PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Luận văn nghiên cứu “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thi công xây dựng” được thực hiện trong bối cảnh ngành xây dựng Việt Nam đang có những bước phát triển nhanh, trên bước đường hội nhập kinh tế quốc tế. Đặc biệt, nguồn vốn đầu tư nước ngoài gia tăng đáng kể trong thời gian gần đây, thời cơ lớn cũng kèm theo thử thách tương ứng.
Trong tương lai không xa, cũng như các ngành công nghiệp khác, các doanh nghiệp xây dựng Việt Nam sẽ phải cạnh tranh bình đẳng với các doanh nghiệp cùng ngành của nước ngoài với qui mô và mức độ hiện đại hơn ta gấp nhiều lần. Công trình xây dựng, với những đặc trưng riêng về tính không ổn định, đa dạng và đồ sộ, thường có khối lượng công tác lớn, cơ cấu công việc phức tạp và thời gian thi công kéo dài, làm cho công tác quản lý thi công xây dựng có mức độ phức tạp nhất định, gây không ít khó khăn cho các nhà quản lý trong việc đảm bảo thỏa mãn các tiêu chí như: tiến độ, chất lượng, chi phí. Trước sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp muốn tồn tại buộc phải có cơ cấu tổ chức phát huy được tính hiệu lực, hiệu quả trong quản lý, tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh chóng nguồn lực của mình so với các đối thủ cạnh tranh. Mục tiêu và đối tượng nghiên cứu.
Thi công xây dựng chỉ là một khâu trong quản lý dự án xây dựng cơ bản, nhưng chiếm tỉ trọng chi phí sấp xỉ 80% tổng chi phí dự án. Cơ cấu tổ chức của một tổ chức thi công xây dựng luôn phải co giãn, thay đổi theo từng thời kỳ, có bao nhiêu công trường thì phải hình thành bấy nhiêu ban chỉ huy công trường, một xí nghiệp có nhiều ban chỉ huy công trường, một công ty thì lại có nhiều xí nghiệp. Huỳnh thị Phương Diệu Luận văn thạc sĩ Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thi công xây dựng 2/121 Mỗi công trường xây dựng được ví như một phân xưởng trong một tổ chức sản xuất công nghiệp khác, được điều hành bởi một ban chỉ huy công trường, nhưng điểm khác biệt so với một phân xưởng là tại đó tính độc lập trong công tác điều hành quản lý cao hơn hẳn so với các ngành sản xuất khác, tại đây hình thành bộ máy quản trị tương đối hoàn chỉnh bao gồm: Chỉ huy trưởng, bộ phận kế hoạch, kỹ thuật, bộ phận cung ứng, bộ phận kế toán thống kê. Bên dưới là những tổ, đội chuyên môn như bê tông, cơ giới, cơ khí, hoàn thiện, các thành phần lao động khác… Tùy theo qui mô công trường mà tính chất chuyên trách hoặc kiêm nhiệm cao hay thấp, thời gian tồn tại dài hay ngắn.
Tuy chỉ là lâm thời, nhưng Ban chỉ huy công trường hoạt động gần như một doanh nghiệp: Phải thỏa mãn yêu cầu khách hàng là chủ đầu tư và các cơ quan hữu quan; Quan hệ chặt chẽ với nhiều nhà cung ứng khác nhau; Chịu sự chi phối của chính quyền địa phương về các vấn đề an ninh, môi trường, giao thông, thuế vụ…; Tuyển dụng, sa thải công nhân, điều động nhân sự, phối hợp công tác giữa các bộ phận. Có thể nói rằng, một chỉ huy trưởng công trường trong một ngày làm việc phải ra nhiều quyết định hơn một giám đốc của một số doanh nghiệp hoạt động trong các lãnh vực khác. Trong hoạt động của ngành xây dựng hiện nay tại Việt Nam, xuất hiện rất nhiều mô hình quản lý doanh nghiệp xây dựng, có những công ty chỉ có Giám đốc kiêm kế hoạch, kiêm kỹ thuật, kiêm cung ứng, kiêm thủ quỹ, kế toán làm thuê chỉ có bổn phận tập hợp chứng từ để lập báo cáo thuế vào những ngày cuối kỳ, còn lại từ kỹ thuật, cai (người điều hành công trường), công nhân đều thuê mướn thời vụ. Lại cũng có những doanh nghiệp lớn, mà tại đó, một công trường có thể do nhiều công ty cùng thực hiện.
Huỳnh thị Phương Diệu Luận văn thạc sĩ Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thi công xây dựng 3/121 3. Phương pháp nghiên cứu. Sử dụng các lý thuyết quản trị kinh doanh xây dựng để hình thành cơ sở lý luận về hiệu quả quản lý thi công xây dựng. Nghiên cứu cụ thể mô hình quản lý của một công trình để xây dựng mối quan hệ nhiều công trình, nhiều xí nghiệp của một công ty xét trên quan điểm quản trị học.
Trên cơ sở lý luận, đối chiếu thực trạng quản lý của Công ty cổ phần Xây dựng Sonadezi, giới hạn trong lãnh vực thi công, thông qua kết quả sản xuất kinh doanh của năm 2003 đến năm 2007 để nhận định về hiệu quả quản lý thi công xây dựng. Kết quả nghiên cứu thể hiện bằng những kiến nghị các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thi công xây dựng của Công ty. Nội dung đề tài. Để tiến hành nghiên cứu vấn đề, bài viết được trình bày theo trình tự các nội dung như sau: − Trình bày một số khái niệm trong quản lý thi công xây dựng, những nét đặc thù của ngành nghề xây dựng, các yếu tố tác động đến hiệu quả công tác thi công.
Các mô hình quản lý thường được áp dụng trong ngành xây dựng. Mối quan hệ quản trị từ cấp công ty xuống xí nghiệp, xuống công trường và sự phản hồi từ công trường lên công ty. Những yếu tố chủ yếu trong quản lý gây tác động đến hiệu quả sản xuất. − Xem xét thực trạng quản lý của Công ty cổ phần Xây dựng Sonadezi.
Trình bày một số dữ liệu thực tế để minh chứng các nhận định về thực trạng. − Kết hợp kiến thức với kinh nghiệm bản thân để đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thi công xây dựng của Công ty cổ phần Xây dựng Sonadezi. Huỳnh thị Phương Diệu Luận văn thạc sĩ Ơ ƯƠ Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thi công xây dựng 4/121 C H ƯƠNG 1 C Ơ SỞ L Ý L UẬ N VỀ H I ỆU Q UẢ Q UẢN LÝ TH I CÔ NG XÂY DỰN G. Huỳnh thị Phương Diệu Luận văn thạc sĩ Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thi công xây dựng 5/121 1.
Các khái niệm cơ bản. Thi công xây dựng. Thi công là quá trình chuyển đổi công trình hoặc từng bộ phận của nó từ bản vẽ trên giấy thành hiện thực. Quá trình này bao gồm tổ hợp các hoạt động diễn ra trên công trường, bao gồm các tác nghiệp xây dựng để tạo nên những kết cấu, bộ phận công trình hoặc toàn bộ công trình nói chung.
Tuy cũng là một ngành sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội, song so với mọi ngành công nghiệp khác, quá trình thi công xây dựng có nhiều nét đặc thù. Đối với từng công trình thi công xây dựng, các quá trình sản xuất được phân ra làm nhiều loại khác nhau: − Theo mức độ phức tạp: quá trình sản xuất xây dựng được chia thành quá trình giản đơn và quá trình tổng hợp. − Theo công nghệ thi công: có thể phân biệt các quá trình thủ công và quá trình cơ giới hoá. − Theo chức năng: có thể chia các quá trình thành quá trình vận chuyển, quá trình chuẩn bị, quá trình xây lắp chính, quá trình lắp đặt thiết bị, − Theo vai trò: quá trình sản xuất xây dựng được chia thành quá trình chủ yếu và quá trình phối hợp.
Quản lý thi công xây dựng. Quản lý là sự tác động có hướng đích và liên tục của chủ thể quản trị lên hệ thống sản xuất - kinh doanh xây dựng bằng một tập hợp các biện pháp có liên quan đến các mặt kinh tế, tổ chức, kỹ thuật và xã hội dựa trên cơ sở nắm vững các quy luật khách quan nhằm đạt mục đích quản trị đề ra với hiệu quả lớn nhất. Các nguyên tắc quản lý quá trình thi công xây dựng: a. Nguyên tắc kỹ thuật và chất lượng.
Huỳnh thị Phương Diệu Luận văn thạc sĩ Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thi công xây dựng 6/121 Quá trình sản xuất phải tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy phạm. Việc tuân thủ các nguyên tắc kỹ thuật được kiểm soát bằng các quy định mang tính pháp định thể hiện qua các thông tư, nghị định, luật xây dựng, sự giám sát này được thực hiện bởi bên thứ ba có tính chất liên tục, xuyên suốt, từ công đoạn chuẩn bị, thực hiện đến khi kết thúc và đưa vào sử dụng để đảm bảo chất lượng. Nguyên tắc liên tục và điều hòa. Quá trình sản xuất phải thực hiện một cách liên tục và điều hòa, thể hiện ở chỗ duy trì đồng đều theo thời gian các yếu tố như mức độ triển khai công việc, sự mở rộng và thu hẹp quy mô công tác, mức độ tiêu hao nguồn lực, nghiệm thu sản phẩm… Đối với doanh nghiệp xây dựng thì lực lượng sản xuất hoạt động quanh năm sẽ có điều kiện bảo toàn và phát triển nguồn lực.
Nguyên tắc khoa học và tiên tiến. Biện pháp tổ chức và kỹ thuật phải có tính khoa học cao, có sự tính toán, so sánh và lựa chọn phương án hợp lý, có ứng dụng kỹ thuật – công nghệ tiên tiến. Nguyên tắc khoa học và tiên tiến được quán triệt theo hai hướng là công nghiệp hóa quá trình sản xuất và thực hiện phương pháp quản lý sản xuất tiên tiến. − Công nghiệp hóa: Tạo ra các điều kiện sản xuất công nghiệp (điều kiện nhà máy) để thực hiện các công tác xây lắp trên công trường.
Điều này đòi hỏi nâng cao mức độ định hình hóa, tiêu chuẩn hóa và cơ giới hóa, tiến dần từng bước lên tự động hóa. − Phương pháp tổ chức và quản lý tiên tiến: Quá trình thi công được tổ chức theo phương pháp dây chuyền, ứng dụng phương pháp sơ đồ ngang, sơ đồ mạng lưới lập và quản lý tiến độ, thực hiện các mô hình toán và quản lý trong công tác cung ứng vật tư… d. Kinh tế và an toàn. Huỳnh thị Phương Diệu Luận văn thạc sĩ Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thi công xây dựng 7/121 Đây là nguyên tắc bất di bất dịch của công tác tổ chức sản xuất.
Nó đòi hỏi các quyết định (phương án) đưa ra phải đem lại hiệu quả kinh tế cho người sản xuất lớn hơn mức trung bình của xã hội. Mặt khác, nó phải đảm bảo an toàn cho công trình, an toàn lao động trong quá trình thực hiện và không xâm hại đến môi trường sống. Hiệu quả quản lý thi công.