phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, có kết cấu bao gồm 3 phần: Phần 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện Phần 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình 6 Phần 3: Giải pháp và tổ chức thực hiện quản lý nhà nước đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình đến năm 2025 và những năm tiếp theo. Phần 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN 1. BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN 1. Khái niệm, phân loại và đặc điểm của vốn đầu tư công 1.
Khái niệm vốn đầu tư công Theo Nguyễn Bạch Nguyệt, Từ Quang Phương (2007):“đầu tư công là một bộ phận của hoạt động đầu tư, đó là việc bỏ vốn để tiến hành các hoạt động xây dựng cơ bản nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định nhằm phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế quốc dân.” Theo Quốc hội (2019) đã định nghĩa trong Luật đầu tư công:“ Vốn đầu tư công là nguồn vốn dùng phục vụ cho những dự án nhằm mục đích phát triển kinh tế - xã hội. Các nguồn vốn cho vốn đầu tư công như: Vốn từ ngân sách nhà nước; Vốn từ những nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị doanh nghiệp công lập dành để đầu tư theo quy định của pháp luật.” Từ định nghĩa đã được thống nhất trong Luật Đầu tư công, tác giả đề án rút ra định nghĩa vốn đầu tư công đó là: Vốn đầu tư công là khoản vốn bỏ ra nhằm tạo ra các tài sản vật chất dưới dạng các công trình xây dựng có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước, được cơ quan quản lý đầu tư sử dụng để thực hiện dự án đầu tư nhằm mục tiêu phát triển kinh tế, hạ tầng công cộng của đất nước. Vốn đầu tư công bao gồm tất cả các khoản vốn bỏ ra để xây dựng hoàn thiện dự án như: Vốn cho việc khảo sát, thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc, thiết bị và các vốn khác trong tổng dự toán. Đặc điểm của vốn đầu tư công 7 Vốn đầu tư công có những đặc điểm cụ thể như sau: - Nguồn đầu tư: Vốn đầu tư công có nguồn gốc từ nguồn vốn từ NSNN và chủ yếu được dành cho đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp.
- Dự án đầu tư: Sản phẩm đầu tư công có tính đơn chiếc; mỗi hạng mục công trình, công trình có một thiết kế và dự toán riêng tùy thuộc vào mục đích đầu tư và điều kiện địa hình, địa chất, thủy văn, khí hậu, thời tiết… của nơi ĐTXD công trình. - Chủ thể thực hiện: Đầu tư công có điểm khác cơ bản với đầu tư bằng vốn không phải của nhà nước là cơ chế quản lý. Do chủ sở hữu dự án đầu tư công là nhà nước, chủ đầu tư chỉ là người sử dụng vốn nên cần có cơ chế quản lý chặt chẽ đi liền với việc kiểm tra, giám sát giám sát để hạn chế tiêu cực, thất thoát, lãng phí. Còn đầu tư không phải của nhà nước, chủ đầu tư là chủ sở hữu vốn đích thực nên cơ chế quản lý đơn giản, gọn nhẹ hơn.
- Mục tiêu đầu tư: Vốn đầu tư công được sử dụng bằng vốn nhà nước và được tiến hành theo kế hoạch nhà nước, nhằm thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển KTXH trong từng thời kỳ. Phân loại vốn đầu tư công Có nhiều cách phân loại vốn đầu tư công. Phù hợp với đề tài là cách phân loại theo nguồn vốn và đơn vị quản lý. Theo đó vốn đầu tư công gồm: - Vốn đầu tư công do Trung ương quản lý (từ nguồn NSTW): Đó là phần vốn “ được giao cho các Bộ, ngành ở Trung ương để thực hiện các hoạt động đầu tư công cho phát triển cơ sở hạ tầng theo ngành, lĩnh vực.
Đối tượng đầu tư là những dự án, công trình lớn, có tác động lớn tới hạ tầng của vùng và cả nước hoặc các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội quan trọng, yêu cầu quản lý phức tạp. ” - Vốn đầu tư công do địa phương quản lý (NSĐP): Là vốn đầu tư xây dựng “ dùng để đầu tư cho các dự án DDTC thuộc quyền quản lí của địa phương. Nguồn vốn đầu tư công này không chỉ là vốn đầu tư từ nguồn ngân sách địa phương mà còn bao gồm cả vốn đầu tư xây dựng do Trung ương hỗ trợ cho địa phương thông qua các nguồn hỗ trợ cân đối, hỗ trợ đầu tư công có mục tiêu… ” Ngoài ra còn phân loại theo nội dung vốn đầu tư công: 8 - Vốn đầu tư công do Trung ương hỗ trợ cân đối cho địa phương: là phần vốn hỗ trợ cho những địa phương có nguồn thu ngân sách thấp, ngân sách địa phương không thể tự cân đối để thực hiện được các mục tiêu ĐTXD của chính quyền, do vậy ngân sách Trung ương cấp hỗ trợ vốn đầu tư công để thực hiện nhiệm vụ đầu tư của địa phương. - Vốn đầu tư công do Trung ương cấp hỗ trợ đầu tư có mục tiêu: là vốn thực hiện các chương trình, mục tiêu, nhiệm vụ có phạm vi theo vùng, theo ngành hoặc toàn quốc nhằm đạt được những mục tiêu nhất định của chính sách đầu tư công trong từng thời kì.
Bản chất của quản lý nhà nước đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện 1. Khái niệm quản lý nhà nước đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện Theo Ngô Thắng Lợi (2013):“Quản lý nhà nước đối với sử dụng vốn đầu tư công là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý là cơ quan tài chính công vào việc huy động, phân phối và sử dụng vốn đầu tư công để đạt được hiệu quả đầu tư một cách cao nhất trong điều kiện cụ thể xác định.” Đối với vốn ĐTC để quản lý việc sử dụng hiệu quả cần phải có cơ chế quản lý phù hợp. Một cơ chế quản lý thông thường bao gồm những quy định về nội dung, trình tự công việc cần làm; tổ chức bộ máy để thực thi công việc và những quy định về trách nhiệm khi thực hiện các quy định đó. Vì vậy, để làm rõ khái niệm QLNN đối với sử dụng vốn ĐTC tại địa phương cần xem xét các khía cạnh có liên quan, bao gồm mục tiêu quản lý, chủ thể, đối tượng quản lý, các nguyên tắc quản lý và vai trò của công tác QLNN đối với sử dụng vốn ĐTC.
Trên cơ sở quan điểm trên, tác giả đề án rút ra khái niệm: QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công tên địa bàn huyện là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý là chính quyền huyện vào đối tượng quản lý là nguồn vốn ngân sách nhà nước đầu tư cho các dự án đầu tư công trên địa bàn nhằm sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả trong điều kiện xác định. Mục tiêu quản lý nhà nước đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn 9 huyện QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện hướng đến những mục tiêu cụ thể: Thứ nhất, tránh thất thoát, lãng phí NSNN: QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công tại địa phương nhằm sử dụng hợp lý, tiết kiệm và khai thác có hiệu quả nguồn vốn huy động được vào đầu tư phát triển CSHTGT một cách tiết kiệm, minh bạch và hiệu quả nhất. Thứ hai, đảm bảo chi đúng, chi đủ, theo quy định về sử dụng vốn đầu tư công: Thực hiện đúng những quy định pháp luật và yêu cầu kinh tế kỹ thuật trong lĩnh vực đầu tư công. QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công nhằm đảm bảo chi đúng, chi đủ theo quy định về vốn đầu tư công cho quá trình thực hiện đầu tư, xây dựng công trình theo đúng quy hoạch và thiết kế được duyệt.
Thứ hai, sử dụng hiệu quả vốn đầu tư công trong phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội trên địa bàn huyện: Thông qua QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công, cơ quan quản lý của địa phương sẽ sử dụng vốn đầu tư công môt cách hợp lý để xây dựng, cải tạo, phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội trên địa bàn một cách đồng bộ để phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân. Phân cấp và chủ thể quản lý nhà nước đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện Hiện nay, phân cấp QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện thể hiện qua sơ đồ sau: HĐND Huyện UBND Huyện Phòng Kinh tế Hạ Ban QLDA đầu tư Phòng Tài chính- Tầng xây dựng Huyện Kế hoạch 10 Hình 1.1: Sơ đồ phân cấp QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện ( Nguồn:Tác giả tổng hợp). Trong đó, chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận được phân cấp trong QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện như sau: - HĐND và UBND huyện là đơn vị chủ quản, đứng đầu trong bộ máy, có vai trò chủ thể trong việc giám sát và phân công nhiệm vụ QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công có các cơ qua, đơn vị trên địa bàn huyện. - Phòng Kinh tế Hạ Tầng là cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện có chức năng tham mưu, giúp UBND thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về kế hoạch và đầu tư, trong đó có các dự án đầu tư công trên địa bàn.
- Phòng Tài chính- Kế hoạch: Chịu trách nhiệm chỉ đạo, quản lý về tổ chức kiểm tra, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ về quản lý và phân bổ vốn đầu tư công theo quy định của Bộ Tài chính. - Ban Quản lý dự án ĐTXD huyện chịu trách nhiệm quản lý và trực tiếp thực hiện phân bổ và sử dụng vốn đầu tư công cho các dự án thuộc quyền quản lý trên địa bàn huyện. Như vậy: - Chủ thể QLNN đối với sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn huyện là cơ QLNN được phân cấp theo quy định gồm UBND huyện (Chủ thể ban hành chính sách và phân công nhiệm vụ quản lý), Ban Quản lý dự án ĐTXD huyện (chủ thể thực hiện quản lý).