Lêi nãi ®Çu KÕ to¸n hµnh chÝnh sù nghiÖp lµ mét bé phËn quan träng cña hÖ thèng c¸c c«ng cô qu¶n lÝ, bé phËn cÊu thµnh cña hÖ thèng kÕ to¸n Nhµ níc, cã chøc n¨ng tæ chøc hÖ thèng th«ng tin toµn diÖn, liªn tôc, cã hÖ thèng vÒ t×nh h×nh tiÕp nhËn vµ sö dông kinh phÝ, quü tµi s¶n c«ng ë c¸c ®¬n vÞ thô hëng ng©n quü Nhµ níc, quü c«ng céng. Do ®ã, ®èi víi ViÖn y häc cæ truyÒn c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n ®îc thùc hiÖn theo chÕ ®é kÕ to¸n hµnh chÝnh sù nghiÖp vµ c«ng t¸c tiÒn l- ¬ng, b¶o hiÓm x· héi còng nh vËy, thï lao cña c«ng nh©n viªn chøc ®îc hëng theo chÕ ®é hÖ sè cÊp bËc dµnh cho riªng ngµnh y tÕ do NghÞ ®Þnh 25/CP ban hµnh. ViÖn y häc cæ truyÒn ViÖt Nam lµ c¬ së nghiªn cøu vµ ®iÒu trÞ bÖnh thuéc Bé Y tÕ, thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®æi míi cña §¶ng, Nhµ níc ®Ó phï hîp víi c¬ chÕ kinh tÕ míi trong lÜnh vùc kh¸m ch÷a bÖnh. Song sè lîng lao ®éng, thêi gian lao ®éng vµ n¨ng suÊt lao ®éng cña c«ng nh©n viªn chøc vµ ngêi lao ®éng cã quan hÖ mËt thiÕt víi thùc hiÖn kÕ ho¹ch vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh.
TiÒn l¬ng lµ phÇn thï lao tr¶ cho ngêi lao ®éng t¬ng xøng víi sè lîng, chÊt lîng, vµ kÕt qu¶ lao ®éng. B¶o hiÓm x· héi (BHXH) lµ kho¶n trî cÊp cho ngêi lao ®éng trong thêi gian nghØ viÖc v× èm ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng. TiÒn l¬ng vµ BHXH lµ nguån thu nhËp cña c«ng nh©n viªn chøc vµ ngêi lao ®éng. Nã cã vai trß hÕt søc quan träng nh»m t¹o cho c¸n bé c«ng nh©n viªn chøc vµ ngêi lao ®éng yªn t©m, æn ®Þnh trong cuéc sèng, tÝch cùc tham gia lao ®éng s¶n xuÊt.
Sù thay ®æi c¬ chÕ thÞ trêng ®· t¹o m«i trêng thuËn lîi nhng còng lµm cho ViÖn gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n trong qu¸ tr×nh ph¸t 1 triÓn. Nhng nhê cã sù n¨ng ®éng, s¸ng t¹o cña ®éi ngò c¸n bé l·nh ®¹o viÖn ®· tõng bíc ®i lªn, kh«ng ngõng lín m¹nhvµ t¹o ra chç ®øng cho riªng m×nh ®ång thêi gi÷ ch÷ tÝn ®èi víi ngêi bÖnh, kh«ng ngõng t¨ng thªm thu nhËp vµ c¶i thiÖn ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cho c¸n bé c«ng nh©n viªn, ngêi lao ®éng. Trong thêi gian t×m hiÓu thùc tÕ t¹i ViÖn Y häc cæ truyÒn, ®îc sù gióp ®ì cña ban l·nh ®¹o ViÖn vµ tËp thÓ c¸n bé c«ng nh©n viªn phßng tµi vô ®· gióp chóng t«i hoµn thµnh b¶n chuyªn ®Ò nµy. Néi dung b¶n chuyªn ®Ò bao gåm 3 phÇn: PhÇn I: Lý luËn chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n tiÒn l¬ng ë viÖn y häc cæ truyÒn ViÖt Nam.
PhÇn II: C«ng t¸c kÕ to¸n, kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ë viÖn y häc cæ truyÒn ViÖt Nam. PhÇn III: Mét sè ý kiÕn nhËn xÐt nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c tiÒn l¬ng va c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ë viÖn y häc cæ truyÒn. 2 PhÇn I Lý luËn chung vÒ c«ng t¸c kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng I-/ Vai trß cña lao ®éng vµ chi phÝ vÒ lao ®éng sèng trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt. Lao ®éng lµ mét trong ba yÕu tè c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh nhÊt.
Chi phÝ vÒ lao ®éng lµ mét trong c¸c yÕu tè chi phÝ c¬ b¶n cÊu thµnh nªn gi¸ trÞ s¶n phÈm do ®¬n vÞ s¶n xuÊt ra. Sö dông hîp lý lao ®éng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµ tiÕt kiÖm chi phÝ vÒ lao ®éng sèng. Do ®ã gãp phÇn lµm h¹ thÊp gi¸ thµnh s¶n phÈm, t¨ng thªm thu nhËp cho ®¬n vÞ vµ lµ ®iÒu kiÖn c¶i thiÖn, n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt tinh thÇn cho c«ng nh©n viªn, ngêi lao ®éng trong ViÖn. TiÒn l¬ng lµ phÇn thï lao lao ®éng ®Ó t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng, bï ®¾p hao phÝ lao ®éng cña c«ng nh©n viªn, ngêi lao ®éng ®· bá ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.
TiÒn l¬ng g¾n liÒn víi thêi gian vµ kÕt qu¶ lao ®éng mµ c«ng nh©n viªn, ngêi lao ®éng ®· thùc hiÖn. Do ®ã tiÒn l¬ng lµ mét yÕu tè quan träng kÝch thÝch vËt chÊt ®èi víi ngêi lao ®éng trong viÖc phÊn ®Êu vµ hoµn thµnh nhiÖm vô ®îc giao vµ t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. Ngoµi tiÒn l¬ng ®Ó ®¶m b¶o t¸i t¹o søc lao ®éng vµ cuéc sèng l©u dµi cña ngêi lao ®éng, theo chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. ViÖn cßn ph¶i trÝch vµo chi phÝ ho¹t ®éng mét bé phËn chi phÝ gåm c¸c kho¶n trÝch BHXH, BHYT vµ kinh phÝ c«ng ®oµn (KPC§), BHXH ®îc trÝch lËp ®Ó tµi trî cho trêng hîp c«ng nh©n viªn t¹m thêi hay vÜnh viÔn mÊt søc lao ®éng nh èm ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng, mÊt søc, nghØ hu.
3 BHYT ®Ó tµi trî cho viÖc phßng ch÷a bÖnh, ch¨m sãc vµ b¶o vÖ quyÒn lîi cña ngêi lao ®éng. KPC§ chñ yÕu ®Ó cho ho¹t ®éng tæ chøc cña giíi lao ®éng ch¨m sãc, b¶o vÖ quyÒn lîi cña ngêi lao ®éng. Cïng víi tiÒn l¬ng, c¸c kho¶n trÝch lËp quü nãi trªn hîp thµnh kho¶n chi phÝ vÒ lao ®éng sèng trong gi¸ thµnh s¶n phÈm. ViÖc tÝnh to¸n chi phÝ vÒ lao ®éng sèng ph¶i trªn c¬ së qu¶n lý vµ theo dâi qu¸ tr×nh huy ®éng, sö dông lao ®éng trong s¶n xuÊt kinh doanh, ngîc l¹i viÖc tÝnh ®óng thï lao lao ®éng thanh to¸n ®Çy ®ñ kÞp thêi tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n liªn quan cho ngêi lao ®éng, mét mÆt kÝch thÝch ngêi lao ®éng quan t©m ®Õn thêi gian, kÕt qu¶ vµ chÊt lîng cña ngêi lao ®éng mÆt kh¸c thóc ®Èy viÖc sö dông lao ®éng hîp lý cã hiÖu qu¶.
II-/ C«ng t¸c qu¶n lý lao ®éng, tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n liªn quan. §Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¶n lý, huy ®éng, sö dông lao ®éng cÇn thiÕt ph¶i ph©n lo¹i c«ng nh©n viªn cña doanh nghiÖp. Lùc lîng lao ®éng t¹i doanh nghiÖp bao gåm c«ng nh©n viªn trong danh s¸ch cña doanh nghiÖp, do doanh nghiÖp trùc tiÕp qu¶n lý tr¶ l¬ng vµ CNV lµm viÖc t¹i doanh nghiÖp nhng do c¸c ngµnh kh¸c qu¶n lý vµ tr¶ l- ¬ng nh: CB - CNV chuyªn tr¸ch lµm c«ng t¸c ®oµn thÓ, häc sinh thùc tËp,. Lùc lîng CNV trong danh s¸ch thêng chia lµm 2 bé phËn chÝnh theo tÝnh chÊt c«ng t¸c cña hä lµ: CNV - SXKD, häc nghÒ, nh©n viªn kü thuËt, nh©n viªn qu¶n lý kinh tÕ, nh©n viªn qu¶n lý hµnh chÝnh.
Lo¹i c«ng nh©n thuéc c¸c lo¹i ho¹t ®éng kh¸c bao gåm: Sè lao ®éng ho¹t ®éng trong c¸c lÜnh vùc kh¸c cña doanh nghiÖp nh dÞch vô, c¨ng tin, nhµ ¨n. C¨n cø vµo ®ã ®Ó doanh nghiÖp x¸c ®Þnh møc tiÒn l¬ng cña ng- êi lao ®éng. Cã thÓ c¨n cø vµo quan hÖ cung cÇu søc lao ®éng hoÆc 4 c¨n cø vµo sè lîng vµ chÊt lîng lao ®éng tiªu hao mµ ¸p dông c¸c h×nh thøc tr¶ l¬ng thÝch hîp. 1-/ C¸c h×nh thøc tiÒn l¬ng.
Thùc chÊt h×nh thøc tr¶ l¬ng lµ c¸c quy ph¹m ®îc thõa nhËn ®Ó x¸c ®Þnh tiÒn l¬ng ph¶i tr¶ cho ngêi lao ®éng dùa trªn sè lîng søc lao ®éng ®· hao phÝ. Theo NghÞ ®Þnh sè 197/CP ngµy 31/12 cña ChÝnh phñ cã 3 h×nh thøc tiÒn l¬ng sau ®©y: a. H×nh thøc tiÒn l¬ng thêi gian. H×nh thøc tiÒn l¬ng thêi gian lµ h×nh thøc tiÒn l¬ng tÝnh theo mét thêi gian lµm viÖc, theo ngµnh nghÒ, tr×nh ®é thµnh th¹o nghiÖp vô, kü thuËt, chuyªn m«n vµ th¨ng l¬ng cña ngêi lao ®éng.
Theo h×nh thøc nµy th×: = x (¸p dông ®èi víi tõng bËc l¬ng). H×nh thøc tiÒn l¬ng nµy thêng ¸p dông cho c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh sù nghiÖp hoÆc c¸c nh©n viªn thuéc c¸c ngµnh ho¹t ®éng kh«ng cã tÝnh chÊt s¶n xuÊt hoÆc c¸c nh©n viªn gi¸n tiÕp ë c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt nh: Nh©n viªn QLXN, QLPX. Nh÷ng nh©n viªn nµy kh«ng cã ®iÒu kiÖn x¸c ®Þnh ®îc khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh, l- ¬ng thêi gian cã 2 lo¹i ®ã lµ: L¬ng thêi gian gi¶n ®¬n vµ l¬ng thêi gian cã thëng. - H×nh thøc l¬ng thêi gian gi¶n ®¬n: Doanh nghiÖp tr¶ CNV theo møc l¬ng vµ thêi gian lµm viÖc cña hä.
=+ C¸c kho¶n phô cÊp kh¸c cã thÓ lµ phô cÊp tr¸ch nhiÖm, ®éc h¹i, phô cÊp khu vùc. Tuú thuéc vµo tõng ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt kinh 5 doanh cña mçi doanh nghiÖp mµ tÝnh c¸c lo¹i phô cÊp phï hîp theo quy ®Þnh cña nhµ níc. = L¬ng ngµy thêng ®îc ¸p dông ®Ó tÝnh l¬ng trong nh÷ng ngµy héi häp, häc tËp hoÆc lµm nhiÖm vô kh¸c hoÆc ®Ó tr¶ l¬ng cho ngêi lao ®éng lµm theo hîp ®ång. = L¬ng giê ¸p dông cho nh÷ng c«ng viÖc mang l¹i kÕt qu¶ trong kho¶ng thêi gian ng¾n vµ ®ßi hái chÊt lîng cao.
Nh×n chung h×nh thøc tiÒn l¬ng nµy ®¬n gi¶n, dÔ theo dâi nh- ng l¹i kh«ng khuyÕn khÝch ®îc ngêi lao ®éng cã tr×nh ®é tay nghÒ, cha ph¸t huy hÕt kh¶ n¨ng tiÒm tµng cña hä. - H×nh thøc l¬ng thêi gian cã thëng. = + TiÒn thëng §©y lµ tiÒn l¬ng mµ doanh nghiÖp ph¶i tr¶ cho CNV c¨n cø vµo møc l¬ng vµ thêi gian lµm viÖc cã kÕt hîp khen thëng khi ®¹t vµ vît møc c¸c chØ tiªu ®· quy ®Þnh nh: TiÕt kiÖm thêi gian lao ®éng, tiÕt kiÖm nguyªn vËt liÖu, t¨ng n¨ng xuÊt lao ®éng, ®¶m b¶o nhu cÇu s¶n xuÊt. H×nh thøc tr¶ l¬ng nµy lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p kÝch thÝch vËt chÊt ®èi víi ngêi lao ®éng, t¹o cho hä g¾n bã víi c«ng viÖc.
ViÖc tÝnh tr¶ l¬ng theo thêi gian cha ®¶m b¶o ®Çy ®ñ nguyªn t¾c ph©n phèi theo lao ®éng v× nã cha tÝnh ®Õn mét c¸ch ®Çy ®ñ chøc n¨ng ®ßn bÈy kinh tÕ cña tiÒn l¬ng trong viÖc kÝch thÝch ph¸t triÓn s¶n xuÊt, cha ph¸t huy kh¶ n¨ng s½n cã cña ngêi lao ®éng ®Ó t¹o ra nhiÒu s¶n phÈm cho x· héi. V× vËy khi ¸p dông h×nh thøc tr¶ l- ¬ng theo thêi gian cÇn ph¶i thùc hiÖn mét sè biÖn ph¸p phèi hîp nh khuyÕn khÝch s¶n xuÊt kiÓm tra chÊp hµnh kû luËt lao ®éng, nh»m 6 t¹o cho ngêi lao ®éng thùc sù tù gi¸c lµm viÖc cã kû luËt, cã kü thuËt vµ n¨ng suÊt cao. H×nh thøc tiÒn l¬ng s¶n phÈm. H×nh thøc tiÒn l¬ng s¶n phÈm lµ h×nh thøc tÝnh theo khèi lîng (sè luîng) s¶n phÈm, c«ng viÖc ®· hoµn thµnh, ®¶m b¶o yªu cÇu chÊt lîng quy ®Þnh vµ ®¬n gi¸ tiÒn l¬ng tÝnh cho 1 ®¬n vÞ s¶n phÈm, c«ng viÖc ®ã.
Tuú theo mèi quan hÖ gi÷a ngêi lao ®éng víi kÕt qu¶ lao ®éng, víi yªu cÇu kÝch thÝch vµ t¨ng nhanh s¶n lîng chÊt lîng s¶n phÈm mµ thùc hiÖn h×nh thøc tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm díi ®©y. - Tr¶ l¬ng theo s¶n phÈm trùc tiÕp kh«ng h¹n chÕ.