Mở đầu Chương 2: Tổng quan Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Xác định các nhân tố gây phát sinh vật liệu thừa và mối tương quan giữa các nhân tố gây phát sinh vật liệu thừa Chương 5: Giải pháp hạn chế phát sinh vật liệu thừa, giải pháp xử lý vật liệu thừa Chương 6: Kết luận và kiến nghị HVTH: Nguyễn Minh Trí GVHD: TS. Bùi Phương Trinh – TS. Đỗ Tiến Sỹ Luận văn thạc sĩ 4 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN 2. Các định nghĩa và khái niệm 2.1 Quản lý vật liệu Theo Mahayuddin [4], quản lý vật liệu được định nghĩa là một hệ thống quản lý được yêu cầu trong việc lập kế hoạch và kiểm soát chất lượng và số lượng vật liệu, vị trí thiết bị đúng giờ, tốt giá cả và đúng số lượng theo yêu cầu.
Quản lý vật liệu là một hệ thống quản lý tích hợp mua hàng, vận chuyển và kiểm soát vật liệu từ các nhà cung cấp.2 Vật liệu thừa Định nghĩa vật liệu thừa và so sánh chi tiết giữa vật liệu thừa, phế liệu, chất thải được thể hiện ở Bảng 2-1. Bảng 2-1 So sánh chi tiết giữa vật liệu thừa, phế liệu, chất thải Các loại vật liệu Tính chất/ Vật liệu thừa Phế liệu Chất thải Vật liệu (Surplus material) (Scrap) (Waste) Vật liệu thừa là Phế liệu là vật liệu Chất thải là vật chất phần còn lại của vật được thu hồi, phân được thải ra từ sản xuất, liệu được giao sau loại từ những vật kinh doanh [6]. khi được sử dụng liệu, sản phẩm đã bị Định nghĩa trong công trình xây loại bỏ từ quá trình dựng, có thể được sản xuất để sử dụng sử dụng lại trong làm nguyên liệu cho các dự án khác [5]. một quá trình sản xuất khác [6].
HVTH: Nguyễn Minh Trí GVHD: TS. Bùi Phương Trinh – TS. Đỗ Tiến Sỹ Luận văn thạc sĩ 5 Các loại vật liệu Tính chất/ Vật liệu thừa Phế liệu Chất thải Vật liệu (Surplus material) (Scrap) (Waste) Vật liệu thừa có thể Phế liệu là vật liệu Chất thải được định sử dụng trong xây và bất kỳ sản phẩm nghĩa là bất kỳ sản dựng vật liệu mới, nào có khả năng tái phẩm phụ vật chất nào thay vì chôn lắp [7]. chế từ quá trình tiêu của con người hoặc dùng hoặc sản xuất hoạt động công nghiệp sản phẩm trước đó không có giá trị còn lại [8].
Vật liệu thừa là vật Phế liệu là các vật Chất thải xây dựng liệu có thể tái chế liệu còn sót lại từ được định nghĩa là chất [10]. quá trình tạo ra sản thải phát sinh từ các phẩm vật tư xây hoạt động xây dựng dựng và vật liệu dư [12]. thừa, có giá trị tiền tệ [11]. Có giá trị sử dụng, Có giá trị sử dụng Có/không còn có giá trị Giá trị sử dụng có/không cần tái sau khi tái chế.
Giá trị tiền tệ được Giá trị tiền tệ bị Không có giá trị tiền tệ. Giá trị tiền tệ giữ nguyên hoặc bị giảm mạnh. Phân biệt dựa Chủ động Chủ động Chủ động và bị động trên chủ sở hữu từ bỏ giá trị [13] HVTH: Nguyễn Minh Trí GVHD: TS. Bùi Phương Trinh – TS.
Đỗ Tiến Sỹ Luận văn thạc sĩ 6 Các loại vật liệu Tính chất/ Vật liệu thừa Phế liệu Chất thải Vật liệu (Surplus material) (Scrap) (Waste) Nguồn gốc phát Thiết kế, mua sắm, xử lý vật liệu và quá trình thi công, thời tiết sinh [14][15]. Sự không nhất quán trong định nghĩa và phân loại của dòng chất thải từ xây dựng và phá dỡ, cụ thể: có rất nhiều thuật ngữ khác nhau như: “thặng dư”, “dư thừa”, “lãng phí” đã được sử dụng để chỉ về vật liệu thừa, chất thải [16]. Trên thế giới, khái niệm "vật liệu thừa", "phế liệu" ít được sử dụng mà sử dụng duy nhất cụm từ "chất thải "(waste) [13].2 Tổng quan lý thuyết 2.1 Nghiên cứu trong nước Theo Trương [17], nhằm hạn chế nguyên nhân lãng phí vật liệu, cần thiết có bản thiết kế rõ ràng đối với các bên, cần có các cuộc thảo luận chi tiết để tính toán vật liệu và tối ưu vật liệu, nhân viên giám sát cần theo dõi xuyên suốt tránh sai sót. Theo Hà [18], các lý do chủ yếu lãng phí bao gồm dư thừa, phân phối kém, sử dụng không đúng mục đích.
Một số nghiên cứu khác như phát sinh thành phần và xử lý chất thải liên quan đến tòa nhà xây dựng và phá dỡ tại Hà Nội, Việt Nam [19], hay đánh giá kinh tế và tài chính đối với chất thải xây dựng và phá dỡ tái chế tại Hà Nội, Việt Nam [20] nhằm đánh giá các chất thải, xử lý chất thải từ vật liệu. Bảng 2-2 tổng quan một vài nghiên cứu trong nước liên quan đến nghiên cứu này.2 Nghiên cứu trên thế giới Theo ISAAC và U. [21], lý do lãng phí vật liệu bao gồm việc lưu trữ và xử lý vật liệu, vận hành, thiết kế, lập hồ sơ, mua sắm. Theo Saidu và Shakantu [22], chất lượng kém của quản lý mua sắm, quản lý xây dựng và quản lý sẽ gây ra lãng phí vật liệu, góp phần làm tăng chi phí dự án.
Vì vậy, các hoạt động kiểm tra và giám sát vật liệu rất quan trọng, đặc biệt cần giám sát việc giao nhận vật liệu. Theo Osmani và Villoria-Sáez [23], ngành xây dựng đòi hỏi những thay đổi cơ bản từ thiết kế, mua sắm vật liệu, đến quản lý chất thải xây dựng. Tư duy quản lý vật liệu cần được thay đổi nhằm tiến đến việc tiết kiệm vật liệu. HVTH: Nguyễn Minh Trí GVHD: TS.
Bùi Phương Trinh – TS. Đỗ Tiến Sỹ Luận văn thạc sĩ 7 Nhìn chung, Bảng 2-2 tổng quan các nghiên cứu liên quan, cụ thể như sau: - Về lãng phí vật liệu: Trương [17], Khánh [18], Meghani et al. - Về quản lý vật liệu: Kareem và Pandey [25] và Saka et al. - Vể chất thải: Formoso et al.
[26], Daoud et al. [27], Ogunmakinde et al. [28], Sandanayake et al. - Về xử lý vật liệu: Yu và Shui [31], Tam et al.
[32], Ahmad et al. Hầu hết các nghiên cứu trước tập trung về lãng phí vật liệu, quản lý vật liệu, quản lý chất thải, và xử lý một số vật liệu. Các nghiên cứu trên đã chỉ ra lãng phí có nguyên nhân xuất phát từ quản lý vật liệu, vật liệu là nguồn gốc phát sinh chất thải, các giải pháp xử lý một vài vật liệu như bê tông, xi măng. Tuy nhiên, các nguyên cứu chưa đề cập sâu đến việc giảm vật liệu thừa, đây là phần chi tiết hơn trong lãng phí vật liệu và quản lý vật liệu, cũng như các giải pháp hạn chế xử lý vật liệu thừa từ việc giảm vật liệu thừa có thể.
HVTH: Nguyễn Minh Trí GVHD: TS. Bùi Phương Trinh – TS. Đỗ Tiến Sỹ Luận văn thạc sĩ 8 Bảng 2-2 Tổng quan các nghiên cứu liên quan trong và ngoài nước Mục tiêu Phương pháp Stt Tác giả Tên đề tài Kết quả nghiên cứu nghiên cứu 1 Carlos T. Chất thải vật liệu trong Tìm nguyên nhân chất Điều tra sự xuất hiện Lãng phí vật liệu [26], 2002 ngành xây dựng: thải vật liệu và đề xuất của chất thải vật liệu trong ngành công Nguyên nhân chính và các hướng dẫn để như: cốt thép, bê tông nghiệp xây dựng của phòng ngừa ngăn ngừa.
trộn sẵn, xi măng, cát, Brazil khá cao và tỷ lệ vữa vôi, gốm, và chất thải tại các dự án gạch. là khác nhau. 2 Trương Lê Minh Nghiên cứu nguyên Đo lường mức độ lãng Thu thập đo lường số Nhận thấy nhiều mức [17], 2007 nhân lãng phí vật tư xây phí, phân tích nguyên liệu vật tư chính, khảo độ lãng phí có thể dựng tại hiện trường và nhân gây lãng phí, xây sát bằng bảng câu hỏi, kiểm soát. Lãng phí kiến nghị thiết lập một dựng quy trình nhằm dùng phần mềm SPSS không chỉ ở công hệ thống quản lý vật tư hạn chế lãng phí vật và kiến thức thống kê trường mà còn liên trong quá trình xây lắp tư.
xử lý số liệu. quan nhiều giai đoạn. 3 Hà Duy Khánh Khảo sát và đề xuất giải Xác định nguyên nhân Dùng bảng câu hỏi, Lãng phí và xu hướng [18], 2010 pháp hạn chế yếu tố lãng phí và phân loại phân tích thống kê lãng phí chấp nhận lãng phí trong giai đoạn lãng phí các dự án cao bằng SPSS. được, yếu tố quản lý tầng tại TP.HCM, ảnh được công nhận là HVTH: Nguyễn Minh Trí GVHD: TS.
Bùi Phương Trinh – TS. Đỗ Tiến Sỹ Luận văn thạc sĩ 9 Mục tiêu Phương pháp Stt Tác giả Tên đề tài Kết quả nghiên cứu nghiên cứu thi công chung cư cao hưởng yếu tố lãng phí nguyên nhân lãng phí tầng tại TP.HCM đến các dự án xây cho hầu hết các dựng. trường hợp. Nghiên cứu về lãng phí Tìm lý do lãng phí vật Phân tích dữ liệu để Mức độ hao phí cho [24], 2011 vật liệu xây dựng cơ liệu trên công trường tìm ra tỷ lệ hao hụt.
phép trong mỗi dự án bản: Nguyên nhân xây dựng của các tòa vượt quá giới hạn cho chính và cách ngăn nhà nhiều tầng và làm phép. Tiêu thụ vượt chặn thế nào có thể giảm quá mức tiêu thụ ước thiểu vật liệu. tính cho mỗi hạng mục trong mọi dự án. 5 Karrar Raoof Nghiên cứu quản lý vật Mục đích của phân Dựa trên bảng câu hỏi Ngành xây dựng bản Kareem, R.
liệu xây dựng thải trong tích này là để kiểm tra khảo sát tiếp theo và địa có nhiều nỗ lực Pandey [25], dự án xây dựng tác động của kỹ thuật phân tích theo giai cho sự chuẩn bị và 2013 giảm thiểu, tái sử đoạn. thiết kế cho quản lý dụng, tái chế và phục vật liệu thải nhưng hồi trong ngành công vẫn chưa có hiệu quả. nghiệp xây dựng. HVTH: Nguyễn Minh Trí GVHD: TS.
Bùi Phương Trinh – TS. Đỗ Tiến Sỹ Luận văn thạc sĩ 10 Mục tiêu Phương pháp Stt Tác giả Tên đề tài Kết quả nghiên cứu nghiên cứu 6 Rui Yu, Zhonghe Tái sử dụng hiệu quả Mục đích bài báo đề Phương pháp thực Kết quả cho thấy có Shui [31], 2014 vật liệu xi măng trong cập đến việc tái sử nghiệm dựa trên các thể tạo ra một vật liệu xây dựng dụng hiệu quả vật liệu phép đo. xây dựng đúc sẵn với xi măng phế thải xây phụ phẩm công dựng. nghiệp và vật liệu phế thải tái chế.
Gulghane, Quản lý vật liệu xây Bài báo này đánh giá Tổng hợp các tài liệu Quy trình quản lý vật Prof P. dựng và kiểm soát chất có hệ thống việc quản tham khảo có hệ liệu cần chuyển đổi để Khandve [7], thải xây dựng trong lý, kiểm soát vật liệu thống để phân tích. cải thiện tổng thể 2015 ngành xây dựng: Đánh xây dựng và phế thải trong việc xử lý vật giá xây dựng. liệu trên công trường.