phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn chia làm 4 chƣơng: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 4 Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý đầu tƣ bằng nguồn vốn ngân sách địa phƣơng Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý đầu tƣ bằng nguồn vốn ngân sách địa phƣơng trên địa bàn thị xã Sông Công giai đoạn 2010 - 2013 Chƣơng 4: Hoàn thiện công tác quản lý đầu tƣ bằng nguồn vốn ngân sách địa phƣơng trên địa bàn thị xã Sông Công đến năm 2020 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐẦU TƢ BẰNG VỐN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƢƠNG 1. Một số vấn đề lý luận về quản lý đầu tư bằng vốn ngân sách địa phương 1. Vốn đầu tư, đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách địa phương 1. Khái niệm + Vốn đầu tƣ: Vốn đầu tƣ là tiền đề tích lũy của xã hội, của các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ, tiền tiết kiệm của dân cƣ và vốn huy động từ các nguồn khác đƣa vào sử dụng trong quá trình sản xuất xã hội nhằm duy trì và tạo năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế.
Nếu chỉ dừng lại ở phạm vi vốn tích lũy theo khái niệm thông thƣờng thì ít quốc gia nào trên thế giới hiện nay có khả năng đầu tƣ lớn. Do vậy, vốn đầu tƣ cần đƣợc đƣợc hiểu rộng hơn là vốn tích lũy tự có và vốn đi vay (trong nƣớc và ngoài nƣớc). Khi nghiên cứu về quản lý đầu tƣ bằng nguồn vốn ngân sách địa phƣơng, ta cần tìm hiểu về vốn ngân sách Nhà nƣớc. Ở Việt Nam, cách phân loại vốn đầu tƣ phổ biến là theo chủ thể sở hữu vốn, trong đó vốn ngân sách Nhà nƣớc là một thành phần của vốn nhà nƣớc, bao gồm: - Vốn ngân sách Trung ƣơng dùng để đầu tƣ xây dựng các dự án, công trình chủ yếu của nền kinh tế quốc dân - Vốn ngân sách Nhà nƣớc hỗ trợ cho các địa phƣơng đầu tƣ vào những vấn đề quan trọng của địa phƣơng.
+ Đầu tƣ: - Khái niệm: đầu tƣ đƣợc hiểu theo nghĩa rộng là việc sử dụng các nguồn lực tài chính, nguồn lực về vật chất, về lao động và trí tuệ ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm đạt đƣợc các kết quả trong tƣơng lai lớn hơn nguồn lực đã bỏ ra ban đầu. Có rất nhiều hình thái biểu hiện cụ thể của đầu tƣ, tùy từng góc độ tiếp cận với những tiêu thức khác nhau ngƣời ta có các cách phân chia hoạt động Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 6 đầu tƣ khác nhau. Một trong những tiêu thức đƣợc sử dụng là tiêu thức quan hệ quản lý của chủ đầu tƣ. Theo tiêu thức này, đầu tƣ đƣợc chia thành đầu tƣ gián tiếp và đầu tƣ trực tiếp: Đầu tƣ gián tiếp là hình thức đầu tƣ trong đó ngƣời bỏ vốn không trực tiếp tham gia quản lý, điều hành quá trình thực hiện và vận hành kết quả đầu tƣ.
Ví dụ nhƣ các nhà đầu tƣ mua cổ phiếu hoặc trái phiếu trên thị trƣờng chứng khoán thứ cấp, trong trƣờng hợp này nhà đầu tƣ đƣợc hƣởng các lợi ích vật chất (nhƣ cổ tức, tiền lãi trái phiếu), lợi ích phi vật chất (nhƣ quyền biểu quyết) nhƣng không đƣợc tham gia quản lý trực tiếp tài sản mà mình bỏ vốn đầu tƣ. Đầu tƣ trực tiếp là hình thức đầu tƣ trong đó ngƣời bỏ vốn trực tiếp tham gia quản lý, điều hành quá trình thực hiện và vận hành kết quả đầu tƣ. Đầu tƣ trực tiếp bao gồm: đầu tƣ dịch chuyển và đầu tƣ phát triển. Trong đó, đầu tƣ dịch chuyển tức là nhà đầu tƣ bỏ vốn nhằm dịch chuyển quyền sở hữu giá trị của tài sản, thực chất trong đầu tƣ dịch chuyển không có sự gia tăng giá trị tài sản, điển hình của đầu tƣ dịch chuyển là việc thôn tính, sáp nhập doanh nghiệp trong cơ chế thị trƣờng.
Đầu tƣ phát triển là một phƣơng thức của đầu tƣ trực tiếp. Hoạt động đầu tƣ này nhằm duy trì và tạo ra năng lực mới trong sản xuất, kinh doanh dịch vụ và sinh hoạt đời sống của xã hội. Đây là hình thức đầu tƣ trực tiếp tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế, đơn vị sản xuất và cung ứng dịch vụ. Trong các hình thức đầu tƣ trên thì đầu tƣ phát triển là tiền đề, cơ sở cho các hoạt động đầu tƣ khác, đóng vai trò quan trọng đối với tăng trƣờng và phát triển của nền kinh tế.
Vì vậy, khái niệm đầu tƣ trong nghiên cứu của luận văn sẽ đƣợc tiếp cận dƣới góc độ đầu tƣ phát triển. + Vốn ngân sách địa phƣơng: Ở cấp địa phƣơng, thực hiện quy định tại Nghị quyết số 13/2010/NQ- HĐND ngày 20/7/2010 của Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên (khóa XI) Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 7 về việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu giữa các cấp ngân sách tỉnh Thái Nguyên thì nguồn thu và nhiệm vụ chi của ngân sách thị xã Sông Công nhƣ sau: *) Nguồn thu của ngân sách cấp huyện: - Các nguồn thu ngân sách cấp huyện hƣởng 100% + Thu tiền cho thuê đất; + Tiền cho thuê và bán nhà thuộc sở hữu nhà nƣớc; + Các khoản phí, lệ phí nộp ngân sách cấp huyện theo quy định của pháp luật; + Thu tiền từ hoạt động sự nghiệp ngân sách cấp huyện theo quy định của pháp luật; + Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức, cá nhân ở nƣớc ngoài trực tiếp cho cấp huyện theo quy định của pháp luật; + Đóng góp của các tổ chức, cá nhân để đầu tƣ xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng cho ngân sách huyện theo quy định của pháp luật; + Đóng góp tự nguyện của các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nƣớc cho ngân sách cấp huyện theo quy định của pháp luật; + Thu kết dƣ ngân sách huyện; + Thu bổ sung từ ngân sách tỉnh; + Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. - Các khoản thu đƣợc phân chia tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách cấp huyện và ngân sách cấp tỉnh: + Thu tiền cấp quyền sử dụng đất. - Các khoản thu đƣợc phân chia tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, phƣờng, thị trấn: + Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế tiêu thụ đặc biệt, thu khác từ khu vực dịch vụ ngoài quốc doanh; + Thuế môn bài (trừ thuế môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh ở xã, thị trấn); + Thu lệ phí trƣớc bạ; Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 8 + Thuế nhà đất; + Thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhƣợng bất động sản.
*) Nhiệm vụ chi của ngân sách cấp huyện: - Chi đầu tƣ phát triển: + Đầu tƣ xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn theo phân cấp của tỉnh cho cấp huyện; + Phần chi đầu tƣ phát triển cho các chƣơng trình mục tiêu quốc gia thực hiện theo phân cấp của tỉnh; + Các khoản chi đầu tƣ phát triển khác theo quy định của pháp luật; - Chi thƣờng xuyên: + Các hoạt động sự nghiệp giáo dục, đào tạo, dạy nghề, y tế, xã hội, văn hóa thông tin, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trƣờng, các sự nghiệp khác; + Các hoạt động sự nghiệp kinh tế: Sự nghiệp giao thông: duy tu bảo dƣỡng, sửa chữa cầu đƣờng và các công trình giao thông khác; lập biển báo và các biện pháp đảm bảo an toàn giao thông trên các tuyến đƣờng; Sự nghiệp nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản: duy tu các công trình thủy lợi, các trạm trại nông nghiệp, lâm nghiệp, công tác khuyến nông, khuyến lâm; chi khoanh nuôi, bảo vệ, phòng chống cháy rừng, bảo vệ nguồn lợi thủy sản; Sự nghiệp thị chính: duy tu, bảo dƣỡng hệ thống đèn chiếu sáng, vỉa hè, hệ thống cấp thoát nƣớc, giao thông nội thị, công viên và các sự nghiệp thị chính khác; Đo đạc, lập bản đồ, lƣu trữ hồ sơ địa chính và các hoạt động sự nghiệp địa chính khác theo phân cấp của tỉnh; Điều tra cơ bản; Các sự nghiệp kinh tế khác; + Các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội do ngân sách huyện đảm bảo theo quy định của Chính phủ và các văn bản hƣớng dẫn thực hiện; Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ 9 + Hoạt động của các cơ quan nhà nƣớc, cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam ở cấp huyện; + Hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội thuộc tỉnh: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; + Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp ở huyện (nếu có); + Thực hiện các chính sách xã hội đối với các đối tƣợng do huyện quản lý; + Phần chi thƣờng xuyên trong các chƣơng trình mục tiêu quốc gia do tỉnh phân cấp cho các cơ quan cấp huyện thực hiện; + Chi nhiệm vụ bảo vệ môi trƣờng theo quy định tại Nghị quyết số 03/2010/NQ-HĐND ngày 28/4/2010 của Hội đồng nhân dân tỉnh về việc phân cấp nhiệm vụ bảo vệ môi trƣờng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; + Các khoản chi thƣờng xuyên khác theo quy định của pháp luật; - Chi bổ sung cho ngân sách cấp dƣới; - Chi hoàn trả ngân sách tỉnh các khoản phải trả theo quy định; - Chi chuyển nguồn từ ngân sách cấp huyện năm trƣớc sang ngân sách cấp huyện năm sau. *) Vốn ngân sách địa phƣơng là một nhánh của vốn ngân sách Nhà nƣớc, và do đó đầu tƣ bằng nguồn vốn ngân sách địa phƣơng là một bộ phận của đầu tƣ công. Hiện nay, xung quanh việc xây dựng Dự thảo Luật Đầu tƣ vẫn còn khá nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm của đầu tƣ công. Việc xây dựng khái niệm đầu tƣ công một cách chính xác và đầy đủ có ý nghĩa quan trọng khi thiết lập các chính sách quản lý đầu tƣ công sau này.
Bởi, đầu tƣ là một thành tố quan trọng, có tính thúc đẩy nền kinh tế chuyển bƣớc, đặc biệt là đầu tƣ công đƣợc coi là công cụ điều tiết nền kinh tế của Nhà nƣớc.