CHƯƠNG 1: MỘT SO VAN DE LÝ LUẬN CHUNG VE CÔNG TÁC THAM DỰ THẦU XÂY LẮP TẠI CÁC CÔNG TY XÂY DỰNG 1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của đấu thầu xây lắp 1.1 Khái niệm đấu thâu, dau thầu xây lắp s* Khái niệm về đấu thầu Sau khi dự án được phê duyệt, công việc tiếp theo là triển khai thực hiện dự án. Dé triển khai thực hiện dự án có rất nhiều công việc phải làm như tư vấn, thiết kế kỹ thuật, thi công, mua sắm thiết bị, lắp đặt. Có hai cách dé thực hiện công việc này: chủ dự án tự mình làm tất các công việc hặc thuê các đối tác bên ngoài. Khi người chủ dự án quyết định sử dụng đối tác bên ngoài mà có nhiều đối tác théa mãn yêu cầu của chủ dự án thì chủ dự án phải lựa chọn một bên đối tác phù hợp nhất theo hình thức đấu thâu.
Trên thực tế đấu thầu là hình thức thúc đây sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp tao ra hiệu quả cao. Dau thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng yêu cầu của bên mời thầu trên cơ sở cạnh tranh giữa các nhà thầu (Luật đầu thầu 61/2005/QH- 11 ban hành kèm theo Nghị định số 85/2009/ ND- CP). Trong đó: Nhà thầu là tổ chức kinh tế có đủ tư cách pháp nhân tham gia đấu thầu. Trong trường hợp đấu thầu tuyên chon tư van, nhà thầu có thé là cá nhân.
Nhà thầu là nhà xây dựng trong đấu thầu xây lắp; là nhà cung cấp trong đấu thầu mua sắm hàng hoá; là nhà tư vấn trong dau thầu tuyên chọn tư van; là nhà dau tư trong đấu thầu lựa chọn đối tác đầu tư. Nhà thầu trong nước là nhà thầu có tư cách pháp nhân Việt Nam và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Bên mời thầu là chủ dự án, chủ đầu tư hoặc pháp nhân đại diện hợp pháp của chủ dự án, chủ đầu tư được giao trách nhiệm thực hiện công việc đấu thầu. Nếu đứng ở mỗi góc độ khác nhau sẽ có những cách nhìn khác nhau về dau thầu: - Đứng trên góc độ chủ đầu tư: Đấu thầu là một phương thức cạnh tranh trong xây dựng nhăm lựa chọn người nhận thầu đáp ứng được yêu cầu kinh tế kỹ thuật đặt ra cho việc xây dựng công trình.
- Đứng trên góc độ của nhà thầu: Đấu thầu là một hình thức kinh doanh mà thông qua đó nhà thầu nhận được cơ hội nhận thầu khảo sát thiết kế, mua sắm máy móc thiết bị và xây lắp công trình. * Dau thầu xây lắp Đấu thầu xây lắp là phương thức mà bên mời thầu (chủ dau tư) sử dụng dé tô chức sự cạnh tranh giữa các đơn vị xây lắp (nhà thầu) nhằm lựa chọn đơn vị có khảnăng thực hiện tốt nhất những công việc thuộc quá trình xây dựng và lắp đặt thiết bicác công trình, đáp ứng tốt nhất những yêu cầu, nhiệm vụ của chủ đầu tư. Thực chất của đấu thầu trong xây lắp là việc ứng dụng phương pháp xét hiệu quả kinh tế trong việc lựa chọn tổ chức thi công xây dựng. Đây cũng là một biện pháp quản lý kinh tế - kỹ thuật trong xây dựng, và là một phương pháp áp dụng phổ biến nhất dé tranh giành hợp đồng xây dựng giữa các nhà thầu muốn xây dựng công trình.
Thông qua việc tô chức đấu thầu thúc đây các chủ đầu tư và các nhà thầu phải tính toán hiệu quả kinh tế nhằm tiết kiệm vốn đầu tư, đảm bảo chất lượng, kỹ thuật, mỹ thuật va thời gian xây dựng công trình, nhanh chóng đưa vao sử dụng.2 Đặc điểm của đấu thầu xây lắp Đấu thầu giúp cho chủ đầu tư lựa chọn được nhà thầu đáp ứng tốt nhất những yêu cầu của mình. Nhờ đó họ có được những công trình có chất lượng cao, giá cả hợp lý, phù hợp công năng sử dụng. Mặc dù cũng có bản chất là sự lựa chọn người cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ, nhưng đầu thầu xây lắp có những đặc điểm riêng sau đây khác biệt với các loại đấu thầu khác: - Dau thầu xây dựng mang tính phức hop. Không giống đấu thầu một loại hàng hoá hoặc dịch vụ đơn thuần, đấu thầu xây dựng nhằm tìm kiếm một nhà thầu cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau từ tư vấn thiết kế, thi công cho đến hoàn thiện công trình.
Vì thế, đối với những công trình quan trọng, qui mô lớn, chủ đầu tư thường phải chia thành các gói thầu khác nhau. - Đấu thầu xây lắp mang tính kỹ thuật. Dau thầu xây lắp phải bảo đảm lựa chọn được nhà thầu có khả năng kỹ thuật, có công nghệ đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật của công trình. - Đấu thầu xây lắp thường có giá trị lớn.
Có những công trình đòi hỏi vốn lớn lên tới hàng trăm hoặc hàng ngàn ty đồng. Hau hết trong số đó là vốn có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước hoặc những hợp đồng tín dụng, liên doanh góp vốn giữa nhiều chủ thể khác nhau. Do đó, vấn đề là phải tìm ra phương thức, hình thức đấu thầu thích hợp dé sử dụng lượng vốn đó phù hợp nhất, mang lại hiệu quả kinh tế cũng như xã hội cao nhất. - Thời gian thực hiện thầu kéo dài.
Trúng thầu có nghĩa là nhà thầu phải thi công công trình với khoảng thời gian kéo dai. Do đó trúng thầu có thé dẫn đến nhiều hệ quả khác nhau, mà nếu không quản lý thích hợp sẽ dẫn đến những tiêu cực như chất lượng công trình kém hoặc chậm tiễn độ, không thực hiện công việc được giao.3 Vai trò của đấu thầu xây lắp e Đôi với nên kinh tê Hoạt động đấu thầu sẽ đem lai cho nền kinh tế những sản phẩm có chất lượng cao, đem lại hiệu quả cho các nhà đầu tư, thúc đây tăng trưởng và phát triển nền kinh tế quốc gia. Tạo động lực cho sự phát triển của cho sự phát triển của các ngành sản xuất trong nước. Tạo nên một mặt bằng mới về công nghệ máy móc thiết bị tạo điều kiện cho việc thúc đầy quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.
Mặt tích cực nhất mà phía nhà nước thu được thông qua đấu thầu là tích lũy và học hỏi được kinh nghiệm về biện pháp quản lý nhà nước đối với các dự án đặc biệt là quản lý tài chính, tăng cường các lợi ích kinh tế xã hội khác. © Đối với chủ dau tư Chọn lựa được nhà thầu có năng lực đáp ứng được yêu cầu của mình về kỹ thuật, chất lượng, đảm bảo tiến độ thi công đồng thời giá thành hợp lý. Khắc phục tình trạng độc quyền về giá cả của các nhà thầu. Khắc phục tình trạng độc quyền về giá cả của các nhà thầu.
Mang lại hiệu quả của dựán đầu tư cao nhất. © Đối với nhà thấu Đảm bao tính công bằng đối với các thành phan kinh tế, không phân biệt đối xử giữa các nhà thầu. Kích thích các nhà thầu nâng cao trình độ kỹ thuật, áp dụng công nghệ và các giải pháp thực hiện tốt nhất, tận dụng tối đa mọi nguồn lực sẵn có của minh. Tham dự đấu thầu và hướng tới mục tiêu thăng thầu, các nhà thầu phải tự hoàn thiện mình trên tất cả phương diện.
Nhờ nguyên tắc công khai và bình dang trong dau thầu: các nhà thầu cạnh tranh bình đắng trên thương trường, các nhà thầu phải phát huy tối đa tính chủ động trong việc tìm kiếm các cơ hội tham dự đấu thầu và kí kết hợp đồng (khi trúng thầu) tạo công ăn việc làm cho người lao động, phát triển sản xuất. Nhờ đấu thầu, các nhà thầu phải đầu tư có trọng điểm nhằm nâng cao năng lực công nghệ và kỹ thuật của mình. Từ đó sẽ nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong tham gia dau thầu. Đề đạt mục tiêu thắng thầu, các công ty xây lắp phải tự hoàn thiện các mặt quản lý, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý trong tham gia đấu thầu và thực hiện công trình đã thắng thầu.
Thông qua phương thức đấu thầu, các công ty xây lắp sẽ tự nâng cao hiệu quả công tác quản trị chi phí kinh doanh, quan lý tài chính, thúc day nâng cao hiệu quả kinh tế khi giá bỏ thầu thấp nhưng vẫn thu được lợi nhuận. Nâng cao uy tín va vi trí của mình trên thương trường trong nước và quôc tê.2 Nguyên tắc của đấu thầu Đề lựa chọn được nhà đấu thầu phù hợp, đảm bảo hiệu quả cao nhất của dự án thì công tác đấu thầu phải đảm bảo các nguyên tắc sau: e_ Nguyên tắc hiệu qua Công tác đấu thầu khi thực hiện phải đảm bảo hiệu quả cả về tài chính cũng như thời gian. Chi phí thực hiện đấu thầu không được quá cao, thời gian kéo dài sẽ ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án và hiệu quả của dự án. e Nguyên tắc cạnh tranh Khi thực hiện đấu thầu phải tạo điều kiện cho các nhà cung cấp cạnh tranh với nhau trên phạm vi rộng nhất có thé.
e_ Nguyên tắc công bằng Tất cả các nhà thầu đều phải được đối xử như nhau. Họ đều có quyền bình đăng như nhau về nội dung thông tin được cung cấp từ chủ đầu tư. Đây là điều kiên dé đảm bảo cạnh tranh lành mạnh và bình đăng. e Nguyên tắc minh bạch Bên mời thầu và nhà thầu không được gây nghi ngờ, khuất tất cho người khác.
Tuy nhiên, đây là một nguyên tắc khó kiểm soát. e_ Nguyên tắc pháp lý Các bên tham gia quá trình đấu thầu phải tuân thủ nghiêm những quy định của Nhà nước và nội dung và trình tự đấu thầu, cũng như những cam kết được ghi nhận trong hợp đồng giao nhận thầu. Nếu ai sai phạm sẻ bị xử lí nghiêm minh theo đúng pháp luật.3 Hình thức lựa chọn nhà thầu và phương thức đấu thầu xây lắp 1.1 Hình thức lựa chọn nhà thầu 1.1 Đầu thâu rộng rãi Dau thầu rộng rãi là hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong đó không hạn chế số lượng nhà thầu, nhà đầu tư tham dự. Bên mời thầu phải thông báo công khai về các điều kiện, thời gian dự thầu trên các phương tiện thông tin đại chúng trước khi phát hành hồ sơ mời thầu.
Đấu thầu rộng rãi là hình thức chủ yếu được áp dụng trong đấu thầu. Hình thức đấu thầu này có ưu điểm nổi bật là tính cạnh tranh trong đấu thầu cao, hạn chế tiêu cực trong đấu thầu, kích thích các nhà thầu phải thường xuyên nâng cao năng lực.2 Đầu thâu hạn chế Đấu thầu hạn chế là hình thức dau thầu mà bên mời thầu mời một số nhà thầu có đủ năng lực tham dự.