Chương I: TÓM LƯỢC MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1.Một số định nghĩa, các kh¸i niÖm c¬ b¶n: a. Kh¸i niÖm vÒ chi phÝ b¸n hµng: lµ toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng tiªu thô s¶n phÈm, hµng ho¸,dÞch vô trong k× nh chi phÝ nh©n viªn b¸n hµng; chi phÝ vËt liÖu, dông cô, bao b×; chi phÝ khÊu hao TSC§; chi phÝ dÞch vô mua hµng… §©y lµ kho¶n chi phÝ thêi k× nªn ph¸t sinh ®Õn ®©u th× hÕt vµo thu nhËp ®Õn ®ã.Kh¸I niÖm vÒ chi phÝ: Chi phÝ lµ tæng gi¸ trÞ c¸c kho¶n lµm gi¶m lîi Ých kinh tÕ trong kú kÕ to¸n díi h×nh thøc c¸c kho¶n tiÌn chi ra, c¸c kho¶n khÊu trõ tµi s¶n hoÆc ph¸t sinh c¸c kho¶n nî dÉn ®Õn lµm gi¶m vèn chñ së h÷u, kh«ng bao gåm kho¶n ph©n phèi cho cæ ®«ng hoÆc chñ së h÷u, chi phÝ bao gåm c¸c chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt th«ng thêng cña doanh nghiÖp vµ c¸c chi phÝ kh¸c. C¸c chi phÝ ®îc ghi nhËn trong b¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh ph¶i tu©n thñ nguyªn t¾c phï hîp gi÷a doanh thu vµ chi phÝ 1.Nội dung kế toán chi phí bán hàng: 1.1 Qui định kế toán chi phí bán hang theo chuẩn mực kế toán Việt Nam Nguyên tắc kế toán (VAS 01). - Các chi phí được ghi nhận trong báo cáo kết qủa hoạt động kinh doanh phải tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí.
Lª ThÞ HiÓu 6 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trêng §¹i häc Th¬ng M¹i GVHD: Trần Thị Hồng Mai - Chi phí sản xuất kinh doanh và chi phí khác đựoc ghi nhận trong báo cáo trong kết quả hoạt động kinh doanh khi các khoản chi phí này làm giam bớt lợi ích kinh tế trong tương lai có lien quan đến việc giảm bớt tài sản hoặc tăng nợ phải trả và chi phí này phải xác định được một cách đáng tin cậy. - Khi lợi ích kinh tế dự kiến thu được trong nhiều kỳ kế toán có liên quan đến doanh thu và thu nhập khác được xác định một cách gián tiếp thì các chi phí liên quan được ghi nhận trong báo cáo kết qủa hoạt động kinh doanh trên cơ sở phân bổ theo hệ thống hoặc theo tỷ lệ. - Một khoản chi phí đựoc ghi nhận ngay vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh trong kì khi chi phí đó không đem lại lợi ích kinh tế trong các kì sau.2 Kế toán chi phí bán hàng theo chế độ kế toán hiện hành A/Chøng tõ sö dông: KÕ to¸n chi phÝ b¸n hµng ®ßi hái c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh ph¶i cã ®Çy ®ñ chøng tõ hîp lÖ, hîp ph¸p. Chøng tõ kÕ to¸n ®îc sö dông tuú vµo néi dung tõng kho¶n chi phÝ: + Chi chÝ nh©n viªn b¸n hµng: c¨n cø vµo b¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng-b¶o hiÓm x· héi.
+ Chi phÝ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô: c¨n cø vµo b¶ng ph©n bæ vËt liÖu- c«ng cô, dông cô. + Chi phÝ khÊu hao TSC§: c¨n cø vµo b¶ng tÝnh vµ trÝch khÊu hao TSC§. + Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi, chi phÝ b»ng tiÒn: c¨n cø vµo c¸c phiÕu chi, giÊy “ b¸o nî” cña ng©n hµng. Lª ThÞ HiÓu 7 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trêng §¹i häc Th¬ng M¹i GVHD: Trần Thị Hồng Mai B/ Tµi kho¶n sö dông: Theo chÕ ®é kÕ to¸n doanh nghiÖp th× kÕ to¸n chi phi b¸n hµng trong doanh nghiÖp th¬ng m¹i sö dông c¸c tµi kho¶n sau (Theo quyÕt ®Þnh sè 15/2006/Q§- BTC ngµy 20/3/2006 cña Bé trëng Bé tµi chÝnh): TK 641 – Chi phi b¸n hµng Tµi kho¶n chi phi b¸n hµng dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô bao gåm c¸c chi phÝ chµo hµng, giíi thiÖu s¶n phÈm, qu¶ng c¸o s¶n phÈm, hoa hång b¸n hµng, chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ ( trõ ho¹t ®éng x©y l¾p ), chi phÝ b¶o qu¶n, ®ãng gãi, vËn chuyÓn.
KÕt cÊu cña TK 641: Bªn Nî : C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh tiªu thô s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô. Bªn Cã: KÕt chuyÓn chi phÝ b¸n hµng vµo TK 911 “ X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh “ ®Ó tinh kÕt qu¶ kinh doanh trong kú. TK 641 kh«ng cã sè d cuèi kú. Tµi kho¶n 641 cã 7 TK cÊp 2: TK 6411 – Chi phÝ nh©n viªn TK 6412 – Chi phÝ vËt liÖu bao b× TK 6413 – Chi phÝ dông cô ®å dïng TK 6414 – Chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh TK 6415 – Chi phÝ b¸n hµng TK 6417 – Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi TK 6418 – Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c Lª ThÞ HiÓu 8 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trêng §¹i häc Th¬ng M¹i GVHD: Trần Thị Hồng Mai + TK 6411 : Chi phÝ nh©n viªn b¸n hµng: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho nh©n viªn b¸n hµng, ®ãng gãi, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n s¶n phÈm hµng ho¸ bao gåm tiÒn l¬ng, tiÒn ¨n ca, tiÒn ¨n gi÷a ca, tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n trÝch b¶o hiÓm x· héi.
+ TK 6412 : Chi phÝ vËt liÖu bao b× : Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ vËt liÖu, bao b× xuÊt dïng cho viÖc gi÷ g×n, tiªu thô s¶n phÈm hµng ho¸ dÞch vô nh chi phÝ vËt liÖu, nhiªn liÖu dïng cho b¶o qu¶n, bèc v¸c, vËn chuyÓn, s¶n phÈm, hµng ho¸ trong qu¸ tr×nh tiªu thô vËt liÖu dïng cho söa ch÷a, b¶o qu¶n TSC§, dïng cho bé phËn b¸n hµng. + TK 6413 : Chi phÝ dông cô ®å dïng: Ph¶n ¸nh chi phÝ vÒ c«ng cô dông cô phôc vô cho qu¸ tr×nh tiªu thu s¶n phÈm, hµng ho¸ nh dông cô ®o lêng, ph¬ng tiÖn tÝnh to¸n, ph¬ng tiÖn l¸m viÖc. + TK 6414 : Chi phÝ khÊu hao TSC§ : Ph¸n ¸nh chi phÝ khÊu hao TSC§ ë bé phËn b¸n hµng nh nhµ kho, cöa hµng, bÕn b·i, ph¬ng tiÖn bèc dì, vËn chuyÓn, ph¬ng tiÖn tÝnh to¸n, ®o l- êng kiÓm nghiªm chÊt lîng + TK 6515 : Chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm hµng ho¸ : Dïng ®Ó ph¶n ¸nh kho¶n chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸. Riªng chi phÝ söa ch÷a vµ b¶o hiÓm c«ng tr×nh x©y l¾p ph¶n ¸nh ë TK 627 “ Chi phÝ s¶n xuÊt chung” mµ kh«ng ph¶n ¸nh ë TK nµy.
+ TK 6417 : Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ dÞch vô mua ngoµi phôc vô cho b¸n hµng nh chi phÝ thuª ngoµi söa ch÷a TSC§ phôc vô trùc tiÕp cho kh©u b¸n hµng, Lª ThÞ HiÓu 9 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trêng §¹i häc Th¬ng M¹i GVHD: Trần Thị Hồng Mai tiÌn thuª kho thuª b·i, vËn chuyÓn s¶n phÈm, hµng ho¸ ®i b¸n, tiÒn tr¶ hoa hång cho ®¹i lý b¸n hµng, cho ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu. + TK 6418 : Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c: Ph¶n ¸nh chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c ph¸t sinh trong kh©u b¸n hµng, ngoµi c¸c chi phÝ ®· kÓ trªn nh chi phÝ tiÕp khÊch ë bé phËn b¸n hµng, chi phÝ giíi thiÖu s¶n phÈm, hµng ho¸, qu¶ng c¸o chµo hµng, chi phÝ héi nghÞ - Tr×nh tù h¹ch to¸n c¸c trêng hîp ph¸t sinh chi phÝ vµ kÕt chuyÓn vµo cuèi kú 1.TiÒn l¬ng, phô cÊp tiÒn ¨n gi÷a ca, vµ trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÕm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn cho nh©n viªn phôc vô trùc tiÕp cho qu¸ tr×nh b¸n hµng c¸c s¶n phÈm hµng ho¸ cung cÊp dÞch vô, ghi: Nî TK 641 – Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 334, TK 338 2. a> Khi xuÊt kho vËt liÖu sö dông trong qu¸ tr×nh b¸n hµng, kÕ to¸n ghi: Nî TK 641 – Chi phÝ b¸n hµng (TK 6412) Cã TK 152 – Nguyªn liÖu, vËt liÖu b> Khi xuÊt c«ng cô, dông cô dïng trong b¸n hµng - Trêng hîp xuÊt c«ng cô, dông cô thuéc lo¹i ph©n bæ 1 lÇn kÕ to¸n ghi: Nî TK 641 – Chi phi b¸n hµng (TK 6413) Cã TK 153 – C«ng cô dông cô Lª ThÞ HiÓu 10 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trêng §¹i häc Th¬ng M¹i GVHD: Trần Thị Hồng Mai - Trêng hîp xuÊt c«ng cô, dông cô lo¹i ph©n bæ nhiÒu lÇn kÕ to¸n ghi: Nî TK 142 – Chi phÝ tr¶ tríc ( TK 1421) Nî TK 242 – Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n Cã TK 153 – C«ng cô, dông cô - Hµng th¸ng ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ trong kú, kÕ to¸n ghi: Nî TK 641 – Chi phÝ b¸n hµng ( TK 6413) Cã TK 142 – Chi phÝ tr¶ tríc (TK 1421) Cã TK 242 – Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n 3. Hµng th¸ng c¨n cø vµo b¶ng ph©n bæ khÊu hao TSC§ ë bé phËn b¸n hµng kÕ to¸n ghi: Nî TK 641 – Chi phÝ b¸n hµng ( TK 6414) Cã TK 214 – Hao mßn TSC§ 4.
Chi phÝ ®iÖn, níc mua ngoµi, chi phÝ th«ng tin, chi phÝ thuª ngoµi söa ch÷a TSC§ cã gi¸ trÞ lín ®îc tÝnh trùc tiÕp vµo chi phÝ b¸n hµng, ghi: Nî TK 641 – Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 133: ThuÕ GTGT ®îc khÊu trõ ( nÕu cã) Cã TK 111, TK 112, TK 141, TK 331. Trêng hîp sö dông ph¬ng ph¸p trÝch tríc chi phÝ söa ch÷a lín TSC§, ghi: - Khi trÝch chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ vµo chi phÝ b¸n hµng, ghi Nî TK 641 – Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 335 – Chi phi ph¶i tr¶ Lª ThÞ HiÓu 11 Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp Trêng §¹i häc Th¬ng M¹i GVHD: Trần Thị Hồng Mai - Khi chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ thùc tÕ ph¸t sinh, ghi Nî TK 335 – Chi phÝ ph¶i tr¶ Cã TK 331, TK 241, TK 111, TK 112, TK 152 6. Trêng hîp chi phÝ söa ch÷a TSC§ ph¸t sinh mét lÇn cã gi¸ trÞ lín vµ liªn quan ®Õn viÖc b¸n s¶n phÈm hµng ho¸, dÞch vô trong nhiÒu kú h¹ch to¸n, doanh nghiÖp kh«ng sö dông ph- ¬ng ph¸p trÝch tríc chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ mµ kÕ to¸n cã thÓ sö dông TK 242 “ Chi phÝ tr¶ tríc dµi h¹n” §Þnh kú tÝnh vµo chi phÝ söa ch÷a lín ®· ph¸t sinh, ghi: Nî TK 641 – Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 242 – Chi phi tr¶ tríc 7. H¹ch to¸n chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ ( kh«ng bao gåm b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p).1 Trêng hîp doanh nghiÖp b¶o hµnh cho hµng ho¸ cã kÌm theo giÊy b¶o hµnh söa ch÷a cho c¸c háng hãc do lçi s¶n xuÊt ®îc ph¸t hiÖn trong thêi gian b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh cho tõng møc chi phÝ söa ch÷a cho toµn bé nghÜa vô b¶o hµnh.
- Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ chi phÝ söa ch÷a b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ kÕ to¸n ghi: Nî TK 642 – Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 352 – Dù phßng ph¶i tr¶ 7.2 Cuèi kú kÕ to¸n sau doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ söa ch÷a b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ cÇn lËp.