Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về cải cách hành chính ở UBND cấp huyện. Chương 2: Thực tiễn cải cách hành chính ở UBND thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Chương 3: Các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động cải cách hành chính tại UBND thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN 1.
Khái quát chung về cải cách hành chính 1. Khái niệm cải cách hành chính (CCHC) Hành chính (theo nghĩa chung nhất) là hoạt động quản lý. Các hoạt động này được thực hiện bởi các cơ quan HCNN.Mác xem hoạt động quản lý là một chức năng căn bản được nảy sinh từ bản chất xã hội trong quá trình lao động. CCHC vốn có nhiều quan niệm không giống nhau.
Quan niệm có tính phổ biến, xem CCHC là sự cải cách/ điều chỉnh cơ cấu tổ chức để làm thay đổi về chức năng, phương thức quản lý và cơ cấu nhân viên. Nhưng ở quan điểm về ý thức hệ và thực tiễn tình hình của các quốc gia, nên nội dung và mục tiêu CCHC cũng không giống nhau. Tuy vậy, CCHC đều xuất phát từ thực tiễn và phát sinh chủ yếu do nguyên nhân sau: yêu cầu tất yếu của phát triển kinh tế - xã hội, yêu cầu của việc xây dựng niềm tin của nhân dân vào chế độ, vào sự lãnh đạo của Đảng, vào đội ngũ CBCC, đảng viên, yêu cầu của việc cải tạo, điều chỉnh của cơ cấu HC, kết quả tất yếu của sự tác động của tiến bộ khoa học kỹ thuật vào quản lý HC. Nhu cầu và yêu cầu của CCHC liên quan hữu cơ chặt chẽ tới nội dung và tính chất của CCHC.
Ở phạm vi rộng, nền HCNN có vai trò hệ trọng trong toàn bộ quá trình hoạt động quản lý của nhà nước. Ngày nay, CCHC đã trở thành một thuật ngữ thường được nhắc đến của đời sống chính trị - xã hội. CCHC (ở nghĩa rộng) là quá trình thay đổi cơ bản, liên tục và lâu dài, bao gồm: cơ cấu quyền lực hành pháp và mọi hoạt động có ý thức của bộ máy công quyền để đạt được sự hợp tác giữa các cá nhân, các bộ phận vì mục đích, lợi ích chung của cộng đồng. CCHC (ở nghĩa hẹp) là quá trình cải cách để thiết lập chế độ, tổ chức và phương pháp hành chính mới ở lĩnh vực quản lý của bộ máy HCNN nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực của nền hành chính.
9 Theo cách phân tích trên: Cải cách hành chính được hiểu là hành vi hành chính để nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động của nền hành chính công bằng sự cải cách nhằm thiết lập chế độ, phương pháp hành chính mới trên các khía cạnh: Cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy HCNN, cải cách TTHC, kiện toàn việc xây dựng đội ngũ CBCCVC, cải cách tài chính công và hiện đại hóa hành chính. Đặc điểm và nội dung cải cách hành chính * Đặc điểm của cải cách hành chính Theo Viện nghiên Cứu Khoa Học Hành Chính năm 2009 thì CCHC là thuật ngữ được sử dụng để chỉ “quá trình cải biến có kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện một hay một số nội dung của nền hành chính nhà nước (như thể chế, cơ cấu tổ chức, cơ chế vận hành, chuẩn hoá đội ngũ cán bộ, công chức…) nhằm xây dựng nền hành chính công đáp ứng yêu cầu của một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả và hiện đại”. Dựa theo khái niệm này thì CCHC có một số đặc điểm sau: Cải cách hành chính là những thay đổi có tính hệ thống, lâu dài và có mục đích nhằm làm cho hệ thống hành chính nhà nước hoạt động tốt hơn, thực hiện tốt hơn các chức năng, nhiệm vụ quản lý xã hội của mình. CCHC nhà nước là một trong những nội dung quan trọng của khoa học hành chính, có ý nghĩa không chỉ về mặt lý luận mà còn mang tính thực tiễn cao.
CCHC không làm thay đổi bản chất của hệ thống hành chính, mà chỉ làm cho hệ thống này trở nên hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân được tốt hơn; các thể chế quản lý nhà nước đồng bộ, khả thi, đi vào cuộc sống hơn; cơ chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của bộ máy, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức hành chính hiệu quả, hiệu lực hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế – xã hội của một quốc gia. Mọi hoạt động cải cách hành chính nhà nước đều hướng tới việc nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý cụ thể của mỗi quốc gia trong mỗi giai đoạn phát triển. * Nội dung của cải cách hành chính Thứ nhất: Cải cách thể chế (CCTC) 10 Xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật trên cơ sở Hiến pháp năm 2013 và theo tinh thần của Nghị quyết số 48-NQ/TW. Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật, trước hết là quy trình xây dựng, ban hành luật, pháp lệnh, nghị định, quyết định, thông tư và văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, cụ thể và khả thi của các văn bản quy phạm pháp luật; Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống thể chế, cơ chế, chính sách, trước hết là thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm sự công bằng trong phân phối thành quả của đổi mới, của phát triển kinh tế – xã hội; Hoàn thiện thể chế về sở hữu, trong đó khẳng định rõ sự tồn tại khách quan, lâu dài của các hình thức sở hữu, trước hết là sở hữu nhà nước, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân, bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ sở hữu khác nhau trong nền kinh tế; sửa đổi đồng bộ thể chế hiện hành về sở hữu đất đai, phân định rõ quyền sở hữu đất và quyền sử dụng đất, bảo đảm quyền của người sử dụng đất; Thứ hai: Cải cách thủ tục hành chính (CCTTHC) CCTTHC là nội dung thứ hai trong CCHC, cải cách TTHC nhằm nâng cao chất lượng TTHC, theo hướng đơn giản, nhanh chóng, hiệu quả và tiết kiệm nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh, tận dụng và phát huy được mọi nguồn lực của xã hội.
Bên cạnh đó, CCTTHC sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động, kiểm tra giám sát của các ngành, các cơ quan hành chính nhà nước từ đó tăng tính thống nhất, công khai minh bạch trong TTHC. Cải cách TTHC theo hướng mở rộng dân chủ, phát huy vai trò trong giám sát của các tổ chức chính trị xã hội và người dân, nâng cao uy tín của các cơ quan hành chính nhà nước, từ đó tạo niềm tin cho người dân và bạn bè quốc tế. Thứ ba: Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) Nội dung thứ ba của CCHC là cần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, có cơ cấu nhân sự hợp lý nhằm đáp ứng được nhu cầu của người dân cũng như sự phát triển của xã hội. 11 Thứ tư: Cải cách tổ chức bộ máy nhà nước Cải cách tổ chức bộ máy nhà nước là nội dung liên quan đến cơ cấu tổ chức của các cơ quan hành chính nhà nước từ TW đến địa phương.
Để cải cách tổ chức bộ máy nhà nước trước tiên cần tiến hành rà soát đánh giá các vấn đề liên quan cơ cấu, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan hành chính, các cơ quan chuyên môn trực thuộc để từ đó tổ chức lại, sắp xếp và điều chỉnh để các cơ quan này hoạt động hiệu quả hơn, thống nhất và thông suốt hơn, tránh được tình trạng chồng chéo, trùng lắp, hoặc bỏ trống. Cải cách hành chính ở Ủy ban nhân dân cấp huyện 1. Nội dung của cải cách hành chính ở Ủy ban nhân dân cấp huyện Ngày 15 tháng 7 năm 2021, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 76/NQ-CP về Chương trình tổng thể CCHC nhà nước giai đoạn 2021-2030. Theo đó, mục tiêu chung của Chương trình tổng thể CCHC nhà nước giai đoạn 2021-2030 là tiếp tục xây dựng nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, có năng lực kiến tạo phát triển, liêm chính, phục vụ nhân dân, trên cơ sở những quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng về đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân trong giai đoạn 2021-2030, trong đó tập trung vào các nội dung như sau: Thứ nhất: Cải cách thể chế (CCTC) Cải cách thể chế là những hoạt động liên quan đến quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhằm đảm bảo tính hợp hiến thống nhất, đồng bộ của hệ thống các VBQPPL [7].
Vấn đề tiếp theo trong CCTC là cần cải cách để hoàn thiện các cơ chế chính sách nhằm đảm bảo, thúc đẩy và định hướng cho sự phát triển xã hội và mục tiêu cuối cùng là xây dựng xã hội phát triển, phát triển kinh tế thị trường, công bằng và dân chủ; CCTC cũng cần hoàn thiện các vấn đề liên quan đến sở hữu, trong đó khẳng định các hình thức sở hữu nhà nước, tập thể và tư nhân là tất yếu khách quan. Song song đó, CCTC cần thực hiện các cải cách trong các nội 12 dung, quy định của các văn bản pháp luật liên quan đến vấn đề xã hội hóa, từ đó khuyến khích các thành phần kinh tế tư nhân tham gia cung ứng các dịch vụ như lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế trong môi trường cạnh tranh bình đẳng, lành mạnh. Một nội dung nữa trong CCTC là từng bước hoàn thiện các quy định liên quan đến tổ chức và hoạt động của bộ máy công quyền cũng như hoàn thiện quy định của pháp luật về mối quan hệ giữa Nhà nước và nhân dân [7]. Thứ hai: Cải cách thủ tục hành chính (CCTTHC) CCTTHC là nội dung thứ hai trong CCHC, cải cách TTHC nhằm nâng cao chất lượng TTHC, theo hướng đơn giản, nhanh chóng, hiệu quả và tiết kiệm nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh, tận dụng và phát huy được mọi nguồn lực của xã hội.
Bên cạnh đó, CCTTHC sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động, kiểm tra giám sát của các ngành, các cơ quan hành chính nhà nước từ đó tăng tính thống nhất, công khai minh bạch trong TTHC.