Chương 1: Cải cách mở cửa ở Vân Nam (Trung Quốc).Chương này gồm hai nội dung lớn. Một là tập trung nghiên cứu các điều kiện tự nhiên và xã hội của Vân Nam, trên cơ sở đó phân tích những ưu thế của tỉnh này trong việc phát triển kinh tế xã hội và thể hiện các vai trò đối nội LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - đối ngoại. Hai là tập trung nghiên cứu tình hình Vân Nam kể từ khi thực hiện cải cách mở cửa cho tới nay đồng thời phân tích kế hoạch và triển vọng phát triển trong thời gian tới của tỉnh này. Chương 2: Quan hệ hợp tác Việt Nam – Vân Nam.
Chương này gồm ba nội dung lớn. Một là nghiên cứu khái quát về quan hệ hợp tác Việt Nam – Trung Quốc kể từ khi hai nước bình thường hoá quan hệ cho tới nay với tư cách là tiền đề, bối cảnh cho đối tượng nghiên cứu chính là quan hệ hợp tác Việt Nam – Vân Nam. Hai là nghiên cứu những thành tựu chủ yếu trong quan hệ hợp tác Việt Nam – Vân Nam kể từ 1991 đến nay, bao trùm các lĩnh vực đối ngoại – an ninh, kinh tế (thương mại, đầu tư, hợp tác kỹ thuật, du lịch) và văn hoá – giáo dục. Ba là phân tích những vấn đề tồn tại trong quan hệ hợp tác Việt Nam – Vân Nam và triển vọng phát triển của quan hệ hợp tác này trong thời gian tới.
Do đề tài nghiên cứu mang tính thời sự cao và vẫn đang tiếp tục được triển khai, nguồn tư liệu phong phú những vẫn cần được bổ sung và cập nhật thêm, với thời gian có hạn cùng sự hiểu biết và kinh nghiệm của người nghiên cứu còn nhiều hạn chế, luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của các chuyên gia và độc giả để tiếp tục phát triển và hoàn thiện đề tài nghiên cứu có ý nghĩa này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1: CẢI CÁCH MỞ CỬA Ở VÂN NAM. Điều kiện tự nhiên – xã hội của Vân Nam 1.
Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên Tên gọi tắt của Vân Nam là “Vân” hoặc “Điền”, nằm ở biên giới Tây Nam của Trung Quốc. Tổng diện tích 394 nghìn km2, chiếm 4,1% tổng diện tích toàn quốc. Phía Đông giáp Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây và tỉnh Quý Châu, phía Bắc trông sang tỉnh Tứ Xuyên qua con sông Kim Sa, phía Tây Bắc giáp Khu tự trị Tây Tạng, phía Tây giáp Myanma, phía Nam và Đông Nam tiếp giáp với Lào và Việt Nam, có 4.061 km đƣờng biên giới trên đất liền. Địa thế của tỉnh Vân Nam là phía Bắc cao, phía Nam thấp, chênh lệch độ cao lớn.
Phía Nam độ cao so với mặt nƣớc biển nói chung là 1.200m, phía Bắc khoảng 3. Trong diện tích đất đai toàn tỉnh, sơn địa chiếm khoảng 84%, cao nguyên gò đồi chiếm 10%, bồn địa khe lũng chiếm khoảng 6%, bình quân nằm ở độ cao 2.000 m so với mực nƣớc biển. Trong 128 đơn vị hành chính bao gồm 127 huyện (thành phố, khu) và thành phố Đông Xuyên, ngoài hai khu vực là Ngũ Hoa và Bàn Long của thành phố Côn Minh thì tỷ trọng đất núi đồi đều chiếm trên 70% diện tích đất, không có một huyện một khu nào là thuần tuý bằng phẳng. Hệ thống sông ngòi chằng chịt,cực kỳ phức tạp.
Trong toàn tỉnh có hơn 600 sông lớn nhỏ trong đó lớn nhất có 180 sông chủ yếu đều là xuất phát từ thƣợng nguồn để đổ ra biển. Có 6 hệ thống sông lớn: sông Kim Sa - Trƣờng Giang, sông Nam Bàn – Chu Giang, Nguyên giang - Hồng Hà, sông Lan Thƣơng – sông Mê kông, Nộ giang – sông Tát Nhĩ Ôn, sông Độc Long, sông Đại Doanh, sông Thuỵ Lệ - Irrawady. Đặc điểm của các hệ thống sông này là chủ yếu bắt nguồn từ cao nguyên Thanh Tạng và chảy theo hƣớng Bắc – Nam, khác với xu hƣớng Tây – Đông của phần lớn hệ thống sông của Trung Quốc. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hồ ao ở Vân Nam cũng rất nhiều, xếp vào hàng một trong những tỉnh nhiều nhất Trung Quốc.
Số lƣợng hồ có diện tích từ 1km2 trở lên có 37 hồ, tổng diện tích mặt nƣớc là 1.066 km2 với tổng trữ lƣợng nƣớc là 30 tỷ m3. Vân Nam nằm trên cao nguyên ở vĩ tuyến thấp, vị trí địa lý đặc thù, địa mạo địa hình phức tạp, khí hậu gió mùa cao nguyên hình thành chủ yếu từ ảnh hƣởng của khí lƣu áp suất cao từ phía nam Bănglađét. Phần lớn các khu vực trong tỉnh có thời tiết đông ấm hạ mát với đặc trƣng khí hậu bốn mùa đều nhƣ mùa xuân. Loại hình khí hậu toàn tỉnh đa dạng phong phú, có tổng cộng 7 loại khí hậu bao gồm bắc nhiệt đới, nhiệt đới nam Á, nhiệt đới trung Á, nhiệt đới bắc Á, nam ôn đới, trung ôn đới và khí hậu cao nguyên.
Nhiệt độ bình quân từ 5-24 ℃, chênh lệch nhiệt độ giữa phía Bắc và phía Nam là khoảng 19℃. Lên cao cứ 100 m thì nhiệt độ lại giảm xuống khoảng 0,6℃. Chênh lệch nhiệt độ trong năm nhỏ nhƣng trong ngày lại lớn. Nhiệt độ nóng nhất bình quân vào mùa hè là 19-22 độ , lạnh nhất bình quân vào mùa đông là 6-8 độ.
Trong khi đó, nhiệt độ trong ngày sẽ thay đổi từ sáng mát trƣa nóng, đặc biệt là vào hai mùa đông và xuân, chênh lệch nhiệt độ trong ngày có thể đạt tới 12-20℃. Lƣợng mƣa hàng năm của phần lớn các vùng trong tỉnh là 1.100 mm trong đó chủ yếu tập trung vào thời gian 3 tháng từ tháng 6-8, chiếm khoảng 60% tổng lƣu lƣợng mƣa cho cả năm. Từ tháng 11 đến tiết đông xuân vào tháng 4 năm sau là mùa khô, lƣợng mƣa chỉ vào khoảng 10-20%, thậm chí còn ít hơn. Ngoài ra, do sự thay đổi của độ cao, phân bố lƣợng mƣa cũng không đồng đều.
Đặc điểm khí hậu này của Vân Nam có điểm tích cực là thích nghi với nhiều loại cây trồng và kinh tế trồng trọt cũng nhƣ sự phát triển của ngành du lịch. Điểm bất lợi là ở chỗ mùa mƣa và mùa khô quá tập trung, phân bố không đồng đầu lại đi kèm với những thiên tai nhƣ lũ quét, đóng băng, mƣa đá v.v… gây nguy hại cho sản xuất nông nghiệp. Điều kiện xã hội: 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Dân số toàn tỉnh tính đến hết năm 2007 là 45,14 triệu ngƣời, tỷ lệ sinh là 13,08‰, tỷ lệ tử vong là 6,22‰, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên là 6,86‰. So sánh với năm 2006, dân số tăng thêm 310 ngàn ngƣời (so với mức tăng bình quân 397 ngàn ngƣời từ 2000 đến 2007 và mức tăng 484 ngàn ngƣời của năm 2000 so với năm 1999), tỷ lệ sinh giảm 0,12‰, tỷ lệ tử vong giảm 0,08‰ và tốc độ tăng dân số tự nhiên giảm 13,08‰.
Điều này cho thấy hiệu quả của nhiều chính sách sinh đẻ kế hoạch hoá giá đình mà Vân Nam đã thực hiện trong thời gian qua, đồng thời duy trì trạng thái tăng trƣởng ổn định với tốc độ thấp của tổng dân số. Năm 1990, tuổi thọ bình quân của ngƣời dân Vân Nam là 64,55 tuổi trong đó nam giới là 63,41 tuổi và nữ giới là 65,73 tuổi. Đến năm 2000, các số liệu này sau cuộc điều tra dân số lần lƣợt là 67,55 tuổi, 66,09 tuổi và 69,19 tuổi. Theo tính toán, tuổi thọ dân số vào năm 2007 đã là 69,41 tuổi, của nam giới là 67,62 tuổi và nữ giới là 71,40 tuổi.
Về kết cấu dân số, năm 2007, số dân trong độ tuổi lao động từ 15-64 của Vân Nam là 31,0862 triệu ngƣời, chiếm 68,87% dân số toàn tỉnh. So với năm 2000, dân số trong độ tuổi lao động tăng thêm 2,3 triệu ngƣời và tỷ trọng tăng thêm 0,92%. Bảng 1: Kêt cấu dân số theo độ tuổi của Vân Nam Đơn vị：% Độ 0 - 14 tuổi 15 – 64 tuổi Trên 65 tuổi tuổi 1990 31,65 63,45 4,90 2000 25,97 67,95 6,08 2005 24,07 68,40 7,53 2007 23,51 68,87 7,62 Nguồn: Ban Dân số việc làm - Cục Thống kê Vân Nam [51]. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Về tốc độ đô thị hoá, năm 2007, tỷ lệ thành thị hoá của Vân Nam đạt 31,63%, tăng 8,25% so với năm 2000 và tăng bình quân 1,18% mỗi năm.
Vân Nam là tỉnh có nhiều dân tộc nhất Trung Quốc. Điều tra chọn mẫu dân số năm 2007 cho kết quả, tổng số ngƣời dân tộc thiểu số ở Vân Nam là 15,1256 triệu ngƣời, tăng 6,83% so với năm 2000[51]. Cả nƣớc có 56 dân tộc thì Vân Nam đã có 52 dân tộc. Dân tộc thiểu số chiếm 38,07% tổng dân số trong toàn tỉnh.
Trên 20 dân tộc có số dân trên 8000 ngƣời, đó là các dân tộc: Di, Bạch, Hà Nhì, Choang, Thái, Mông, Lisu, Hồi, La Khố, Wả, Tây, Dao, Tạng, Cảnh Pha, Bố Lang, Phổ Mễ, Nộ, A Xƣơng, Ki Nô, Mông cổ, Độc Long, Mãn, Thuỷ, Bố y. dân tộc thiểu số ở tỉnh Vân Nam phân bố đa dạng, một số dân tộc vừa có những nơi sống tập trung nhất định, lại vừa sống chung với các dân tộc khác; một số dân tộc tập trung cao độ ở một khu vực, một châu, thậm chí là trong một huyện, một xã. 25 dân tộc có số dân trên 5000 ngƣời và có khu vực sống tập trung nhất định. Có 10 dân tộc sống chủ yếu ở khu vực bằng phẳng và lƣu vực sông biên giới gồm: Hồi, Mãn, Bạch, Nạp Tây, Mông cổ, Choang, Thái, A xƣơng, Bố Y, Thuỷ, dân số khoảng 4,5 triệu ngƣời; chủ yếu sống tập trung ở khu vực bán sơn địa có 8 dân tộc là Hà Nhì, Dao, La Khố, Wả, Cảnh pha, Bố Lang, Đức Ngang, Ki Nô và một bộ phận ngƣời Di, dân số khoảng 5 triệu; chủ yếu sống tập trung ở khu vực núi có 6 dân tộc là Mông, Lisu, Tạng, Phổ mễ, Nộ, Độc Long và một bộ phận ngƣời Di, dân số khoảng 4 triệu.
Cả tỉnh không huyện nào chỉ có một dân tộc; riêng dân tộc Hồi và dân tộc Di thì tuyệt đại đa số các huyện trong cả tỉnh đều có. Đặc điểm xã hội của Vân Nam, tƣơng ứng với lịch sử phát triển phức tạp trên một vùng quang cảnh địa lý đa dạng, mang nhiều điểm phong phú và đặc thù. Số lƣợng đông đảo các dân tộc thiểu số cùng với lịch sử cộng cƣ lâu dài trên mảnh đất này đã sớm mang lại cho Vân Nam nhiều lợi thế về dung hợp văn hoá, tạo nên những sản phẩm du lịch, sản phẩm hàng hoá đặc thù độc đáo với tiềm năng khai thác vẫn còn rất to lớn.