CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN HÀNG HÓA TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về kế toán hàng hóa trong doanh nghiệp 1. Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán hàng hóa trong doanh nghiệp Có thể nói, hàng hóa vô cùng quan trọng trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt đối với những doanh nghiệp thương mại.Hàng hóa là một bộ phận của tài sản ngắn hạn trong công ty và chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng tài sản lưu động của công ty.Việc quản lý và sử dụng có hiệu quả hàng hóa có ảnh hưởng lớn đến việc nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh.Hàng hóa có đảm bảo quy cách, chủng loại thì hoạt động kinh doanh mới đạt yêu cầu, đáp ứng được nhu cầu của thị trường. Kế toán là công cụ phục vụ cho việc quản lý hàng hóa.
Nó góp phần kiểm soát, tránh thất thoát, lãng phí hàng hóa ở tất cả các khâu dự trữ, sử dụng, thu hồi …. ngoài ra còn đảm bảo cung cấp đủ, kịp thời , đòng bộ cho hoạt động kinh doanh. Kế toán hàng hóa giúp cho lãnh đạo doanh nghiệp nắm được tình hình hàng hóa tồn kho để chỉ đạo tiến độ sản xuất, kinh doanh. Hạch toán hàng hóa phải đảm bảo chính xác, kịp thời và đầy đủ tình hình thu mua, nhập xuất dự trữ hàng hóa.
Vì vậy, cần thiết phải tổ chức hạch toán hàng hóa trong doanh nghiệp và có làm tốt điều này mới tạo tiền đề cho việc thực hiện mục tiêu lợi nhuận. Khái niệm và đặc điểm hàng hóa trong doanh nghiệp 1. Khái niệm Theo Quyết định 48/2006/QĐ-BTC ngày 14 tháng 9 năm 2006 của Bộ tài chính, hàng tồn kho là những tài sản: Được giữ đê bán trong kỳ sản xuất kinh doanh bình thường Sinh viên: Nguyễn Thị Quỳnh Phương_Lớp QT1603K 2 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐHDL HẢI PHÒNG Đang trong quá trình sản xuất kinh doanh dở dang Nguyên liệu, vật liệu, công cụ dụng cụ được sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh hặc cung cấp dịch vụ Hàng tồn kho bao gồm: - Hàng hóa mua về để bán: Hàng hóa tồn kho, hàng mua đang đi trên đường, hàng gửi đi bán, hàng hóa gửi đi gia công chế biến - Thành phẩm tồn kho và thành phẩm gửi đi bán - Sản phẩm dở dang: Sản phẩm chưa hoàn thành và sản phẩm hoàn thành chưa làm thủ tục nhập kho thành phẩm - Nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ tồn kho, gửi đi gia công chế biến và đã mua đang đi trên đường - Chi phí dịch vụ dở dang. Như vậy, hàng hóa là một bộ phận của hàng tồn kho, là một yếu tố quan trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh, là vốn chủ yếu nhất và nghiệp vụ kinh doanh hàng hóa là nghiệp vụ phát sinh thường xuyên, chiếm một phần công việc rất lớn.
Đặc điểm - Hàng hóa là một bộ phận của tài sản ngắn hạn trong doanh nghiệp và chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng tài sản lưu động của doanh nghiệp. - Hàng hóa trong doanh nghiệp được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, với chi phí cấu thành nên giá gốc hàng hóa khác nhau. - Hàng hóa trong doanh nghiệp bao gồm nhiều loại khác nhau với đặc điểm về tính chất thương phẩm và điều kiện bảo quản khác nhau. Do vậy, hàng hóa thường được bảo quản, cất trữ nhiều địa điểm, có điều kiện tự nhiên nhân hay nhân tạo không đồng nhất - Việc xác định chất lượng, tình trạng và giá trị hàng hóa là công việc khó khăn phức tạp.
Có rất nhiều loại hàng hóa khó phân loại và xác định giá trị như tác phẩm nghệ thuật, các loại linh kiện điện tử, đồ cổ, kim khí quý… Sinh viên: Nguyễn Thị Quỳnh Phương_Lớp QT1603K 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐHDL HẢI PHÒNG 1. Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán hàng hóa trong doanh nghiệp 1. Yêu cầu quản lý Xuất phát từ vai trò, đặc điểm của hàng hóa trong quá trình sản xuất kinh doanh, việc quản lý hàng hóa đòi hỏi phải chặt chẽ, khoa học ở tất cả các khâu thu mua, bảo quản, dự trữ và sử dụng. Nhiệm vụ kế toán hàng hóa trong doanh nghiệp Hàng hóa là một bộ phận của tài sản ngắn hạn trong công ty và chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng tài sản lưu động của công ty nên yêu cầu quản lý hàng hóa và công tác tổ chức hàng hóa là hai điều kiện cơ bản luôn song hành cùng nhau.Hạch toán hàng hóa chính xác, kịp thời, đầy đủ thì lãnh đạo mới nắm được chính xác tình hình thu mua, dự trữ, sản xuất và sử dụng hàng hóa cả về kế hoạch và thực hiện, từ đó có những biện pháp thích hợp trong quản lý.
Xuất phát từ yêu cầu quản lý hàng hóa, công tác hạch toán có những nhiệm vụ sau: - Ghi chép, tính toán , phản ánh chính xác, trung thực, kịp thời số lượng chủng loại và tình hình thực tế của hàng hóa nhập kho. - Tập hợp và phản ánh chính xác , đầy đủ số lượng và giá trị hàng hóa xuất kho. - Tính toán và phản ánh chính xác số lượng hàng hóa tồn kho, phát hiện kịp thời hàng hóa thừa, thiếu, ứ đọng, kếm phẩm chất để doanh nghiệp có biện pháp xử lý kịp thời, hạn chế đến mức tối đa có thể xảy ra. - Ghi chép phản ánh đầy đủ, kịp thời về tình hình lưu chuyển của hàng hóa ở doanh nghiệp về mặt giá trị và hiện vật.
- Kiểm tra giám sát chặt chẽ tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch về quá trình mua hàng và bán hàng. Xác định đúng đắn kết quả kinh doanh hàng hóa đồng thời chấp hành đúng các chế độ tài chính về chứng từ, sổ sách nhập, xuất kho, bán hàng hóa và tính thuế. - Theo dõi chặt chẽ tình hình tồn kho hàng hóa, giảm giá hàng hóa,…. Tổ chức kiểm kê hàng hóa đúng theo quy định, báo cáo kịp thời hàng hóa tồn kho.
Sinh viên: Nguyễn Thị Quỳnh Phương_Lớp QT1603K 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐHDL HẢI PHÒNG 1. Phân loại và tính giá hàng hóa trong doanh nghiệp 1. Phân loại hàng hóa Trong các doanh nghiệp, hàng hóa rất đa dạng và phong phú, mỗi loại có một vai trò, công dụng và tính năng lý hóa khác nhau. Vì vậy để quản lý hàng hóa một cách có hiệu quả, các doanh nghiệp tiến hành phân loại hàng hóa.
Tùy theo yêu cầu quản lý mà từng doanh nghiệp thực hiện phân loại theo các cách khác nhau: *Phân loại theo các ngành hàng gồm có: + Hàng vật tư thiết bị. + Hàng công nghệ phẩm tiêu dung. + Hàng lương thực thực phẩm. + Hàng kim khí điện máy.
+ Hàng hóa chất mỏ. + Hàng xăng dầu. + Hàng dệt may, bông vải sợi. ……………………………………… *Phân loại hàng hóa theo nguồn gốc hình thành + Hàng mua từ bên ngoài: là hàng hóa được doanh nghiệp mua từ các nhà cung cấp ngoài hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp.
+ Hàng mua nội bộ: là hàng hóa được doanh nghiệp mua từ các nhà cug cấp thuộc hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp như mua hàng giữa các đơn vị trực thuộc cùng một Công ty,Tổng công ty…. + Hàng hóa tự sản xuất, gia công: là hàng hóa được gia công sản xuất tạo thành. + Hàng hóa được nhập từ các nguồn khác: như hàng hóa được nhập từ liên doanh, liên kết, hàng hóa được biếu tặng. *Phân loại theo yêu cầu sử dụng + Hàng hóa sử dụng cho kinh doanh: phản ánh giá trị hàng hóa được dự trữ hợp lý đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh được tiến hành bình thường.
Sinh viên: Nguyễn Thị Quỳnh Phương_Lớp QT1603K 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐHDL HẢI PHÒNG + Hàng hóa chưa cần sử dụng: phản ánh hàng hóa được dự trữ ở mức cao hơn. + Hàng tồn kho không cần sử dụng: phản ánh giá trị hàng hóa kém hoặc mất phẩm chất không được doanh nghiệp sử dụng cho mục đích kinh doanh. *Phân loại hàng hóa theo địa điểm bảo quản + Hàng hóa tồn kho trong doanh nghiệp: phản ánh hàng hóa đang được bảo quản tại doanh nghiệp như trong kho, trong quầy. + Hàng hóa tồn kho bên ngoài doanh nghiệp: phản ánh hàng hóa tồn kho được bảo quản tại các đơn vị, tổ chức, cá nhân ngoài doanh nghiệp như hàng gửi đi bán, hàng đang đi đường.
Ngoài các cách phân loại hàng hóa như trên, đê phục vụ cho việc quản lý hàng hóa một cách tỷ mỷ, chặt chẽ, đặc biệt trong điều kiện ứng dụng tin học vào công tác kế toán cần phải lập danh điểm hàng hóa. Lập danh điểm hàng hóa là quy định cho mỗi thứ hàng hóa một ký hiệu riêng bằng hệ thống các chữ số (kết hợp với chữ cái) thay thế tên gọi, quy cách, kích cỡ của chúng. Tùy theo từng nghiệp vụ hệ thống danh điểm hàng hóa có thể được xây dựng theo nhiều phương thức khác nhau nhưng phải đảm bảo đơn giản, dễ nhớ, không trùng lặp, có sự thống nhất về tên gọi, mã hiệu quy cách, đơn vị, giá hạch toán của hàng hóa. Tính giá hàng hóa Tính giá thực tế hàng hóa nhập kho Tính giá hàng hóa là một công tác quan trọng trong việc tổ chức hạch toán hàng hóa.
Tính giá hàng hóa là việc dùng thước đo tiền tệ để biểu hiện giá trị của hàng hóatheo những nguyên tắc nhất định. Áp dụng theo Quyết định số 48/2006/QĐ-BTC ngày 14 tháng 09năm 2001 của Bộ Tài Chính: “ Hàng tồn kho được tính theo giá gốc. Trường hợp giá trị thuần có thể thực hiện được thấp hơn giá gốc thì phải tính theo giá trị thuần có thể thực hiện được”. Trong đó: - Giá gốc hàng tồn kho bao gồm: chi phí thu mua, chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại.
Sinh viên: Nguyễn Thị Quỳnh Phương_Lớp QT1603K 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐHDL HẢI PHÒNG - Giá trị thuần có thể thực hiện được: là giá bán ước tính của hàng tồn kho trong kỳ sản xuất kinh doanh bình thường trừ (-) chi phí ước tính để hoàn thành sản phẩm và chi phí ước tính cần thiết cho việc tiêu thụ chúng. Như vậy phù hợp với chuẩn mực kế toán hàng tồn kho trong công tác hạch toán hàng hóa ở các doanh nghiệp, hàng hóa được tính theo giá thực tế Cụ thể: + Chi phí mua hàng của hàng hóa bao gồm giá mua, các loại thuế không được hoàn lại, chi phí vận chuyển bốc xếp, bảo quản trong quá trính mua hàng và các chi phí có liên quan trực tiếp đến việc mua hàng hóa.