục và Trường Đại 1 học mở.
với các hệ đào tạo chính quy tập trung, tại chức, từ xa. mà mục đích nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho xã hội [38,tr. Chương trình Giáo dục Đại học; Theo khung chương trình cho từng ngành, từng cấp đào tạo của Bộ Giáo dục & đào tạo qui định. Giáo trình Đại học: Hiệu trưởng các Trường có trách nhiệm tổ chức biên soạn và duyệt giáo trình các môn học, giáo trình này được sử dụng chính thức trong giảng dạy khi được Hội đồng thẩm định duyệt, do Hiệu trưởng thành lập.
Cơ sở Giáo dục Đại học được giao nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học phải đảm bảo các điều kiện sau: có đủ cơ số Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, có trình độ chuyên môn, có khả năng xây dựng, thực hiện chương trình đào tạo, có kinh nghiệm trong đào tạo và nghiên cứu khoa học. Trường Đại học hoạt động mang tính chất phục vụ xã hội, không vì mục đích kinh doanh. Mọi hoạt động của Trường được Nhà nước ủy quyền thực hiện, Nhà nước chịu trách nhiệm cuối cùng về những hoạt động này. Mục tiêu các Trường Đại học là phục vụ lợi ích cho xã hội, đảm bảo công bằng cho người học.
Từ những đặc điểm trên chúng ta nhận thấy rằng Giáo dục Đại học có vị trị quan trọng trong đời sống xã hội và trong nền kinh tế quốc dân.2 Chức năng - vai trò của Giáo dục Đại học Giáo dục là một hình thái ý thức xã hội, Giáo dục có mối quan hệ biện chứng với các hình thái ý thức xã hội khác và với hạ tầng cơ sở, Giáo dục có vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống con người, hình thành nhân cách và trí tuệ con người, ngày nay Giáo dục trở thành một hệ thống được tổ chức rộng khắp ở mọi Quốc gia, được tiến hành trên những cơ sở khoa học vững chắc. Giáo dục không chỉ là sản phẩm của xã hội mà đã trở thành nhân tố tích cực, một động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội loài người. Điều này nhận 1 thấy trong xã hội hiện đại, khi mà các Quốc gia đang đua tranh về kinh tế, mà thực chất là đua tranh về khoa học và công nghệ. Bản chất của khoa học công nghệ là trí tuệ con người.
Giáo dục hiện đại giúp các Quốc gia giành thắng lợi trong cuộc đua tranh đó. Phát triển Giáo dục trở thành quốc sách hàng đầu, được thể hiện trong chiến lược phát triển đất nước, trong chính sách của các Quốc gia. Qua việc nghiên cứu Giáo dục với tư cách là hiện tượng xã hội và một hệ thống được tổ chức đặc biệt, cho thấy Giáo dục có 2 chức năng quan trọng đó là chức năng kinh tế và chức năng văn hoá - xã hội. a, Chức năng kinh tế Chức năng kinh tế của Giáo dục thể hiện đầy đủ nhất trong Giáo dục - đào tạo nhân lực.
Một đất nước muốn phát triển phải có đầy đủ nhân lực, nhân lực phải có trình độ kỹ thuật cao, nhân lực xã hội là toàn bộ công nhân, viên chức, đó là những người đang lao động ở tất cả các ngành, các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, đảm bảo cho xã hội vận động và phát triển. Nhân lực lao động trong xã hội hiện đại phải được đào tạo một cách có hệ thống, chính quy ở trình độ cao, hệ thống Giáo dục Quốc dân phải đảm bảo nhiệm vụ chức năng đó. Các trường dạy nghề, các trường trung học chuyên nghiệp và kỹ thuật, các trường Cao đẳng và Đại học tham gia vào quá trình đào tạo công nhân, nhân viên kỹ thuật lành nghề và các chuyên gia giỏi trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, khoa học, công nghệ và quản lý Nhà nước, đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế đất nước. Giáo dục tham gia vào đào tạo nhân lực chính là tái sản xuất sức lao động xã hội.
Giáo dục làm phát triển tiềm năng trí tuệ và vào khả năng lao động sáng tạo của con người. Trí tuệ là tiềm năng của mọi tiềm năng một tài sản quý nhất của thời đại. Đào tạo nhân lực chính là thực hiện chức năng kinh tế của GD. 1 Với các chức năng trên, ngày nay Giáo dục đã được nhìn nhận như là con đường quan trọng nhất để phát triển xã hội.
Phát triển Giáo dục trở thành quốc sách hàng đầu của nhiều quốc gia. Vì vậy, đầu tư cho Giáo dục là đầu tư cho phát triển, loại đầu tư thông minh nhất trong mọi loại đầu tư của các Quốc gia trong thế giới hiện đại. Triển vọng và năng lực của một nền kinh tế hiện đại phụ thuộc vào việc đầu tư, tích luỹ kiến thức và kỹ năng hoạt động sáng tạo cho người Lãnh đạo. Giáo dục và đào tạo đóng góp tích cực vào quá trình tạo ra nguồn nhân lực.
Chức năng văn hoá - xã hội Giáo dục là hiện tượng văn minh của nhân loại, chức năng văn hoá - xã hội của Giáo dục được thể hiện ở 3 mặt cơ bản sau: * Một là; Nâng cao dân trí Giáo dục là quá trình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ, quá trình này giúp cho mỗi cá nhân tích luỹ kiến thức, mở mang trí tuệ, hoàn thành văn hoá đạo đức, giúp xã hội bảo tồn và phát triển nền văn hoá của mình. Từ xưa đến nay, Giáo dục luôn gắn bó với loài người, định hướng và dẫn dắt sự phát triển của mỗi thế hệ con người. Giáo dục thực hiện sứ mệnh lịch sử, là chuyển giao nền văn hoá của thế hệ này cho thế hệ kia, là phương thức đặc trưng cơ bản để bảo tồn và phát triển văn hoá nhân loại. Giáo dục được thực hiện bằng nhiều con đường: thông qua dạy học, đào tạo trong các tổ chức, các hoạt động xã hội và thông qua các buổi sinh hoạt tập thể, trong đó con đường quan trọng nhất là tổ chức dạy học và đào tạo.
Trong quá trình dạy học và đào tạo sẽ cung cấp cho học sinh hệ thống kiến thức khoa học, bồi dưỡng phương pháp tư duy sáng tạo và kỹ năng hoạt động thực tiễn, nhằm nâng cao trình độ học vấn, hình thành lối sống văn hoá, mà mục đích cuối cùng là làm cho mỗi con người trở thành người lao động tự chủ, năng động thông minh và sáng tạo.